https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86استان همدان - تاریخچهٔ نسخهها2026-09-16T06:27:08Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.0https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=91454&oldid=prevHamidreza در ۱۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۳2026-08-15T07:03:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank11_info_sec2 = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank11_info_sec2 = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''استان همدان'''، در غرب ایران و دامنه کوه الوند قرار دارد و با مساحت حدود ۱۹ هزار کیلومتر مربع و جمعیت نزدیک به ۱٫۷ میلیون نفر، یکی از کهنترین مراکز تمدنی کشور است. این استان با آبوهوای سرد کوهستانی، زمستانهای بسیار سرد و برف سنگین شناخته میشود. هگمتانه یا اکباتان، پایتخت مادها و نخستین امپراتوری ایرانی، در اینجا بنا شده و بعدها پایتخت تابستانی هخامنشیان بوده است. پس از نبرد نهاوند در سال ۶۴۲ میلادی، شهر به دست مسلمانان افتاد و در دوران اسلامی نیز اهمیت سیاسی خود را حفظ کرد. از آثار مهم آن میتوان به تپه هگمتانه، کتیبههای گنجنامه داریوش و خشایارشا، شیر سنگی، آرامگاه بوعلیسینا و باباطاهر، مقبره استر و مردخای و غار علیصدر اشاره کرد. اقتصاد استان بر پایه کشاورزی (بهویژه سیبزمینی بهعنوان بزرگترین تولیدکننده ایران)، سفالگری لالجین، قالیبافی و گردشگری استوار است. ساختار شهری همدان با طرح ستارهای شکل در دوره معاصر طراحی شده است. جامعه یهودیان کهن این شهر از قدیمیترین جوامع یهودی ایران به شمار میرود. مفاخری چون ابنسینا، باباطاهر عریان و عینالقضات همدانی از این دیار برخاستهاند. آداب و رسوم محلی، غذاهای سنتی و جشنهای کهن نیز بخش مهمی از فرهنگ استان را تشکیل میدهند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''استان همدان'''، در غرب ایران و دامنه کوه الوند قرار دارد و با مساحت حدود ۱۹ هزار کیلومتر مربع و جمعیت نزدیک به ۱٫۷ میلیون نفر، یکی از کهنترین مراکز تمدنی کشور است. این استان با آبوهوای سرد کوهستانی، زمستانهای بسیار سرد و برف سنگین شناخته میشود. هگمتانه یا اکباتان، پایتخت مادها و نخستین امپراتوری ایرانی، در اینجا بنا شده و بعدها پایتخت تابستانی هخامنشیان بوده است. پس از نبرد نهاوند در سال ۶۴۲ میلادی، شهر به دست مسلمانان افتاد و در دوران اسلامی نیز اهمیت سیاسی خود را حفظ کرد. از آثار مهم آن میتوان به تپه هگمتانه، کتیبههای گنجنامه داریوش و خشایارشا، شیر سنگی، آرامگاه بوعلیسینا و باباطاهر، مقبره استر و مردخای و غار علیصدر اشاره کرد. اقتصاد استان بر پایه کشاورزی (بهویژه سیبزمینی بهعنوان بزرگترین تولیدکننده ایران)، سفالگری لالجین، قالیبافی و گردشگری استوار است. ساختار شهری همدان با طرح ستارهای شکل در دوره معاصر طراحی شده است. جامعه یهودیان کهن این شهر از قدیمیترین جوامع یهودی ایران به شمار میرود. مفاخری چون ابنسینا، باباطاهر عریان و عینالقضات همدانی از این دیار برخاستهاند. آداب و رسوم محلی، غذاهای سنتی و جشنهای کهن نیز بخش مهمی از فرهنگ استان را تشکیل میدهند.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l159">خط ۱۵۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مفاخر علمی و ادبی: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مفاخر علمی و ادبی: ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان همدان از دیرباز مهد بزرگان بوده است. دیاکو بنیانگذار حکومت ماد و سازنده هگمتانه (اکباتان) نخستین پایتخت ایران در این سرزمین بود. باباطاهر عریان، شاعر و عارف قرن پنجم هجری، با دوبیتیهایش از همدان برخاست و ابنسینا در این دیار درگذشت. بدیعالزمان همدانی، ادیب و بنیانگذار سبک مقامهنویسی، و عینالقضات همدانی، فیلسوف و عارف بزرگ، نیز از مفاخر این دیارند. خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی، وزیر و مورخ ایلخانی و نویسنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعالتواریخ، </del>از دیگر چهرههای برجسته همدان در دورانهای کهن و میانه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان همدان از دیرباز مهد بزرگان بوده است. دیاکو بنیانگذار حکومت ماد و سازنده هگمتانه (اکباتان) نخستین پایتخت ایران در این سرزمین بود. باباطاهر عریان، شاعر و عارف قرن پنجم هجری، با دوبیتیهایش از همدان برخاست و ابنسینا در این دیار درگذشت. بدیعالزمان همدانی، ادیب و بنیانگذار سبک مقامهنویسی، و عینالقضات همدانی، فیلسوف و عارف بزرگ، نیز از مفاخر این دیارند. خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی، وزیر و مورخ ایلخانی و نویسنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعالتواریخ و شاعر آزادیخواه [[عارف قزوینی]]، </ins>از دیگر چهرههای برجسته همدان در دورانهای کهن و میانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و معاصر هستند</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوعلی سینا (ابنسینا) (Avicenna):'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوعلی سینا (ابنسینا) (Avicenna):'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا (ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا)، معروف به آویسنّا در غرب، حدود سال ۹۸۰ میلادی نزدیک بخارا (امروز در ازبکستان) به دنیا آمد و در ۱۰۳۷ در همدان درگذشت. او تا ده سالگی قرآن را حفظ کرد، منطق را نزد معلمی آموخت و خیلی زود از او پیشی گرفت؛ سپس خود آثار یونانی را مطالعه کرد و از شانزدهسالگی در پزشکی مهارت یافت. [[پرونده:آرامگاه باباطاهر عریان.jpg|جایگزین=آرامگاه باباطاهر عریان|بندانگشتی|آرامگاه باباطاهر عریان|270x270پیکسل]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوعلی سینا|</ins>ابن سینا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا)، معروف به آویسنّا در غرب، حدود سال ۹۸۰ میلادی نزدیک بخارا (امروز در ازبکستان) به دنیا آمد و در ۱۰۳۷ در همدان درگذشت. او تا ده سالگی قرآن را حفظ کرد، منطق را نزد معلمی آموخت و خیلی زود از او پیشی گرفت؛ سپس خود آثار یونانی را مطالعه کرد و از شانزدهسالگی در پزشکی مهارت یافت. [[پرونده:آرامگاه باباطاهر عریان.jpg|جایگزین=آرامگاه باباطاهر عریان|بندانگشتی|آرامگاه باباطاهر عریان|270x270پیکسل]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:کرسی.jpg|جایگزین=رسوم زمستانی همدان، شامل کرسیگذاری، شب یلدا|بندانگشتی|رسوم زمستانی همدان، شامل کرسیگذاری، شب یلدا|250x250پیکسل]]او با معالجه سلطان بخارا، کتابخانه سلطنتی در اختیارش قرار گرفت و از بیستویکسالگی نوشتن را آغاز کرد. در میان ناآرامیهای سیاسی مدام در سفر بود، اما در اصفهان زیر حمایت علاءالدوله ثبات یافت و آثارش را تکمیل کرد. مهمترین کتابهایش «کتاب الشفاء» (دایرةالمعارف فلسفی و علمی در منطق، فیزیک، ریاضیات و متافیزیک) و «القانون فی الطب» (قانون در طب) است که تا اواسط قرن هفدهم کتاب درسی پزشکی اروپا بود. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:کرسی.jpg|جایگزین=رسوم زمستانی همدان، شامل کرسیگذاری، شب یلدا|بندانگشتی|رسوم زمستانی همدان، شامل کرسیگذاری، شب یلدا|250x250پیکسل]]او با معالجه سلطان بخارا، کتابخانه سلطنتی در اختیارش قرار گرفت و از بیستویکسالگی نوشتن را آغاز کرد. در میان ناآرامیهای سیاسی مدام در سفر بود، اما در اصفهان زیر حمایت علاءالدوله ثبات یافت و آثارش را تکمیل کرد. مهمترین کتابهایش «کتاب الشفاء» (دایرةالمعارف فلسفی و علمی در منطق، فیزیک، ریاضیات و متافیزیک) و «القانون فی الطب» (قانون در طب) است که تا اواسط قرن هفدهم کتاب درسی پزشکی اروپا بود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی را با الهیات اسلامی ترکیب کرد و تأثیر عمیقی بر فلسفه اسکولاستیک غرب و پزشکی قرون وسطی گذاشت. او در پایان عمر به قولنج مبتلا شد و در ماه رمضان درگذشت.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Avicenna دانشنامه بریتانیکا - ابنسینا]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی را با الهیات اسلامی ترکیب کرد و تأثیر عمیقی بر فلسفه اسکولاستیک غرب و پزشکی قرون وسطی گذاشت. او در پایان عمر به قولنج مبتلا شد و در ماه رمضان درگذشت.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Avicenna دانشنامه بریتانیکا - ابنسینا]</ref></div></td></tr>
</table>Hamidrezahttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=90906&oldid=prevAlireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{Infobox settlement | name = استان همدان | other_name = پایتخت تاریخ و تمدن ایران - هگمتانه باستانی | image_skyline = هگمتانه -اکباتان.jpg | image_caption = | pushpin_map = Iran | map_caption = موقعیت استان همدان در نقشه ایران | subdivision_type = کشور | subdivisi...» ایجاد کرد2026-07-30T15:42:02Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{Infobox settlement | name = استان همدان | other_name = پایتخت تاریخ و تمدن ایران - هگمتانه باستانی | image_skyline = هگمتانه -اکباتان.jpg | image_caption = | pushpin_map = Iran | map_caption = موقعیت استان همدان در نقشه ایران | subdivision_type = کشور | subdivisi...» ایجاد کرد</p>
<a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86&diff=90906">نمایش تغییرات</a>Alireza k h