https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86 2026-04-14T22:00:11Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86&diff=81434&oldid=prev 2025-10-05T16:32:21Z

<p>ایجاد صفحه تمرین جدید و انتشار مقاله</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:روزنامه قانون.jpg|جایگزین=روزنامه قانون |بندانگشتی|330x330پیکسل|روزنامه قانون]]&#039;&#039;&#039;روزنامه قانون،&#039;&#039;&#039; روزنامه‌ای فارسی‌زبان بود که به مدیریت [[میرزا ملکم‌خان|میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله]] در لندن منتشر می‌شد . این جریده نخستین بار مفاهیم مدرن سیاسی مانند «[[قانون]]»، «[[آزادی]]»، «[[ملت]]» و «حکومت قانون» را با زبانی روشن به ایرانیان معرفی کرد. [[احمد کسروی]] در &#039;&#039;تاریخ مشروطه ایران&#039;&#039; (۱۳۲۵ش) می‌نویسد: «قانون در بیداری مردم و آشنا ساختن ایشان با نام آزادی، سهمی بزرگ داشت.» بسیاری از اندیشه‌های روزنامهٔ قانون زمینه‌ساز [[جنبش مشروطه ایران|جنبش مشروطهٔ ایران]] شد.<br /> ==آغاز انتشار==<br /> *مدیر و مؤسس: میرزا ملکم‌خان (۱۲۳۶–۱۳۲۶ق / ۱۸۳۳–۱۹۰۸م)، روشنفکر و دیپلمات ایرانی.<br /> *محل انتشار: لندن.<br /> *سال آغاز: ۱۸۹۰م / ۱۳۰۷ق.<br /> *هدف: مبارزه با استبداد ناصرالدین‌شاه و ترویج اندیشه‌های اصلاح‌طلبانه و آزادی‌خواهانه.<br /> ==محتوای فکری==<br /> #&#039;&#039;&#039;انتقاد از استبداد قاجار:&#039;&#039;&#039; شاه و دربار را سرچشمهٔ فساد و بی‌نظمی معرفی می‌کرد.<br /> #&#039;&#039;&#039;ترویج قانون و حکومت قانون:&#039;&#039;&#039; شعار اصلی روزنامه این بود که «نجات ایران در گرو قانون است».<br /> #&#039;&#039;&#039;آزادی و عدالت:&#039;&#039;&#039; بر ضرورت آزادی مطبوعات، رفع ظلم و برابری مردم تأکید داشت.<br /> #&#039;&#039;&#039;اصلاحات اجتماعی و آموزشی:&#039;&#039;&#039; ملکم‌خان خواستار مدارس نوین و ترقی علمی بود.<br /> #&#039;&#039;&#039;انتقاد از نفوذ بیگانگان:&#039;&#039;&#039; به‌ویژه امتیازات اقتصادی داده‌شده به روس و انگلیس.<br /> ==تأثیر اجتماعی و سیاسی==<br /> *نسخه‌های روزنامه به‌صورت پنهانی وارد ایران می‌شد و در میان روشنفکران و روحانیان آزادی‌خواه دست‌به‌دست می‌گشت.<br /> *به روایت کسروی، «هر برگ قانون در میان آزادی‌خواهان مانند جواهری گرامی شمرده می‌شد» (&#039;&#039;تاریخ مشروطه ایران&#039;&#039;، ۱۳۲۵).<br /> *این روزنامه زبان و ادبیات سیاسی جدیدی پدید آورد که بعدها در مشروطه ادامه یافت.<br /> ==واکنش دربار و مخالفان==<br /> *[[ناصرالدین شاه|ناصرالدین‌شاه]] و [[مظفرالدین شاه|مظفرالدین‌شاه]] انتشار قانون را «فتنه» می‌دانستند.<br /> *نسخه‌های روزنامه توقیف و خوانندگان آن تعقیب می‌شدند.<br /> *با این حال، نفوذ آن به‌قدری بود که حتی برخی از رجال دولتی به‌طور پنهانی آن را می‌خواندند.<br /> ==جایگاه تاریخی==<br /> *&#039;&#039;&#039;کسروی&#039;&#039;&#039;: قانون را «پیشاهنگ جراید آزادی‌خواه» می‌داند.<br /> *&#039;&#039;&#039;آدمیت&#039;&#039;&#039;: آن را «مانیفست سیاسی تجدد ایرانی» معرفی می‌کند (&#039;&#039;فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت&#039;&#039;، ۱۳۵۶).<br /> *&#039;&#039;&#039;هما ناطق&#039;&#039;&#039;: بر نقش زبان ساده و قابل‌فهم روزنامه در انتقال مفاهیم نوین به ایرانیان تأکید دارد (&#039;&#039;ایرانیان و اندیشه تجدد&#039;&#039;، ۱۳۷۷).<br /> *&#039;&#039;&#039;آبراهامیان&#039;&#039;&#039;: قانون را نمونهٔ مطبوعات مهاجر می‌داند که اندیشه‌های لیبرالی و سوسیالیستی اروپا را به ایران آورد (&#039;&#039;ایران بین دو انقلاب&#039;&#039;، ۱۳۷۷).<br /> *&#039;&#039;&#039;آجودانی&#039;&#039;&#039;: نشان می‌دهد که چگونه روزنامهٔ قانون با آمیختن واژگان دینی و سیاسی مدرن توانست خوانندگان سنتی را جذب کند (&#039;&#039;مشروطه ایرانی&#039;&#039;، ۱۳۷۷).<br /> ==جمع‌بندی==<br /> روزنامهٔ «قانون» میرزا ملکم‌خان را می‌توان نخستین مدرسهٔ سیاسی ایرانیان در خارج کشور دانست. این جریده پایه‌گذار گفتمان قانون و آزادی در ایران شد و نقشی کلیدی در شکل‌گیری فضای فکری انقلاب مشروطه ایفا کرد.<br /> ==منابع==<br /> *کسروی، احمد. &#039;&#039;تاریخ مشروطهٔ ایران&#039;&#039;. تهران: امیرکبیر، ۱۳۲۵ش.<br /> *کسروی، احمد. &#039;&#039;تاریخ هجده‌سالهٔ آذربایجان&#039;&#039;. تهران: امیرکبیر، ۱۳۲۳ش.<br /> *آدمیت، فریدون. &#039;&#039;فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت&#039;&#039;. تهران: پیام، ۱۳۵۶.<br /> *ناطق، هما. &#039;&#039;ایرانیان و اندیشه تجدد&#039;&#039;. تهران: طرح نو، ۱۳۷۷.<br /> *آبراهامیان، یرواند. &#039;&#039;ایران بین دو انقلاب&#039;&#039;. ترجمهٔ احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی، ۱۳۷۷.<br /> *آجودانی، ماشاءالله. &#039;&#039;مشروطه ایرانی&#039;&#039;. تهران: اختران، ۱۳۷۷.</div>

Alireza k h