https://www.iran-pedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Hamidreza 2026-05-28T02:22:56Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=89008 2026-05-26T20:02:28Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> '''ایران،''' کشوری در جنوب غربی آسیا و منطقه خاورمیانه است. این کشور با مساحتی حدود ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع، شانزدهمین کشور بزرگ جهان از نظر مساحت محسوب می‌شود. ایران از شمال به دریای خزر، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، از شمال غرب به آذربایجان و ارمنستان، از شمال شرق به ترکمنستان و از شرق به افغانستان و پاکستان هم‌مرز است. پایتخت آن تهران است و جمعیت آن بر اساس آمار سال ۱۴۰۴ شمسی (۲۰۲۵–۲۰۲۶ میلادی) حدود ۸۹ میلیون نفر تخمین زده می‌شود.<br /> <br /> ایران دارای تمدنی چند هزار ساله است که ریشه در امپراتوری‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی دارد. این سرزمین مهد برخی از مهم‌ترین پیشرفت‌های بشری در زمینه حقوق بشر (منشور کوروش)، علم، فلسفه، معماری و شعر بوده است. پس از ورود اسلام در قرن هفتم میلادی، ایران نقش مهمی در تمدن اسلامی ایفا کرد. <br /> <br /> ایران کشوری عمدتاً کوهستانی است. رشته‌کوه‌های البرز در شمال و زاگرس در غرب، بخش عمده‌ای از کشور را پوشانده‌اند. دشت‌های بزرگ مانند دشت کویر و دشت لوت در مرکز و شرق قرار دارند. پایین‌ترین نقطه کشور در سواحل دریای خزر (حدود ۲۸ متر پایین‌تر از سطح دریا) و بلندترین نقطه آن قله دماوند (۵٬۶۱۰ متر) است. آب و هوای ایران متنوع است؛ از آب و هوای مرطوب خزری در شمال تا آب و هوای خشک و بیابانی در مرکز و شرق، و آب و هوای مدیترانه‌ای در غرب و شمال غرب.<br /> <br /> ایران از نظر اداری به ۳۱ استان تقسیم شده است. هر استان دارای استاندار منصوب از سوی وزیر کشور است و خود شامل شهرستان‌ها، بخش‌ها، دهستان‌ها و روستاها می‌شود. این تقسیمات پس از [[انقلاب ضدسلطنتی]] چندین بار تغییر کرده و آخرین استان جدید، استان البرز، در سال ۱۳۸۸ تأسیس شد.<br /> <br /> استان‌های پرجمعیت شامل تهران، خراسان رضوی، اصفهان، فارس و خوزستان هستند. استان سیستان و بلوچستان بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت است. استان‌ها از نظر فرهنگی، زبانی و قومی تنوع چشمگیری دارند. در حالی که زبان فارسی زبان رسمی و مشترک است، زبان‌های ترکی آذربایجانی، کردی، لری، بلوچی، عربی، گیلکی، مازندرانی و ترکمنی نیز در مناطق مختلف به طور گسترده صحبت می‌شوند.<br /> <br /> ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، منابع غنی نفت و گاز، تاریخ کهن و تنوع فرهنگی، از کشورهای مهم منطقه و جهان به شمار می‌رود. اقتصاد آن بر پایه صنعت نفت، پتروشیمی، کشاورزی، صنعت و گردشگری استوار است.<br /> <br /> == '''ایران؛ سرزمین تمدن‌ها''' ==<br /> [[پرونده:تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان.jpg|جایگزین=تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان|بندانگشتی|375x375پیکسل|تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان]]ایران، کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. این کشور از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است. ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود. <br /> <br /> == '''تاریخچه تقسیمات کشوری ایران''' ==<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:''' ===<br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/achaemenid-satrapies/ ACHAEMENID SATRAPIES-دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> [[پرونده:نقشه تاریخی ایران در دوره‌های مختلف.jpg|جایگزین=نقشه تاریخی ایران در دوره‌های مختلف|بندانگشتی|376x376px|'''نقشه تاریخی ایران در دوره‌های مختلف''']]<br /> <br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> === '''دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی: رضاشاه؛ تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):''' ===<br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. '''استان یکم:''' مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه) <br /> <br /> ۲. '''استان دوم:''' مرکز تبریز (آذربایجان) <br /> <br /> ۳. '''استان سوم:''' مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام) <br /> <br /> ۴. '''استان چهارم:''' مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب) <br /> <br /> ۵. '''استان پنجم:''' مرکز مشهد (خراسان) <br /> <br /> ۶. '''استان ششم:''' مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.[[پرونده:تقسیم بندی ۳۱استان ایران.jpg|جایگزین=تقسیم بندی ۳۱استان ایران|بندانگشتی|376x376px|تقسیم بندی ۳۱استان ایران]]<br /> === '''دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):''' ===<br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> * '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.<br /> * '''۱۳۳۹:''' ۱۲ استان.<br /> * '''۱۳۴۵:''' ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).<br /> * '''۱۳۵۵:''' ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان).<br /> <br /> '''دوره جمهوری‌اسلامی:'''<br /> <br /> پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضد‌سلطنتی]]، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> * '''۱۳۶۵:''' قم از تهران جدا شد. ۲۵ استان<br /> * '''۱۳۷۲:''' قزوین از زنجان جدا شد. ۲۶ استان<br /> * '''۱۳۷۳:''' گلستان از مازندران جدا شد. ۲۷ استان<br /> * '''۱۳۷۵:''' خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان<br /> * '''۱۳۸۹:''' البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان<br /> * '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-i/ دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا — خراسان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/fars/ دانشنامه ایرانیکا — فارس]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها''' ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''استان فعلی'''<br /> |'''نام/وضعیت قبلی'''<br /> |'''سال تغییر'''<br /> |'''توضیحات'''<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان؛ جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == '''سیر تحولات تعداد استان‌ها''' ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''سال'''<br /> |'''تعداد استان'''<br /> |'''رویداد'''<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی؛ رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == '''جدول جامع ۳۱ استان ایران؛ مرکز و جمعیت''' ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''ردیف'''<br /> |'''استان'''<br /> |'''مرکز'''<br /> |'''جمعیت (هزار نفر)'''<br /> |'''مساحت (کیلومتر مربع)'''<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳٬۲۶۷<br /> |۱۳٬۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶٬۴۳۴<br /> |۱۱۷٬۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵٬۱۲۰<br /> |۱۰۷٬۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴٬۸۵۱<br /> |۱۲۲٬۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴٬۷۱۰<br /> |۶۴٬۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳٬۹۱۰<br /> |۴۵٬۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳٬۲۸۴<br /> |۲۳٬۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲٬۸۱۲<br /> |۵٬۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳٬۱۶۴<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳٬۲۶۶<br /> |۳۷٬۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |rst<br /> |۲٬۵۳۱<br /> |۱۴٬۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱٬۹۵۲<br /> |۲۵ balance<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲٬۸۷۲<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱٬۸۶۹<br /> |۲۰٬۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱٬۷۷۶<br /> |۷۰٬۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱٬۷۳۸<br /> |۱۹٬۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱٬۶۰۳<br /> |۲۹Map<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱٬۷۶۱<br /> |۲۸٬۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱٬۴۲۹<br /> |۲۹٬۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱٬۲۹۳<br /> |۱۱٬۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱٬۲۸۱<br /> |۱۷٬۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱٬۱۶۳<br /> |۲۲٬۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱٬۱۳۸<br /> |۱۲۹٬۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱٬۰۵۸<br /> |۲۱٬۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱٬۲۷۴<br /> |۱۵٬۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸٬۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵٬۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶٬۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷٬۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰٬۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶٬۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == '''نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران''' ==<br /> [[پرونده:رشته کوه البرز.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|600x600px|رشته‌کوه البرز]]<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> * '''آذربایجان:''' آتروپاتن (آتروپاتگان) آذربایجان<br /> * '''فارس:''' پارس (Persia) فارس<br /> * '''خوزستان:''' عیلام سوزیانا خوزستان (عربستان در دوره قاجار خوزستان)<br /> * '''اصفهان:''' اسپادانا / گی اصفهان<br /> * '''خراسان:''' خورآسان (سرزمین خورشید)؛ «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود.<br /> * '''گیلان:''' گیلان (از قوم گِل)؛ کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی آن بودند.<br /> * '''مازندران:''' تبرستان مازندران<br /> * '''همدان:''' هگمتانه (اکباتان) همدان (پایتخت مادها)<br /> * '''کرمان:''' کارمانیا کرمان<br /> * '''سمنان:''' قومِس (کومیش) سمنان<br /> * '''سیستان:''' دَرنگیانا سکستان سیستان<br /> * '''لرستان:''' سرزمین لُرها؛ «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> * '''کرمانشاه:''' کرمانشاهان باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) کرمانشاه<br /> * '''هرمزگان:''' مُکران / لاریستان بنادر و جزایر خلیج‌فارس هرمزگان<br /> * '''ایلام:''' عیلام (Elam)؛ تمدن ۵٬۰۰۰ ساله<br /> * '''گلستان:''' استرآباد گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> * '''بوشهر:''' ریشهر / بندر بوشهر استان بوشهر<br /> * '''یزد:''' ایساتیس یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> * '''اردبیل:''' آرتاویل اردبیل (مرکز صفویان)<br /> * '''زنجان:''' زنگان زنجان<br /> * '''قم:''' قُم (از دوره ساسانی)؛ مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> * '''قزوین:''' کاسپین / شاد شاپور قزوین (پایتخت موقت صفویان)<br /> <br /> === '''ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران''' ===<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱٬۰۵۷ بخش، ۲٬۵۸۹ دهستان و حدود ۱٬۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> ==== '''نکات مهم:''' ====<br /> * '''بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت:''' کرمان (۱۸۰٬۷۲۶ کیلومترمربع)<br /> * '''کوچک‌ترین استان از نظر مساحت:''' البرز (۵٬۱۲۲ کیلومترمربع)<br /> * '''پرجمعیت‌ترین استان:''' تهران (حدود ۱۳٫۳ میلیون)<br /> * '''کم‌جمعیت‌ترین استان:''' ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> * '''جوان‌ترین استان:''' البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> * '''تنها استان تک‌شهرستانی:''' قم<br /> <br /> == '''استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده)''' ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> * استان ری (جدا از تهران)؛ پیشنهادی<br /> * استان اصفهان شمالی / جنوبی؛ پیشنهادی<br /> * استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه)؛ پیشنهادی<br /> * استان کاشان (جدا از اصفهان)؛ پیشنهادی<br /> * استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی)؛ پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=89007 2026-05-26T20:01:11Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> '''ایران،''' کشوری در جنوب غربی آسیا و منطقه خاورمیانه است. این کشور با مساحتی حدود ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع، شانزدهمین کشور بزرگ جهان از نظر مساحت محسوب می‌شود. ایران از شمال به دریای خزر، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، از شمال غرب به آذربایجان و ارمنستان، از شمال شرق به ترکمنستان و از شرق به افغانستان و پاکستان هم‌مرز است. پایتخت آن تهران است و جمعیت آن بر اساس آمار سال ۱۴۰۴ شمسی (۲۰۲۵–۲۰۲۶ میلادی) حدود ۸۹ میلیون نفر تخمین زده می‌شود.<br /> <br /> ایران دارای تمدنی چند هزار ساله است که ریشه در امپراتوری‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی دارد. این سرزمین مهد برخی از مهم‌ترین پیشرفت‌های بشری در زمینه حقوق بشر (منشور کوروش)، علم، فلسفه، معماری و شعر بوده است. پس از ورود اسلام در قرن هفتم میلادی، ایران نقش مهمی در تمدن اسلامی ایفا کرد. <br /> <br /> ایران کشوری عمدتاً کوهستانی است. رشته‌کوه‌های البرز در شمال و زاگرس در غرب، بخش عمده‌ای از کشور را پوشانده‌اند. دشت‌های بزرگ مانند دشت کویر و دشت لوت در مرکز و شرق قرار دارند. پایین‌ترین نقطه کشور در سواحل دریای خزر (حدود ۲۸ متر پایین‌تر از سطح دریا) و بلندترین نقطه آن قله دماوند (۵٬۶۱۰ متر) است. آب و هوای ایران متنوع است؛ از آب و هوای مرطوب خزری در شمال تا آب و هوای خشک و بیابانی در مرکز و شرق، و آب و هوای مدیترانه‌ای در غرب و شمال غرب.<br /> <br /> ایران از نظر اداری به ۳۱ استان تقسیم شده است. هر استان دارای استاندار منصوب از سوی وزیر کشور است و خود شامل شهرستان‌ها، بخش‌ها، دهستان‌ها و روستاها می‌شود. این تقسیمات پس از [[انقلاب ضدسلطنتی]] چندین بار تغییر کرده و آخرین استان جدید، استان البرز، در سال ۱۳۸۸ تأسیس شد.<br /> <br /> استان‌های پرجمعیت شامل تهران، خراسان رضوی، اصفهان، فارس و خوزستان هستند. استان سیستان و بلوچستان بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت است. استان‌ها از نظر فرهنگی، زبانی و قومی تنوع چشمگیری دارند. در حالی که زبان فارسی زبان رسمی و مشترک است، زبان‌های ترکی آذربایجانی، کردی، لری، بلوچی، عربی، گیلکی، مازندرانی و ترکمنی نیز در مناطق مختلف به طور گسترده صحبت می‌شوند.<br /> <br /> ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، منابع غنی نفت و گاز، تاریخ کهن و تنوع فرهنگی، از کشورهای مهم منطقه و جهان به شمار می‌رود. اقتصاد آن بر پایه صنعت نفت، پتروشیمی، کشاورزی، صنعت و گردشگری استوار است.<br /> <br /> == '''ایران؛ سرزمین تمدن‌ها''' ==<br /> [[پرونده:تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان.jpg|جایگزین=تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان|بندانگشتی|375x375پیکسل|تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان]]ایران، کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. این کشور از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است. ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود. <br /> <br /> == '''تاریخچه تقسیمات کشوری ایران''' ==<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:''' ===<br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/achaemenid-satrapies/ ACHAEMENID SATRAPIES-دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> [[پرونده:نقشه تاریخی ایران در دوره‌های مختلف.jpg|جایگزین=نقشه تاریخی ایران در دوره‌های مختلف|بندانگشتی|451x451پیکسل|'''نقشه تاریخی ایران در دوره‌های مختلف''']]<br /> <br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> === '''دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی: رضاشاه؛ تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):''' ===<br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. '''استان یکم:''' مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه) <br /> <br /> ۲. '''استان دوم:''' مرکز تبریز (آذربایجان) <br /> <br /> ۳. '''استان سوم:''' مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام) <br /> <br /> ۴. '''استان چهارم:''' مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب) <br /> <br /> ۵. '''استان پنجم:''' مرکز مشهد (خراسان) <br /> <br /> ۶. '''استان ششم:''' مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):''' ===<br /> [[پرونده:تقسیم بندی ۳۱استان ایران.jpg|جایگزین=تقسیم بندی ۳۱استان ایران|بندانگشتی|368x368px|تقسیم بندی ۳۱استان ایران]]<br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> * '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.<br /> * '''۱۳۳۹:''' ۱۲ استان.<br /> * '''۱۳۴۵:''' ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).<br /> * '''۱۳۵۵:''' ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان).<br /> <br /> '''دوره جمهوری‌اسلامی:'''<br /> <br /> پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضد‌سلطنتی]]، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> * '''۱۳۶۵:''' قم از تهران جدا شد. ۲۵ استان<br /> * '''۱۳۷۲:''' قزوین از زنجان جدا شد. ۲۶ استان<br /> * '''۱۳۷۳:''' گلستان از مازندران جدا شد. ۲۷ استان<br /> * '''۱۳۷۵:''' خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان<br /> * '''۱۳۸۹:''' البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان<br /> * '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-i/ دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا — خراسان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/fars/ دانشنامه ایرانیکا — فارس]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها''' ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''استان فعلی'''<br /> |'''نام/وضعیت قبلی'''<br /> |'''سال تغییر'''<br /> |'''توضیحات'''<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان؛ جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == '''سیر تحولات تعداد استان‌ها''' ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''سال'''<br /> |'''تعداد استان'''<br /> |'''رویداد'''<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی؛ رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == '''جدول جامع ۳۱ استان ایران؛ مرکز و جمعیت''' ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''ردیف'''<br /> |'''استان'''<br /> |'''مرکز'''<br /> |'''جمعیت (هزار نفر)'''<br /> |'''مساحت (کیلومتر مربع)'''<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳٬۲۶۷<br /> |۱۳٬۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶٬۴۳۴<br /> |۱۱۷٬۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵٬۱۲۰<br /> |۱۰۷٬۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴٬۸۵۱<br /> |۱۲۲٬۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴٬۷۱۰<br /> |۶۴٬۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳٬۹۱۰<br /> |۴۵٬۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳٬۲۸۴<br /> |۲۳٬۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲٬۸۱۲<br /> |۵٬۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳٬۱۶۴<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳٬۲۶۶<br /> |۳۷٬۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |rst<br /> |۲٬۵۳۱<br /> |۱۴٬۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱٬۹۵۲<br /> |۲۵ balance<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲٬۸۷۲<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱٬۸۶۹<br /> |۲۰٬۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱٬۷۷۶<br /> |۷۰٬۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱٬۷۳۸<br /> |۱۹٬۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱٬۶۰۳<br /> |۲۹Map<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱٬۷۶۱<br /> |۲۸٬۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱٬۴۲۹<br /> |۲۹٬۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱٬۲۹۳<br /> |۱۱٬۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱٬۲۸۱<br /> |۱۷٬۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱٬۱۶۳<br /> |۲۲٬۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱٬۱۳۸<br /> |۱۲۹٬۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱٬۰۵۸<br /> |۲۱٬۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱٬۲۷۴<br /> |۱۵٬۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸٬۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵٬۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶٬۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷٬۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰٬۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶٬۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == '''نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران''' ==<br /> [[پرونده:رشته کوه البرز.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|375x375px|رشته‌کوه البرز]]<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> * '''آذربایجان:''' آتروپاتن (آتروپاتگان) آذربایجان<br /> * '''فارس:''' پارس (Persia) فارس<br /> * '''خوزستان:''' عیلام سوزیانا خوزستان (عربستان در دوره قاجار خوزستان)<br /> * '''اصفهان:''' اسپادانا / گی اصفهان<br /> * '''خراسان:''' خورآسان (سرزمین خورشید)؛ «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود.<br /> * '''گیلان:''' گیلان (از قوم گِل)؛ کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی آن بودند.<br /> * '''مازندران:''' تبرستان مازندران<br /> * '''همدان:''' هگمتانه (اکباتان) همدان (پایتخت مادها)<br /> * '''کرمان:''' کارمانیا کرمان<br /> * '''سمنان:''' قومِس (کومیش) سمنان<br /> * '''سیستان:''' دَرنگیانا سکستان سیستان<br /> * '''لرستان:''' سرزمین لُرها؛ «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> * '''کرمانشاه:''' کرمانشاهان باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) کرمانشاه<br /> * '''هرمزگان:''' مُکران / لاریستان بنادر و جزایر خلیج‌فارس هرمزگان<br /> * '''ایلام:''' عیلام (Elam)؛ تمدن ۵٬۰۰۰ ساله<br /> * '''گلستان:''' استرآباد گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> * '''بوشهر:''' ریشهر / بندر بوشهر استان بوشهر<br /> * '''یزد:''' ایساتیس یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> * '''اردبیل:''' آرتاویل اردبیل (مرکز صفویان)<br /> * '''زنجان:''' زنگان زنجان<br /> * '''قم:''' قُم (از دوره ساسانی)؛ مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> * '''قزوین:''' کاسپین / شاد شاپور قزوین (پایتخت موقت صفویان)<br /> <br /> === '''ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران''' ===<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱٬۰۵۷ بخش، ۲٬۵۸۹ دهستان و حدود ۱٬۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> ==== '''نکات مهم:''' ====<br /> * '''بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت:''' کرمان (۱۸۰٬۷۲۶ کیلومترمربع)<br /> * '''کوچک‌ترین استان از نظر مساحت:''' البرز (۵٬۱۲۲ کیلومترمربع)<br /> * '''پرجمعیت‌ترین استان:''' تهران (حدود ۱۳٫۳ میلیون)<br /> * '''کم‌جمعیت‌ترین استان:''' ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> * '''جوان‌ترین استان:''' البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> * '''تنها استان تک‌شهرستانی:''' قم<br /> <br /> == '''استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده)''' ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> * استان ری (جدا از تهران)؛ پیشنهادی<br /> * استان اصفهان شمالی / جنوبی؛ پیشنهادی<br /> * استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه)؛ پیشنهادی<br /> * استان کاشان (جدا از اصفهان)؛ پیشنهادی<br /> * استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی)؛ پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81.jpg&diff=89006 2026-05-26T19:59:36Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div></div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88990 2026-05-26T09:43:53Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> == درحال ویرایش ==<br /> [[پرونده:تقسیم بندی ۳۱استان ایران.jpg|جایگزین=تقسیم بندی ۳۱استان ایران|بندانگشتی|502x502پیکسل|تقسیم بندی ۳۱استان ایران]]<br /> '''مقدمه:'''<br /> <br /> '''ایران؛ سرزمین تمدن‌ها'''<br /> <br /> '''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. <br /> <br /> ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است.<br /> <br /> تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.<br /> <br /> == '''تاریخچه تقسیمات کشوری ایران''' ==<br /> [[پرونده:تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان.jpg|جایگزین=تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان|بندانگشتی|375x375پیکسل|تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان]]<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:''' ===<br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/achaemenid-satrapies/ ACHAEMENID SATRAPIES-دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> === '''دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی: رضاشاه؛ تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):''' ===<br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. '''استان یکم:''' مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه) <br /> <br /> ۲. '''استان دوم:''' مرکز تبریز (آذربایجان) <br /> <br /> ۳. '''استان سوم:''' مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام) <br /> <br /> ۴. '''استان چهارم:''' مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب) <br /> <br /> ۵. '''استان پنجم:''' مرکز مشهد (خراسان) <br /> <br /> ۶. '''استان ششم:''' مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):''' ===<br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> * '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.<br /> * '''۱۳۳۹:''' ۱۲ استان.<br /> * '''۱۳۴۵:''' ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).<br /> * '''۱۳۵۵:''' ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان).<br /> <br /> '''دوره جمهوری‌اسلامی:'''<br /> <br /> پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضد‌سلطنتی]]، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> * '''۱۳۶۵:''' قم از تهران جدا شد. ۲۵ استان<br /> * '''۱۳۷۲:''' قزوین از زنجان جدا شد. ۲۶ استان<br /> * '''۱۳۷۳:''' گلستان از مازندران جدا شد. ۲۷ استان<br /> * '''۱۳۷۵:''' خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان<br /> * '''۱۳۸۹:''' البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان<br /> * '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-i/ دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا — خراسان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/fars/ دانشنامه ایرانیکا — فارس]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها''' ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''استان فعلی'''<br /> |'''نام/وضعیت قبلی'''<br /> |'''سال تغییر'''<br /> |'''توضیحات'''<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان؛ جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == '''سیر تحولات تعداد استان‌ها''' ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''سال'''<br /> |'''تعداد استان'''<br /> |'''رویداد'''<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی؛ رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == '''جدول جامع ۳۱ استان ایران؛ مرکز و جمعیت''' ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''ردیف'''<br /> |'''استان'''<br /> |'''مرکز'''<br /> |'''جمعیت (هزار نفر)'''<br /> |'''مساحت (کیلومتر مربع)'''<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳٬۲۶۷<br /> |۱۳٬۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶٬۴۳۴<br /> |۱۱۷٬۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵٬۱۲۰<br /> |۱۰۷٬۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴٬۸۵۱<br /> |۱۲۲٬۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴٬۷۱۰<br /> |۶۴٬۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳٬۹۱۰<br /> |۴۵٬۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳٬۲۸۴<br /> |۲۳٬۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲٬۸۱۲<br /> |۵٬۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳٬۱۶۴<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳٬۲۶۶<br /> |۳۷٬۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |rst<br /> |۲٬۵۳۱<br /> |۱۴٬۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱٬۹۵۲<br /> |۲۵ balance<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲٬۸۷۲<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱٬۸۶۹<br /> |۲۰٬۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱٬۷۷۶<br /> |۷۰٬۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱٬۷۳۸<br /> |۱۹٬۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱٬۶۰۳<br /> |۲۹Map<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱٬۷۶۱<br /> |۲۸٬۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱٬۴۲۹<br /> |۲۹٬۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱٬۲۹۳<br /> |۱۱٬۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱٬۲۸۱<br /> |۱۷٬۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱٬۱۶۳<br /> |۲۲٬۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱٬۱۳۸<br /> |۱۲۹٬۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱٬۰۵۸<br /> |۲۱٬۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱٬۲۷۴<br /> |۱۵٬۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸٬۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵٬۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶٬۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷٬۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰٬۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶٬۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == '''نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران''' ==<br /> [[پرونده:رشته کوه البرز.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|450x450پیکسل|رشته‌کوه البرز]]<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> * '''آذربایجان:''' آتروپاتن (آتروپاتگان) آذربایجان<br /> * '''فارس:''' پارس (Persia) فارس<br /> * '''خوزستان:''' عیلام سوزیانا خوزستان (عربستان در دوره قاجار خوزستان)<br /> * '''اصفهان:''' اسپادانا / گی اصفهان<br /> * '''خراسان:''' خورآسان (سرزمین خورشید)؛ «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود.<br /> * '''گیلان:''' گیلان (از قوم گِل)؛ کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی آن بودند.<br /> * '''مازندران:''' تبرستان مازندران<br /> * '''همدان:''' هگمتانه (اکباتان) همدان (پایتخت مادها)<br /> * '''کرمان:''' کارمانیا کرمان<br /> * '''سمنان:''' قومِس (کومیش) سمنان<br /> * '''سیستان:''' دَرنگیانا سکستان سیستان<br /> * '''لرستان:''' سرزمین لُرها؛ «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> * '''کرمانشاه:''' کرمانشاهان باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) کرمانشاه<br /> * '''هرمزگان:''' مُکران / لاریستان بنادر و جزایر خلیج‌فارس هرمزگان<br /> * '''ایلام:''' عیلام (Elam)؛ تمدن ۵٬۰۰۰ ساله<br /> * '''گلستان:''' استرآباد گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> * '''بوشهر:''' ریشهر / بندر بوشهر استان بوشهر<br /> * '''یزد:''' ایساتیس یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> * '''اردبیل:''' آرتاویل اردبیل (مرکز صفویان)<br /> * '''زنجان:''' زنگان زنجان<br /> * '''قم:''' قُم (از دوره ساسانی)؛ مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> * '''قزوین:''' کاسپین / شاد شاپور قزوین (پایتخت موقت صفویان)<br /> <br /> === '''ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران''' ===<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱٬۰۵۷ بخش، ۲٬۵۸۹ دهستان و حدود ۱٬۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> ==== '''نکات مهم:''' ====<br /> * '''بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت:''' کرمان (۱۸۰٬۷۲۶ کیلومترمربع)<br /> * '''کوچک‌ترین استان از نظر مساحت:''' البرز (۵٬۱۲۲ کیلومترمربع)<br /> * '''پرجمعیت‌ترین استان:''' تهران (حدود ۱۳٫۳ میلیون)<br /> * '''کم‌جمعیت‌ترین استان:''' ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> * '''جوان‌ترین استان:''' البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> * '''تنها استان تک‌شهرستانی:''' قم<br /> <br /> == '''استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده)''' ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> * استان ری (جدا از تهران)؛ پیشنهادی<br /> * استان اصفهان شمالی / جنوبی؛ پیشنهادی<br /> * استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه)؛ پیشنهادی<br /> * استان کاشان (جدا از اصفهان)؛ پیشنهادی<br /> * استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی)؛ پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%DB%B3%DB%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.jpg&diff=88989 2026-05-26T09:36:26Z

<p>Hamidreza: تقسیم بندی ۳۱استان ایران</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> تقسیم بندی ۳۱استان ایران</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88988 2026-05-26T09:18:18Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> == درحال ویرایش ==<br /> <br /> == '''مقدمه:''' ==<br /> '''ایران؛ سرزمین تمدن‌ها'''<br /> '''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.<br /> <br /> == '''تاریخچه تقسیمات کشوری ایران''' ==<br /> [[پرونده:تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان.jpg|جایگزین=تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان|بندانگشتی|375x375پیکسل|تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان]]<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:''' ===<br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/achaemenid-satrapies/ ACHAEMENID SATRAPIES-دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> === '''دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی: رضاشاه؛ تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):''' ===<br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. '''استان یکم:''' مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه) <br /> <br /> ۲. '''استان دوم:''' مرکز تبریز (آذربایجان) <br /> <br /> ۳. '''استان سوم:''' مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام) <br /> <br /> ۴. '''استان چهارم:''' مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب) <br /> <br /> ۵. '''استان پنجم:''' مرکز مشهد (خراسان) <br /> <br /> ۶. '''استان ششم:''' مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):''' ===<br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> * '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.<br /> * '''۱۳۳۹:''' ۱۲ استان.<br /> * '''۱۳۴۵:''' ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).<br /> * '''۱۳۵۵:''' ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان).<br /> <br /> '''دوره جمهوری‌اسلامی:'''<br /> <br /> پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضد‌سلطنتی]]، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> * '''۱۳۶۵:''' قم از تهران جدا شد. ۲۵ استان<br /> * '''۱۳۷۲:''' قزوین از زنجان جدا شد. ۲۶ استان<br /> * '''۱۳۷۳:''' گلستان از مازندران جدا شد. ۲۷ استان<br /> * '''۱۳۷۵:''' خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان<br /> * '''۱۳۸۹:''' البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان<br /> * '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-i/ دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا — خراسان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/fars/ دانشنامه ایرانیکا — فارس]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها''' ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''استان فعلی'''<br /> |'''نام/وضعیت قبلی'''<br /> |'''سال تغییر'''<br /> |'''توضیحات'''<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان؛ جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == '''سیر تحولات تعداد استان‌ها''' ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''سال'''<br /> |'''تعداد استان'''<br /> |'''رویداد'''<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی؛ رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == '''جدول جامع ۳۱ استان ایران؛ مرکز و جمعیت''' ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''ردیف'''<br /> |'''استان'''<br /> |'''مرکز'''<br /> |'''جمعیت (هزار نفر)'''<br /> |'''مساحت (کیلومتر مربع)'''<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳٬۲۶۷<br /> |۱۳٬۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶٬۴۳۴<br /> |۱۱۷٬۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵٬۱۲۰<br /> |۱۰۷٬۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴٬۸۵۱<br /> |۱۲۲٬۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴٬۷۱۰<br /> |۶۴٬۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳٬۹۱۰<br /> |۴۵٬۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳٬۲۸۴<br /> |۲۳٬۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲٬۸۱۲<br /> |۵٬۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳٬۱۶۴<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳٬۲۶۶<br /> |۳۷٬۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |rst<br /> |۲٬۵۳۱<br /> |۱۴٬۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱٬۹۵۲<br /> |۲۵ balance<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲٬۸۷۲<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱٬۸۶۹<br /> |۲۰٬۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱٬۷۷۶<br /> |۷۰٬۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱٬۷۳۸<br /> |۱۹٬۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱٬۶۰۳<br /> |۲۹Map<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱٬۷۶۱<br /> |۲۸٬۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱٬۴۲۹<br /> |۲۹٬۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱٬۲۹۳<br /> |۱۱٬۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱٬۲۸۱<br /> |۱۷٬۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱٬۱۶۳<br /> |۲۲٬۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱٬۱۳۸<br /> |۱۲۹٬۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱٬۰۵۸<br /> |۲۱٬۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱٬۲۷۴<br /> |۱۵٬۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸٬۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵٬۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶٬۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷٬۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰٬۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶٬۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == '''نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران''' ==<br /> [[پرونده:رشته کوه البرز.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|450x450پیکسل|رشته‌کوه البرز]]<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> * '''آذربایجان:''' آتروپاتن (آتروپاتگان) آذربایجان<br /> * '''فارس:''' پارس (Persia) فارس<br /> * '''خوزستان:''' عیلام سوزیانا خوزستان (عربستان در دوره قاجار خوزستان)<br /> * '''اصفهان:''' اسپادانا / گی اصفهان<br /> * '''خراسان:''' خورآسان (سرزمین خورشید)؛ «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود.<br /> * '''گیلان:''' گیلان (از قوم گِل)؛ کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی آن بودند.<br /> * '''مازندران:''' تبرستان مازندران<br /> * '''همدان:''' هگمتانه (اکباتان) همدان (پایتخت مادها)<br /> * '''کرمان:''' کارمانیا کرمان<br /> * '''سمنان:''' قومِس (کومیش) سمنان<br /> * '''سیستان:''' دَرنگیانا سکستان سیستان<br /> * '''لرستان:''' سرزمین لُرها؛ «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> * '''کرمانشاه:''' کرمانشاهان باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) کرمانشاه<br /> * '''هرمزگان:''' مُکران / لاریستان بنادر و جزایر خلیج‌فارس هرمزگان<br /> * '''ایلام:''' عیلام (Elam)؛ تمدن ۵٬۰۰۰ ساله<br /> * '''گلستان:''' استرآباد گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> * '''بوشهر:''' ریشهر / بندر بوشهر استان بوشهر<br /> * '''یزد:''' ایساتیس یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> * '''اردبیل:''' آرتاویل اردبیل (مرکز صفویان)<br /> * '''زنجان:''' زنگان زنجان<br /> * '''قم:''' قُم (از دوره ساسانی)؛ مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> * '''قزوین:''' کاسپین / شاد شاپور قزوین (پایتخت موقت صفویان)<br /> <br /> === '''ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران''' ===<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱٬۰۵۷ بخش، ۲٬۵۸۹ دهستان و حدود ۱٬۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> ==== '''نکات مهم:''' ====<br /> * '''بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت:''' کرمان (۱۸۰٬۷۲۶ کیلومترمربع)<br /> * '''کوچک‌ترین استان از نظر مساحت:''' البرز (۵٬۱۲۲ کیلومترمربع)<br /> * '''پرجمعیت‌ترین استان:''' تهران (حدود ۱۳٫۳ میلیون)<br /> * '''کم‌جمعیت‌ترین استان:''' ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> * '''جوان‌ترین استان:''' البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> * '''تنها استان تک‌شهرستانی:''' قم<br /> <br /> == '''استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده)''' ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> * استان ری (جدا از تهران)؛ پیشنهادی<br /> * استان اصفهان شمالی / جنوبی؛ پیشنهادی<br /> * استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه)؛ پیشنهادی<br /> * استان کاشان (جدا از اصفهان)؛ پیشنهادی<br /> * استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی)؛ پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87_%DA%A9%D9%88%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2.jpg&diff=88987 2026-05-26T09:16:36Z

<p>Hamidreza: رشته کوه البرز</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> رشته کوه البرز</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AE%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D8%8C_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86_%DA%A9%D9%87%D9%86_%D9%88_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%B3%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%BE%DB%8C_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86.jpg&diff=88985 2026-05-26T09:14:26Z

<p>Hamidreza: تخت جمشید</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> تخت جمشید</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88984 2026-05-26T09:12:52Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> == درحال ویرایش ==<br /> <br /> == '''مقدمه:''' ==<br /> '''ایران؛ سرزمین تمدن‌ها'''<br /> '''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.<br /> <br /> == '''تاریخچه تقسیمات کشوری ایران''' ==<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:''' ===<br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/achaemenid-satrapies/ ACHAEMENID SATRAPIES-دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> === '''دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی: رضاشاه؛ تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):''' ===<br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. '''استان یکم:''' مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه) <br /> <br /> ۲. '''استان دوم:''' مرکز تبریز (آذربایجان) <br /> <br /> ۳. '''استان سوم:''' مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام) <br /> <br /> ۴. '''استان چهارم:''' مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب) <br /> <br /> ۵. '''استان پنجم:''' مرکز مشهد (خراسان) <br /> <br /> ۶. '''استان ششم:''' مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):''' ===<br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> * '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.<br /> * '''۱۳۳۹:''' ۱۲ استان.<br /> * '''۱۳۴۵:''' ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).<br /> * '''۱۳۵۵:''' ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان).<br /> <br /> '''دوره جمهوری‌اسلامی:'''<br /> <br /> پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضد‌سلطنتی]]، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> * '''۱۳۶۵:''' قم از تهران جدا شد. ۲۵ استان<br /> * '''۱۳۷۲:''' قزوین از زنجان جدا شد. ۲۶ استان<br /> * '''۱۳۷۳:''' گلستان از مازندران جدا شد. ۲۷ استان<br /> * '''۱۳۷۵:''' خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان<br /> * '''۱۳۸۹:''' البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان<br /> * '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-i/ دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا — خراسان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/fars/ دانشنامه ایرانیکا — فارس]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها''' ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''استان فعلی'''<br /> |'''نام/وضعیت قبلی'''<br /> |'''سال تغییر'''<br /> |'''توضیحات'''<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان؛ جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == '''سیر تحولات تعداد استان‌ها''' ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''سال'''<br /> |'''تعداد استان'''<br /> |'''رویداد'''<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی؛ رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == '''جدول جامع ۳۱ استان ایران؛ مرکز و جمعیت''' ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''ردیف'''<br /> |'''استان'''<br /> |'''مرکز'''<br /> |'''جمعیت (هزار نفر)'''<br /> |'''مساحت (کیلومتر مربع)'''<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳٬۲۶۷<br /> |۱۳٬۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶٬۴۳۴<br /> |۱۱۷٬۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵٬۱۲۰<br /> |۱۰۷٬۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴٬۸۵۱<br /> |۱۲۲٬۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴٬۷۱۰<br /> |۶۴٬۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳٬۹۱۰<br /> |۴۵٬۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳٬۲۸۴<br /> |۲۳٬۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲٬۸۱۲<br /> |۵٬۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳٬۱۶۴<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳٬۲۶۶<br /> |۳۷٬۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |rst<br /> |۲٬۵۳۱<br /> |۱۴٬۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱٬۹۵۲<br /> |۲۵ balance<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲٬۸۷۲<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱٬۸۶۹<br /> |۲۰٬۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱٬۷۷۶<br /> |۷۰٬۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱٬۷۳۸<br /> |۱۹٬۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱٬۶۰۳<br /> |۲۹Map<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱٬۷۶۱<br /> |۲۸٬۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱٬۴۲۹<br /> |۲۹٬۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱٬۲۹۳<br /> |۱۱٬۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱٬۲۸۱<br /> |۱۷٬۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱٬۱۶۳<br /> |۲۲٬۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱٬۱۳۸<br /> |۱۲۹٬۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱٬۰۵۸<br /> |۲۱٬۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱٬۲۷۴<br /> |۱۵٬۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸٬۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵٬۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶٬۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷٬۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰٬۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶٬۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == '''نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران''' ==<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> * '''آذربایجان:''' آتروپاتن (آتروپاتگان) آذربایجان<br /> * '''فارس:''' پارس (Persia) فارس<br /> * '''خوزستان:''' عیلام سوزیانا خوزستان (عربستان در دوره قاجار خوزستان)<br /> * '''اصفهان:''' اسپادانا / گی اصفهان<br /> * '''خراسان:''' خورآسان (سرزمین خورشید)؛ «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود.<br /> * '''گیلان:''' گیلان (از قوم گِل)؛ کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی آن بودند.<br /> * '''مازندران:''' تبرستان مازندران<br /> * '''همدان:''' هگمتانه (اکباتان) همدان (پایتخت مادها)<br /> * '''کرمان:''' کارمانیا کرمان<br /> * '''سمنان:''' قومِس (کومیش) سمنان<br /> * '''سیستان:''' دَرنگیانا سکستان سیستان<br /> * '''لرستان:''' سرزمین لُرها؛ «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> * '''کرمانشاه:''' کرمانشاهان باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) کرمانشاه<br /> * '''هرمزگان:''' مُکران / لاریستان بنادر و جزایر خلیج‌فارس هرمزگان<br /> * '''ایلام:''' عیلام (Elam)؛ تمدن ۵٬۰۰۰ ساله<br /> * '''گلستان:''' استرآباد گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> * '''بوشهر:''' ریشهر / بندر بوشهر استان بوشهر<br /> * '''یزد:''' ایساتیس یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> * '''اردبیل:''' آرتاویل اردبیل (مرکز صفویان)<br /> * '''زنجان:''' زنگان زنجان<br /> * '''قم:''' قُم (از دوره ساسانی)؛ مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> * '''قزوین:''' کاسپین / شاد شاپور قزوین (پایتخت موقت صفویان)<br /> <br /> === '''ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران''' ===<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱٬۰۵۷ بخش، ۲٬۵۸۹ دهستان و حدود ۱٬۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> ==== '''نکات مهم:''' ====<br /> * '''بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت:''' کرمان (۱۸۰٬۷۲۶ کیلومترمربع)<br /> * '''کوچک‌ترین استان از نظر مساحت:''' البرز (۵٬۱۲۲ کیلومترمربع)<br /> * '''پرجمعیت‌ترین استان:''' تهران (حدود ۱۳٫۳ میلیون)<br /> * '''کم‌جمعیت‌ترین استان:''' ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> * '''جوان‌ترین استان:''' البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> * '''تنها استان تک‌شهرستانی:''' قم<br /> <br /> == '''استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده)''' ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> * استان ری (جدا از تهران)؛ پیشنهادی<br /> * استان اصفهان شمالی / جنوبی؛ پیشنهادی<br /> * استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه)؛ پیشنهادی<br /> * استان کاشان (جدا از اصفهان)؛ پیشنهادی<br /> * استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی)؛ پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88983 2026-05-26T08:53:33Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> == درحال ویرایش ==<br /> <br /> == '''مقدمه:''' ==<br /> '''ایران؛ سرزمین تمدن‌ها'''<br /> '''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.<br /> <br /> == '''تاریخچه تقسیمات کشوری ایران''' ==<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.<br /> <br /> === '''دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:''' ===<br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.<br /> <br /> === '''دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> === '''دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:''' ===<br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی: رضاشاه؛ تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):''' ===<br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. '''استان یکم:''' مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه) <br /> <br /> ۲. '''استان دوم:''' مرکز تبریز (آذربایجان) <br /> <br /> ۳. '''استان سوم:''' مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام) <br /> <br /> ۴. '''استان چهارم:''' مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب) <br /> <br /> ۵. '''استان پنجم:''' مرکز مشهد (خراسان) <br /> <br /> ۶. '''استان ششم:''' مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> === '''دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):''' ===<br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> * '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.<br /> * '''۱۳۳۹:''' ۱۲ استان.<br /> * '''۱۳۴۵:''' ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).<br /> * '''۱۳۵۵:''' ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان).<br /> <br /> '''دوره جمهوری‌اسلامی:'''<br /> <br /> پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضد‌سلطنتی]]، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> * '''۱۳۶۵:''' قم از تهران جدا شد. ۲۵ استان<br /> * '''۱۳۷۲:''' قزوین از زنجان جدا شد. ۲۶ استان<br /> * '''۱۳۷۳:''' گلستان از مازندران جدا شد. ۲۷ استان<br /> * '''۱۳۷۵:''' خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان<br /> * '''۱۳۸۹:''' البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان<br /> * '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)<br /> <br /> == '''تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها''' ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''استان فعلی'''<br /> |'''نام/وضعیت قبلی'''<br /> |'''سال تغییر'''<br /> |'''توضیحات'''<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان؛ جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == '''سیر تحولات تعداد استان‌ها''' ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''سال'''<br /> |'''تعداد استان'''<br /> |'''رویداد'''<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی؛ رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == '''جدول جامع ۳۱ استان ایران؛ مرکز و جمعیت''' ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''ردیف'''<br /> |'''استان'''<br /> |'''مرکز'''<br /> |'''جمعیت (هزار نفر)'''<br /> |'''مساحت (کیلومتر مربع)'''<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳٬۲۶۷<br /> |۱۳٬۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶٬۴۳۴<br /> |۱۱۷٬۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵٬۱۲۰<br /> |۱۰۷٬۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴٬۸۵۱<br /> |۱۲۲٬۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴٬۷۱۰<br /> |۶۴٬۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳٬۹۱۰<br /> |۴۵٬۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳٬۲۸۴<br /> |۲۳٬۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲٬۸۱۲<br /> |۵٬۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳٬۱۶۴<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳٬۲۶۶<br /> |۳۷٬۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |rst<br /> |۲٬۵۳۱<br /> |۱۴٬۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱٬۹۵۲<br /> |۲۵ balance<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲٬۸۷۲<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱٬۸۶۹<br /> |۲۰٬۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱٬۷۷۶<br /> |۷۰٬۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱٬۷۳۸<br /> |۱۹٬۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱٬۶۰۳<br /> |۲۹Map<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱٬۷۶۱<br /> |۲۸٬۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱٬۴۲۹<br /> |۲۹٬۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱٬۲۹۳<br /> |۱۱٬۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱٬۲۸۱<br /> |۱۷٬۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱٬۱۶۳<br /> |۲۲٬۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱٬۱۳۸<br /> |۱۲۹٬۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱٬۰۵۸<br /> |۲۱٬۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱٬۲۷۴<br /> |۱۵٬۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸٬۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵٬۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶٬۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷٬۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰٬۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶٬۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == '''نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران''' ==<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> * '''آذربایجان:''' آتروپاتن (آتروپاتگان) آذربایجان<br /> * '''فارس:''' پارس (Persia) فارس<br /> * '''خوزستان:''' عیلام سوزیانا خوزستان (عربستان در دوره قاجار خوزستان)<br /> * '''اصفهان:''' اسپادانا / گی اصفهان<br /> * '''خراسان:''' خورآسان (سرزمین خورشید)؛ «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود.<br /> * '''گیلان:''' گیلان (از قوم گِل)؛ کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی آن بودند.<br /> * '''مازندران:''' تبرستان مازندران<br /> * '''همدان:''' هگمتانه (اکباتان) همدان (پایتخت مادها)<br /> * '''کرمان:''' کارمانیا کرمان<br /> * '''سمنان:''' قومِس (کومیش) سمنان<br /> * '''سیستان:''' دَرنگیانا سکستان سیستان<br /> * '''لرستان:''' سرزمین لُرها؛ «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> * '''کرمانشاه:''' کرمانشاهان باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) کرمانشاه<br /> * '''هرمزگان:''' مُکران / لاریستان بنادر و جزایر خلیج‌فارس هرمزگان<br /> * '''ایلام:''' عیلام (Elam)؛ تمدن ۵٬۰۰۰ ساله<br /> * '''گلستان:''' استرآباد گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> * '''بوشهر:''' ریشهر / بندر بوشهر استان بوشهر<br /> * '''یزد:''' ایساتیس یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> * '''اردبیل:''' آرتاویل اردبیل (مرکز صفویان)<br /> * '''زنجان:''' زنگان زنجان<br /> * '''قم:''' قُم (از دوره ساسانی)؛ مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> * '''قزوین:''' کاسپین / شاد شاپور قزوین (پایتخت موقت صفویان)<br /> <br /> === '''ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران''' ===<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱٬۰۵۷ بخش، ۲٬۵۸۹ دهستان و حدود ۱٬۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> ==== '''نکات مهم:''' ====<br /> * '''بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت:''' کرمان (۱۸۰٬۷۲۶ کیلومترمربع)<br /> * '''کوچک‌ترین استان از نظر مساحت:''' البرز (۵٬۱۲۲ کیلومترمربع)<br /> * '''پرجمعیت‌ترین استان:''' تهران (حدود ۱۳٫۳ میلیون)<br /> * '''کم‌جمعیت‌ترین استان:''' ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> * '''جوان‌ترین استان:''' البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> * '''تنها استان تک‌شهرستانی:''' قم<br /> <br /> == '''استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده)''' ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> * استان ری (جدا از تهران)؛ پیشنهادی<br /> * استان اصفهان شمالی / جنوبی؛ پیشنهادی<br /> * استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه)؛ پیشنهادی<br /> * استان کاشان (جدا از اصفهان)؛ پیشنهادی<br /> * استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی)؛ پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88982 2026-05-26T06:43:58Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> == درحال ویرایش ==<br /> '''مقدمه: ایران؛ سرزمین تمدن‌ها'''<br /> '''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.<br /> <br /> '''تاریخچه تقسیمات کشوری ایران'''<br /> <br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.<br /> <br /> '''دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:'''<br /> <br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.<br /> <br /> '''دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:'''<br /> <br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> '''دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:'''<br /> <br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> '''اصلاحات رضاشاه؛ تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):'''<br /> <br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. '''استان یکم:''' مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه) <br /> <br /> ۲. '''استان دوم:''' مرکز تبریز (آذربایجان) <br /> <br /> ۳. '''استان سوم:''' مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام) <br /> <br /> ۴. '''استان چهارم:''' مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب) <br /> <br /> ۵. '''استان پنجم:''' مرکز مشهد (خراسان) <br /> <br /> ۶. '''استان ششم:''' مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> '''تحولات دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):'''<br /> <br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> * '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.<br /> * '''۱۳۳۹:''' ۱۲ استان.<br /> * '''۱۳۴۵:''' ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).<br /> * '''۱۳۵۵:''' ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان).<br /> <br /> '''تحولات پس از انقلاب ۱۳۵۷:'''<br /> <br /> پس از انقلاب ۱۳۵۷، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> * '''۱۳۶۵:''' قم از تهران جدا شد ۲۵ استان<br /> * '''۱۳۷۲:''' قزوین از زنجان جدا شد ۲۶ استان<br /> * '''۱۳۷۳:''' گلستان از مازندران جدا شد ۲۷ استان<br /> * '''۱۳۷۵:''' خراسان به سه استان تقسیم شد (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان<br /> * '''۱۳۸۹:''' البرز از تهران جدا شد ۳۰ استان<br /> * '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)<br /> <br /> '''تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها'''<br /> <br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''استان فعلی'''<br /> |'''نام/وضعیت قبلی'''<br /> |'''سال تغییر'''<br /> |'''توضیحات'''<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان؛ جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز: بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> '''سیر تحولات تعداد استان‌ها'''<br /> <br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''سال'''<br /> |'''تعداد استان'''<br /> |'''رویداد'''<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی؛ رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> '''جدول جامع ۳۱ استان ایران؛ مرکز و جمعیت'''<br /> <br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''ردیف'''<br /> |'''استان'''<br /> |'''مرکز'''<br /> |'''جمعیت (هزار نفر)'''<br /> |'''مساحت (کیلومتر مربع)'''<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳٬۲۶۷<br /> |۱۳٬۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶٬۴۳۴<br /> |۱۱۷٬۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵٬۱۲۰<br /> |۱۰۷٬۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴٬۸۵۱<br /> |۱۲۲٬۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴٬۷۱۰<br /> |۶۴٬۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳٬۹۱۰<br /> |۴۵٬۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳٬۲۸۴<br /> |۲۳٬۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲٬۸۱۲<br /> |۵٬۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳٬۱۶۴<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳٬۲۶۶<br /> |۳۷٬۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |rst<br /> |۲٬۵۳۱<br /> |۱۴٬۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱٬۹۵۲<br /> |۲۵ balance<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲٬۸۷۲<br /> |۱۸۰٬۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱٬۸۶۹<br /> |۲۰٬۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱٬۷۷۶<br /> |۷۰٬۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱٬۷۳۸<br /> |۱۹٬۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱٬۶۰۳<br /> |۲۹Map<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱٬۷۶۱<br /> |۲۸٬۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱٬۴۲۹<br /> |۲۹٬۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱٬۲۹۳<br /> |۱۱٬۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱٬۲۸۱<br /> |۱۷٬۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱٬۱۶۳<br /> |۲۲٬۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱٬۱۳۸<br /> |۱۲۹٬۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱٬۰۵۸<br /> |۲۱٬۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱٬۲۷۴<br /> |۱۵٬۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸٬۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵٬۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶٬۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷٬۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰٬۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶٬۲۴۹<br /> |}<br /> '''نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران'''<br /> <br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> * '''آذربایجان:''' آتروپاتن (آتروپاتگان) آذربایجان<br /> * '''فارس:''' پارس (Persia) فارس<br /> * '''خوزستان:''' عیلام سوزیانا خوزستان (عربستان در دوره قاجار خوزستان)<br /> * '''اصفهان:''' اسپادانا / گی اصفهان<br /> * '''خراسان:''' خورآسان (سرزمین خورشید)؛ «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود.<br /> * '''گیلان:''' گیلان (از قوم گِل)؛ کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی آن بودند.<br /> * '''مازندران:''' تبرستان مازندران<br /> * '''همدان:''' هگمتانه (اکباتان) همدان (پایتخت مادها)<br /> * '''کرمان:''' کارمانیا کرمان<br /> * '''سمنان:''' قومِس (کومیش) سمنان<br /> * '''سیستان:''' دَرنگیانا سکستان سیستان<br /> * '''لرستان:''' سرزمین لُرها؛ «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> * '''کرمانشاه:''' کرمانشاهان باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) کرمانشاه<br /> * '''هرمزگان:''' مُکران / لاریستان بنادر و جزایر خلیج‌فارس هرمزگان<br /> * '''ایلام:''' عیلام (Elam)؛ تمدن ۵٬۰۰۰ ساله<br /> * '''گلستان:''' استرآباد گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> * '''بوشهر:''' ریشهر / بندر بوشهر استان بوشهر<br /> * '''یزد:''' ایساتیس یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> * '''اردبیل:''' آرتاویل اردبیل (مرکز صفویان)<br /> * '''زنجان:''' زنگان زنجان<br /> * '''قم:''' قُم (از دوره ساسانی)؛ مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> * '''قزوین:''' کاسپین / شاد شاپور قزوین (پایتخت موقت صفویان)<br /> <br /> '''ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران'''<br /> <br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱٬۰۵۷ بخش، ۲٬۵۸۹ دهستان و حدود ۱٬۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> '''نکات مهم:'''<br /> <br /> * '''بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت:''' کرمان (۱۸۰٬۷۲۶ کیلومتر مربع)<br /> * '''کوچک‌ترین استان از نظر مساحت:''' البرز (۵٬۱۲۲ کیلومتر مربع)<br /> * '''پرجمعیت‌ترین استان:''' تهران (حدود ۱۳٫۳ میلیون)<br /> * '''کم‌جمعیت‌ترین استان:''' ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> * '''جوان‌ترین استان:''' البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> * '''تنها استان تک‌شهرستانی:''' قم<br /> <br /> '''استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده)'''<br /> <br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> * استان ری (جدا از تهران)؛ پیشنهادی<br /> * استان اصفهان شمالی / جنوبی؛ پیشنهادی<br /> * استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه)؛ پیشنهادی<br /> * استان کاشان (جدا از اصفهان)؛ پیشنهادی<br /> * استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی)؛ پیشنهادی</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88981 2026-05-26T06:25:10Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> == مقدمه: ایران — سرزمین تمدن‌ها ==<br /> '''ایران'''، با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران، کشوری در جنوب‌غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱,۶۴۸,۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان با قدمت بیش از ۷,۰۰۰ سال و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بود. تنوع جغرافیایی ایران از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی، از شگفتی‌های طبیعت جهان است.<br /> <br /> == تاریخچه تقسیمات کشوری ایران ==<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی تحولات بسیاری داشته است .<br /> <br /> دوره باستان، ساتراپی‌ها:<br /> <br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد. هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.<br /> <br /> دوره اسلامی، ایالات و ولایات:<br /> <br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود — مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> دوره قاجار — ایالات و ولایات:<br /> <br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز تبریز)، خراسان (مرکز مشهد)، فارس (مرکز شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> اصلاحات رضاشاه — تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):<br /> <br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. استان یکم — مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه)<br /> <br /> ۲. استان دوم — مرکز تبریز (آذربایجان)<br /> <br /> ۳. استان سوم — مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام)<br /> <br /> ۴. استان چهارم — مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب)<br /> <br /> ۵. استان پنجم — مرکز مشهد (خراسان)<br /> <br /> ۶. استان ششم — مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> تحولات دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):<br /> <br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> • ۱۳۲۵: استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند<br /> <br /> • ۱۳۳۹: ۱۲ استان<br /> <br /> • ۱۳۴۵: ۱۴ استان — فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند (مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس)<br /> <br /> • ۱۳۵۵: ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان)<br /> <br /> تحولات پس از انقلاب ۱۳۵۷:<br /> <br /> پس از انقلاب ۱۳۵۷، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> • ۱۳۶۵: قم از تهران جدا شد → ۲۵ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۲: قزوین از زنجان جدا شد → ۲۶ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۳: گلستان از مازندران جدا شد → ۲۷ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۵: خراسان به سه استان تقسیم شد (رضوی، شمالی، جنوبی) → ۲۹ استان<br /> <br /> • ۱۳۸۹: البرز از تهران جدا شد → ۳۰ استان<br /> <br /> • ۱۳۹۰: تأسیس رسمی استان البرز → ۳۱ استان (وضع فعلی)<br /> <br /> == تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |استان فعلی<br /> |نام/وضعیت قبلی<br /> |سال تغییر<br /> |توضیحات<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان — جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == سیر تحولات تعداد استان‌ها ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |سال<br /> |تعداد استان<br /> |رویداد<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی — رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == جدول جامع ۳۱ استان ایران — مرکز و جمعیت ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |ردیف<br /> |استان<br /> |مرکز<br /> |جمعیت (هزار نفر)<br /> |مساحت (کیلومتر مربع)<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳,۲۶۷<br /> |۱۳,۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶,۴۳۴<br /> |۱۱۷,۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵,۱۲۰<br /> |۱۰۷,۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴,۸۵۱<br /> |۱۲۲,۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴,۷۱۰<br /> |۶۴,۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳,۹۱۰<br /> |۴۵,۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳,۲۸۴<br /> |۲۳,۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲,۸۱۲<br /> |۵,۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳,۱۶۴<br /> |۱۸۰,۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳,۲۶۶<br /> |۳۷,۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |رشت<br /> |۲,۵۳۱<br /> |۱۴,۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱,۹۵۲<br /> |۲۵,۰۰۹<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲,۸۷۲<br /> |۱۸۰,۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱,۸۶۹<br /> |۲۰,۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱,۷۷۶<br /> |۷۰,۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱,۷۳۸<br /> |۱۹,۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱,۶۰۳<br /> |۲۹,۱۳۷<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱,۷۶۱<br /> |۲۸,۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱,۴۲۹<br /> |۲۹,۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱,۲۹۳<br /> |۱۱,۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱,۲۸۱<br /> |۱۷,۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱,۱۶۳<br /> |۲۲,۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱,۱۳۸<br /> |۱۲۹,۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱,۰۵۸<br /> |۲۱,۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱,۲۷۴<br /> |۱۵,۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸,۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵,۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶,۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷,۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰,۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶,۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران ==<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> • آذربایجان: آتروپاتن (آتروپاتگان) → آذربایجان<br /> <br /> • فارس: پارس (Persia) → فارس<br /> <br /> • خوزستان: عیلام → سوزیانا → خوزستان (عربستان در دوره قاجار → خوزستان)<br /> <br /> • اصفهان: اسپادانا / گی → اصفهان<br /> <br /> • خراسان: خورآسان (سرزمین خورشید) — «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود<br /> <br /> • گیلان: گیلان (از قوم گِل) — کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی<br /> <br /> • مازندران: تبرستان → مازندران<br /> <br /> • همدان: هگمتانه (اکباتان) → همدان — پایتخت مادها<br /> <br /> • کرمان: کارمانیا → کرمان<br /> <br /> • سمنان: قومِس (کومیش) → سمنان<br /> <br /> • سیستان: دَرنگیانا → سکستان → سیستان<br /> <br /> • لرستان: سرزمین لُرها — «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> <br /> • کرمانشاه: کرمانشاهان → باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) → کرمانشاه<br /> <br /> • هرمزگان: مُکران / لاریستان → بنادر و جزایر خلیج‌فارس → هرمزگان<br /> <br /> • ایلام: عیلام (Elam) — تمدن ۵,۰۰۰ ساله<br /> <br /> • گلستان: استرآباد → گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> <br /> • بوشهر: ریشهر / بندر بوشهر → استان بوشهر<br /> <br /> • یزد: ایساتیس → یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> <br /> • اردبیل: آرتاویل → اردبیل — مرکز صفویان<br /> <br /> • زنجان: زنگان → زنجان<br /> <br /> • قم: قُم (از دوره ساسانی) — مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> <br /> • قزوین: کاسپین / شاد شاپور → قزوین — پایتخت صفویان (موقت)<br /> <br /> == ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران ==<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> استان → شهرستان → بخش → دهستان → روستا / شهر<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱,۰۵۷ بخش، ۲,۵۸۹ دهستان و حدود ۱,۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> نکات مهم:<br /> <br /> • بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت: کرمان (۱۸۰,۷۲۶ کیلومتر مربع)<br /> <br /> • کوچک‌ترین استان از نظر مساحت: البرز (۵,۱۲۲ کیلومتر مربع)<br /> <br /> • پرجمعیت‌ترین استان: تهران (حدود ۱۳.۳ میلیون)<br /> <br /> • کم‌جمعیت‌ترین استان: ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> <br /> • جوان‌ترین استان: البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> <br /> • تنها استان تک‌شهرستانی: قم<br /> <br /> == استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده) ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> • استان ری (جدا از تهران) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان اصفهان شمالی / جنوبی — پیشنهادی<br /> <br /> • استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان کاشان (جدا از اصفهان) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی) — پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88979 2026-05-26T06:18:50Z

<p>Hamidreza: صفحه‌ای تازه حاوی « == مقدمه: ایران — سرزمین تمدن‌ها == &#039;&#039;&#039;ایران&#039;&#039;&#039;، با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران، کشوری در جنوب‌غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱,۶۴۸,۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خ...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> == مقدمه: ایران — سرزمین تمدن‌ها ==<br /> '''ایران'''، با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران، کشوری در جنوب‌غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱,۶۴۸,۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان با قدمت بیش از ۷,۰۰۰ سال و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بود. تنوع جغرافیایی ایران از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی، از شگفتی‌های طبیعت جهان است.<br /> <br /> == تاریخچه تقسیمات کشوری ایران ==<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته — از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.<br /> <br /> دوره باستان — ساتراپی‌ها:<br /> <br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد — هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.<br /> <br /> دوره اسلامی — ایالات و ولایات:<br /> <br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود — مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> دوره قاجار — ایالات و ولایات:<br /> <br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز تبریز)، خراسان (مرکز مشهد)، فارس (مرکز شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> اصلاحات رضاشاه — تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):<br /> <br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. استان یکم — مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه)<br /> <br /> ۲. استان دوم — مرکز تبریز (آذربایجان)<br /> <br /> ۳. استان سوم — مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام)<br /> <br /> ۴. استان چهارم — مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب)<br /> <br /> ۵. استان پنجم — مرکز مشهد (خراسان)<br /> <br /> ۶. استان ششم — مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> تحولات دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):<br /> <br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> • ۱۳۲۵: استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند<br /> <br /> • ۱۳۳۹: ۱۲ استان<br /> <br /> • ۱۳۴۵: ۱۴ استان — فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند (مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس)<br /> <br /> • ۱۳۵۵: ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان)<br /> <br /> تحولات پس از انقلاب ۱۳۵۷:<br /> <br /> پس از انقلاب ۱۳۵۷، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> • ۱۳۶۵: قم از تهران جدا شد → ۲۵ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۲: قزوین از زنجان جدا شد → ۲۶ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۳: گلستان از مازندران جدا شد → ۲۷ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۵: خراسان به سه استان تقسیم شد (رضوی، شمالی، جنوبی) → ۲۹ استان<br /> <br /> • ۱۳۸۹: البرز از تهران جدا شد → ۳۰ استان<br /> <br /> • ۱۳۹۰: تأسیس رسمی استان البرز → ۳۱ استان (وضع فعلی)<br /> <br /> == تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |استان فعلی<br /> |نام/وضعیت قبلی<br /> |سال تغییر<br /> |توضیحات<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان — جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == سیر تحولات تعداد استان‌ها ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |سال<br /> |تعداد استان<br /> |رویداد<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی — رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == جدول جامع ۳۱ استان ایران — مرکز و جمعیت ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |ردیف<br /> |استان<br /> |مرکز<br /> |جمعیت (هزار نفر)<br /> |مساحت (کیلومتر مربع)<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳,۲۶۷<br /> |۱۳,۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶,۴۳۴<br /> |۱۱۷,۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵,۱۲۰<br /> |۱۰۷,۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴,۸۵۱<br /> |۱۲۲,۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴,۷۱۰<br /> |۶۴,۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳,۹۱۰<br /> |۴۵,۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳,۲۸۴<br /> |۲۳,۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲,۸۱۲<br /> |۵,۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳,۱۶۴<br /> |۱۸۰,۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳,۲۶۶<br /> |۳۷,۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |رشت<br /> |۲,۵۳۱<br /> |۱۴,۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱,۹۵۲<br /> |۲۵,۰۰۹<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲,۸۷۲<br /> |۱۸۰,۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱,۸۶۹<br /> |۲۰,۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱,۷۷۶<br /> |۷۰,۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱,۷۳۸<br /> |۱۹,۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱,۶۰۳<br /> |۲۹,۱۳۷<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱,۷۶۱<br /> |۲۸,۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱,۴۲۹<br /> |۲۹,۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱,۲۹۳<br /> |۱۱,۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱,۲۸۱<br /> |۱۷,۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱,۱۶۳<br /> |۲۲,۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱,۱۳۸<br /> |۱۲۹,۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱,۰۵۸<br /> |۲۱,۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱,۲۷۴<br /> |۱۵,۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸,۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵,۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶,۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷,۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰,۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶,۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران ==<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> • آذربایجان: آتروپاتن (آتروپاتگان) → آذربایجان<br /> <br /> • فارس: پارس (Persia) → فارس<br /> <br /> • خوزستان: عیلام → سوزیانا → خوزستان (عربستان در دوره قاجار → خوزستان)<br /> <br /> • اصفهان: اسپادانا / گی → اصفهان<br /> <br /> • خراسان: خورآسان (سرزمین خورشید) — «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود<br /> <br /> • گیلان: گیلان (از قوم گِل) — کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی<br /> <br /> • مازندران: تبرستان → مازندران<br /> <br /> • همدان: هگمتانه (اکباتان) → همدان — پایتخت مادها<br /> <br /> • کرمان: کارمانیا → کرمان<br /> <br /> • سمنان: قومِس (کومیش) → سمنان<br /> <br /> • سیستان: دَرنگیانا → سکستان → سیستان<br /> <br /> • لرستان: سرزمین لُرها — «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> <br /> • کرمانشاه: کرمانشاهان → باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) → کرمانشاه<br /> <br /> • هرمزگان: مُکران / لاریستان → بنادر و جزایر خلیج‌فارس → هرمزگان<br /> <br /> • ایلام: عیلام (Elam) — تمدن ۵,۰۰۰ ساله<br /> <br /> • گلستان: استرآباد → گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> <br /> • بوشهر: ریشهر / بندر بوشهر → استان بوشهر<br /> <br /> • یزد: ایساتیس → یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> <br /> • اردبیل: آرتاویل → اردبیل — مرکز صفویان<br /> <br /> • زنجان: زنگان → زنجان<br /> <br /> • قم: قُم (از دوره ساسانی) — مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> <br /> • قزوین: کاسپین / شاد شاپور → قزوین — پایتخت صفویان (موقت)<br /> <br /> == ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران ==<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> استان → شهرستان → بخش → دهستان → روستا / شهر<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱,۰۵۷ بخش، ۲,۵۸۹ دهستان و حدود ۱,۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> نکات مهم:<br /> <br /> • بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت: کرمان (۱۸۰,۷۲۶ کیلومتر مربع)<br /> <br /> • کوچک‌ترین استان از نظر مساحت: البرز (۵,۱۲۲ کیلومتر مربع)<br /> <br /> • پرجمعیت‌ترین استان: تهران (حدود ۱۳.۳ میلیون)<br /> <br /> • کم‌جمعیت‌ترین استان: ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> <br /> • جوان‌ترین استان: البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> <br /> • تنها استان تک‌شهرستانی: قم<br /> <br /> == استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده) ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> • استان ری (جدا از تهران) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان اصفهان شمالی / جنوبی — پیشنهادی<br /> <br /> • استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان کاشان (جدا از اصفهان) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی) — پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==<br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — تقسیمات کشوری ایران<br /> <br /> 🔗 دانشنامه بریتانیکا — ایران<br /> <br /> 🔗 مرکز آمار ایران — سرشماری ۱۴۰۰<br /> <br /> 🔗 وزارت کشور ایران — تقسیمات کشوری<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — خراسان<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — فارس</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88978 2026-05-26T06:13:24Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> اعدام [[عباس اکبری فیض‌آبادی]] — پانزدهمین اعدام مرتبط با [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]] (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> فاکس نیوز: چارچوب توافق ایران-آمریکا «۹۵٪ تکمیل شده» — مذاکره بر سر متن ادامه دارد-اکسیوس: پیش‌نویس تفاهم‌نامه — آتش‌بس ۶۰ روزه + بازگشایی هرمز + آزادسازی صادرات نفت ایران: اورانیوم غنی‌شده از کشور خارج نخواهد شد — دستور مجتبی خامنه‌ای(۴خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> آمریکا نفتکش ایرانی M/T Skywave را در تنگه مالاکا توقیف کرد (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> پزشکیان دستور پایان تعطیلی اینترنت را صادر کرد — پس از ۸۷ روز قطعی (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد-شهردار پاریس این عنوان را امضا کرد (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88977 2026-05-26T06:12:25Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> اعدام [[عباس اکبری فیض‌آبادی]] — پانزدهمین اعدام مرتبط با [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]] (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> فاکس نیوز: چارچوب توافق ایران-آمریکا «۹۵٪ تکمیل شده» — مذاکره بر سر متن ادامه دارد-اکسیوس: پیش‌نویس تفاهم‌نامه — آتش‌بس ۶۰ روزه + بازگشایی هرمز + آزادسازی صادرات نفت ایران: اورانیوم غنی‌شده از کشور خارج نخواهد شد — دستور مجتبی خامنه‌ای(۴خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> آمریکا نفتکش ایرانی M/T Skywave را در تنگه مالاکا توقیف کرد (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> پزشکیان دستور پایان تعطیلی اینترنت را صادر کرد — پس از ۸۷+ روز قطعی (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد-شهردار پاریس این عنوان را امضا کرد (۵خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88960 2026-05-25T14:29:13Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین، همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آن‌ها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها به این اقدام بشردوستانه، کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://iranfreedom.org/en/media-gallery/videos/2024/06/the-truth-about-the-children-of-camp-ashraf-documentary/59774/ -iran freedom -The Truth About “The Children of Camp Ashraf” Documentary]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> [[پرونده:کودکان سوری۲۰۲۲.jpg|جایگزین=کودکان سوری۲۰۲۲|بندانگشتی|کودکان سوری۲۰۲۲]]<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست، آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts War in Syria: Children Still Suffering Profound Impacts]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts یونیسف — جنگ در سوریه و تأثیر بر کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده‌است. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین سال‌های ۲۰۱۵ و۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/where-unicef-works/middle-east/yemen یونیسف — کودکان یمن]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند.<br /> <br /> دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.&lt;ref&gt;[https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth The Rohingya: persecuted across time and place]<br /> <br /> [https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth پزشکان بدون مرز — بحران روهینگیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis How to Help Rohingya Refugees]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis یونیسف — کودکان روهینگیا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 Rights experts warn against forced separation of Uyghur children in China]<br /> <br /> [https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 سازمان ملل — هشدار درباره کودکان اویغور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ New Report: China’s Use of Boarding Schools as a Tool of Genocide Against Uyghur Muslims]<br /> <br /> [https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ مرکز مطالعات اویغور — گزارش «شکستن ریشه‌ها» ۲۰۲۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/09/china-xinjiangs-forced-separations-and-language-policies-uyghur-children دفتر حقوق بشر سازمان ملل — جدایی اجباری کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید.<br /> <br /> پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.<br /> <br /> ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia Deportation of Ukrainian children by Russia: joint statement]<br /> <br /> [https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia بیانیه مشترک سفارتخانه‌ها — دولت بریتانیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf انستیتوی سوئدی — انتقال اجباری کودکان اوکراینی]<br /> <br /> [https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf Russia’s Forcible Transfers of Unaccompanied Ukrainian Children Responses from Ukraine, the EU and Beyond]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf پارلمان اروپا — مطالعه جامع]<br /> <br /> [https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf Forcible transfer and deportation of Ukrainian children: Responses and accountability measures]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://european-resilience.org/analytics/how-west-tolerated-russias-kidnapping-ukrainian-children How the West Tolerated Russia’s Kidnapping of Ukrainian Children]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-64985009 Deportation of Ukrainian children to Russia is war crime - UN]&lt;/ref&gt;[[پرونده:کودک فلسطینی.jpg|جایگزین=کودک فلسطینی|بندانگشتی|کودک فلسطینی|271x271پیکسل]]<br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌اند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال نهفتگی، مجددا شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): <br /> [[پرونده:هند حجاب-کودک ۵ساله غزه که کشته شده در خودرو پیدا شد.jpg|جایگزین=هند حجاب کودک ۵ساله |بندانگشتی|270x270پیکسل|هند حجاب کودک ۵ساله که کشته‌شده در خودرو پیدا شد]]<br /> &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. <br /> <br /> دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.&lt;ref&gt;[https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ A year of tears: 12 months of war on children – UNICEF Report]<br /> <br /> [https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ یونیسف — گزارش «یک سال اشک»]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://edition.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl Five-year-old Palestinian girl found dead after being trapped in car under Israeli fire]<br /> <br /> [https://edition.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl قتل دختر پنج ساله-هند رجب]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان به‌عنوان اولین قربانیان جنگ و جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی و بشر دوستانه است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که بایستی حفاظت شود.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%87%D9%86%D8%AF_%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9_%DB%B5%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87_%D8%BA%D8%B2%D9%87_%DA%A9%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88_%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7_%D8%B4%D8%AF.jpg&diff=88959 2026-05-25T14:24:37Z

<p>Hamidreza: هند حجاب کودک ۵ساله</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> هند حجاب کودک ۵ساله</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88946 2026-05-25T05:45:24Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> فاکس نیوز: چارچوب توافق ایران-آمریکا «۹۵٪ تکمیل شده» — مذاکره بر سر متن ادامه دارد-اکسیوس: پیش‌نویس تفاهم‌نامه — آتش‌بس ۶۰ روزه + بازگشایی هرمز + آزادسازی صادرات نفت ایران: اورانیوم غنی‌شده از کشور خارج نخواهد شد — دستور مجتبی خامنه‌ای(۴خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> اتحادیه اروپا: چارچوب تحریم مسئولان انسداد [[تنگه هرمز]] را تصویب کرد(۳خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88926 2026-05-24T07:34:41Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> ترامپ: «۵۰-۵۰» — توافق یا از سرگیری جنگ؛ تصمیم احتمالی تا یکشنبه-مذاکرات پاکستان: توافق «در مراحل نهایی» — رویترز؛ منیر از تهران بازگشت- بقایی: «خیلی نزدیک» و «خیلی دور»؛ مسئله هسته‌ای از این مرحله جداست(۳خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> اتحادیه اروپا: چارچوب تحریم مسئولان انسداد [[تنگه هرمز]] را تصویب کرد(۳خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88925 2026-05-24T07:34:27Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> ترامپ: «۵۰-۵۰» — توافق یا از سرگیری جنگ؛ تصمیم احتمالی تا یکشنبه-مذاکرات پاکستان: توافق «در مراحل نهایی» — رویترز؛ منیر از تهران بازگشت- بقایی: «خیلی نزدیک» و «خیلی دور»؛ مسئله هسته‌ای از این مرحله جداست(۳خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> اتحادیه اروپا: چارچوب تحریم مسئولان انسداد [[تنگه هرمز]] را تصویب کرد(۳خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88924 2026-05-24T07:34:01Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> ترامپ: «۵۰-۵۰» — توافق یا از سرگیری جنگ؛ تصمیم احتمالی تا یکشنبه-مذاکرات پاکستان: توافق «در مراحل نهایی» — رویترز؛ منیر از تهران بازگشت- بقایی: «خیلی نزدیک» و «خیلی دور»؛ مسئله هسته‌ای از این مرحله جداست(۳خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> اتحادیه اروپا: چارچوب تحریم مسئولان انسداد [[تنگه هرمز]] را تصویب کرد(۳خرداد ۱۴۰۵)<br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88903 2026-05-23T09:45:14Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین، همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آن‌ها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها به این اقدام بشردوستانه، کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://iranfreedom.org/en/media-gallery/videos/2024/06/the-truth-about-the-children-of-camp-ashraf-documentary/59774/ -iran freedom -The Truth About “The Children of Camp Ashraf” Documentary]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> [[پرونده:کودکان سوری۲۰۲۲.jpg|جایگزین=کودکان سوری۲۰۲۲|بندانگشتی|کودکان سوری۲۰۲۲]]<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست، آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts War in Syria: Children Still Suffering Profound Impacts]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts یونیسف — جنگ در سوریه و تأثیر بر کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده‌است. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین سال‌های ۲۰۱۵ و۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/where-unicef-works/middle-east/yemen یونیسف — کودکان یمن]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند.<br /> <br /> دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.&lt;ref&gt;[https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth The Rohingya: persecuted across time and place]<br /> <br /> [https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth پزشکان بدون مرز — بحران روهینگیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis How to Help Rohingya Refugees]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis یونیسف — کودکان روهینگیا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 Rights experts warn against forced separation of Uyghur children in China]<br /> <br /> [https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 سازمان ملل — هشدار درباره کودکان اویغور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ New Report: China’s Use of Boarding Schools as a Tool of Genocide Against Uyghur Muslims]<br /> <br /> [https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ مرکز مطالعات اویغور — گزارش «شکستن ریشه‌ها» ۲۰۲۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/09/china-xinjiangs-forced-separations-and-language-policies-uyghur-children دفتر حقوق بشر سازمان ملل — جدایی اجباری کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید.<br /> <br /> پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.<br /> <br /> ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia Deportation of Ukrainian children by Russia: joint statement]<br /> <br /> [https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia بیانیه مشترک سفارتخانه‌ها — دولت بریتانیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf انستیتوی سوئدی — انتقال اجباری کودکان اوکراینی]<br /> <br /> [https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf Russia’s Forcible Transfers of Unaccompanied Ukrainian Children Responses from Ukraine, the EU and Beyond]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf پارلمان اروپا — مطالعه جامع]<br /> <br /> [https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf Forcible transfer and deportation of Ukrainian children: Responses and accountability measures]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://european-resilience.org/analytics/how-west-tolerated-russias-kidnapping-ukrainian-children How the West Tolerated Russia’s Kidnapping of Ukrainian Children]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-64985009 Deportation of Ukrainian children to Russia is war crime - UN]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> [[پرونده:کودک فلسطینی.jpg|جایگزین=کودک فلسطینی|بندانگشتی|کودک فلسطینی]]<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌اند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال نهفتگی، مجددا شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.&lt;ref&gt;[https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ A year of tears: 12 months of war on children – UNICEF Report]<br /> <br /> [https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ یونیسف — گزارش «یک سال اشک»]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://edition.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl Five-year-old Palestinian girl found dead after being trapped in car under Israeli fire]<br /> <br /> [https://edition.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl قتل دختر پنج ساله-هند رجب]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان به‌عنوان اولین قربانیان جنگ و جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی و بشر دوستانه است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که بایستی حفاظت شود.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88902 2026-05-23T09:29:12Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین، همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آن‌ها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها به این اقدام بشردوستانه، کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://iranfreedom.org/en/media-gallery/videos/2024/06/the-truth-about-the-children-of-camp-ashraf-documentary/59774/ -iran freedom -The Truth About “The Children of Camp Ashraf” Documentary]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> [[پرونده:کودکان سوری۲۰۲۲.jpg|جایگزین=کودکان سوری۲۰۲۲|بندانگشتی|کودکان سوری۲۰۲۲]]<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست، آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts War in Syria: Children Still Suffering Profound Impacts]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts یونیسف — جنگ در سوریه و تأثیر بر کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده‌است. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین سال‌های ۲۰۱۵ و۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/where-unicef-works/middle-east/yemen یونیسف — کودکان یمن]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند.<br /> <br /> دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.&lt;ref&gt;[https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth The Rohingya: persecuted across time and place]<br /> <br /> [https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth پزشکان بدون مرز — بحران روهینگیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis How to Help Rohingya Refugees]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis یونیسف — کودکان روهینگیا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 Rights experts warn against forced separation of Uyghur children in China]<br /> <br /> [https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 سازمان ملل — هشدار درباره کودکان اویغور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ New Report: China’s Use of Boarding Schools as a Tool of Genocide Against Uyghur Muslims]<br /> <br /> [https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ مرکز مطالعات اویغور — گزارش «شکستن ریشه‌ها» ۲۰۲۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/09/china-xinjiangs-forced-separations-and-language-policies-uyghur-children دفتر حقوق بشر سازمان ملل — جدایی اجباری کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید.<br /> <br /> پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.<br /> <br /> ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia Deportation of Ukrainian children by Russia: joint statement]<br /> <br /> [https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia بیانیه مشترک سفارتخانه‌ها — دولت بریتانیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf انستیتوی سوئدی — انتقال اجباری کودکان اوکراینی]<br /> <br /> [https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf Russia’s Forcible Transfers of Unaccompanied Ukrainian Children Responses from Ukraine, the EU and Beyond]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf پارلمان اروپا — مطالعه جامع]<br /> <br /> [https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf Forcible transfer and deportation of Ukrainian children: Responses and accountability measures]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://european-resilience.org/analytics/how-west-tolerated-russias-kidnapping-ukrainian-children How the West Tolerated Russia’s Kidnapping of Ukrainian Children]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-64985009 Deportation of Ukrainian children to Russia is war crime - UN]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> [[پرونده:کودک فلسطینی.jpg|جایگزین=کودک فلسطینی|بندانگشتی|کودک فلسطینی]]<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.&lt;ref&gt;[https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ A year of tears: 12 months of war on children – UNICEF Report]<br /> <br /> [https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ یونیسف — گزارش «یک سال اشک»]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9_%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86%DB%8C.jpg&diff=88901 2026-05-23T09:28:37Z

<p>Hamidreza: کودک فلسطینی</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> کودک فلسطینی</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88900 2026-05-23T09:24:02Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین، همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آن‌ها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها به این اقدام بشردوستانه، کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://iranfreedom.org/en/media-gallery/videos/2024/06/the-truth-about-the-children-of-camp-ashraf-documentary/59774/ -iran freedom -The Truth About “The Children of Camp Ashraf” Documentary]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> [[پرونده:کودکان سوری۲۰۲۲.jpg|جایگزین=کودکان سوری۲۰۲۲|بندانگشتی|کودکان سوری۲۰۲۲]]<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست، آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts War in Syria: Children Still Suffering Profound Impacts]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts یونیسف — جنگ در سوریه و تأثیر بر کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده‌است. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین سال‌های ۲۰۱۵ و۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/where-unicef-works/middle-east/yemen یونیسف — کودکان یمن]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند.<br /> <br /> دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.&lt;ref&gt;[https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth The Rohingya: persecuted across time and place]<br /> <br /> [https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth پزشکان بدون مرز — بحران روهینگیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis How to Help Rohingya Refugees]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis یونیسف — کودکان روهینگیا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 Rights experts warn against forced separation of Uyghur children in China]<br /> <br /> [https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 سازمان ملل — هشدار درباره کودکان اویغور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ New Report: China’s Use of Boarding Schools as a Tool of Genocide Against Uyghur Muslims]<br /> <br /> [https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ مرکز مطالعات اویغور — گزارش «شکستن ریشه‌ها» ۲۰۲۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/09/china-xinjiangs-forced-separations-and-language-policies-uyghur-children دفتر حقوق بشر سازمان ملل — جدایی اجباری کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید.<br /> <br /> پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.<br /> <br /> ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia Deportation of Ukrainian children by Russia: joint statement]<br /> <br /> [https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia بیانیه مشترک سفارتخانه‌ها — دولت بریتانیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf انستیتوی سوئدی — انتقال اجباری کودکان اوکراینی]<br /> <br /> [https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf Russia’s Forcible Transfers of Unaccompanied Ukrainian Children Responses from Ukraine, the EU and Beyond]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf پارلمان اروپا — مطالعه جامع]<br /> <br /> [https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf Forcible transfer and deportation of Ukrainian children: Responses and accountability measures]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://european-resilience.org/analytics/how-west-tolerated-russias-kidnapping-ukrainian-children How the West Tolerated Russia’s Kidnapping of Ukrainian Children]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-64985009 Deportation of Ukrainian children to Russia is war crime - UN]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88894 2026-05-23T09:11:09Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین، همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آن‌ها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها به این اقدام بشردوستانه، کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://iranfreedom.org/en/media-gallery/videos/2024/06/the-truth-about-the-children-of-camp-ashraf-documentary/59774/ -iran freedom -The Truth About “The Children of Camp Ashraf” Documentary]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> [[پرونده:کودکان سوری۲۰۲۲.jpg|جایگزین=کودکان سوری۲۰۲۲|بندانگشتی|کودکان سوری۲۰۲۲]]<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست، آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts War in Syria: Children Still Suffering Profound Impacts]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts یونیسف — جنگ در سوریه و تأثیر بر کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده‌است. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین سال‌های ۲۰۱۵ و۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/where-unicef-works/middle-east/yemen یونیسف — کودکان یمن]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند.<br /> <br /> دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.&lt;ref&gt;[https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth The Rohingya: persecuted across time and place]<br /> <br /> [https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth پزشکان بدون مرز — بحران روهینگیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis How to Help Rohingya Refugees]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis یونیسف — کودکان روهینگیا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 Rights experts warn against forced separation of Uyghur children in China]<br /> <br /> [https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 سازمان ملل — هشدار درباره کودکان اویغور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ New Report: China’s Use of Boarding Schools as a Tool of Genocide Against Uyghur Muslims]<br /> <br /> [https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ مرکز مطالعات اویغور — گزارش «شکستن ریشه‌ها» ۲۰۲۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/09/china-xinjiangs-forced-separations-and-language-policies-uyghur-children دفتر حقوق بشر سازمان ملل — جدایی اجباری کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88888 2026-05-23T08:55:35Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین، همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آن‌ها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها به این اقدام بشردوستانه، کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://iranfreedom.org/en/media-gallery/videos/2024/06/the-truth-about-the-children-of-camp-ashraf-documentary/59774/ -iran freedom -The Truth About “The Children of Camp Ashraf” Documentary]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست، آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts War in Syria: Children Still Suffering Profound Impacts]<br /> <br /> [https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts یونیسف — جنگ در سوریه و تأثیر بر کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B2.jpg&diff=88886 2026-05-23T08:55:28Z

<p>Hamidreza: کودکان سوری۲۰۲۲</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> کودکان سوری۲۰۲۲</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88884 2026-05-23T08:40:03Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> دور پنجم مذاکرات رم (۲۳ مه) — بدون توافق؛ ادامه مذاکرات تأیید شد(۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> هفته ۱۲۲ «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» — اعتصاب غذا در ۵۶ زندان(۳۰اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> ترامپ: ایران «باید سریع حرکت کند وگرنه چیزی از آن‌ها نخواهد ماند»- سپاه : تهدید به «حمله جهانی» اگر جنگ از سر گرفته شود. آمریکا: ۳۰سایت از ۳۳ سایت موشکی ایران در تنگه هرمز مجدداً فعال شده‌اند (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88883 2026-05-23T08:39:50Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> دور پنجم مذاکرات رم (۲۳ مه) — بدون توافق؛ ادامه مذاکرات تأیید شد(۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> هفته ۱۲۲ «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» — اعتصاب غذا در ۵۶ زندان(۳۰اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> • ترامپ: ایران «باید سریع حرکت کند وگرنه چیزی از آن‌ها نخواهد ماند»- سپاه : تهدید به «حمله جهانی» اگر جنگ از سر گرفته شود. آمریکا: ۳۰سایت از ۳۳ سایت موشکی ایران در تنگه هرمز مجدداً فعال شده‌اند (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88882 2026-05-23T08:39:39Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> دور پنجم مذاکرات رم (۲۳ مه) — بدون توافق؛ ادامه مذاکرات تأیید شد(۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> هفته ۱۲۲ «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» — اعتصاب غذا در ۵۶ زندان(۳۰اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> • ترامپ: ایران «باید سریع حرکت کند وگرنه چیزی از آن‌ها نخواهد ماند»- سپاه : تهدید به «حمله جهانی» اگر جنگ از سر گرفته شود. آمریکا: ۳۰سایت از ۳۳ سایت موشکی ایران در تنگه هرمز مجدداً فعال شده‌اند (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7&diff=88881 2026-05-23T08:39:07Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Earth2.png|40px|alt=|پیوند=]] از میان خبرها&lt;/div&gt;<br /> <br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> پارلمان اروپا – استراسبورگ - تصویب قطعنامه در محکومیت سرکوب و اعدام زندانیان سیاسی، معترضان، مدافعان حقوق‌بشر و حقوق زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی در ایران<br /> ۵۱۶ رأی مثبت، ۱۴ رأی منفی و ۳۲ رأی ممتنع (۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> شهادت ۳ مجاهد دیگر از مفقودان مجاهدین در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه]]، مجاهد شهید محمدصادق علوی‌نژاد ۳۵ ساله، مجاهد شهید رضا وقفی‌روان ۴۴ ساله ومجاهد شهید مهسا جلیلیان ۳۰ ساله پس از ۴ ماه قطعی شد.(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> • دور پنجم مذاکرات رم (۲۳ مه) — بدون توافق؛ ادامه مذاکرات تأیید شد(۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> رژیم آخوندی در یک جنایت تازه دو زندانی سیاسی کرد به‌نامهای رامین زله و کریم معروف‌پور را اعدام کرد(۳۱اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> هفته ۱۲۲ «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» — اعتصاب غذا در ۵۶ زندان(۳۰اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> [[شورای ملی مقاومت ایران|NCRI]] درباره موج جدید اعدام‌ها هشدار داد — مقایسه با کشتار۶۷ -عفو بین‌الملل: ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۵۰ اعدام داشت — این بالاترین رقم از ۱۹۸۱ می باشد- ۳۰ بازداشتی [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات دی‌ماه]] به اعدام محکوم شدند و ۱۳ نفر مخفیانه اعدام شده‌اند- عرفان شاکورزاده، دانشجوی نخبه در ۱۱ مه اعدام شد.۲۶اعدام در ماه مه- ۱۹۰اعدام درسال ۲۰۲۶-سه نوجوان در خطر فوری اعدام: احسان حسینی‌پور، متین محمدی، عرفان امیری- تأیید حکم اعدام زندانی سیاسی منوچهر فلاح به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران(۲۹اردیبهشت ۱۴۰۵)<br /> <br /> • ترامپ: ایران «باید سریع حرکت کند وگرنه چیزی از آن‌ها نخواهد ماند»- سپاه : تهدید به «حمله جهانی» اگر جنگ از سر گرفته شود. آمریکا: ۳۰سایت از ۳۳ سایت موشکی ایران در تنگه هرمز مجدداً فعال شده‌اند (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> <br /> نرگس محمدی از بیمارستان ترخیص شد. پزشکان او اعلام کردند به ۸ماه استراحت نیاز دارد - نرگس محمدی: شهروند افتخاری پاریس شد (۲خرداد ۱۴۰۵)<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88879 2026-05-22T18:56:12Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88862 2026-05-22T18:45:50Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.&lt;ref&gt;[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بین‌المللی نجات — پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.&lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2024/06/From-Honor-to-Deceit.pdf شورای ملی مقاومت ایران — از افتخار تا فریب]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=88861 2026-05-22T18:26:37Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div>{{Infobox person<br /> | name = بابک زنجانی<br /> | image = بابک زنجانی؛1.JPG<br /> | image_size = <br /> | caption = <br /> | birth_date = سال ۱۳۵۶<br /> |گاه‌شمار=خورشیدی<br /> | نشانی = <br /> | عنوان = گزارش‌های سریالی «تدبیر» از جزئیات عملکرد «میلیاردر کاغذی» (بخش نخست/تولد میلیاردر در کیش)<br /> | ناشر = تدبیر<br /> | تاریخ = ۲۳ دی ۱۳۹۲<br /> | تاریخ بازبینی = ۲۲ بهمن ۱۳۸۰<br /> | نقل قول = <br /> | archive-date = ۹ فوریه ۲۰۱۴<br /> | archive-url = <br /> | birth_place = تهران، ایران<br /> | occupation = بازرگان<br /> | salary = <br /> | footnotes = <br /> | signature = <br /> | criminal_charge = مفسد فی‌الارض<br /> | مجازات = اعدام<br /> | criminal_status = بیست سال حبس<br /> | conviction = <br /> | capture_status = <br /> | apprehended = 2013<br /> |image size=250 پیکسل|حکم اولیه=اعدام}}<br /> '''بابک زنجانی'''، (متولد سال ۱۳۵۶، تهران) یکی از تجار حکومتی در نظام جمهوری اسلامی بود. او در اوایل دهه ۱۳۸۰، به دنیای تجارت وارد شد و به سرعت در بازارهای مختلف، به ویژه در زمینه‌ی فروش و صادرات کالاها، شناخته شد. نام بابک زنجانی همواره با روش دور زدن تحریم‌های ایالات متحده و سازمان ملل برای فروش نفت ایران، همراه بوده است. ثروت او ۱۳٫۵میلیارد دلار، تخمین زده شده است. <br /> <br /> بابک زنجانی به خاطر روابط قوی‌اش با برخی مقامات دولتی و توانایی‌اش در مدیریت تجارت بین‌المللی، به سرعت به یکی از چهره‌های معروف در حوزه تجارت تبدیل شد. منتقدان بابک زنجانی، او را عامل فساد خوانده‌اند و می‌گویند که در سال‌های ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد با سوءاستفاده از روابطش با مقام‌های دولتی و بحران ناشی از تحریم‌ها، ثروتی افسانه‌ای اندوخته است. <br /> <br /> پس از شدت‌یافتن تحریم‌های بین‌المللی علیه رژیم ایران، بابک زنجانی، به فعالیت‌های پیچیده‌تری روی آورد که در نهایت از یک سو نام او در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا و بریتانیا قرار گرفت و از سوی دیگر، منجر به اتهام‌های فساد و محکومیت او در داخل ایران شد. <br /> <br /> بابک زنجانی در روز ۱۳ آذر سال ۱۳۹۵، به اعدام محکوم شد، اما پس از اعتراض او در دیوان عالی کشور، دادگستری استان تهران در تاریخ ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ درخواست عفو بابک زنجانی را پذیرفت و با تأیید رئیس قوه قضاییه و موافقت خامنه‌ای حکم اعدامش نقض و تبدیل به ۲۰ سال حبس شد. <br /> <br /> بابک زنجانی مالک و مدیر ۶۴ شرکت ایرانی و خارجی بوده است که بیشتر آن‌ها زیرمجموعه «هلدینگ سورینت» هستند. در جدال باندی، اوایل دهه ۱۳۹۰، سایت بازتاب تصاویری از بابک زنجانی را که مسلح به اسلحه کمری است، منتشر کرد. بابک زنجانی همچنین با رستم قاسمی ریاست وقت قرارگاه خاتم ارتباط داشت و گفته شده است که قاسمی از او برای جابجایی ۴۰ میلیارد دلار پول بابت خرید یک کالا کمک خواسته است. <br /> <br /> در جریان جنجال‌های مربوط به بحران فساد مالی در ترکیه نیز نام بابک زنجانی در نقل و انتقال غیرقانونی طلا مطرح شد. چندی پیش شایعاتی درباره آزادی بابک زنجانی در رسانه‌ها مطرح شد.<br /> <br /> بابک زنجانی اکنون پس از تبدیل حکم و خروج از زندان، در حال بازسازی امپراتوری اقتصادی خود از طریق هلدینگ «داتوان» مجموعه‌ای که حوزه‌های رمزارز، حمل ونقل ریلی، <br /> <br /> هوانوردی، تاکسی اینترنتی ومخابرات را در برگرفته، می‌باشد.<br /> <br /> == آغاز ورود به دنیای تجارت ==<br /> بابک زنجانی در سال ۱۳۵۶، در تهران متولد شد. وی در خانواده‌ای متوسط بزرگ شد. در دوران خدمت سربازی مامور در بانک مرکزی بود که از آنجا به‌عنوان رابط بانک در توزیع دلارهای غیر قانونی بین صرافان زمینه‌ی کار دلالی و کسب مال برای او ایجاد شد. بعدها وی تحصیلات خود را در رشته‌های مرتبط با تجارت و مدیریت ادامه داد. بابک زنجانی در اوایل دهه ۱۳۸۰ به دنیای تجارت وارد شد و به سرعت در بازارهای مختلف، به ویژه در زمینه فروش و صادرات کالاها، شناخته شد.<br /> <br /> بابک زنجانی یکی از تاجران جمهوری اسلامی بود که خود را «بسیج اقتصادی» می‌نامید، نام او همواره با روش دور زدن تحریم های ایالات متحده و سازمان ملل برای فروش نفت ایران، همراه بوده است. او بایک مرسدس بنز سیاه رنگ SL500 رانندگی می‌کرد و ساعتی به ارزش سی هزار دلار در دست داشت. ثروت او ۱۳٫۵میلیارد دلار، تخمین زده شده است.<br /> <br /> او با راه‌اندازی چندین شرکت تجاری، به ویژه در زمینه واردات و صادرات، به موفقیت‌هایی دست یافت و به عنوان یک تاجر جوان و موفق در سطح کشور مطرح شد. بابک زنجانی به خاطر روابط قوی‌اش با برخی مقامات دولتی و توانایی‌اش در مدیریت تجارت بین‌المللی، به سرعت به یکی از چهره‌های معروف در حوزه تجارت تبدیل شد.<br /> <br /> بابک زنجانی، به عنوان یک کارآفرین و سرمایه‌گذار در پروژه‌های مختلف اقتصادی شناخته می‌شد و موفقیت‌هایش، توجه رسانه‌ها و نهادهای دولتی را به خود جلب کرد. <br /> <br /> == فساد و محکومیت ==<br /> [[پرونده:دادگاه بابک زنجانی.JPG|جایگزین=دادگاه بابک زنجانی|بندانگشتی|273x273پیکسل|دادگاه بابک زنجانی]]<br /> پس از شدت یافتن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، بابک زنجانی، به فعالیت‌های پیچیده‌تری روی آورد که در نهایت از یک سو نام او در فهرست تحریم های اتحادیه اروپا و آمریکا و بریتانیا قرار گرفت و از سوی دیگر، منجر به اتهام‌های فساد و محکومیت او در داخل ایران شد.<br /> <br /> === لغو حکم اعدام ===<br /> پرونده اتهام بابک زنجانی، مسیر طولانی را پیمود و در روز ۱۳ آذر سال ۱۳۹۵، به اعدام محکوم شد. اما پس از اعتراض بابک زنجانی در دیوان عالی کشور، دادگستری استان تهران در تاریخ ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ درخواست عفو بابک زنجانی را پذیرفت و با تأیید رئیس قوه قضاییه و موافقت [[خامنه‌ای]] حکم اعدامش نقض و تبدیل به ۲۰ سال حبس شد.<br /> <br /> همه نشانه ها حاکی از آن است که بابک زنجانی موضوع جدال باندهای درونی رژیم ایران، ائتلاف [[حسن روحانی]] (رئیس‌جمهور پیشین)، مقامات [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]]، روحانیون، خط امامی‌ها و اصلاح‌طلبان از یک سو، و [[سپاه پاسداران]] از سوی دیگر است.<br /> <br /> در واقع نام بابک زنجانی در اواخر سال ۱۳۹۱ بر سر زبان‌ها افتاد. زمانی که [[محمود احمدی‌نژاد]] (رئیس‌جمهور وقت) درجلسه استیضاح وزیر کار، در صحن مجلس، برادر روسای قوای مقننه و قضاییه را به تلاش برای سوء استفاده از موقعیت خود و برادرانش متهم نمود و گفت که تلاش کرده تا به سرمایه‌داری به نام بابک زنجانی نزدیک شود. <br /> <br /> همزمان اتهاماتی علیه سعید مرتضوی، ريیس وقت سازمان تأمین اجتماعی مطرح شد که قصد داشته تعداد زیادی از شرکت‌های این سازمان را به بابک زنجانی بفروشد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.bbc.com/persian/articles/c72gyd7y7rxo اموال بابک زنجانی پس از انتقال به ایران «به خزانه بانک مرکزی منتقل شد - سایت بی‌بی‌سی۱]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == املاک بابک زنجانی ==<br /> [[پرونده:بابک زنجانی با کلت.JPG|جایگزین=بابک زنجانی با کلت|بندانگشتی|288x288پیکسل|بابک زنجانی با کلت]]<br /> بابک زنجانی مالک و مدیر ۶۴ شرکت ایرانی و خارجی بوده است که بیشتر آن‌ها زیرمجموعه «هلدینگ سورینت» هستند. <br /> <br /> شرکتهای بابک زنجانی عبارتند از: هتل مریم، شرکت هواپیمایی یورو جت، کترینگ هواپیمایی قشم ایر، پروژه بزرگ ایران زمین در شهرک غرب، ترمینال اتوبوسرانی آسیا اکسپرس تاجیکستان، آسیا اکسپرس تاکسی تاجیکستان، شرکت هواپیمایی قشم ایر، استودیو صدابرداری سورینت، فرست اسلامیک بانک مالزی، دکل حفاری دریایی، کنت بانک تاجیکستان، شرکت هواپیمایی آسیا اکسپرس، فروشگاه‌های محصولات کارخانه سورینت کیش، باشگاه ورزشی راه آهن، پروژه بزرگ تهران قدیم جزیره کیش، هتل سورینت تاپ رز کیش، هتل سورینت صدف، کشت هایدروپانیک میوه، هتل بین‌المللی سورینت قشم، شرکت هواپیمایی انور ایر ترکیه و شرکت سورینت فیلم.<br /> <br /> این مجموعه شرکت‌ها، زیرمجموعه هلدینگ سورینت هستند که در کشورهای ایران، امارات متحده عربی، ترکیه، تاجیکستان، مالزی، چین و انگلیس اداره می‌شوند.<br /> <br /> وی خود را یک کارآفرین معرفی می‌کند و می‌گوید در دوران سربازی در سپاه ولی عصر تهران خدمت کرده و در یکی از بازدیدهای [[اکبر هاشمی رفسنجانی|هاشمی رفسنجانی]] از این قرارگاه درخواست تعدادی سرباز برای ریاست جمهوری و بانک مرکزی کرده بود و از این طریق او به عنوان راننده محسن نوربخش (رئیس وقت بانک مرکزی) در آمده است.<br /> <br /> بابک زنجانی می‌گوید: &lt;blockquote&gt;«در آن زمان به پیشنهاد محسن نوربخش به عنوان عامل تزریق ارز به بازار برای کنترل قیمت‌ها عمل می‌کرده و بدون اینکه کسی او را به رئیس بانک معرفی یا سفارش کرده باشد، سقف اعتبار ۲۰میلیون دلاری برای تزریق ارز در بازار داشت».&lt;/blockquote&gt;<br /> برخی از رسانه های ایران حسین میرکاظمی را از شریکان اصلی بابک زنجانی در فعالیتهای اقتصادی معرفی کرده‌اند. بابک زنجانی می‌گوید که من کاسبی با او ندارم و فقط یک‌بار یکی از هتل‌های حسین میرکاظمی را در قشم از او خریداری کردم.<br /> <br /> در جدال باندی، اوایل دهه ۱۳۹۰ سایت بازتاب تصاویری از بابک زنجانی را که مسلح به اسلحه کمری است، منتشر کرد. بابک زنجانی این عکس‌ها را مربوط به سفرهای زمینی به اربیل عراق دانست که برای حفاظت از خود از آن استفاده کرده است.<br /> <br /> همچنین تصاویری از حسین میرکاظمی، منتشرشده است که در جریان برخورد با معترضان به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ وی را مسلح به اسلحه کمری در حال گشت زنی درخیابانهای تهران نشان می‌دهد. زنجانی در مصاحبه‌ای درباره حسن میرکاظمی به بی‌بی‌‎سی فارسی گفت که او «واقعاً خطایی نداشته و کار حرفه‌ای‌اش را انجام داده است…»<br /> <br /> == منتقدان بابک زنجانی ==<br /> [[پرونده:بابک احمدی نژاد سعید مرتضوی.PNG|جایگزین=بابک زنجانی، احمدی نژاد، سعید مرتضوی|بندانگشتی|284x284پیکسل|بابک زنجانی، احمدی نژاد، سعید مرتضوی]]<br /> منتقدان بابک زنجانی، او را عامل فساد خوانده‌اند و می‌گویند که در سال‌های ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد با سوءاستفاده از روابطش با مقام‌های دولتی و بحران ناشی از تحریم‌ها، ثروتی افسانه‌ای اندوخته است.<br /> <br /> امیرعباس سلطانی نماینده وقت مجلس و عضو کمیته پیگیری پرونده بابک زنجانی در مهرماه ۱۳۹۳گفت: &lt;blockquote&gt;«بسیاری از مقام‌های بلندپایه دولت احمدی نژآد از جمله چند وزیر شامل وزیر دارایی، رئیس بانک مرکزی و وزیر نفت درتخلفات او سهیم بوده‌اند».&lt;/blockquote&gt;بابک زنجانی در دوران ریاست سعید مرتضوی بر سازمان تأمین اجتماعی در عرض یک شب بخشی از کارخانجات شستا را که دست کم ۵۰ هزار میلیارد تومان قیمت داشته است، به ۱۷ هزار میلیارد تومان خریداری کرد. معامله‌ای که میان مرتضوی و بابک زنجانی صورت گرفته است، اما مصوبه هیئت‌مدیره را نداشته و خلاف قانون بود.<br /> <br /> == روابط بابک زنجانی با مقامات حکومتی ==<br /> روابط بابک زنجانی با مدیران و مسئولان رده بالای حکومتی به قدری نزدیک بود که صادق زیباکلام گفته بود وقتی استفاده یقه سفیدها از آقای زنجانی تمام شد او را مچاله کرده و دور انداختند.<br /> <br /> همچنین گفته می‌شود بابک زنجانی در سال ۱۳۸۵ هواپیمایی قشم را با بدهی ۵ میلیارد تومانی خرید و با دو فروند هواپیما شروع به کار کرد. در سال ۱۳۸۹ با شرکت غدیر و سپس با یکی از زیرمجموعه‌های [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء|قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]ء وارد همکاری جهت دادوستد برای خرید اجناس مورد تحریمی در ایران شد.<br /> <br /> در نخستین هفته‌های دولت حسن روحانی، بیژن زنگنه، وزیر وقت نفت ایران، گفت:&lt;blockquote&gt;«آقای زنجانی دو میلیارد دلار از پول فروش نفت را به خزانه واریز نکرده است» &lt;/blockquote&gt;اما بابک زنجانی مدعی شد که مانع اصلی انتقال این پول به ایران، اقدام وزارت نفت بود که می‌خواست موجودی این حساب به حساب‌های وزارتخانه و یا بانک مرکزی واریز شود که به دلیل تحریم‌ها، انتقال این مبلغ به آن حساب‌ها امکان‌پذیر نبود.<br /> <br /> بابک زنجانی ادعا کرده بود، به محض اینکه شرکت هنگ‌کنگی وابسته به وزارت نفت حسابی را معرفی کند که برای انتقال مشکلی نداشته باشد، بلافاصله این پول را به حساب منتقل خواهد کرد.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.bbc.com/persian/articles/cd19eelxwe9o بابک زنجانی؛ میلیاردری جوان با پشتوانه «خداوند» - سایت بی‌بی‌سی۲]&lt;/ref&gt;<br /> === روابط بابک زنجانی با قرارگاه خاتم الانبیاء سپاه ===<br /> بابک زنجانی همچنین با رستم قاسمی ریاست وقت [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا|قرارگاه خاتم]] ارتباط داشت و گفته شده است که پاسدار قاسمی از او برای جابجایی ۴۰ میلیارد دلار پول بابت خرید یک کالا کمک خواسته است. وی همچنین پروژه دیگری از قاسمی می‌گیرد تا ال سی «Letter of Credit اعتبار اسنادی»‌های یک ساله را از بانک‌های ملی بگیرد و درخارج با درصد پایین دیسکانت کند. وی برای تحقق این کار، یک بانک در تاجیکستان تأسیس می‌کند و از این طریق یک بانک دیگر در مالزی تأسیس می‌کند تا فعالیت‌هایش را به کمک بانک مالزی به انجام برساند.<br /> <br /> بعد از اینکه رستم قاسمی به وزارت نفت دولت [[محمود احمدی‌نژاد|احمدی‌نژاد]] منصوب شد از آنجا که ایران تحریم بود، قرار می‌شود تا زنجانی به عنوان واسطه نفت ایران را بخرد و به مالزی بفروشد. این معاملات باعث اختلاس بزرگ بابک زنجانی می‌شود به این ترتیب است که بابک زنجانی نفت را ۶۰ دلار از وزارت نفت خریداری کرده و ۹۰ دلار به مشتری فروخته است.<br /> <br /> == ردپای بابک زنجانی در فساد مالی در ترکیه ==<br /> در جریان جنجال های مربوط به بحران فساد مالی در ترکیه نیز نام بابک زنجانی در نقل و انتقال غیرقانونی طلا مطرح شد. وی به پرداخت رشوه و جابجایی غیرقانونی طلا به آقای رضا ضراب تاجر ایرانی تبعه ترکیه متهم شد.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> روزنامه حریت درباره یافته‌های بازرسان وزارت گمرک و تجارت ترکیه، که مبادلات مالی ۴۳شرکت متعلق به آقای رضا ضراب با ایران، امارات متحده عربی، روسیه و چین را از سال ۲۰۱۱تا سال ۲۰۱۴ بررسی کرده‌اند، نوشت یکی از شرکت‌های وابسته به رضا ضراب «ولگام گدا» در سال ۲۰۱۲ نزدیک به ۹۴۲ کیلوگرم طلا به یکی از شرکت‌های وابسته به بابک زنجانی فروخته است. <br /> <br /> شرکت دیگر رضا ضراب به نام «رویال شیپینگ» در ماه مه ۲۰۱۲ از طریق شعبه بانک ملت در استانبول، به حساب یکی از شرکت های بابک زنجانی، پنج میلیون و یکصد هزار لیر واریز کرده است. همچنین یافته‌های این بازرسان، نشان می‌دهد که شرکت «رویال شیپینگ» در فاصله سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ حدود ۱۵۱ تن طلا به ارزش ۸ میلیارد دلار به ایران و امارات عربی متحده صادر کرده است.<br /> <br /> همچنین در ژانویه ۲۰۱۳ حدود یک و نیم تن شمش طلا که ازغنا به ترکیه، به مقصد ایران ارسال شده بود در یک هواپیمای باربری خصوصی در فرودگاه استانبول کشف و سپس توقیف شد.[[پرونده:بابک زنجانی با حسین میرکاظمی.JPG|جایگزین=بابک زنجانی با حسین میرکاظمی|بندانگشتی|286x286پیکسل|بابک زنجانی با حسین میرکاظمی]]بر اساس این گزارش‌ها، هزینه اجاره هواپیمای باربری شرکت حمل و نقل هوایی «یو ال اس» را آقای بابک زنجانی از طریق یکی از شرکت‌هایش پرداخته بود.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/persian/iran/2015/07/150716_u05_turkey_media_zarrab_zanjani یافته‌های تازه از 'ارتباط طلایی' بابک زنجانی و رضا ضراب - بی‌بی‌سی۳]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> روزنامه «وطن» چاپ ترکیه، نوشت: &lt;blockquote&gt;«ترک‌ها شرکت هواپیمایی انور ایر (onur Air)را در سال ۲۰۱۳ به قیمت ۲۵۰میلیون دلار به قدرت تنجل (kudret tuncel) تاجر ترک و مهدی شمس تاجری تبعه انگلیس که در دوبی زندگی می‌کند، فروختند، اما بعد از آن خبری منتشر شد که خریدار واقعی این شرکت بابک زنجانی بوده است».&lt;/blockquote&gt;روزنامه وطن به نقل از دبیر کل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه افزود: &lt;blockquote&gt;«گفته شده که این شرکت به قیمت ۱۰۵ میلیون دلار یعنی نصف قیمت اصلی این شرکت هواپیمایی به صاحب اولیه فروخته شده است. به غیر از جان کرت باگانا که مجدداً این شرکت را خریده است، قدرت تنجل و مهدی شمس هر سه سهامداران جدید شرکت اونور ایر هستند. به گفته وی بابک زنجانی صاحب شرکت هوایی قشم، در حقیقت با شرکای خود (قدرت تنجل و مهدی شمس)، صاحب شرکت اونور ایر نیز هستند».&lt;ref&gt;[https://www.90eghtesadi.com/Content/Detail/1001785/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%AF-250-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C پشت‌پرده خرید 250 میلیون دلاری شرکت هواپیمایی ترک توسط زنجانی - سایت۹۰ اقتصادی]&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;قاضی صلواتی هم در چهاردهمین جلسه دادگاه بابک زنجانی، او را به واریز کردن ۴۴۵میلیون یورو از طریق بانک‌های سرمایه و پارسیان به حساب رضا ضراب در ترکیه و پرداخت ۱۲میلیون یورو کارمزد متهم نمود.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == دادگاه بابک زنجانی ==<br /> [[پرونده:اعلام حکم دادگاه بابک زنجانی.JPG|جایگزین=بابک زنجانی در دادگاه|بندانگشتی|267x267پیکسل|بابک زنجانی در دادگاه]]<br /> رسیدگی به پرونده بابک زنجانی از مهرماه ۱۳۹۴ به ریاست [[قاضی صلواتی]] آغاز شد و بعد از ۲۶جلسه در بهمن ماه ۱۳۹۴ با اعلام حکم اعدام وی و رد مال به شاکی و پرداخت جزای نقد به پایان رسید. <br /> <br /> در نهایت پس از اعتراض بابک زنجانی در دیوان عالی کشور، سخنگوی قوه قضاییه در نشست خبری (۱۱اردیبهشت۱۴۰۳) در این رابطه گفت: با گزارش مقامات ذی صلاح در مورد استرداد اموال، درخواست تخفیف مجازات بابک زنجانی از سوی دادگستری تهران مطرح شد و با تأیید رئیس قوه قضاییه و موافقت خامنه‌ای، حکم اعدام وی نقض و تبدیل به ۲۰سال حبس شد.&lt;ref&gt;[https://www.rouydad24.ir/fa/news/368622/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA بابک زنجانی کیست؟ - سایت رویداد۲۴]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === تکذیبهای مکرر مرخصی و آزادی‌عمل ===<br /> پس از تبدیل حکم، بارها شایعه آزادی زنجانی مطرح شد و قوه قضائیه آن را تکذیب کرد: '''۱۱ دی:۱۴۰۳''' جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه اعلام کرد: &lt;blockquote&gt;«ایشان آزاد نشده، در مرخصی هم به سر نمی‌برد.» &lt;/blockquote&gt;۸ بهمن:۱۴۰۳ مرکز رسانه‌ای قوه قضائیه اطلاعیه داد: &lt;blockquote&gt;«برخلاف شایعات، تغییری در وضعیت بابک زنجانی رخ نداده.»&lt;/blockquote&gt;درصورتی‌که در دی‌ماه ۱۴۰۳، دسامبر۲۰۲۴، رسول کوهپایه‌زاده، وکیل زنجانی، عکسی از او در اینستاگرام منتشر کرد که نشان‌دهنده حضور او در بیرون از زندان بود.<br /> <br /> سرانجام در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ سخنگوی قوه‌قضاییه رسما اعلام کرد:&lt;blockquote&gt;«نامبرده بیش از ۱۱ سال بود که محکومیت خود را بدون استفاده از مرخصی در زندان سپری کرده و رد مال خود را انجام‌ داده بود... بر این اساس در سال جاری برابر مقرراتی که به همه زندانیان مرخصی داده می‌شود، از مرخصی بهره‌مندشده که این مرخصی تحت نظارت ضابطین قرار دارد».&lt;ref&gt;[https://yjcnews.ir/fa/news/8944689/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AE%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B4-%DA%A9%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C بابک زنجانی در مرخصی است/ آخرین وضعیت پرونده کوروش کمپانی-باشگاه خبرنگاران جوان]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === گمانه زنی آزادی بابک زنجانی ===<br /> چندی پیش رسول کوهپایه‌زاده، وکیل بابک زنجانی در صفحه شخصی خود در فضای مجازی با انتشار تصویری از بابک زنجانی، نوشت: «بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِیمِ»<br /> <br /> این موضوع گمانه‌زنی‌هایی را، نسبت به آزادی بابک زنجانی درپی داشت.<br /> <br /> اصغر جهانگیر سخنگوی قوه قضائیه در این رابطه گفت: &lt;blockquote&gt;«رأی این پرونده در سال ۹۵ از شعبه ۳۵ دیوان عالی کشور صادر شد و در آن رأی پیش‌بینی شده بود در صورت استرداد اموال و جبران خسارت وارده و اظهار ندامت و توبه می‌تواند استحقاق برخورداری از تخفیف مجازات را داشته باشد. او توضیح بیشتری در این زمینه نداده است».&lt;/blockquote&gt;رسول کوهپایه وکیل مدافع آقای زنجانی گفته بود: &lt;blockquote&gt;«چون بیش از ۱۰ سال است که موکلش در زندان به سر می برد، «مطابق قوانین و مقررات، امکان بهره‌مندی از آزادی مشروط را دارد و دوران تحمل زندان به پایان رسیده است».&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6330744/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%AF بابک زنجانی آزاد شد؟ - سایت خبرگزاری مهر]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.khabaronline.ir/news/2052948/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C بازگشت بابک زنجانی به تنظیمات اولیه؛ حکم اعدام به سرمایه گذاری میلیاردی رسید/ زنجانی واقعا زندان است؟-خبرآنلاین]&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == بابک زنجانی پس‌از آزادی ==<br /> <br /> === تاسیس هلدینگ دات‌وان و امپراتوری جدید ===<br /> [[پرونده:بابک با سرتیپ سپاه.PNG|جایگزین=بابک زنجانی با سرتیپ سپاه|بندانگشتی|268x268پیکسل|بابک زنجانی با سرتیپ سپاه]]پس از آزادی، بابک زنجانی با تأسیس مجموعه‌ای با نام هلدینگ دات‌وان (DotOne Holding Group) به صحنه اقتصادی بازگشت. این هلدینگ مجموعه‌ای گسترده از فعالیتها را پوشش می‌دهد:<br /> <br /> * حمل‌ونقل ریلی: شرکت آوان ریل - قرارداد ۴۶ هزار میلیارد تومانی با راه‌آهن<br /> * رمزارز و فینتک: صرافی‌های Zedcex و Zedxion ثبت شده در انگلستان<br /> * هوانوردی: خط هوایی دات‌وان ایر - مدیرعامل ثبتی: بابک زنجانی<br /> * حمل ونقل شهری: تاکسی اینترنتی داتوان<br /> * مخابرات: ادعای ارائه اینترنت سراسری از طریق تاکسی‌ها&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.iranintl.com/video/ott_ca5aedb14fbc41ddad5c5ad333427f3b بابک زنجانی؛ بازگشت بدهکار بزرگ با پروژه‌های بزرگ‌تر-اینترنشنال-زیرذره بین]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> گزارش Blackwire به اهمیت تنوع فعالیت‌های این هلدینگ اشاره می‌کند: این گزارش به بررسی بازگشت بابک زنجانی به عرصه اقتصادی پس از آزادی از زندان و نقش کلیدی او در شبکه دور زدن تحریم‌ها پرداخته است. زنجانی از طریق مجموعه‌ای به نام DotOne و صرافی‌های ارز دیجیتال، میلیاردها دلار را برای سپاه پاسداران جابه‌جا و پول‌شویی کرده است. <br /> <br /> این تحلیل حاکی است که او با استفاده از زیرساخت‌های فناوری نوین و رمزارزها، پروژه‌های استراتژیک رژیم ایران را در سطح بین‌المللی تأمین مالی می‌کند. در نهایت، این فعالیت‌ها منجر به تحریم‌های جدید علیه او و شبکه‌های وابسته به وی توسط خزانه‌داری آمریکا در سال ۲۰۲۶ شده است.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://blackwire.world/articles/iran-zanjani-dotone-irgc-sanctions-evasion-march-2026.html From Death Row to DotOne: How Iran's Master Sanctions Evader Rebuilt His Crypto Empire-blackwire]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === قرارداد جنجالی راه‌آهن (آوان ریل) ===<br /> در ۱۳فروردین سال ۱۴۰۴شرکت راه آهن جمهوری اسلامی در حضور وزیر راه و شهرسازی، تفاهم‌نامه‌ای با شرکت آوان ریل، زیرمجموعه هلدینگ دات‌وان به ارزش ۴۶هزار میلیارد تومان امضا کرد.<br /> <br /> مهدی ابراهیمی، مدیرعامل آوان ریل، در جمع خبرنگاران گفت:&lt;blockquote&gt;«بابک زنجانی در هلدینگ داتوان حضور ندارد، اما از طریق سرمایه‌هایی که در خارج از ایران و شرکت‌هایش از گذشته داشته، آن سرمایه‌ها دارد منتقل میشود به ایران».&lt;/blockquote&gt;این اظهارات بلافاصله واکنش‌هایی را در پی داشت. رضایی کوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس، اعلام کرد «درباره اهلیت بابک زنجانی از وزیر راه پرسوجو کرده» و وزیر راه مدعی شده که «دستگاه‌های امنیتی و اطلاعاتی وی را تأیید کردند». <br /> <br /> <br /> <br /> اما در ادامه ،جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راه‌آهن، موضع متفاوتی گرفت:&lt;blockquote&gt;«راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران شرکت ریلی هلدینگ داتوان را نمی‌شناسد و با آن نه تفاهمی دارد و نه قراردادی امضا کرده‌است. ما با آوان ریل تفاهم داریم و کارها نیز طبق روال در حال انجام است».&lt;/blockquote&gt;خود زنجانی بلافاصله پس از انتشار خبر در شبکه اجتماعی X توییت کرد: &lt;blockquote&gt;«بزرگترین سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در تاریخ راه‌آهن ایران؛ اقتصاد کشور را به ریل خواهیم انداخت؛ سالی که قدرت اقتصادی جایگزین قدرت سیاسی خواهد شد».&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == '''تاکسی اینترنتی و ادعای اینترنت سراسری''' ==<br /> بابک زنجانی پس از آزادی، با برند داتوان، وارد حوزه تاکسی‌های اینترنتی و خدمات شهری شد. او در شبکه اجتماعی X تاکسی‌های داتوان را فراتر از یک کسب‌وکار حمل‌ونقل معرفی کرد و از «برندسازی ملی، به‌کارگیری هوش مصنوعی و حتی تبدیل این تاکسی‌ها به سکوی دریافت و توزیع اینترنت ماهواره‌ای» سخن گفت. ادعای جنجالی‌تر او این بود که «به‌زودی بر روی تاکسی‌ها وایرلس‌هایی نصب خواهیم کرد که بتواند در تمام سطح کشور اینترنت را پخش کند».<br /> <br /> سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری رژیم، در بهمن ۱۴۰۴ واکنش نشان داد: «این‌گونه ادعاها در حیطه مسئولیت وزارت ارتباطات نیست. هر فردی می‌تواند چنین ادعایی داشته باشد، اما وزارت ارتباطات مسئولیتی نسبت به آن ندارد.».&lt;ref&gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/1357877/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C پاسخ صریح وزیر ارتباطات به ادعای بابک زنجانی-تابناک]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://peivast.com/p/254691 وزیر ارتباطات: ادعای بابک زنجانی درباره اینترنت تاکسی‌ها مسئولیت وزارت ارتباطات نیست-پیوست]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === '''صرافی‌های رمزارز و ارتباط با سپاه پاسداران''' ===<br /> یکی از مهمترین افشاگری‌ها پس از آزادی زنجانی، گزارش شرکت تحلیل بلاکچین TRM Labs بود که در ژانویه ۲۰۲۶ درچارچوب گزارش سالانه جرائم رمزارزی منتشر شد.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:عکس پروفایل جعلی,.jpg|جایگزین=عکس پروفایل شرکت|بندانگشتی|عکس پروفایل شرکت]]<br /> این گزارش نشان داد دو صرافی رمزارز ثبت شده در انگلستان با نام‌های Zedcex Exchange Ltd و Zedxion Exchange Ltd به عنوان زیرساخت مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی عمل کرده‌اند.<br /> <br /> '''ساختار شرکتی'''<br /> <br /> *  Zedxion در مه ۲۰۲۱ ثبت شد. فردی به نام «بابک مرتضی» با اطلاعات تاریخ تولد منطبق بر زنجانی، در اکتبر ۲۰۲۱به‌عنوان مدیر ثبت گردید.<br /> * Zedcex در اواسط ۲۰۲۲ چند روز پس از خروج رسمی زنجانی از Zedxion با همان آدرس دفتر مجازی و همان مدیر جانشین تأسیس شد.<br /> * هر دو شرکت در گزارش‌های مالی خود را «غیرفعال dormant »معرفی کرده بودند، در حالی که Zedcex از زمان ثبت بیش از ۴۹ میلیارد دلار تراکنش پردازش کرده بود.<br /> * در یک مورد، عکس مدیر ثبتی از سایت فروش عکس استوک گرفته شده و شخصیت جعلی ساخته شده بود.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranintl.com/en/202602279443 Fake CEO and cat photos help uncover billion-dollar IRGC crypto network-international]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> '''حجم تراکنشهای مرتبط با سپاه''' <br /> <br /> جریان مالی سپاه از طریق Zedxion/Zedcex<br /> <br /> * سال ۲۰۲۳ حدود ۲۴میلیون دلار<br /> <br /> * سال ۲۰۲۴ حدود۶۱۹میلیون دلار<br /> <br /> * سال ۲۰۲۵ حدود ۴۱۰میلیون دلار<br /> <br /> در مجموع حدود بیش از یک میلیارد دلار که بخش عمده این تراکنش‌ها با استیبل کوین تتر روی شبکه ترون (بلاکچینی که به دلیل هزینه پایین تراکنش و نقدینگی بالا، برای تسویه حساب‌های تحت فشار تحریمی مناسب است) انجام شده بود.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;<br /> <br /> '''ارتباط مستقیم با تأمین مالی تروریسم'''<br /> <br /> یکی از مهم‌ترین یافته‌های TRM Labs، کشف انتقال مستقیم بیش از ۱۰ میلیون دلار TDSU از کیف‌پول‌های مرتبط با سپاه به سعید احمد محمد الجمال بود. سعید احمد، تبعه یمنی که در سال ۲۰۲۱ توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا به اتهام «ارائه حمایت مادی به سپاه و اداره شبکه قاچاق درآمدزا برای حوثی‌های یمن» تحریم شده بود. این انتقال‌ها بدون واسطه و بدون استفاده از میکسر انجام شده بود.(میکسر مثل یک «دستگاه پول‌شویی دیجیتال» عمل می‌کند تا منشأ غیرقانونی پول مشخص نشود.)<br /> <br /> این کیف‌پول‌ها مجموعاً ۱.۵ میلیارد دلار USDT دریافت کرده بودند.در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۵، شرکت تتر بزرگترین انسداد وجوه ایرانی خود را اجرا کرد و ۲۴ آدرس را مسدود نمود. بسیاری از آن‌ها مرتبط با صرافی‌های ایرانی و آدرس‌های پرچم‌خورده سپاه بودند.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/world/2026/01/09/iran-irgc-revolutionary-guard-cryptocurrency/ Iran’s Revolutionary Guard used crypto to evade sanctions, report finds-washingtonpost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''اختلاف بدهی با بانک مرکزی''' ==<br /> [[پرونده:بابک زنجانی با روحان و رفسنجانی.JPG|جایگزین=بابک زنجانی با روحانی و رفسنجانی|بندانگشتی|380x380پیکسل|بابک زنجانی با روحانی و رفسنجانی]]یکی از پیچیده‌ترین ابعاد پرونده زنجانی، اختلاف بر سر وضعیت تسویه بدهی اوست. سه روایت متفاوت از سه نهاد وجود دارد:<br /> <br /> === '''موضع بانک مرکزی (۴ شهریور ۱۴۰۴)''' ===<br /> بانک مرکزی در اطلاعیه‌ای رسمی اعلام کرد: «محکوم‌علیه تاکنون هیچ اقدامی به‌جز تسویه معادل ۵۱ میلیون دلار انجام نداده و طبق دستور مقام قضایی در خرداد ۱۴۰۴ می‌بایست تمام بدهی خود را ظرف مدت یک ماه به‌صورت یورو پرداخت می‌کرد... رمزارزهای ادعایی این ابربدهکار فاقد ارزش معاملاتی است... به‌رغم چندین بار اعلام علنی و نامه‌های رسمی مراجع ذی‌صلاح، محکوم‌علیه نه‌تنها هیچ اقدامی جهت تسویه بدهی خود به بیت‌المال نکرده، بلکه با اظهارات و ادعاهای مجرمانه جدید، اقدامات خود در جهت افتراها و تشویش اذهان عمومی و فرار از پرداخت بدهی سنگین خود را ادامه می‌دهد».<br /> <br /> بدهی اعلامی بانک مرکزی: ۱ میلیارد و ۷۶۹ میلیون یورو<br /> <br /> همچنین بانک مرکزی تأکید کرده که محموله نیکل امانی بابک زنجانی در خزانه بانک مرکزی نگهداری می‌شود اما «بانک مسئول ارزش‌گذاری آن نیست و نامبرده باید شخصاً آن را فروخته و بدهی یورویی خود را پرداخت کند.» <br /> <br /> این امر بدلیل درجه خلوص این نیکل پایین است و عملاً قابل فروش نیست.<br /> <br /> ==== '''موضع وکیل زنجانی''' ====<br /> رسول کوهپایه زاده، وکیل زنجانی، اعلام کرده کل بدهی موکلش بر اساس دادنامه قطعی پرداخت شده و «حتی مازاد پرداختی دارد و از دولت طلبکار است».<br /> <br /> ===== '''موضع قوه قضائیه''' =====<br /> سخنگوی قوه قضائیه گفته: «تمامی اعضای کارگروه بخش‌های مختلف تأیید کردند که اموال معرفی و شناسایی شده بابک زنجانی بیش از بدهی محکوم‌علیه است.» اما مدیرعامل شرکت ملی نفت (حمید بورد) اعلام کرده که این شرکت «هنوز نتوانسته مطالبات خود را دریافت نماید».&lt;ref&gt;[https://www.khabaronline.ir/news/2107246/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B2-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%DB%B1%DB%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DB%B1-%DB%B9%DB%B6%DB%B7 بانک مرکزی: بابک زنجانی جز پرداخت ۱۵ میلیون دلار، بدهی ۱.۹۶۷ میلیارد یورویی خود را تسویه نکرده/ رمزارزهای ادعایی او ارزشی ندارند-خبرآنلاین]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6570913/%D8%A8%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%DB%B9%DB%B6%DB%B7-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%DB%8C%D9%88%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B2-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87 بدهی یک میلیارد و ۹۶۷ میلیون یورویی بابک زنجانی هنوز پرداخت نشده است-خبرگزاری مهر]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == '''تحریم‌های جدید آمریکا (۳۰ ژانویه ۲۰۲۶)''' ==<br /> در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۰ بهمن ۱۴۰۴)، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC)، بابک زنجانی را به همراه دو صرافی Zedcex Exchange Ltd و Zedxion Exchange Ltd و ۶ آدرس کیف‌پول رمزارزی مجدداً تحریم کرد. این اولین باری بود که OFAC یک صرافی رمزارز را مشخصاً به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران تحریم می‌کرد.<br /> <br /> در بیانیه رسمی وزارت خزانه‌داری آمده است: «بابک زنجانی یک سرمایه‌گذار مجرم ایرانی است که قبلاً میلیاردها دلار از درآمدهای نفتی را اختلاس کرده بود. او از زندان آزاد شد تا برای رژیم پولشویی کند و پشتیبانی مالی از پروژه‌های بزرگی فراهم کرده که از سپاه پاسداران و رژیم ایران حمایت می‌کنند».<br /> <br /> '''اسکات بسنت'''، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اعلام کرد: «خزانه‌داری عمل خواهد کرد» و OFAC بر استفاده از دارایی‌های دیجیتال برای دور زدن تحریم‌ها تأکید کرد.<br /> <br /> تحریم‌ها شامل مسدود کردن تمام دارایی‌ها و منافع آمریکایی اشخاص تعیین‌شده، ممنوعیت هرگونه تراکنش آمریکایی، و احتمال مجازات مدنی یا کیفری برای ناقضین است. تحریم‌ها بر اساس فرمان‌های اجرایی ۱۳۲۲۴، ۱۳۳۸۲ و ۱۳۵۹۹ صادر شدند.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theblock.co/post/385006/irans-revolutionary-guard-moved-1-billion-through-uk-registered-crypto-exchanges-report-finds Iran's Revolutionary Guard moved $1 billion through UK-registered crypto exchanges, report finds-the block]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0375 Treasury Sanctions Iranian Regime Officials for Violent Repression and Corruption-U.S. Department of the Treasury]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.chainalysis.com/blog/ofac-designates-iranian-crypto-exchanges-january-2026/ OFAC Designates Iranian-Linked Crypto Exchanges in First-Ever Action Targeting Digital Asset Firms in Iran’s Financial Sector-chainalysis]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.bitcoin.com/us-treasury-sanctions-irgc-linked-digital-asset-exchanges/ US Treasury Sanctions IRGC-Linked Digital Asset Exchanges-bitcoin.com]&lt;/ref&gt;<br /> == بازتاب در رسانه های بین‌المللی ==<br /> پرونده بابک زنجانی یکی از موارد پیچیده‌ای است که ابعاد اقتصادی، سیاسی و فساد در سطح بین‌المللی را به هم پیوند می‌دهد. برخی تحلیل‌ها او را قربانی یک بازی سیاسی بزرگ‌تر می‌دانند. گزارش‌هایی از رسانه‌های بین‌المللی مانند Al Jazeera و The Guardian نشان می‌دهد که زنجانی در دوره تحریم‌ها به عنوان مهره‌ای حیاتی برای انتقال نقدینگی به ایران عمل می‌کرد، اما پس از کاهش فشارهای بین‌المللی و تغییر سیاست‌های داخلی، حمایت از او قطع و به فساد مالی متهم شد.<br /> <br /> خبرگزاری الجزیره در این باره نوشت که بابک زنجانی ابزاری برای دور زدن تحریم‌ها بود، اما بعداً به جای تقدیر با اتهاماتی روبه‌رو شد که نشان‌دهنده تغییرات در سیاست‌های داخلی ایران است. <br /> <br /> (Malaj mail) نیزبه استفاده بابک زنجانی از شرکت‌های صوری مانند &quot;First Islamic Investment Bank&quot;، به عنوان پوششی برای انتقال میلیاردها دلار به‌منظور پنهان‌سازی منشأ مالی اشاره کرده و احتمال آگاهی مقامات ایرانی از اقدامات او را مطرح می‌کند.<br /> <br /> گاردین نوشت که بابک زنجانی در دادگاه مدعی شد تمام اقداماتش با هماهنگی مقامات بالاتر انجام شده است، اما این ادعاها تأیید رسمی نشدند. این پرونده نشان‌دهنده چالش‌های سیستم‌های اقتصادی بسته است که برای مقابله با فشارهای خارجی به روش‌های غیرشفاف روی می‌آورند. در مجموع، پرونده زنجانی نمونه‌ای از پیچیدگی ارتباط میان اقتصاد، سیاست و فساد در سطح بین‌المللی باقی مانده است.&lt;ref&gt;[https://www.aljazeera.com/opinions/2016/3/10/babak-zanjani-and-the-complicity-of-iran بابک زنجانی و همدستی ایران - خبرگزاری الجزیره]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hurriyetdailynews.com/chp-further-probes-case-on-shady-gold-transfer-from-ghana-68902 CHP در مورد انتقال طلا از غنا بیشتر تحقیق می کند - سایت حریت دیلی نیوز]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.malaymail.com/news/life/2014/01/30/arrest-of-billionaire-highlights-political-divisions-in-iran/609225 دستگیری میلیاردر اختلافات سیاسی در ایران را برجسته می کند - خبرگزاری مالای میل]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2016/mar/06/iranian-billionaire-babak-zanjanis-entenced-to-death-embezzlement بابک زنجانی میلیاردر ایرانی به اتهام اختلاس به اعدام محکوم شد - روزنامه گاردین]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سرانجام پرونده بابک زنجانی بیانگر ارتباط پیچیده میان سیاست، اقتصاد و فساد است که در نهایت، خسارت‌های سنگینی را بر مردم ایران تحمیل کرده است. در شرایطی که زنجانی به عنوان ابزاری برای دور زدن تحریم‌ها عمل می‌کرد، ناکارآمدی و عدم شفافیت در مدیریت این فرایندها منجر به از دست رفتن منابع مالی عظیمی شد که می‌توانستند برای بهبود وضعیت اقتصادی و رفاه عمومی مردم به کار گرفته شوند. <br /> <br /> در نهایت، مردم ایران بودند که بهای این فساد و بازی‌های پشت پرده را پرداخت کردند، در حالی که اعتماد عمومی به سیستم اقتصادی و سیاسی کشور نیز به شدت آسیب دید. این پرونده یادآور اهمیت شفافیت و مسئولیت‌پذیری در جلوگیری از تحمیل چنین خسارت‌هایی بر جامعه است.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%DA%A9%D8%B3_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84_%D8%AC%D8%B9%D9%84%DB%8C,.jpg&diff=88860 2026-05-22T18:24:48Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div></div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88776 2026-05-22T14:29:29Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88775 2026-05-22T14:28:59Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> [[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]<br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D9%BE_%DA%AF%D8%A7%DA%AF%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D8%AF.jpg&diff=88774 2026-05-22T14:27:17Z

<p>Hamidreza: کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88773 2026-05-22T14:26:51Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]<br /> <br /> [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس — کودکان فراموش‌شده بوسنی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف — کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیده‌بان حقوق بشر — جنایات جنگی کوزوو]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88772 2026-05-22T13:46:58Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> [[پرونده:مادربزرگ‌های میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگ‌های میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]<br /> <br /> [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بین‌الملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]<br /> <br /> [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو — بی‌کیفری در السالوادور]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88771 2026-05-22T13:41:26Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> [[پرونده:کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.&lt;ref&gt;[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil] <br /> <br /> [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مک‌مستر — کودکان بیافرا&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.&lt;ref&gt;'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%87.jpg&diff=88770 2026-05-22T13:41:16Z

<p>Hamidreza: مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> مادربزرگ‌های میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D9%81%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9_%D9%88%DB%8C%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C_%DB%B1%DB%B9%DB%B7%DB%B5.jpg&diff=88769 2026-05-22T13:27:22Z

<p>Hamidreza: کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> کفش‌های کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88768 2026-05-22T13:23:50Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»&lt;ref&gt;[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]<br /> <br /> [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.&lt;ref&gt;'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88765 2026-05-22T07:13:16Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]<br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88764 2026-05-22T07:11:40Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.&lt;ref&gt;[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> <br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.&lt;ref&gt;[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%DB%8C%D9%86_%D8%B9%DA%A9%D8%B3_%D8%A7%D8%B2_%DB%8C%DA%A9_%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1_%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D8%A7%D9%84_%DB%B1%DB%B9%DB%B4%DB%B3_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%A7_%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86_%C2%AB%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86%C2%BB_%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA.jpg&diff=88763 2026-05-22T07:10:43Z

<p>Hamidreza: دختر لهستانی - برنامه لبنسبورن آلمان نازی</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> دختر لهستانی - برنامه لبنسبورن آلمان نازی</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84_%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B2_%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%84_%DB%B1%DB%B9%DB%B4%DB%B0.jpg&diff=88758 2026-05-22T07:01:31Z

<p>Hamidreza: Evacuees from Bristol boarding a bus at Kingsbridge in Devon en route to their billets, 1940.</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> Evacuees from Bristol boarding a bus at Kingsbridge in Devon en route to their billets, 1940.</div>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88754 2026-05-22T06:56:08Z

<p>Hamidreza: </p> <hr /> <div><br /> <br /> '''درحال ویرایش'''<br /> <br /> = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) =<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> <br /> انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.<br /> <br /> یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.<br /> <br /> همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.<br /> <br /> در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.<br /> <br /> این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.<br /> <br /> == چارچوب حقوقی بین‌المللی ==<br /> حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:<br /> <br /> ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»<br /> <br /> ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.<br /> <br /> ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.<br /> <br /> ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.&lt;ref&gt;[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==<br /> [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]<br /> === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===<br /> نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.<br /> <br /> یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.<br /> <br /> '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): &lt;blockquote&gt;«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.&lt;ref&gt;[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===<br /> پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.<br /> <br /> در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.&lt;ref&gt;[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت می‌کنند]]<br /> <br /> === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===<br /> جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.<br /> <br /> در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. <br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.&lt;ref&gt;[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==<br /> <br /> === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===<br /> در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.<br /> <br /> کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.<br /> <br /> '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): &lt;blockquote&gt;«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.&lt;ref&gt;[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]<br /> <br /> === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===<br /> پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اس‌اس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.<br /> <br /> کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.&lt;ref&gt;[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): &lt;blockquote&gt;«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''<br /> <br /> دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.&lt;ref&gt;[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''&lt;nowiki/&gt;'Habana'-basquechildren'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==<br /> <br /> === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===<br /> پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.<br /> <br /> اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): &lt;blockquote&gt;«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.<br /> <br /> بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]<br /> <br /> '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.<br /> <br /> در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.<br /> <br /> '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):&lt;blockquote&gt;«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اس‌اس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.<br /> <br /> === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===<br /> برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.<br /> <br /> کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): &lt;blockquote&gt;«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»&lt;/blockquote&gt;'''هاینریش هیملر''' (رهبر اس‌اس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): &lt;blockquote&gt;«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آن‌ها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آن‌ها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»&lt;/blockquote&gt;'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): &lt;blockquote&gt;«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.<br /> <br /> == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==<br /> <br /> === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===<br /> جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.<br /> <br /> فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»<br /> <br /> === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===<br /> عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.<br /> <br /> این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.<br /> <br /> '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.<br /> <br /> === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===<br /> جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.<br /> <br /> پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.<br /> <br /> == آمریکای لاتین ==<br /> <br /> === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===<br /> در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.<br /> <br /> در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.<br /> <br /> '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): &lt;blockquote&gt;«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===<br /> در جنگ داخلی ۱۲ ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.<br /> <br /> کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.<br /> <br /> == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===<br /> جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.<br /> <br /> هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.<br /> <br /> '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): &lt;blockquote&gt;«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''<br /> <br /> دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.<br /> <br /> === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===<br /> نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.<br /> <br /> === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===<br /> جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.<br /> <br /> تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.<br /> <br /> '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): &lt;blockquote&gt;«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===<br /> جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.<br /> <br /> کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.<br /> <br /> '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.<br /> <br /> === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===<br /> پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.<br /> <br /> حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<br /> <br /> == قرن بیست‌ویکم ==<br /> <br /> === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===<br /> جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.<br /> <br /> بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.<br /> <br /> '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):&lt;blockquote&gt;«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<br /> <br /> === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===<br /> یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.<br /> <br /> در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد. <br /> <br /> بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.<br /> <br /> بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.<br /> <br /> آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:&lt;blockquote&gt;«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده انتقال کودکان اقدامی بشردوستانه برای حفاظت از جان آنها در برابر بمباران‌های جنگ خلیج فارس بوده است.<br /> <br /> شورای ملی مقاومت ایران در گزارشی با عنوان «از افتخار تا فریب» (۲۰۲۴) ادعا کرد رژیم ایران این ماجرا را به ابزار تبلیغاتی علیه مجاهدین تبدیل کرده است. در مقابل، منتقدان و اعضای جداشده ادعا می‌کنند هدف اصلی تخریب ساختار خانواده در چارچوب «انقلاب ایدئولوژیک» بوده است.<br /> <br /> دولت آلمان سال‌ها کمک‌های مالی برای نگهداری این کودکان پرداخت کرد.<br /> <br /> === ۳-جنگ داخلی سوریه ===<br /> یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبت‌شده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی می‌کنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.<br /> <br /> از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شده‌اند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آن‌ها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم‌ ماندند.<br /> <br /> '''بشار اسد''' (رئیس‌جمهور سوریه تا ۲۰۲۴):&lt;blockquote&gt;«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست — آنها مهاجر هستند.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیون‌ها پناهنده پذیرفتند.<br /> <br /> === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) ===<br /> جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شده. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز می‌باشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند.<br /> <br /> بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروم‌اند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شده‌اند.<br /> <br /> '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثی‌ها توجیه کرد. حوثی‌ها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه شده‌اند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثی‌ها پرداخت.<br /> <br /> === ۵- کودکان روهینگیا — میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل می‌دادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.<br /> <br /> اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاه‌های کاکس‌بازار بنگلادش زندگی می‌کنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاه‌ها بزرگ می‌شوند.<br /> <br /> '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): &lt;blockquote&gt;«عملیات ما علیه تروریست‌های آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسل‌کشی» خواند. دادگاه بین‌المللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<br /> <br /> === ۶- کودکان اویغور — چین/سین‌کیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===<br /> کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانواده‌هایشان ابراز کردند. مدارس شبانه‌روزی دولتی به‌صورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوری‌زبان تعطیل شده‌اند.<br /> <br /> آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشه‌ها» این سیستم را «ابزار نسل‌کشی» نامید.<br /> <br /> شی جین‌پینگ (رئیس‌جمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه می‌کنیم: تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی مذهبی. سیاست‌های ما در سین‌کیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»<br /> <br /> موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراط‌گرایی» و «آموزش حرفه‌ای» نامید. وجود اردوگاه‌های بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسل‌کشی» ادامه دارد. پارلمان‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسل‌کشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد می‌کند.<br /> <br /> === ۷- کودکان اوکراین — جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===<br /> یکی از بحث‌برانگیزترین جنبه‌های جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که به‌صورت غیرقانونی تبعید شده‌اند.<br /> <br /> کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشه‌کنی هویت اوکراینی قرار می‌گیرند. در مدارس نظامی‌شده کاملاً روسی‌زبان نگهداری می‌شوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع می‌شود.<br /> <br /> در مارس ۲۰۲۳، دیوان بین‌المللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیس‌جمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.<br /> <br /> '''ولادیمیر پوتین''' (رئیس‌جمهور روسیه): &lt;blockquote&gt;«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت می‌کند.»&lt;/blockquote&gt;'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):&lt;blockquote&gt;«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»&lt;/blockquote&gt;'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیس‌جمهور اوکراین): &lt;blockquote&gt;«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویت‌شان را نابود می‌کند. این نسل‌کشی است. ما هر کودک را بازمی‌گردانیم.»&lt;/blockquote&gt;'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:''' <br /> <br /> روسیه ادعا می‌کند «تخلیه‌ها» بشردوستانه بوده‌اند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسی‌شده‌ای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانه‌های متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید. پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارش‌های مفصلی منتشر کردند.ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<br /> <br /> === ۸- کودکان غزه — فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) ===<br /> از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعه‌ای بی‌سابقه برای کودکان ایجاد کرده‌است. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند.<br /> <br /> تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانش‌آموز غزه از آموزش محروم مانده‌آند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال غیبت شناسایی شد.<br /> <br /> '''بنیامین نتانیاهو''' (نخست‌وزیر اسرائیل): &lt;blockquote&gt;«ما در جنگ عادلانه‌ای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگان‌هاست.»&lt;/blockquote&gt;موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران: <br /> <br /> اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بین‌المللی دادگستری به نسل‌کشی متهم کرد. دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتش‌بس فوری شدند.<br /> <br /> = فصل ۹: جمع‌بندی و نتیجه‌گیری =<br /> بررسی تاریخی انتقال کودکان در جنگ‌ها از جنگ جهانی اول تا امروز نشان می‌دهد که این پدیده:<br /> <br /> ۱. سیستماتیک و تکرارشونده است: از ربودن کودکان ارمنی در ۱۹۱۵ تا تبعید کودکان اوکراینی در ۲۰۲۲ و جدایی کودکان اویغور از خانواده‌ها، الگوهای مشابهی تکرار شده‌اند.<br /> <br /> ۲. اشکال متنوعی دارد: تخلیه‌های بشردوستانه (کیندرترنسپورت، کودکان باسک،فنلاند، کودکان مجاهدین)، ربودن سازمان‌یافته (نازی‌ها، آرژانتین)، پاکسازی نژادی/فرهنگی (اویغور، اوکراین)، فرزندخواندگی اجباری (السالوادور، کره)، سربازگیری (سیرالئون، یمن) <br /> <br /> ۳. رهبران و دولت‌ها همواره توجیهات متفاوتی ارائه کرده‌اند: هیملر می‌گفت «خون آلمانی را بازمی‌گردانیم»، پوتین می‌گوید «کودکان را نجات دادیم»، رژیم ایران می‌گوید«تخریب ساختار خانواده» زلنسکی می‌گوید «کودکان‌مان را باز می‌گردانیم» و مجاهدین می‌گویند «حفاظت کودکان از بمباران». همه‌شان یک چیز مشترک دارند: جدا کردن کودکان از خانواده.<br /> <br /> ۴. چارچوب حقوقی بین‌المللی تقویت شده اما اجرا ضعیف است: حکم بازداشت دیوان بین‌المللی کیفری علیه پوتین نقطه عطفی تاریخی بود اما اجرای آن چالش‌برانگیز باقی مانده‌است.<br /> <br /> ۵. آثار روانی عمیق و بلندمدت دارد: کودکان جداشده از خانواده با بحران هویت، اختلال استرس پس از سانحه و مشکلات اجتماعی مادام‌العمر مواجه هستند.<br /> <br /> ۶. سازمان‌های مدنی نقش حیاتی دارند: از مادربزرگ‌های میدان مه تا پرو بوسکدا، جامعه مدنی اغلب پرچمدار جستجوی حقیقت و عدالت بوده است.<br /> <br /> این دانشنامه یادآور آن است که حفاظت از کودکان در زمان جنگ نه تنها یک تعهد حقوقی، بلکه یک ضرورت اخلاقی است. هر کودکی که از خانواده‌اش جدا می‌شود، نه فقط یک آمار بلکه یک زندگی است که ممکن است برای همیشه تغییر کند.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Hamidreza