https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C 2026-05-14T00:29:03Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85982&oldid=prev 2026-02-10T16:24:37Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&amp;diff=85982&amp;oldid=85980">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85980&oldid=prev 2026-02-10T15:53:26Z

<p><span class="autocomment">منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل [[استبداد]]، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل [[استبداد]]، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دموکراسی مدرن مزایایی مانند حفاظت از حقوق بشر، جلوگیری از جنگ‌های داخلی و ترویج برابری اقتصادی دارد، اما چالش‌هایی مانند پوپولیسم، نابرابری و بحران‌های زیست‌محیطی را نیز به همراه دارد. در قرن ۲۱، بیش از نیمی از کشورهای جهان دموکراتیک هستند، اما شاخص‌هایی مانند گزارش فریدوم هاوس نشان‌دهنده عقب‌نشینی دموکراتیک در برخی مناطق است. این مقاله به بررسی تاریخچه، اصول، انواع، انتقادها و وضعیت فعلی دموکراسی می‌پردازد.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{cite web |url=</del>https://www.britannica.com/topic/democracy <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|title=Democracy | Definition, History, Meaning, Types, Examples, &amp; Facts |publisher=Britannica |accessdate=2026-02-10}}</del>&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/democracy/ |title=Democracy |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy |accessdate=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دموکراسی مدرن مزایایی مانند حفاظت از حقوق بشر، جلوگیری از جنگ‌های داخلی و ترویج برابری اقتصادی دارد، اما چالش‌هایی مانند پوپولیسم، نابرابری و بحران‌های زیست‌محیطی را نیز به همراه دارد. در قرن ۲۱، بیش از نیمی از کشورهای جهان دموکراتیک هستند، اما شاخص‌هایی مانند گزارش فریدوم هاوس نشان‌دهنده عقب‌نشینی دموکراتیک در برخی مناطق است. این مقاله به بررسی تاریخچه، اصول، انواع، انتقادها و وضعیت فعلی دموکراسی می‌پردازد.&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>https://www.britannica.com/topic/democracy <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">democracy]</ins>&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/democracy/ |title=Democracy |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy |accessdate=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ریشه‌های دموکراسی به یونان باستان بازمی‌گردد، جایی که در قرن پنجم پیش از میلاد در شهر-دولت‌های مانند آتن شکل گرفت. در آتن، شهروندان آزاد (مردان بزرگسال، بدون برده‌ها و زنان) در مجمع عمومی (اکلسیا) مستقیماً در تصمیم‌گیری‌ها شرکت می‌کردند. ارسطو و افلاطون دموکراسی را به عنوان "حکومت اکثریت" توصیف کردند، اما افلاطون آن را خطرناک می‌دانست زیرا ممکن است به حکومت عوام منجر شود. دموکراسی آتنی شامل عناصری مانند انتخاب با قرعه‌کشی (sortition) برای مقامات و دادگاه‌های مردمی بود، اما محدود به اقلیت شهروندان بود.&lt;ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;{{cite web |url</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https</del>:/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/www.britannica.com/topic/democracy |title=Democracy | Definition, History, Meaning, Types, Examples, &amp; Facts |publisher=Britannica |accessdate=2026-02-10}}&lt;/ref</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ریشه‌های دموکراسی به یونان باستان بازمی‌گردد، جایی که در قرن پنجم پیش از میلاد در شهر-دولت‌های مانند آتن شکل گرفت. در آتن، شهروندان آزاد (مردان بزرگسال، بدون برده‌ها و زنان) در مجمع عمومی (اکلسیا) مستقیماً در تصمیم‌گیری‌ها شرکت می‌کردند. ارسطو و افلاطون دموکراسی را به عنوان "حکومت اکثریت" توصیف کردند، اما افلاطون آن را خطرناک می‌دانست زیرا ممکن است به حکومت عوام منجر شود. دموکراسی آتنی شامل عناصری مانند انتخاب با قرعه‌کشی (sortition) برای مقامات و دادگاه‌های مردمی بود، اما محدود به اقلیت شهروندان بود.&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">0" </ins>/&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط یونان باستان، ایده‌های دموکراتیک در روم جمهوری (قرن پنجم تا اول پیش از میلاد) ادامه یافت، اما به تدریج به امپراتوری تبدیل شد. در قرون وسطی، مجالس محلی در انگلستان (مانند مگنا کارتا در ۱۲۱۵) و جمهوری‌های شهری ایتالیا مانند ونیز، عناصری از مشارکت عمومی را حفظ کردند. عصر روشنگری در قرن ۱۸ با متفکرانی مانند جان لاک، ژان ژاک روسو و مونتسکیو، پایه‌های دموکراسی مدرن را ریخت. روسو در قرارداد اجتماعی (۱۷۶۲) بر حاکمیت مردم تأکید کرد و لاک بر حقوق طبیعی و رضایت حکومت‌شوندگان.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط یونان باستان، ایده‌های دموکراتیک در روم جمهوری (قرن پنجم تا اول پیش از میلاد) ادامه یافت، اما به تدریج به امپراتوری تبدیل شد. در قرون وسطی، مجالس محلی در انگلستان (مانند مگنا کارتا در ۱۲۱۵) و جمهوری‌های شهری ایتالیا مانند ونیز، عناصری از مشارکت عمومی را حفظ کردند. عصر روشنگری در قرن ۱۸ با متفکرانی مانند جان لاک، ژان ژاک روسو و مونتسکیو، پایه‌های دموکراسی مدرن را ریخت. روسو در قرارداد اجتماعی (۱۷۶۲) بر حاکمیت مردم تأکید کرد و لاک بر حقوق طبیعی و رضایت حکومت‌شوندگان.</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-85979:rev-85980:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85979&oldid=prev 2026-02-10T15:42:11Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&amp;diff=85979&amp;oldid=85978">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85978&oldid=prev 2026-02-10T15:34:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{</del>{{Infobox civil conflict</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Infobox civil conflict</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| title            = دموکراسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| title            = دموکراسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| subtitle          = حکومت مردم</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| subtitle          = حکومت مردم</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-85976:rev-85978:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85976&oldid=prev 2026-02-10T15:31:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{{{Infobox civil conflict</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| title            = دموکراسی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| subtitle          = حکومت مردم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| partof            = نظام‌های حکومتی مدرن</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| image            =مفهوم دموکراسی.jpg</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Infobox civil conflict</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| caption          = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نماد دموکراسی</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صندوق رأی، مشارکت مردمی، پارلمان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخابات آزاد</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| title            = مبارزه برای دموکراسی در ایران</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| date              = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن ۵ پیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلاد </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتن باستان</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– تاکنون</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| subtitle          = جنبش‌های مردمی علیه نظام ولایت فقیه (دهه ۱۳۹۰–۱۴۰۰ شمسی)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| place            = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولین شکل: شهر-دولت آتن؛ گسترش جهانی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن ۱۸ میلادی</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| partof            = جنبش‌های دموکراسی‌خواهانه پس از انقلاب ۱۳۵۷</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| coordinates      =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| image            = [[پرونده:Iran protests 2022 collage.jpg|250px]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| causes            = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیاز به مشارکت مردم در تصمیم‌گیری، جلوگیری از استبداد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمرکز قدرت، تأمین </ins>عدالت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابری سیاسی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| caption          = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمادی از اعتراضات سراسری در ایران (۱۴۰۱–۱۴۰۴)</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تظاهرات، شعارهای ضدحکومتی، زنان بدون حجاب اجباری </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرکوب نیروهای امنیتی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| goals            = برقراری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت مردم، تضمین آزادی‌های اساسی، حاکمیت قانون، برابری در برابر قانون، پاسخگویی حاکمان</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| date              = از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۶ تا کنون </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوج‌ها: دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، ۱۴۰۱، دی ۱۴۰۴</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| methods          = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخابات آزاد و منصفانه، تفکیک قوا، حاکمیت قانون، آزادی بیان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطبوعات، جنبش‌های مدنی، همه‌پرسی، مشارکت </ins>سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقیم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نماینده‌ای</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| place            = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراسر ایران </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، اصفهان، مشهد، تبریز، شیراز، کرج، اهواز و بیش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۰ شهر</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| status            = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعال و در حال گسترش </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با چالش‌های عقب‌نشینی دموکراتیک در برخی مناطق</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| coordinates      =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| result            = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظام غالب در بیش از نیمی از کشورهای جهان؛ حدود ۳۴ کشور «دموکراسی کامل» (۲۰۲۵)، </ins>اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقب‌نشینی دموکراتیک </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۸ سال متوالی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| causes            = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای برقراری آزادی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دموکراسی، پایان حکومت ولایت فقیه، رفع تبعیض جنسیتی، آزادی بیان و مطبوعات، رفع سانسور اینترنت، </del>عدالت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادی، پایان فساد حکومتی، مخالفت با حجاب اجباری، اعتراض به فقر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرانی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| side1            = مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و شهروندان </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دموکراسی‌های مستقیم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نماینده‌ای</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| goals            = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برچیدن سلطه‌ی دیکتاتور، پایان نظام جمهوری اسلامی مبتنی بر ولایت فقیه، </del>برقراری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوری دموکراتیک و سکولار، آزادی زندانیان سیاسی، آزادی زنان و اقلیت‌ها</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| side2            = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکمان و نهادهای منتخب </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارلمان، دولت، </ins>قوه قضائیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقل</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| methods          = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارزه پارلمانی </del>و سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(انتخابات، کمپین‌های مدنی)، اعتراضات خیابانی مسالمت‌آمیز، اعتصابات سراسری، مبارزه مدنی (مانند جنبش دختران خیابان انقلاب)، مبارزه مسلحانه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قهرآمیز (در موارد محدود و پراکنده)، مقاومت در زندان‌ها و اعتصاب غذا</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| side3            =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| status            = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادامه دارد </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا فوریه ۲۰۲۶</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– سرکوب شدید توسط نظام، اما مقاومت مدنی و اعتراضات پراکنده همچنان پابرجاست</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| leadfigures1      = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهروندان، رأی‌دهندگان، </ins>فعالان مدنی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنبش‌های دموکراسی‌خواه</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| result            = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاکنون: سرکوب گسترده اعتراضات، هزاران کشته، ده‌ها هزار بازداشت، اعدام‌های سیاسی، </del>اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناکامی نظام </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاموش کردن کامل جنبش؛ افزایش آگاهی عمومی و تضعیف مشروعیت حکومت</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| leadfigures2      = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبران منتخب، نمایندگان پارلمان، قضات مستقل</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| side1            = مردم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتراض‌کنندگان، زنان، دانشجویان، کارگران، اقلیت‌های قومی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبی، نسل جوان</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| leadfigures3      =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| side2            = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظام جمهوری اسلامی ایران </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبر انقلاب، سپاه پاسداران، بسیج، نیروی انتظامی، اطلاعات سپاه، شورای نگهبان، </del>قوه قضائیه)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| howmany1          = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلیاردها </ins>نفر (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعیت کشورهای دموکراتیک</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| side3            =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| howmany2          = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلیون‌ها </ins>نفر (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایندگان، مقامات منتخب </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارکنان نهادها</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| leadfigures1      = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم عادی، زنان پیشرو (مانند مهسا امینی، نیکا شاکرمی، آرمیتا گراوند)، </del>فعالان مدنی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندانیان سیاسی (نرگس محمدی، توماج صالحی)، جنبش زن، زندگی، آزادی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| howmany3          =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| leadfigures2      = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی خامنه‌ای (رهبر انقلاب)، ابراهیم رئیسی (رئیس‌جمهور سابق)، محمدباقر قالیباف، غلامحسین محسنی اژه‌ای، حسین سلامی (فرمانده سپاه)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties1      =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| leadfigures3      =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties2      =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| howmany1          = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلیون‌ها </del>نفر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در اعتراضات خیابانی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوج آبان ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱: بیش از ۱۰ میلیون نفر در خیابان‌ها</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties3      =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| howmany2          = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدها هزار </del>نفر (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروهای امنیتی، بسیج، لباس‌شخصی‌ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سپاه</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| fatalities        =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| howmany3          =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| injuries          =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties1      = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هزاران کشته (آبان ۱۳۹۸: بیش از ۱۵۰۰ نفر، ۱۴۰۱: بیش از ۵۰۰ نفر، دی ۱۴۰۴: هزاران نفر بر اساس گزارش‌های غیررسمی)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| arrests          =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties2      = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعداد نامشخص (چندین نیروی امنیتی کشته یا زخمی)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| detentions        =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties3      =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| charged          =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| fatalities        = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیش از ۲۰٬۰۰۰ نفر (برآورد تجمعی اعتراضات ۱۳۹۶–۱۴۰۴، منابع مستقل مانند عفو بین‌الملل و هرانا)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| fined            =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| injuries          = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ده‌ها هزار نفر (بسیاری با سلاح گرم، گاز اشک‌آور و باتوم)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties_label  =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| arrests          = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر (از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| notes            = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دموکراسی به عنوان نظامی برای توزیع قدرت و جلوگیری از استبداد تعریف می‌شود. انواع آن </ins>شامل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دموکراسی </ins>مستقیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(آتن باستان، همه‌پرسی‌های سوئیس) </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دموکراسی نماینده‌ای (اکثر کشورهای مدرن) </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چالش‌های اصلی: پوپولیسم، نابرابری، اطلاعات غلط </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقب‌نشینی دموکراتیک</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| detentions        = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هزاران نفر در بازداشت موقت یا زندان‌های امنیتی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| sidebox          =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| charged          = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هزاران نفر با اتهاماتی مانند «محاربه»، «بغی»، «افساد فی‌الارض»، «تبلیغ علیه نظام»</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| fined            =</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| casualties_label  = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلفات انسانی (کشته‌ها، مجروحان، بازداشت‌شدگان)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| notes            = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرکوب </del>شامل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تیراندازی </del>مستقیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سینه، قطع اینترنت سراسری، شکنجه در زندان‌ها، اعدام‌های فراقضایی و محاکمات نمایشی بوده </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنبش «زن، زندگی، آزادی» (پس از مرگ مهسا امینی) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیام دی ۱۴۰۴ از بزرگ‌ترین موج‌های اعتراضات تاریخ معاصر ایران هستند</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| sidebox          =</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل استبداد، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل استبداد، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-85972:rev-85976:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85972&oldid=prev 2026-02-10T15:20:21Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعبه اطلاعات مفهوم سیاسی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Infobox civil conflict</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام              </del>= دموکراسی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">title            </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارزه برای </ins>دموکراسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان اصلی        </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دموکراسی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Democracy</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">subtitle          </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنبش‌های مردمی علیه نظام ولایت فقیه </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهه ۱۳۹۰–۱۴۰۰ شمسی</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویر </del>            = [[پرونده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Democracy</del>.jpg|250px]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">partof            = جنبش‌های دموکراسی‌خواهانه پس از انقلاب ۱۳۵۷</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توضیح تصویر      </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نماد دموکراسی</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صندوق رأی، دست‌های مردم در حال رأی دادن، پارلمان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجمع عمومی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| image </ins>            = [[پرونده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Iran protests 2022 collage</ins>.jpg|250px]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعریف کوتاه      </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظام حکومتی که قدرت سیاسی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم ناشی می‌شود </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقیم یا </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد؛ «حکومت مردم»</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">caption          </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمادی از اعتراضات سراسری در ایران (۱۴۰۱–۱۴۰۴)</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تظاهرات، شعارهای ضدحکومتی، زنان بدون حجاب اجباری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرکوب نیروهای امنیتی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه/رشته        </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علوم سیاسی، فلسفه سیاسی، حقوق عمومی، جامعه‌شناسی سیاسی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">date              </ins>= از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۶ تا کنون (اوج‌ها: دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، ۱۴۰۱، دی ۱۴۰۴)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرشاخه‌ها        </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دموکراسی مستقیم، دموکراسی نماینده‌ای، دموکراسی پارلمانی، دموکراسی ریاست‌جمهوری، دموکراسی نیمه‌ریاستی، دموکراسی لیبرال، دموکراسی مشورتی، دموکراسی مشارکتی، دموکراسی اجتماعی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| place            = سراسر ایران (تهران، اصفهان، مشهد، تبریز، شیراز، کرج، اهواز </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۰ شهر)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاستگاه تاریخی    </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونان باستان (شهر-دولت آتن)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">coordinates      </ins>=</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره شکل‌گیری    </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن پنجم پیش از میلاد </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران کلئیسثنس </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پریکلس</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">causes            </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای برقراری آزادی و دموکراسی، پایان حکومت ولایت فقیه، رفع تبعیض جنسیتی، آزادی بیان و مطبوعات، رفع سانسور اینترنت، عدالت اقتصادی، پایان فساد حکومتی، مخالفت با حجاب اجباری، اعتراض به فقر و گرانی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیان‌گذاران/نظریه‌پردازان </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلئیسثنس </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتن باستان</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، ارسطو، جان لاک، ژان ژاک روسو، شارل دو مونتسکیو، الکسی دو توکویل، جان استوارت میل، جان رالز، یورگن هابرماس</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">goals            </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برچیدن سلطه‌ی دیکتاتور، پایان نظام جمهوری اسلامی مبتنی بر ولایت فقیه، برقراری جمهوری دموکراتیک و سکولار، آزادی زندانیان سیاسی، آزادی زنان و اقلیت‌ها</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکاتب مرتبط      </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لیبرالیسم، سوسیال‌دموکراسی، جمهوری‌خواهی، قرارداد اجتماعی، اگزیستانسیالیسم </del>سیاسی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیسم سیاسی، محیط‌زیست‌گرایی سیاسی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">methods          </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارزه پارلمانی و سیاسی (انتخابات، کمپین‌های مدنی)، اعتراضات خیابانی مسالمت‌آمیز، اعتصابات سراسری، مبارزه مدنی (مانند جنبش دختران خیابان انقلاب)، مبارزه مسلحانه و قهرآمیز </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در موارد محدود </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پراکنده</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، مقاومت در زندان‌ها و اعتصاب غذا</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهیم مرتبط      </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکمیت مردم، انتخابات آزاد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منصفانه، حاکمیت قانون، حقوق بشر، تفکیک قوا، پلورالیسم، شهروندی، مشروعیت، پاسخگویی، شفافیت</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">status            </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادامه دارد </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا فوریه ۲۰۲۶</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– سرکوب شدید توسط نظام، اما مقاومت مدنی و اعتراضات پراکنده همچنان پابرجاست</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهیم متضاد      </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استبداد، دیکتاتوری، اقتدارگرایی، توتالیتاریسم، الیگارشی، پلوتوکراسی، تئوکراسی مطلقه، پادشاهی مطلقه</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">result            </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاکنون: سرکوب گسترده اعتراضات، هزاران کشته، ده‌ها هزار بازداشت، اعدام‌های </ins>سیاسی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما ناکامی نظام در خاموش کردن کامل جنبش؛ افزایش آگاهی عمومی و تضعیف مشروعیت حکومت</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاربردها          </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظام‌های حکومتی مدرن، انتخابات، پارلمان‌ها، همه‌پرسی، حقوق شهروندی، سیاست‌گذاری عمومی، جنبش‌های </del>مدنی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان‌های بین‌المللی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان ملل، اتحادیه اروپا</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">side1            </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم ایران (اعتراض‌کنندگان، زنان، دانشجویان، کارگران، اقلیت‌های قومی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبی، نسل جوان)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونه‌های تاریخی  </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دموکراسی آتنی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن ۵ پ.م)، جمهوری روم، </del>انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمریکا (۱۷۷۶</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انقلاب فرانسه </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۷۸۹</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنبش‌های دموکراتیک قرن ۲۰ </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریقای جنوبی پس از آپارتاید، اروپای شرقی پس از جنگ سرد</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| side2            = نظام جمهوری اسلامی ایران (رهبر انقلاب، سپاه پاسداران، بسیج، نیروی انتظامی، اطلاعات سپاه، شورای نگهبان، قوه قضائیه)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وضعیت حقوقی/سیاسی </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظام غالب </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشورهای جهان؛ به رسمیت شناخته‌شده </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعلامیه جهانی حقوق بشر </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماده ۲۱</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ اما در برخی کشورها به شکل «اقتدارگرایی انتخاباتی» </del>یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دموکراسی ناقص» اجرا می‌شود</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">side3            </ins>=</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میزان کاربرد امروزی </del>= بیش از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸۵ کشور انتخابات برگزار می‌کنند؛ حدود ۳۴ کشور «دموکراسی کامل» </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Democracy Index ۲۰۲۴–۲۰۲۵</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ عقب‌نشینی دموکراتیک در ۱۸ سال متوالی گزارش شده است</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">leadfigures1      </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم عادی، زنان پیشرو (مانند مهسا امینی، نیکا شاکرمی، آرمیتا گراوند)، فعالان </ins>مدنی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندانیان سیاسی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نرگس محمدی، توماج صالحی</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، جنبش زن، زندگی، آزادی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع مهم        </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعلامیه جهانی حقوق بشر </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۴۸</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۶۶</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، کتاب «جمهوری» افلاطون، «قرارداد اجتماعی» روسو، «درباره آزادی» جان استوارت میل، «دموکراسی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمریکا» توکویل، گزارش‌های V-Dem، فریدوم هاوس، Economist Intelligence Unit</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">leadfigures2      </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی خامنه‌ای </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبر </ins>انقلاب)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابراهیم رئیسی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس‌جمهور سابق</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدباقر قالیباف، غلامحسین محسنی اژه‌ای، حسین سلامی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرمانده سپاه</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوندهای بیرونی </del>  = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://www.britannica.com/topic/democracy</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">leadfigures3      =</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://plato</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">stanford</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">edu/entries/democracy/</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| howmany1          </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلیون‌ها نفر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتراضات خیابانی (اوج آبان ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱: بیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰ میلیون نفر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیابان‌ها)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://freedomhouse.org/report/freedom-world</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| howmany2          = صدها هزار نفر </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروهای امنیتی، بسیج، لباس‌شخصی‌ها و سپاه</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://v-dem.net/</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| howmany3          =</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2024/</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| casualties1      = هزاران کشته (آبان ۱۳۹۸: بیش از ۱۵۰۰ نفر، ۱۴۰۱: بیش از ۵۰۰ نفر، دی ۱۴۰۴: هزاران نفر بر اساس گزارش‌های غیررسمی)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| casualties2      = تعداد نامشخص (چندین نیروی امنیتی کشته </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زخمی)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| casualties3      =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">fatalities        </ins>= بیش از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰٬۰۰۰ نفر </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برآورد تجمعی اعتراضات ۱۳۹۶–۱۴۰۴، منابع مستقل مانند عفو بین‌الملل و هرانا</ins>)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">injuries          </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ده‌ها هزار نفر </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری با سلاح گرم، گاز اشک‌آور و باتوم</ins>)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| arrests          = بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴</ins>)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| detentions        = هزاران نفر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازداشت موقت یا زندان‌های امنیتی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| charged          = هزاران نفر با اتهاماتی مانند «محاربه»، «بغی»، «افساد فی‌الارض»، «تبلیغ علیه نظام»</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| fined            =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">casualties_label </ins>  = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلفات انسانی (کشته‌ها، مجروحان، بازداشت‌شدگان)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| notes            = سرکوب شامل تیراندازی مستقیم به سر و سینه، قطع اینترنت سراسری، شکنجه در زندان‌ها، اعدام‌های فراقضایی و محاکمات نمایشی بوده است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنبش «زن، زندگی، آزادی» (پس از مرگ مهسا امینی) و قیام دی ۱۴۰۴ از بزرگ‌ترین موج‌های اعتراضات تاریخ معاصر ایران هستند</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| sidebox          =</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل استبداد، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل استبداد، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-85971:rev-85972:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85971&oldid=prev 2026-02-10T15:18:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفهوم سیاسی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام              = دموکراسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام              = دموکراسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی        = دموکراسی (Democracy)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی        = دموکراسی (Democracy)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر            = Democracy.jpg</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر            = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:</ins>Democracy.jpg|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">250px]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندازه تصویر      = ۳۰۰px</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| توضیح تصویر      = نماد دموکراسی: صندوق رأی، دست‌های مردم در حال رأی دادن، پارلمان و مجمع عمومی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| توضیح تصویر      = نماد دموکراسی: صندوق رأی، دست‌های مردم در حال رأی دادن، پارلمان و مجمع عمومی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعریف کوتاه      = نظام حکومتی که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در آن </del>قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و مستقیم یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد؛ «حکومت مردم»</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعریف کوتاه      = نظام حکومتی که قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و مستقیم یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد؛ «حکومت مردم»</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| حوزه/رشته        = علوم سیاسی، فلسفه سیاسی، حقوق عمومی، جامعه‌شناسی سیاسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| حوزه/رشته        = علوم سیاسی، فلسفه سیاسی، حقوق عمومی، جامعه‌شناسی سیاسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرشاخه‌ها        = دموکراسی مستقیم، دموکراسی نماینده‌ای، دموکراسی پارلمانی، دموکراسی ریاست‌جمهوری، دموکراسی نیمه‌ریاستی، دموکراسی لیبرال، دموکراسی مشورتی، دموکراسی مشارکتی، دموکراسی اجتماعی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرشاخه‌ها        = دموکراسی مستقیم، دموکراسی نماینده‌ای، دموکراسی پارلمانی، دموکراسی ریاست‌جمهوری، دموکراسی نیمه‌ریاستی، دموکراسی لیبرال، دموکراسی مشورتی، دموکراسی مشارکتی، دموکراسی اجتماعی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| خاستگاه تاریخی    = یونان باستان (شهر-دولت آتن)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| خاستگاه تاریخی    = یونان باستان (شهر-دولت آتن)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| دوره شکل‌گیری    = قرن پنجم پیش از میلاد (دوران کلئیسثنس و پریکلس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در آتن</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| دوره شکل‌گیری    = قرن پنجم پیش از میلاد (دوران کلئیسثنس و پریکلس)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| بنیان‌گذاران/نظریه‌پردازان = کلئیسثنس (آتن باستان)، ارسطو، جان لاک، ژان ژاک روسو، شارل دو مونتسکیو، الکسی دو توکویل، جان استوارت میل، جان رالز، یورگن هابرماس</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| بنیان‌گذاران/نظریه‌پردازان = کلئیسثنس (آتن باستان)، ارسطو، جان لاک، ژان ژاک روسو، شارل دو مونتسکیو، الکسی دو توکویل، جان استوارت میل، جان رالز، یورگن هابرماس</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکاتب مرتبط      = لیبرالیسم، سوسیال‌دموکراسی، جمهوری‌خواهی، قرارداد اجتماعی، اگزیستانسیالیسم سیاسی، فمینیسم سیاسی، محیط‌زیست‌گرایی سیاسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکاتب مرتبط      = لیبرالیسم، سوسیال‌دموکراسی، جمهوری‌خواهی، قرارداد اجتماعی، اگزیستانسیالیسم سیاسی، فمینیسم سیاسی، محیط‌زیست‌گرایی سیاسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مفاهیم مرتبط      = حاکمیت مردم، انتخابات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزاد، </del>حاکمیت قانون، حقوق بشر، تفکیک قوا، پلورالیسم، شهروندی، مشروعیت، پاسخگویی، شفافیت</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مفاهیم مرتبط      = حاکمیت مردم، انتخابات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزاد و منصفانه، </ins>حاکمیت قانون، حقوق بشر، تفکیک قوا، پلورالیسم، شهروندی، مشروعیت، پاسخگویی، شفافیت</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مفاهیم متضاد      = استبداد، دیکتاتوری، اقتدارگرایی، توتالیتاریسم، الیگارشی، پلوتوکراسی، تئوکراسی مطلقه، پادشاهی مطلقه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مفاهیم متضاد      = استبداد، دیکتاتوری، اقتدارگرایی، توتالیتاریسم، الیگارشی، پلوتوکراسی، تئوکراسی مطلقه، پادشاهی مطلقه</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کاربردها          = نظام‌های حکومتی مدرن، انتخابات، پارلمان‌ها، همه‌پرسی، حقوق شهروندی، سیاست‌گذاری عمومی، جنبش‌های مدنی، سازمان‌های بین‌المللی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند </del>سازمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملل</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کاربردها          = نظام‌های حکومتی مدرن، انتخابات، پارلمان‌ها، همه‌پرسی، حقوق شهروندی، سیاست‌گذاری عمومی، جنبش‌های مدنی، سازمان‌های بین‌المللی (سازمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملل، اتحادیه اروپا</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نمونه‌های تاریخی  = دموکراسی آتنی (قرن ۵ پ.م)، جمهوری روم، انقلاب آمریکا (۱۷۷۶)، انقلاب فرانسه (۱۷۸۹)، جنبش‌های دموکراتیک قرن ۲۰ (آفریقای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی، </del>اروپای شرقی پس از جنگ سرد)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نمونه‌های تاریخی  = دموکراسی آتنی (قرن ۵ پ.م)، جمهوری روم، انقلاب آمریکا (۱۷۷۶)، انقلاب فرانسه (۱۷۸۹)، جنبش‌های دموکراتیک قرن ۲۰ (آفریقای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی پس از آپارتاید، </ins>اروپای شرقی پس از جنگ سرد)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وضعیت حقوقی/سیاسی = نظام غالب در بسیاری از کشورهای جهان؛ به رسمیت شناخته‌شده در اعلامیه جهانی حقوق بشر (ماده ۲۱) و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ اما در برخی کشورها به شکل «اقتدارگرایی انتخاباتی» اجرا می‌شود</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وضعیت حقوقی/سیاسی = نظام غالب در بسیاری از کشورهای جهان؛ به رسمیت شناخته‌شده در اعلامیه جهانی حقوق بشر (ماده ۲۱) و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ اما در برخی کشورها به شکل «اقتدارگرایی انتخاباتی» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا «دموکراسی ناقص» </ins>اجرا می‌شود</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| میزان کاربرد امروزی = بیش از ۸۵ کشور انتخابات برگزار می‌کنند؛ حدود ۳۴ کشور «دموکراسی کامل» (Democracy Index ۲۰۲۴–۲۰۲۵)؛ عقب‌نشینی دموکراتیک در ۱۸ سال متوالی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بسیاری از مناطق جهان</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| میزان کاربرد امروزی = بیش از ۸۵ کشور انتخابات برگزار می‌کنند؛ حدود ۳۴ کشور «دموکراسی کامل» (Democracy Index ۲۰۲۴–۲۰۲۵)؛ عقب‌نشینی دموکراتیک در ۱۸ سال متوالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارش شده است</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| منابع مهم        = اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸)، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶)، کتاب «جمهوری» افلاطون، «قرارداد اجتماعی» روسو، «درباره آزادی» جان استوارت میل، «دموکراسی در آمریکا» توکویل، گزارش‌های V-Dem، فریدوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاوس و </del>Economist Intelligence Unit</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| منابع مهم        = اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸)، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶)، کتاب «جمهوری» افلاطون، «قرارداد اجتماعی» روسو، «درباره آزادی» جان استوارت میل، «دموکراسی در آمریکا» توکویل، گزارش‌های V-Dem، فریدوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاوس، </ins>Economist Intelligence Unit</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیوندهای بیرونی  = https://www.britannica.com/topic/democracy</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیوندهای بیرونی  = https://www.britannica.com/topic/democracy</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://plato.stanford.edu/entries/democracy/</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://plato.stanford.edu/entries/democracy/</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2024/</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2024/</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل استبداد، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دموکراسی&#039;&#039;&#039; (به یونانی باستان: dēmokratía، یعنی &quot;حکومت مردم&quot;) یک نظام حکومتی است که در آن قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و توسط آنها مستقیماً یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال می‌گردد. این مفهوم از قرن پنجم پیش از میلاد در آتن باستان ریشه دارد و امروزه به عنوان یکی از رایج‌ترین نظام‌های سیاسی جهان شناخته می‌شود. بر اساس تعریف مینیمالیستی، دموکراسی شامل انتخابات رقابتی آزاد است، اما تعاریف گسترده‌تر آن را با تضمین حقوق مدنی، آزادی بیان، برابری سیاسی و حاکمیت قانون مرتبط می‌دانند. دموکراسی نه تنها به عنوان یک فرآیند سیاسی، بلکه به عنوان یک ارزش اخلاقی عمل می‌کند که بر خودمختاری فردی، پاسخگویی حاکمان و جلوگیری از تمرکز قدرت تأکید دارد. این نظام در مقابل استبداد، الیگارشی یا دیکتاتوری قرار می‌گیرد و هدف آن تضمین مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌هاست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دموکراسی مدرن مزایایی مانند حفاظت از حقوق بشر، جلوگیری از جنگ‌های داخلی و ترویج برابری اقتصادی دارد، اما چالش‌هایی مانند پوپولیسم، نابرابری و بحران‌های زیست‌محیطی را نیز به همراه دارد. در قرن ۲۱، بیش از نیمی از کشورهای جهان دموکراتیک هستند، اما شاخص‌هایی مانند گزارش فریدوم هاوس نشان‌دهنده عقب‌نشینی دموکراتیک در برخی مناطق است. این مقاله به بررسی تاریخچه، اصول، انواع، انتقادها و وضعیت فعلی دموکراسی می‌پردازد.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/democracy |title=Democracy | Definition, History, Meaning, Types, Examples, &amp; Facts |publisher=Britannica |accessdate=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/democracy/ |title=Democracy |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy |accessdate=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دموکراسی مدرن مزایایی مانند حفاظت از حقوق بشر، جلوگیری از جنگ‌های داخلی و ترویج برابری اقتصادی دارد، اما چالش‌هایی مانند پوپولیسم، نابرابری و بحران‌های زیست‌محیطی را نیز به همراه دارد. در قرن ۲۱، بیش از نیمی از کشورهای جهان دموکراتیک هستند، اما شاخص‌هایی مانند گزارش فریدوم هاوس نشان‌دهنده عقب‌نشینی دموکراتیک در برخی مناطق است. این مقاله به بررسی تاریخچه، اصول، انواع، انتقادها و وضعیت فعلی دموکراسی می‌پردازد.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/democracy |title=Democracy | Definition, History, Meaning, Types, Examples, &amp; Facts |publisher=Britannica |accessdate=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/democracy/ |title=Democracy |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy |accessdate=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-85970:rev-85971:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85970&oldid=prev 2026-02-10T15:17:48Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&amp;diff=85970&amp;oldid=85969">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85969&oldid=prev 2026-02-10T15:02:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفهوم سیاسی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام              = دموکراسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام              = دموکراسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی        = دموکراسی (Democracy)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی        = دموکراسی (Democracy)</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-85968:rev-85969:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=85968&oldid=prev 2026-02-10T15:02:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات مفهوم سیاسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات مفهوم سیاسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام = دموکراسی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">              </ins>= دموکراسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر = Democracy.jpg</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان اصلی        = دموکراسی (Democracy)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| توضیح تصویر = نماد دموکراسی: صندوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رأی و </del>دست‌های مردم در حال رأی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دادن</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">            </ins>= Democracy.jpg</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نام اصلی = دموکراسی (Democracy)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| اندازه تصویر      = ۳۰۰px</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| ریشه واژه = یونانی باستان: dēmokratía (دēmokratía) به معنای «حکومت مردم»</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| توضیح تصویر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">      </ins>= نماد دموکراسی: صندوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رأی، </ins>دست‌های مردم در حال رأی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دادن، پارلمان و مجمع عمومی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعریف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی </del>= نظام حکومتی که قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توسط آنها </del>مستقیم یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گردد</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعریف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوتاه      </ins>= نظام حکومتی که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در آن </ins>قدرت سیاسی از مردم ناشی می‌شود و مستقیم یا از طریق نمایندگان منتخب اعمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گردد؛ «حکومت مردم»</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انواع اصلی </del>= دموکراسی مستقیم، دموکراسی نماینده‌ای، دموکراسی پارلمانی، دموکراسی ریاست‌جمهوری، دموکراسی نیمه‌ریاستی، دموکراسی لیبرال، دموکراسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشورتی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه/رشته        = علوم سیاسی، فلسفه سیاسی، حقوق عمومی، جامعه‌شناسی سیاسی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصول کلیدی </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکمیت مردم، انتخابات آزاد و منصفانه، حاکمیت قانون، حقوق اساسی و آزادی‌ها، تفکیک قوا، حمایت </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقلیت‌ها، شفافیت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاسخگویی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرشاخه‌ها        </ins>= دموکراسی مستقیم، دموکراسی نماینده‌ای، دموکراسی پارلمانی، دموکراسی ریاست‌جمهوری، دموکراسی نیمه‌ریاستی، دموکراسی لیبرال، دموکراسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشورتی، دموکراسی مشارکتی، دموکراسی اجتماعی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیانگذاران نظری اولیه </del>= کلئیسثنس (آتن باستان)، جان لاک، ژان ژاک روسو، مونتسکیو، الکسی دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توکویل</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| خاستگاه تاریخی    = یونان باستان (شهر-دولت آتن)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولین نمونه </del>تاریخی = دموکراسی آتنی (قرن ۵ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش از میلاد</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره شکل‌گیری    </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن پنجم پیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلاد (دوران کلئیسثنس </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پریکلس در آتن)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| کشورهای نمونه دموکراسی کامل </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰۲۴–۲۰۲۵</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">= نروژ، نیوزیلند، سوئد، فنلاند، دانمارک، کانادا، ایرلند</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیان‌گذاران/نظریه‌پردازان </ins>= کلئیسثنس (آتن باستان)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارسطو، </ins>جان لاک، ژان ژاک روسو، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شارل دو </ins>مونتسکیو، الکسی دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توکویل، جان استوارت میل، جان رالز، یورگن هابرماس</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| کشورهای نمونه با عقب‌نشینی </del>دموکراتیک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">= مجارستان، ترکیه، هند، لهستان، برزیل </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دوره‌های خاص</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مکاتب مرتبط      = لیبرالیسم، سوسیال‌دموکراسی، جمهوری‌خواهی، قرارداد اجتماعی، اگزیستانسیالیسم سیاسی، فمینیسم سیاسی، محیط‌زیست‌گرایی سیاسی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان‌های رتبه‌بندی </del>جهانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">= فریدوم هاوس، V-Dem Institute، Economist Intelligence Unit </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Democracy Index</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهیم مرتبط      = حاکمیت مردم، انتخابات آزاد، حاکمیت قانون، حقوق بشر، تفکیک قوا، پلورالیسم، شهروندی، مشروعیت، پاسخگویی، شفافیت</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| چالش‌های اصلی = پوپولیسم، نابرابری اقتصادی، اطلاعات غلط، ناکارآمدی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بحران‌های جهانی، استبداد اکثریت</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مفاهیم متضاد      = استبداد، دیکتاتوری، اقتدارگرایی، توتالیتاریسم، الیگارشی، پلوتوکراسی، تئوکراسی مطلقه، پادشاهی مطلقه</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وضعیت جهانی (۲۰۲۵) </del>= بیش از ۸۵ کشور انتخابات برگزار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند، اما تنها </del>حدود ۳۴ کشور «دموکراسی کامل» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند؛ </del>۱۸ سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقب‌نشینی دموکراتیک </del>متوالی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارش شده</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| کاربردها          = نظام‌های حکومتی مدرن، انتخابات، پارلمان‌ها، همه‌پرسی، حقوق شهروندی، سیاست‌گذاری عمومی، جنبش‌های مدنی، سازمان‌های بین‌المللی (مانند سازمان ملل)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وضعیت در ایران </del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوری اسلامی با عناصر انتخاباتی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما اقتدارگرایی انتخاباتی؛ ولایت فقیه قدرت نهایی را دارد، شورای نگهبان نامزدها را تأیید می‌کند، آزادی‌های </del>مدنی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محدود، سرکوب اعتراضات گسترده </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند آبان ۱۳۹۸ و دی ۱۴۰۴</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نمونه‌های </ins>تاریخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>= دموکراسی آتنی (قرن ۵ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پ.م)، جمهوری روم، انقلاب آمریکا (۱۷۷۶</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، انقلاب فرانسه </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۷۸۹</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، جنبش‌های </ins>دموکراتیک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن ۲۰ </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریقای جنوبی، اروپای شرقی پس از جنگ سرد</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| منابع اصلی رتبه‌بندی | Freedom House, </del>V-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dem Democracy Report, </del>Economist Intelligence Unit <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Democracy Index</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وضعیت حقوقی/سیاسی = نظام غالب در بسیاری از کشورهای جهان؛ به رسمیت شناخته‌شده در اعلامیه </ins>جهانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقوق بشر </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماده ۲۱</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ اما </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی کشورها به شکل «اقتدارگرایی انتخاباتی» اجرا می‌شود</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میزان کاربرد امروزی </ins>= بیش از ۸۵ کشور انتخابات برگزار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌کنند؛ </ins>حدود ۳۴ کشور «دموکراسی کامل» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Democracy Index ۲۰۲۴–۲۰۲۵)؛ عقب‌نشینی دموکراتیک در </ins>۱۸ سال متوالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بسیاری از مناطق جهان</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع مهم        </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعلامیه جهانی حقوق بشر </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۴۸</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میثاق بین‌المللی حقوق </ins>مدنی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و سیاسی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹۶۶</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، کتاب «جمهوری» افلاطون، «قرارداد اجتماعی» روسو، «درباره آزادی» جان استوارت میل، «دموکراسی در آمریکا» توکویل، گزارش‌های </ins>V-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dem، فریدوم هاوس و </ins>Economist Intelligence Unit</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| پیوندهای بیرونی  = https://www.britannica.com/topic/democracy</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://plato.stanford.edu/entries/democracy/</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://freedomhouse.org/report/freedom-world</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://v-dem.net/</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2024/</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-85966:rev-85968:php=table --> </table>

Alireza k h