بهرام چوبین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

اکباتان90 در ‏۲۳ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۲۴

2018-03-23T08:24:13Z

نمایش تغییرات

اکباتان90: ابرابزار

2018-03-23T07:53:13Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

اکباتان90 در ‏۲۳ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۴۳

2018-03-23T07:43:21Z

نمایش تغییرات

اکباتان90 در ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۲:۰۳

2018-03-22T22:03:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۰۰:۰۳
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	\| label9 =		\| label9 =
	\| data9 =		\| data9 =
	\| ~~labe10~~ = زادگاه		\| label10 = زادگاه
	\| data10 = ری		\| data10 = ری
	\| label11 = تخت‌گاه		\| label11 = تخت‌گاه

اکباتان90 در ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۲:۰۲

2018-03-22T22:02:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۰۰:۰۲
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	\| data31 =		\| data31 =
	}}		}}
	'''بهرام چوبین''' تاریخ ~~تولد، محل تولد، هنگام تولد~~: ~~در ری به دنیا آمد~~.		'''بهرام چوبین''' (زاده شهر ری - درگذشته در ۵۹۲ میلادی) یا '''وهرام چوبین''' یا ب'''هرام ششم''' یا '''وهرام چوبینه''' از خاندان مهران، یکی از هفت خاندان ممتاز ساسانی بود که در طی ۵ قرن بهترین افسران ارتش شاهنشاهی ایران از آن برخاسته بودند. برخی از تاریخ نگاران بر این باورند که دودمان سامانیان که باعث احیای فرهنگ و زبان فارسی شد از نسل بهرام چوبین هستند. او به علت بلندی قد و عضلانی بودن اندام، به چوبین (مانند چوب) معروف شده بود. <ref name=":0">توتویو - [https://tootoou.com/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86 زندگینامه بهرام چوبین]</ref>

	~~پدر: بهرام گشنسپ~~		بهرام چوبینه، از نژاد پارتیان، سرداری بود که پس از سرزنش و خواری دیدن از سوی هرمزد بر او شورید و در زمان خسروپرویز چند ‌ماهی بر تخت سلطنت نشست، تا اینکه خسروپرویز، روم را به کمک خواسته و با پشتیبانی سپاه روم، سلطنت از دست رفته را بازیافت. گردیه خواهر و هم‌چنین همسر بهرام است که در دلاوری بسان بهرام است و پس از مرگ برادر، جامه‌ رزم او را می‌پوشد.<ref name=":2">ایران ازبک رادیو - [http://uzbek.irib.ir/persian/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C/%D9%82%D8%B5%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C/item/36332-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86 داستان بهرام چوبین]</ref>

	~~همسر: گردیه (وی هم‌چنین خواهر بهرام بود چون گویا در آن زمان ازدواج با محارم رسم بوده است)~~

	~~شهرت ، کنیه و لقب: شهرت:چوبین~~

	~~دوران زندگی:~~

	بهرام چوبین یا وهرام چوبین یا بهرام ششم یا وهرام چوبینه از خاندان مهران، یکی از هفت خاندان ممتاز ساسانی بود که در طی ۵ قرن بهترین افسران ارتش شاهنشاهی ایران از آن برخاسته بودند. برخی از تاریخ نگاران بر این باورند که دودمان سامانیان که باعث احیای فرهنگ و زبان فارسی شد از نسل بهرام چوبین هستند. او به علت بلندی قد و عضلانی بودن اندام، به چوبین (مانند چوب) معروف شده بود. <ref name=":0">توتویو - [https://tootoou.com/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86 زندگینامه بهرام چوبین]</ref>

	بهرام چوبینه، از نژاد پارتیان، سرداری بود که پس از سرزنش و خواری دیدن از سوی هرمزد بر او شورید و در زمان خسروپرویز چند ‌ماهی بر تخت سلطنت نشست، تا اینکه خسروپرویز، روم را به کمک خواسته و با پشتیبانی سپاه روم، سلطنت از دست رفته را بازیافت. گردیه ~~در شاهنامه،~~ خواهر بهرام است که در دلاوری بسان بهرام است و پس از مرگ برادر، جامه‌ رزم او را می‌پوشد.<ref name=":2">ایران ازبک رادیو - [http://uzbek.irib.ir/persian/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C/%D9%82%D8%B5%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C/item/36332-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86 داستان بهرام چوبین]</ref>

	== منصب نظامی بهرام چوبین ==		== منصب نظامی بهرام چوبین ==

اکباتان90 در ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۵۵

2018-03-22T21:55:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۳:۵۵
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	\| label9 =		\| label9 =
	\| data9 =		\| data9 =
	\| labe10 = زادگاه		\| labe10 = زادگاه
	\| data10 = ری		\| data10 = ری
	\| label11 = تخت‌گاه		\| label11 = تخت‌گاه

اکباتان90 در ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۵۴

2018-03-22T21:54:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۳:۵۴
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	\| imagestyle =		\| imagestyle =
	\| captionstyle =		\| captionstyle =
	\| image =[[پرونده:بهرام چوبین.jpg		\| image =[[پرونده:بهرام چوبین.jpg]]
	]]
	\| caption =		\| caption =
	\| headerstyle = background: #F0E68C		\| headerstyle = background: #F0E68C

اکباتان90 در ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۵۳

2018-03-22T21:53:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۳:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
			{{Infobox
			\| bodystyle =
			\| bodyclass = vcard
			\| titlestyle =
			\| title =
			\| abovestyle = background: #CD853F
			\| aboveclass = fn org
			\| above = بهرام چوبین

			\| imagestyle =
			\| captionstyle =
			\| image =[[پرونده:بهرام چوبین.jpg
			]]
			\| caption =
			\| headerstyle = background: #F0E68C
			\| labelstyle =
			\| datastyle =
			\| header1 = اطلاعات کلی

			\| label2 = نام
			\| data2 = بهرام چوبین

			\| label3 = نام کامل
			\| data3 =
			\| label4 = نام‌های دیگر
			\| data4 = وهرام چوبین، بهرام ششم، وهرام چوبینه
			\| label5 = منصب
			\| data5 = سردار سپاه ساسانیان

			\| label6 = لقب
			\| data6 =
			\| label7 = نژاد
			\| data7 = پارتی
			\| label8 =
			\| data8 =
			\| label9 =
			\| data9 =
			\| labe10 = زادگاه
			\| data10 = ری
			\| label11 = تخت‌گاه
			\| data11 =
			\| label12 = پرچم
			\| data12 =
			\| label13 = ملیت
			\| data13 = ایرانی
			\| header14 =
			\| label15 = شناخته شده
			\| data15 = نبوغ نظامی و استفاده از نیروی کیفی برای شکست یک سپاه بزرگ

			\| label16 = دوره
			\| data16 = ساسانیان

			\| label17 = پیش از
			\| data17 =

			\| label18 = پس از
			\| data18 =
			\| label19 = دوران سلطنت
			\| data19 =
			\| label20 = جنگ‌ها
			\| data20 =
			\| label21 =جنگ اول
			\| data21 =
			\| label22 = نتیجه جنگ
			\| data22 =
			\| label23 = پیامد
			\| data23 =
			\| label24 = فرجام پناهندگی
			\| data24 =
			\| header25 =
			\| label26 = نام نیا
			\| data26 =
			\| label27 = نام پدر
			\| data27 = بهرام گشنسپ
			\| label28 = نام مادر
			\| data28 =
			\| label29 = همسران
			\| data29 = گردیه
			\| label30 = فرزندان
			\| data30 =
			\| label31 = برادران
			\| data31 =
			}}
	'''بهرام چوبین''' تاریخ تولد، محل تولد، هنگام تولد: در ری به دنیا آمد.		'''بهرام چوبین''' تاریخ تولد، محل تولد، هنگام تولد: در ری به دنیا آمد.

اکباتان90 در ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۴۷

2018-03-22T21:47:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۳:۴۷
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	در آن زمان ارتشیان خاقان سی صد هزار نفر بودند و ارتش ایران 500 هزار نفر بهرام 12 هزار نفر از ارتشیان ایران را برای مقابله با خاقان بر گزید که در برخی از متون ذکر شده که هر کدام از آنها برای حمل لوازم مورد نیاز سه اسب داشتند.بهرام برای مبارزه با خاقان از تیسفون به اهوزا و از آنجا از به یزد می رود و بعد از جمعاوری سپاهیانش برای اینکه خاقان متوجه ماجرا نشود از راه کرویر به خراسان می رود.		در آن زمان ارتشیان خاقان سی صد هزار نفر بودند و ارتش ایران 500 هزار نفر بهرام 12 هزار نفر از ارتشیان ایران را برای مقابله با خاقان بر گزید که در برخی از متون ذکر شده که هر کدام از آنها برای حمل لوازم مورد نیاز سه اسب داشتند.بهرام برای مبارزه با خاقان از تیسفون به اهوزا و از آنجا از به یزد می رود و بعد از جمعاوری سپاهیانش برای اینکه خاقان متوجه ماجرا نشود از راه کرویر به خراسان می رود.
			[[پرونده:تصویری از نبرد خسروپرویز و بهرام چوبین در شاهنامه.jpg\|بندانگشتی\|تصویری از نبرد خسروپرویز و بهرام چوبین در شاهنامه]]
	در هنگام جنگ بهرام سربازان خود را جمع می کرد و برای آنان از اهمیت وطن پرستی صحبت می کرد.<ref name=":1">پارسیان دژ - [https://parsiandej.ir/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86/ بهرام چوبین قهرمانی که با دوازده هزار نفر سپاه سی صد هزار نفری خاقان را شکست داد]</ref>		در هنگام جنگ بهرام سربازان خود را جمع می کرد و برای آنان از اهمیت وطن پرستی صحبت می کرد.<ref name=":1">پارسیان دژ - [https://parsiandej.ir/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86/ بهرام چوبین قهرمانی که با دوازده هزار نفر سپاه سی صد هزار نفری خاقان را شکست داد]</ref>

خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:

	در سال ۵۹۱ میلادی بهرام چوبین بعد از شکست در نبرد نهایی با خسرو و سپاهیانش، همراه با باقیماندهٔ سپاهش به سوی ترکان گریخت و با مهربانی تمام از سوی خان ترک پذیرفته شد. در مآخذ پارسی از این خان ترک نامی برده نشده است. گمان می‌رود این خان یون یوللیق یا دولان خان، فرمانروای خاقانات شرقی ترک باشد که با خاقانات غربی ترک جنگ داشتند و شاید به همین سبب بهرام را پناه داد. اما خسرو با هدایایی که برای خاتون همسر خان ترک فرستاد، موجبات کشته شدن بهرام را فراهم کرد. خاقان ترک که از مرگ بهرام، غمگین شده بود، از گردیه همسر و خواهر بهرام چوبین، خواست که به همسری برادر خاقان، درآید. گردیه پیشنهاد خاقان را نپذیرفت و همهٔ سپاهیانی را که همراه برادر وی، بهرام، به دیار ترکان آمده بودند، از دیار ترکان بیرون آورده و به ایران بازگرداند.<ref name=":0" />		در سال ۵۹۱ میلادی بهرام چوبین بعد از شکست در نبرد نهایی با خسرو و سپاهیانش، همراه با باقیماندهٔ سپاهش به سوی ترکان گریخت و با مهربانی تمام از سوی خان ترک پذیرفته شد. در مآخذ پارسی از این خان ترک نامی برده نشده است. گمان می‌رود این خان یون یوللیق یا دولان خان، فرمانروای خاقانات شرقی ترک باشد که با خاقانات غربی ترک جنگ داشتند و شاید به همین سبب بهرام را پناه داد. اما خسرو با هدایایی که برای خاتون همسر خان ترک فرستاد، موجبات کشته شدن بهرام را فراهم کرد. خاقان ترک که از مرگ بهرام، غمگین شده بود، از گردیه همسر و خواهر بهرام چوبین، خواست که به همسری برادر خاقان، درآید. گردیه پیشنهاد خاقان را نپذیرفت و همهٔ سپاهیانی را که همراه برادر وی، بهرام، به دیار ترکان آمده بودند، از دیار ترکان بیرون آورده و به ایران بازگرداند.<ref name=":0" />
			[[پرونده:تنگه بهرام چوبین ۱۰۰.jpg\|بندانگشتی\|تنگه بهرام چوبین ]]
	روم شرقی نیز در ازای کمک به خسرو پرویز بخش بزرگ ارمنستان، گرجستان ، و بعضي شهر هاي مسيحي نشين ميانرودان چون آميدا و نصيبين را دريافت نمود.<ref name=":1" />		روم شرقی نیز در ازای کمک به خسرو پرویز بخش بزرگ ارمنستان، گرجستان ، و بعضي شهر هاي مسيحي نشين ميانرودان چون آميدا و نصيبين را دريافت نمود.<ref name=":1" />

	== بهرام چوبین در ادبیات فارسی ==		== بهرام چوبین در ادبیات فارسی ==
	سرگذشت پر حادثهٔ بهرام چوبین در اذهان ایرانیان تأثیری قوی گذاشته ‌است و موجد افسانهٔ شیرینی به زبان پهلوی شده‌ است که مطالب آن را مورخان عرب و ایران چون طبری، دینوری، بلعمی و خاصه فردوسی در کتب خویش آورده‌اند.		سرگذشت پر حادثهٔ بهرام چوبین در اذهان ایرانیان تأثیری قوی گذاشته ‌است و موجد افسانهٔ شیرینی به زبان پهلوی شده‌ است که مطالب آن را مورخان عرب و ایران چون طبری، دینوری، بلعمی و خاصه فردوسی در کتب خویش آورده‌اند.
			[[پرونده:تنگه بهرام چوبين در استان ايلام.jpg\|بندانگشتی\|تنگه بهرام چوبين در استان ايلام]]
	در شاهنامه داستان بهرام چوبین در حدود چهارهزار بیت را در برمی گیرد و بیان می کند: هرمز او را، که سرداری کشیده بالا و لاغر اندام و بدان سبب ملقب به چوبین است، با سپاهی از چهل سالگان، همراه درفش شاهی، به نبرد با ساوه شاه در دشت مرو می‌فرستد. بعد از شکست ساوه شاه، بهرام گنج پرموده، پسر وی، را برای هرمز می‌فرستد. اما آیین گشسب، دبیر هرمز، چنین می‌نماید که بهرام اندکی از آن گنج را فرستاده است. هرمز خشمگین، با فرستادن نامه ای توهین آمیز و دوکدان و جامه ای زنانه، به کنایه بهرام چوبین را تحقیر می‌کند. بهرام سپاه را به داوری می‌خواند و لشکریانش او را به شورش بر ضد هرمز برمی انگیزند. دیدار اسرارآمیز بهرام چوبین با بانویی در کاخ جادو، سردار را دگرگون می‌کند و او با فرستادن خنجرهایی خمیده هرمز را تهدید به شورش می‌کند. بهرام چوبین به ری می‌رود و با زدن سکه به نام خسرو، هرمز را بر پسر بدگمان می‌کند. در پی قتل هرمز به دست بندویه و بسطام، بهرام چوبین در تیسفون بر تخت شاهی می‌نشیند و در نبرد نهروان با شکست خسرو او را وادار به پناه بردن به قیصر روم می‌کند. بهرام چوبین بار دیگر با خسرو که به یاری قیصر سپاهی فراهم آورده در دشت دوک روبرو می‌شود و با وجود دلاوری، در نبرد نهایی، از برابر خسرو می‌گریزد و در راه از پیرزنی که به او نان جوین و «نبیدی تیره» در کدو می‌دهد می‌شنود که از نژادِ شاهی خسرو شکست خورده است.<ref name=":0" />		در شاهنامه داستان بهرام چوبین در حدود چهارهزار بیت را در برمی گیرد و بیان می کند: هرمز او را، که سرداری کشیده بالا و لاغر اندام و بدان سبب ملقب به چوبین است، با سپاهی از چهل سالگان، همراه درفش شاهی، به نبرد با ساوه شاه در دشت مرو می‌فرستد. بعد از شکست ساوه شاه، بهرام گنج پرموده، پسر وی، را برای هرمز می‌فرستد. اما آیین گشسب، دبیر هرمز، چنین می‌نماید که بهرام اندکی از آن گنج را فرستاده است. هرمز خشمگین، با فرستادن نامه ای توهین آمیز و دوکدان و جامه ای زنانه، به کنایه بهرام چوبین را تحقیر می‌کند. بهرام سپاه را به داوری می‌خواند و لشکریانش او را به شورش بر ضد هرمز برمی انگیزند. دیدار اسرارآمیز بهرام چوبین با بانویی در کاخ جادو، سردار را دگرگون می‌کند و او با فرستادن خنجرهایی خمیده هرمز را تهدید به شورش می‌کند. بهرام چوبین به ری می‌رود و با زدن سکه به نام خسرو، هرمز را بر پسر بدگمان می‌کند. در پی قتل هرمز به دست بندویه و بسطام، بهرام چوبین در تیسفون بر تخت شاهی می‌نشیند و در نبرد نهروان با شکست خسرو او را وادار به پناه بردن به قیصر روم می‌کند. بهرام چوبین بار دیگر با خسرو که به یاری قیصر سپاهی فراهم آورده در دشت دوک روبرو می‌شود و با وجود دلاوری، در نبرد نهایی، از برابر خسرو می‌گریزد و در راه از پیرزنی که به او نان جوین و «نبیدی تیره» در کدو می‌دهد می‌شنود که از نژادِ شاهی خسرو شکست خورده است.<ref name=":0" />

خط ۱۱۲:		خط ۱۱۲:
	== تنگه بهرام چوبین (شکارگاه ییلاقی بهرام چوبین) ==		== تنگه بهرام چوبین (شکارگاه ییلاقی بهرام چوبین) ==
	تنگه بهرام چوبین یکی از مهمترین دره های کم عرض و بسیار مرتفع و استراتژیک در ضلع غربی مسیر جاده دره شهر- پلدختر است.<ref name=":0" />		تنگه بهرام چوبین یکی از مهمترین دره های کم عرض و بسیار مرتفع و استراتژیک در ضلع غربی مسیر جاده دره شهر- پلدختر است.<ref name=":0" />
			[[پرونده:عکس دیگر از تنگه بهرام چوبین.jpg\|بندانگشتی\|تصویر دیگری از تنگه بهرام چوبین]]
	در فاصله‌ی هفت کیلومتری شهر تاریخی دره‌شهر و در مسیر دره‌شهر به پلدختر قرار دارد و به اقامتگاه ییلاقی بهرام چوبینه - سردار ساسانی معروف است. یکی از سرداران سپاه خسرو پرویز به نام "سردار بهرام" پس از شورش به همراه یارانش در همین تنگه مستقر شده است و علت وجه تسمیه این تنگه به نام "بهرام چوبین" به خاطر همین رویداد تاریخی است. در محوطه این تنگه که به طور عموم "قلعه چوبین" نیز می‌خوانند، نمادهای نظامی‌گری به وضوح قابل رویت است، مثل دستکن‌هایی که در دل دیوارهای سنگی مرتفع ساخته شده یا دیده‌بانی که در بدو ورود به تنگه قابل دیدن است. این قلعه را می‌توان از جمله نخستین کمینگاه‌های شورشیان علیه حکومت خسرو پرویز در ایران برشمرد. شکل‌گیری این تنگه به عنوان مرکز حکومت نظامیان شورشی علیه خسرو پرویز به دوره ساسانیان باز می‌گردد، در حقیقت این تنگه مرکز حکومت نظامیان شورشی به حساب می‌آمده است. این اثر به عنوان یک اثر فاخر ملی به ثبت رسیده است. از نگاه نمادهای معماری باستانی، این تنگه جزء آثار منحصر به فرد محسوب می‌شود،"برج وبارو"،"دستکن‌ها" و "حوضچه‌های آبی" هریک نمادی از یک مرکز حاکمیتی با شاخص‌های آن دوره، است.		در فاصله‌ی هفت کیلومتری شهر تاریخی دره‌شهر و در مسیر دره‌شهر به پلدختر قرار دارد و به اقامتگاه ییلاقی بهرام چوبینه - سردار ساسانی معروف است. یکی از سرداران سپاه خسرو پرویز به نام "سردار بهرام" پس از شورش به همراه یارانش در همین تنگه مستقر شده است و علت وجه تسمیه این تنگه به نام "بهرام چوبین" به خاطر همین رویداد تاریخی است. در محوطه این تنگه که به طور عموم "قلعه چوبین" نیز می‌خوانند، نمادهای نظامی‌گری به وضوح قابل رویت است، مثل دستکن‌هایی که در دل دیوارهای سنگی مرتفع ساخته شده یا دیده‌بانی که در بدو ورود به تنگه قابل دیدن است. این قلعه را می‌توان از جمله نخستین کمینگاه‌های شورشیان علیه حکومت خسرو پرویز در ایران برشمرد. شکل‌گیری این تنگه به عنوان مرکز حکومت نظامیان شورشی علیه خسرو پرویز به دوره ساسانیان باز می‌گردد، در حقیقت این تنگه مرکز حکومت نظامیان شورشی به حساب می‌آمده است. این اثر به عنوان یک اثر فاخر ملی به ثبت رسیده است. از نگاه نمادهای معماری باستانی، این تنگه جزء آثار منحصر به فرد محسوب می‌شود،"برج وبارو"،"دستکن‌ها" و "حوضچه‌های آبی" هریک نمادی از یک مرکز حاکمیتی با شاخص‌های آن دوره، است.

اکباتان90 در ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۲۸

2018-03-22T21:28:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۲۳:۲۸
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	بهرام در آن هنگام مرزبان ارمنستان و آذربایجان (اثورپاتکان) بود. هرمز چهارم بهرام را برای مقابله به سوی ترکان گسیل داشت.		بهرام در آن هنگام مرزبان ارمنستان و آذربایجان (اثورپاتکان) بود. هرمز چهارم بهرام را برای مقابله به سوی ترکان گسیل داشت.

	این جنگ به نام نخستین جنگ ایران و ترکان شناخته شده ‌است. بهرام دوازده هزار تن از سوارکاران را برگزید که سن هیچ یک از آنها کمتر از چهل سال نبود. این در حالی بود که سپاه پادشاه ترکان، سیصد هزار تن ذکر شده‌ است، که تا هرات و بادغیس پیش آمده بودند. گمان می‌رود که بهرام از این روی این رقم سپاهی را انتخاب کرده‌ است که عدد دوازده در نزد ایرانیان مقدس بوده و در تاریخ اسطوره‌ای ایران نیز در چند جنگ، مثل جنگ رستم با کیکاووس و جنگ اسفندیار با ارجاسب و جنگ گودرز به خونخواهی سیاوش، نیز دوازده هزار نفر، در سپاه شرکت داشتند و در تمامی این جنگها ایرانیان، پیروز شده بودند.		این جنگ به نام نخستین جنگ ایران و ترکان شناخته شده ‌است. بهرام دوازده هزار تن از سوارکاران را برگزید که سن هیچ یک از آنها کمتر از چهل سال نبود. این در حالی بود که سپاه پادشاه ترکان، سیصد هزار تن ذکر شده‌ است، که تا هرات و بادغیس پیش آمده بودند. گمان می‌رود که بهرام از این روی این رقم سپاهی را انتخاب کرده‌ است که عدد دوازده در نزد ایرانیان مقدس بوده و در تاریخ اسطوره‌ای ایران نیز در چند جنگ، مثل جنگ رستم با کیکاووس و جنگ اسفندیار با ارجاسب و جنگ گودرز به خونخواهی سیاوش، نیز دوازده هزار نفر، در سپاه شرکت داشتند و در تمامی این جنگها ایرانیان، پیروز شده بودند.<ref name=":0" />

			== اعتقاد بهرام چوبین به اهمیت کیفیت و روحیه سرباز به‌جای تعداد سربازان ==
			برخی مورخان در این باره که چرا بهرام با ۱۲ تا ۱۳ هزار مرد به جنگ یک ارتش یکصد تا سیصد هزارنفری شتافت چنین نوشته اند:

			»هرمز » شاه وقت از دودمان ساسانیان، وقتی شنید که خاقان «شابه» وارد اراضی ایران در شمالشرقی خراسان (تاجیکستان فعلی و شمال افغانستان امروز) شده، بلخ را مرکز خود قرار داده و عازم تصرف کابل و بادغیس است ژنرالهای ایران را به تشکیل جلسه ای در شهر تیسفون (مدائن، نزدیک بغداد) پایتخت آن زمان ایران فراخواند و تصمیم خود را به اخراج فوری خاقان از قلمرو ایران به آنان اطلاع داد و خواست که ترتیب کار را بدهند. هرمز گفت که طبق آخرین اطلاعی که به ارتشتاران سالار (ژنرال اول ارتش ایران) رسیده، «خاقان شابه» دارای ۳۰۰ هزار مرد مسلح و چند واحد فیل جنگی است.

			ژنرالها پس از تبادل نظر، بهرام چوبین را برای انجام این کار خطیر برگزیدند و او ماموریت را پذیرفت. بهرام از میان ارتش پانصد هزار نفری «آماده» ایران، حدود ۱۲ هزار مرد جنگدیده ۳۰ تا ۴۰ ساله (میانسال) را برگزید که اضافه وزن نداشتند و میهندوستی آنان قبلا به ثبوت رسیده بود و بیش از سایرین قادر به تحمل سختی بودند و در جنگ سواره و پیاده تجربه داشتند. وی به هر سرباز سه اسب اختصاص داد و با تدارکات کافی عزم بیرون راندن زردها را از خاک وطن کرد.

			بهرام به جای انتخاب راه معمولی، از تیسفون به اهواز رفت و سپس از طریق یزد و کویر خود را به خراسان رساند به گونه ای که خاقان متوجه نشده بود. بهرام که در جنگ اعتقاد به روحیه سرباز بیش از هر ابزار دیگر داشت، ضمن راه هر دو روز یک بار سربازان را جمع می کرد و برای آنان از اهمیت وطندوستی و رسالتی که هر فرد در این زمینه دارد سخن می گفت و آنان را امید ایرانیان می خواند ـ مردمانی که می خواهند آسوده و در آرامش و با فرهنگ خود زیست کنند. بهرام بالاخره با همین سپاه ارتش خاقان را شکست داد.<ref name=":4">بیوگرافی - [http://azadamirkhizi.blogfa.com/post/485 بهرام چوبین] </ref>

	== نبوغ نظامی بهرام در ساختن اولین موشکهای جنگی آتش‌زا ==		== نبوغ نظامی بهرام در ساختن اولین موشکهای جنگی آتش‌زا ==
خط ۴۶:		خط ۵۵:

	== دلایل شورش بهرام علیه هرمز، پادشاه خود ==		== دلایل شورش بهرام علیه هرمز، پادشاه خود ==

			=== زمینهٔ تاریخی ===
			اواخر سدهٔ پنجم و اوایل سدهٔ ششم میلادی، نهضت مزدک ایران ساسانی را به لرزه افکند. این نهضت روزگاری برتری یافت و نیروهای ساسانی را به عقب نشینی واداشت و سرانجام موجب بروز برخی اصلاحات در ایران شد.

			پس از مرگ انوشیروان فرزند و جانشینش هرمز چهارم با دشواری‌های بسیاری مواجه گشت. او با اشراف و بزرگان که از قدرت و نفوذ فراوان برخوردار بودند، مدتی دراز دست به گریبان و به مبارزه پرداخت. نرمش هرمزد با زیردستان و مدارای او با مسیحیان، مایه نگران قشرهای فوقانی جامعه ساسانی شد.

			طبق روایت طبری هرمزد سیزده هزار و ششصد تن از اشراف و بزرگان را به قتل رسانید و گروه کثیری را به زندان افکند و تنزل رتبه داد. شاید هرمز می کوشید در میان قشرهای وسیع جامعه پایگاهی بدست آورد.

			هنگامی که بزرگان و موبدان، هرمزد را به سبب ابراز محبت و مهربانی نسبت به مسیحیان سرزنش کردند، وی در پاسخ چنین نوشت، تخت ما به دو پایهٔ پیشین قوام نگیرد (منظور آئین زرتشت بوده است) و دو پایهٔ پسین نیز باید. پادشاهی ما نیز با تباه کردن نصاری و پیروان دین‌های دیگر که به دیار ما جای دارند، استوار نشود. از ستم دست بردارید و به کارهای نیک پردازید تا نصاری و اهل دین‌های دیگر ببینند و شما را سپاس کنند و به دینتان راغب شوند.

			هرمز با عدالت خشونت آمیز خویش که برخلاف سیاست پدر متمایل به عامه و از احتیاط و تعادل عاری بود، اشراف، بزرگان و موبدان را بشدت از خود مأیوس و ناراضی کرده بود. موبدان و بزرگان به سبب این اعمال حاضر به تحمل پادشاهی هرمزد نبودند. از این رو به هنگام قیام بهرام چوبین، وی را مورد اقبال و پشتیبانی قرار دادند.<ref name=":4" />

			=== روایتهای دیگر ===
	هنگامی که بهرام سرگرم پس راندن خاقانیان به آن سوی کوه های پامیر و سنجان (سین کیانگ) امروز بود، شنید که در پایتخت، پسر شاه ایران، خسرو پرویز ، بر ضد پدرش شورش کرده است، از این رو خود را رخش‌آسا به تیسفون در کناره اروند (دجله) رساند. پسر شاه گریخت و به شاهنشاه روم پناهنده شد و بهرام تا گزینش شاه بعدی رشته کارها را به دست گرفت. اما پس از چندی،خسرو پرویز پسر گریخته شاه با دریافت پشتیبانی از شاهنشاه روم به جنگ او آمد. موریکیوس قیصر روم خسرو را با سپاهی مدد کرد ، به شرط آنکه شهرهای دارا ، میافارقین و قسمتی از ارمنستان به روم واگذار شود. بسیاری از بزرگان که طرفدار بهرام چوبین بودند، او را ترک کردند. پس از جنگهای خونین، سپاه روم و ارامنه ی موشل و ایرانیانی که به خسرو پرویز پیوسته بودند، بهرام را در حوالی دریاچه ارومیه در آذربایجان ، شکست دادند.		هنگامی که بهرام سرگرم پس راندن خاقانیان به آن سوی کوه های پامیر و سنجان (سین کیانگ) امروز بود، شنید که در پایتخت، پسر شاه ایران، خسرو پرویز ، بر ضد پدرش شورش کرده است، از این رو خود را رخش‌آسا به تیسفون در کناره اروند (دجله) رساند. پسر شاه گریخت و به شاهنشاه روم پناهنده شد و بهرام تا گزینش شاه بعدی رشته کارها را به دست گرفت. اما پس از چندی،خسرو پرویز پسر گریخته شاه با دریافت پشتیبانی از شاهنشاه روم به جنگ او آمد. موریکیوس قیصر روم خسرو را با سپاهی مدد کرد ، به شرط آنکه شهرهای دارا ، میافارقین و قسمتی از ارمنستان به روم واگذار شود. بسیاری از بزرگان که طرفدار بهرام چوبین بودند، او را ترک کردند. پس از جنگهای خونین، سپاه روم و ارامنه ی موشل و ایرانیانی که به خسرو پرویز پیوسته بودند، بهرام را در حوالی دریاچه ارومیه در آذربایجان ، شکست دادند.

خط ۷۱:		خط ۹۳:

	== شکست و مرگ بهرام ==		== شکست و مرگ بهرام ==
	یکسال پادشاهی بهرام توأم با یک سلسله شورش و فتنه بود. وندوی دائی خسرو که دستگیر و زندانی شده بود، به یاری چند تن از بزرگان رهایی یافت و پیشرو مخالفان بهرام شد. وندوی به آذربایجان گریخت و نزد برادر خود گستهم به یاری خسرو پرویز برخاستند.		یکسال پادشاهی بهرام توأم با یک سلسله شورش و فتنه بود. وندوی دائی خسرو که دستگیر و زندانی شده بود، به یاری چند تن از بزرگان رهایی یافت و پیشرو مخالفان بهرام شد. وندوی به آذربایجان گریخت و نزد برادر خود گستهم به یاری خسرو پرویز برخاستند.<ref name=":0" />

			در سال ۵۹۱ میلادی، خسرو به همراهی قشون رومی، راهی تیسفون شده، در طی راه نجبای تیسفون و تعدادی از بزرگان اهل ارمنستان و اهالی شهرها و نیز نیروهای ایرانی که در بین النهرین بودند، از همه سوی به سپاه او ملحق شدند. در آذربایجان نیز بسطام که برادرش هم بندوی، بعد از رهایی از بند بهرام به وی پیوسته بود، تعدادی سپاه برای کمک به خسرو فراهم آورد.

	خسرو ~~همراه با سپاهی که امپراتور موریکیوس~~ در ~~اختیارش گذاشته بود~~ در ~~سال ۵۹۱ میلادی~~ به ~~ایران برگشته و با سپاه بهرام در حوالی گنزک آذربایجان جنگ کرد و~~ بهرام ~~بعد از شکست، رو به هزیمت نهاد~~.		بهرام خبر یافت و از تیسفون با سپاهش بطرف خسرو حرکت کرد. جنگ سختی در آذربایجان (نزدیکی دریاچهٔ ارومیه) در گرفت که به شکست قطعی بهرام چوبین انجامید.<ref name=":4" />

	در سال ۵۹۱ میلادی بهرام چوبین بعد از شکست در نبرد نهایی با خسرو و سپاهیانش، همراه با باقیماندهٔ سپاهش به سوی ترکان گریخت و با مهربانی تمام از سوی خان ترک پذیرفته شد. در مآخذ پارسی از این خان ترک نامی برده نشده است. گمان می‌رود این خان یون یوللیق یا دولان خان، فرمانروای خاقانات شرقی ترک باشد که با خاقانات غربی ترک جنگ داشتند و شاید به همین سبب بهرام را پناه داد. اما خسرو با هدایایی که برای خاتون همسر خان ترک فرستاد، موجبات کشته شدن بهرام را فراهم کرد. خاقان ترک که از مرگ بهرام، غمگین شده بود، از گردیه همسر و خواهر بهرام چوبین، خواست که به همسری برادر خاقان، درآید. گردیه پیشنهاد خاقان را نپذیرفت و همهٔ سپاهیانی را که همراه برادر وی، بهرام، به دیار ترکان آمده بودند، از دیار ترکان بیرون آورده و به ایران بازگرداند.<ref name=":0" />		در سال ۵۹۱ میلادی بهرام چوبین بعد از شکست در نبرد نهایی با خسرو و سپاهیانش، همراه با باقیماندهٔ سپاهش به سوی ترکان گریخت و با مهربانی تمام از سوی خان ترک پذیرفته شد. در مآخذ پارسی از این خان ترک نامی برده نشده است. گمان می‌رود این خان یون یوللیق یا دولان خان، فرمانروای خاقانات شرقی ترک باشد که با خاقانات غربی ترک جنگ داشتند و شاید به همین سبب بهرام را پناه داد. اما خسرو با هدایایی که برای خاتون همسر خان ترک فرستاد، موجبات کشته شدن بهرام را فراهم کرد. خاقان ترک که از مرگ بهرام، غمگین شده بود، از گردیه همسر و خواهر بهرام چوبین، خواست که به همسری برادر خاقان، درآید. گردیه پیشنهاد خاقان را نپذیرفت و همهٔ سپاهیانی را که همراه برادر وی، بهرام، به دیار ترکان آمده بودند، از دیار ترکان بیرون آورده و به ایران بازگرداند.<ref name=":0" />