https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D9%8F%D8%B1%D9%91%D9%87_%28%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%29 2026-04-24T07:13:40Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D9%8F%D8%B1%D9%91%D9%87_(%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF)&diff=81015&oldid=prev 2025-09-23T15:16:41Z

<p>ایجاد صفحه جدید و انتشار مقاله</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)&#039;&#039;&#039;، اصطلاحی بود که در دوران مشروطه به روزنامه‌ها و نشریاتی اطلاق می‌شد که مستقل از دربار و در حمایت از آزادی و قانون می‌نوشتند. این مطبوعات نقشی اساسی در بیداری مردم، گسترش آگاهی سیاسی و بسیج اجتماعی داشتند. [[احمد کسروی]] در &#039;&#039;تاریخ مشروطه ایران&#039;&#039; (۱۳۲۵ش) بارها به نفوذ و اهمیت جراید آزاد اشاره کرده است. پژوهشگرانی چون ناطق و آبراهامیان نیز مطبوعات را «دانشگاه سیاسی ملت» در عصر مشروطه دانسته‌اند.<br /> ==پیشینه==<br /> پیش از مشروطه، مطبوعات در ایران محدود و زیر نظر حکومت بودند. اما با گسترش ارتباطات با قفقاز و عثمانی، روزنامه‌هایی مانند &#039;&#039;حبل‌المتین&#039;&#039; (کلکته)، &#039;&#039;ملانصرالدین&#039;&#039; (تفلیس) و &#039;&#039;قانون&#039;&#039; (لندن) زمینه‌ساز شکل‌گیری مطبوعات آزاد شدند (آدمیت، &#039;&#039;اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده&#039;&#039;، ۱۳۴۹).<br /> ==نقش در انقلاب مشروطه==<br /> *&#039;&#039;&#039;انتقال اندیشه‌های نو:&#039;&#039;&#039; آشنایی مردم با مفاهیمی چون قانون، آزادی، مجلس.<br /> *&#039;&#039;&#039;انتقاد از استبداد:&#039;&#039;&#039; نقد شاه و دربار در مقالات طنز و سیاسی.<br /> *&#039;&#039;&#039;بسیج مردمی:&#039;&#039;&#039; دعوت به تظاهرات، بست‌نشینی و مقاومت.<br /> *&#039;&#039;&#039;پرورش روشنفکران:&#039;&#039;&#039; روزنامه‌نگاران و نویسندگان این جراید به رهبران فکری بدل شدند.<br /> کسروی یاد می‌کند که روزنامهٔ &#039;&#039;صوراسرافیل&#039;&#039; در تهران تأثیری عظیم در بیداری افکار عمومی داشت (&#039;&#039;تاریخ مشروطه ایران&#039;&#039;، ۱۳۲۵).<br /> ==نمونه‌های مهم==<br /> *&#039;&#039;صوراسرافیل&#039;&#039; (تهران)<br /> *&#039;&#039;حبل‌المتین&#039;&#039; (کلکته)<br /> *&#039;&#039;ملانصرالدین&#039;&#039; (تفلیس)<br /> *&#039;&#039;قانون&#039;&#039; (لندن، به سردبیری ملکم‌خان)<br /> *&#039;&#039;مجاهد&#039;&#039; و &#039;&#039;انجمن&#039;&#039; (تبریز)<br /> ==تحلیل پژوهشگران==<br /> *&#039;&#039;&#039;کسروی&#039;&#039;&#039;: مطبوعات آزاد را «آتش‌افروز انقلاب» می‌خواند (۱۳۲۵).<br /> *&#039;&#039;&#039;هما ناطق&#039;&#039;&#039;: جراید حُرّه را دانشگاهی برای ملت می‌داند که در آن الفبای سیاست را آموختند (&#039;&#039;ایرانیان و اندیشه تجدد&#039;&#039;، ۱۳۷۷).<br /> *&#039;&#039;&#039;آبراهامیان&#039;&#039;&#039;: مطبوعات آزاد را ابزار اصلی بسیج توده‌ای در مشروطه معرفی می‌کند (&#039;&#039;ایران بین دو انقلاب&#039;&#039;، ۱۳۷۷).<br /> ==جمع‌بندی==<br /> «جراید حُرّه» ستون اصلی گفتمان آزادی‌خواهی در مشروطه بودند. آنها با زبان ساده و طنزآمیز مردم را به حقوقشان آگاه کردند و به شکل‌گیری افکار عمومی نوین کمک کردند. این مطبوعات، نماد آزادی بیان در تاریخ ایران به شمار می‌روند.<br /> ==منابع==<br /> *کسروی، احمد. &#039;&#039;تاریخ مشروطهٔ ایران&#039;&#039;. تهران: امیرکبیر، ۱۳۲۵ش.<br /> *آدمیت، فریدون. &#039;&#039;اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده&#039;&#039;. تهران: سخن، ۱۳۴۹.<br /> *ناطق، هما. &#039;&#039;ایرانیان و اندیشهٔ تجدد&#039;&#039;. تهران: طرح نو، ۱۳۷۷.<br /> *آبراهامیان، یرواند. &#039;&#039;ایران بین دو انقلاب&#039;&#039;. ترجمهٔ احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی، ۱۳۷۷.<br /> *آجودانی، ماشاءالله. &#039;&#039;مشروطه ایرانی&#039;&#039;. تهران: اختران، ۱۳۷۷.</div>

Alireza k h