سیدحسین فاطمی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Poori در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۵

2025-11-28T12:55:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۵
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	دکتر حسین فاطمی یک‌بار از ترور توسط محمدمهدی عبدخدایی از جمعیت [[فدائیان اسلام\|فداییان اسلام]] جان به در برد؛ و در مقطعی به تلاش برای اعلام جمهوری در کشور پرداخت اما با شکل‌گیری [[کودتای ۲۸ مرداد]] و سرنگونی دولت مصدق او نیز تحت تعقیب قرار گرفت و پس از چندین ماه زندگی در خفا در نهایت در ۶ اسفند ۱۳۳۲ دستگیر شد. درحین دادرسی، شعبان جعفری مشهور به [[شعبان جعفری\|شعبان بی مخ]] و همراهانش با چاقو به وی هجوم آوردند و فاطمی و خواهرش را مجروح کردند.		دکتر حسین فاطمی یک‌بار از ترور توسط محمدمهدی عبدخدایی از جمعیت [[فدائیان اسلام\|فداییان اسلام]] جان به در برد؛ و در مقطعی به تلاش برای اعلام جمهوری در کشور پرداخت اما با شکل‌گیری [[کودتای ۲۸ مرداد]] و سرنگونی دولت مصدق او نیز تحت تعقیب قرار گرفت و پس از چندین ماه زندگی در خفا در نهایت در ۶ اسفند ۱۳۳۲ دستگیر شد. درحین دادرسی، شعبان جعفری مشهور به [[شعبان جعفری\|شعبان بی مخ]] و همراهانش با چاقو به وی هجوم آوردند و فاطمی و خواهرش را مجروح کردند.

	سرانجام در سحرگاه ۱۹ آبان ۱۳۳۳ در حالی که در تب می‌سوخت به جوخه اعدام سپرده شد. حکم اعدام او پیش از دستگیری و محاکمه صادر شده بود، [[محمدرضا پهلوی\|محمدرضا شاه پهلوی]] یک روز پس از بازگشت از فرارش به رم، در گفتگویی با کرمیت روزوِلت، عامل اصلی کودتای ۲۸مرداد، گفته بود: <blockquote>«حسین فاطمی هنوز پیدا نشده ولی به زودی خواهد شد. او بیش از همه توهین و ناسزاگویی کرد… وقتی دستگیر شود، اعدام خواهد شد»<ref>«مصدق و نهضت ملی در کشاکش چپ و راست»، فُؤاد روحانی</ref> </blockquote>حسین فاطمی تنها کس از یاران مصدق بود که بعد از کودتای ۲۸مرداد، به اعدام محکوم شد. این در حالی است که شخص محمدرضا پهلوی تا پیش از وقایع کودتا، دکتر فاطمی را شایسته‌ی دریافت بالاترین مدال حکومتی به نام «نشان همایون» تشخیص داده بود. <ref name=":2">عصر ایران؛ ۱۹ آبان ۱۴۰۲: [https://www.asriran.com/fa/news/916867/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B9-%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%B1%DB%B9-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86-%D9%85%D9%8E%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D9%8F%D8%B1%D8%AF سید حسین فاطمی؛ ۱۹ نکته به بهانه ۱۹ آبان/ آن مَرد، دانسته مُرد]</ref>		سرانجام در سحرگاه ۱۹ آبان ۱۳۳۳ در حالی که در تب می‌سوخت به جوخه اعدام سپرده شد. حکم اعدام او پیش از دستگیری و محاکمه صادر شده بود، [[محمدرضا پهلوی\|محمدرضا شاه پهلوی]] یک روز پس از بازگشت از فرارش به رم، در گفتگویی با کرمیت روزوِلت، عامل اصلی کودتای ۲۸مرداد، گفته بود: <blockquote>«حسین فاطمی هنوز پیدا نشده ولی به زودی خواهد شد. او بیش از همه توهین و ناسزاگویی کرد… وقتی دستگیر شود، اعدام خواهد شد»<ref>«مصدق و نهضت ملی در کشاکش چپ و راست»، فُؤاد روحانی</ref> </blockquote>حسین فاطمی تنها کس از یاران مصدق بود که بعد از کودتای ۲۸مرداد، به اعدام محکوم شد. این در حالی است که شخص محمدرضا پهلوی تا پیش از وقایع کودتا، دکتر فاطمی را شایسته‌ی دریافت بالاترین مدال حکومتی به نام «نشان همایون» تشخیص داده بود. <ref name=":2">عصر ایران؛ ۱۹ آبان ۱۴۰۲: [https://www.asriran.com/fa/news/916867/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B9-%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%B1%DB%B9-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86-%D9%85%D9%8E%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D9%8F%D8%B1%D8%AF سید حسین فاطمی؛ ۱۹ نکته به بهانه ۱۹ آبان/ آن مَرد، دانسته مُرد]</ref>

			== تحصیلات ==
			فاطمی دوره‌ی دبستان را در نائین گذراند و سپس به اصفهان رفت و در دبیرستان سعدی ادامه تحصیل داد. از کالج استوارت اصفهان دیپلم گرفت و تحصیلات عالی حقوق را در دانشگاه سوربن فرانسه (سال ۱۹۴۸ میلادی/ ۱۳۲۷ شمسی) گذراند. در برخی نقل‌قول‌ها (مانند دکتر هادی خانیکی و مهندس عزت الله سحابی) گفته شده که در رشته روزنامه نگاری به عنوان اولین ایرانی موفق به کسب دکترای این رشته در خارج از کشور شده است؛ برخی نیز از دکترای حقوق فاطمی سخن گفته‌اند. <ref name=":2" /> فاطمی در خبرنگاری مدرک لیسانس را از مدرسه مطالعات عالی بین‌المللی (École des Hautes Études Internationales یا مشابه آن، که گاهی به عنوان School of Social Studies ترجمه شده) در پاریس دریافت کرده و دکترای حقوق سیاسی را از دانشگاه پاریس (University of Paris)، که سوربن (Sorbonne) بخشی از آن است. عنوان تز دکترای او "وضعیت کار در ایران" (یا به انگلیسی "The Problem of Labor in Iran") بود، که نشان‌دهنده تمرکز بر مسائل اجتماعی-حقوقی است. <ref>[https://www.britannica.com/biography/Hosayn-Fatemi دائرة المعارف بریتانیکا - حسین فاطمی]</ref>

	== گاه‌شمار زندگی حسین فاطمی ==		== گاه‌شمار زندگی حسین فاطمی ==
	دکتر حسین فاطمی درسال ۱۲۹۶ در خانواده‌ای مذهبی در نایین بدنیا آمد. به روایت دیگر تاریخ تولدش ۱۲ مهر ۱۲۹۸ ذکرشده است. پدرش سید علی‌محمد فاطمی ملقب به سیف‌العلماء از علمای طراز اول نایین؛ و مادرش سیده‌طوبی دختر حجت‌الاسلام خادم‌العلوم بود. برادرانش سیف‌پور، نصرالله و معصومی نام داشتند. در بین خانواده حسین در همه عرصه‌ها یک استثنا بود.<ref>[http://www.asriran.com/fa/news/365071/دو-نکته-کمتر-گفته-شده-درباره-دکتر-فاطمی دو نکته کمتر گفته شده درباره دکتر فاطمی] - عصر ایران</ref>		دکتر حسین فاطمی درسال ۱۲۹۶ در خانواده‌ای مذهبی در نایین بدنیا آمد. به روایت دیگر تاریخ تولدش ۱۲ مهر ۱۲۹۸ ذکرشده است. پدرش سید علی‌محمد فاطمی ملقب به سیف‌العلماء از علمای طراز اول نایین؛ و مادرش سیده‌طوبی دختر حجت‌الاسلام خادم‌العلوم بود. برادرانش سیف‌پور، نصرالله و معصومی نام داشتند. در بین خانواده حسین در همه عرصه‌ها یک استثنا بود.<ref>[http://www.asriran.com/fa/news/365071/دو-نکته-کمتر-گفته-شده-درباره-دکتر-فاطمی دو نکته کمتر گفته شده درباره دکتر فاطمی] - عصر ایران</ref>

	~~'''تحصیلات'''~~

	فاطمی دوره‌ی دبستان را در نائین گذراند و سپس به اصفهان رفت و در دبیرستان سعدی ادامه تحصیل داد. از کالج استوارت اصفهان دیپلم گرفت و تحصیلات عالی حقوق را در دانشگاه سوربن فرانسه (سال ۱۹۴۸ میلادی/ ۱۳۲۷ شمسی) گذراند. در برخی نقل‌قول‌ها (مانند دکتر هادی خانیکی و مهندس عزت الله سحابی) گفته شده که در رشته روزنامه نگاری به عنوان اولین ایرانی موفق به کسب دکترای این رشته در خارج از کشور شده است؛ برخی نیز از دکترای حقوق فاطمی سخن گفته‌اند. <ref name=":2" /> فاطمی در خبرنگاری مدرک لیسانس را از مدرسه مطالعات عالی بین‌المللی (École des Hautes Études Internationales یا مشابه آن، که گاهی به عنوان School of Social Studies ترجمه شده) در پاریس دریافت کرده و دکترای حقوق سیاسی را از دانشگاه پاریس (University of Paris)، که سوربن (Sorbonne) بخشی از آن است. عنوان تز دکترای او "وضعیت کار در ایران" (یا به انگلیسی "The Problem of Labor in Iran") بود، که نشان‌دهنده تمرکز بر مسائل اجتماعی-حقوقی است. <ref>[https://www.britannica.com/biography/Hosayn-Fatemi دائرة المعارف بریتانیکا - حسین فاطمی]</ref>

	=== سردبیری روزنامه باختر ===		=== سردبیری روزنامه باختر ===

Poori در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۲

2025-11-28T12:52:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۲
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	'''تحصیلات'''		'''تحصیلات'''

	فاطمی دوره‌ی دبستان را در نائین گذراند و سپس به اصفهان رفت و در دبیرستان سعدی ادامه تحصیل داد. از کالج استوارت اصفهان دیپلم گرفت و تحصیلات عالی را در فرانسه گذراند. ~~به بیان برخی منابع~~ در ~~رشته حقوق مدرک دکترا گرفت و به بیان~~ برخی (مانند دکتر هادی خانیکی و مهندس عزت الله سحابی) در رشته روزنامه نگاری به عنوان اولین ایرانی موفق به کسب دکترای این رشته در خارج از کشور شده ~~است~~. <ref name=":2" />		فاطمی دوره‌ی دبستان را در نائین گذراند و سپس به اصفهان رفت و در دبیرستان سعدی ادامه تحصیل داد. از کالج استوارت اصفهان دیپلم گرفت و تحصیلات عالی حقوق را در دانشگاه سوربن فرانسه (سال ۱۹۴۸ میلادی/ ۱۳۲۷ شمسی) گذراند. در برخی نقل‌قول‌ها (مانند دکتر هادی خانیکی و مهندس عزت الله سحابی) گفته شده که در رشته روزنامه نگاری به عنوان اولین ایرانی موفق به کسب دکترای این رشته در خارج از کشور شده است؛ برخی نیز از دکترای حقوق فاطمی سخن گفته‌اند. <ref name=":2" /> فاطمی در خبرنگاری مدرک لیسانس را از مدرسه مطالعات عالی بین‌المللی (École des Hautes Études Internationales یا مشابه آن، که گاهی به عنوان School of Social Studies ترجمه شده) در پاریس دریافت کرده و دکترای حقوق سیاسی را از دانشگاه پاریس (University of Paris)، که سوربن (Sorbonne) بخشی از آن است. عنوان تز دکترای او "وضعیت کار در ایران" (یا به انگلیسی "The Problem of Labor in Iran") بود، که نشان‌دهنده تمرکز بر مسائل اجتماعی-حقوقی است. <ref>[https://www.britannica.com/biography/Hosayn-Fatemi دائرة المعارف بریتانیکا - حسین فاطمی]</ref>

	=== سردبیری روزنامه باختر ===		=== سردبیری روزنامه باختر ===

Poori در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۸

2025-11-28T12:38:23Z

نمایش تغییرات

Safa: /* اعدام دکتر حسین فاطمی */

2025-11-12T09:57:50Z

اعدام دکتر حسین فاطمی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۱۴۷:		خط ۱۴۷:
	در حدود ساعت ۲بعد از ظهر، دکتر فاطمی را، درحالی که دستبند به دست‌های او زده بودند، برای انتقال به زندان، از پله‌های غربی شهربانی، که در آن زمان فرمانداری نظامی بود، با چند سرباز مسلح پایین آوردند. دکتر فاطمی در روی آخرین پله شهربانی بود که یازده نفر چاقوکش، که با دو جیپ پلیس از محله‌های سیدنصرالدین و سنگلج به محل آورده شده بودند، به او یورش بردند. این گروه به سردستگی شعبان جعفری، که به شعبان بی‌مخ معروف بود توسط سپهبد علوی‌مقدم، رئیس کل شهربانی، و سرتیپ نصیری، فرمانده گارد شاه، بسیج شده بودند تا در جلو شهربانی، فاطمی را ترور کنند.		در حدود ساعت ۲بعد از ظهر، دکتر فاطمی را، درحالی که دستبند به دست‌های او زده بودند، برای انتقال به زندان، از پله‌های غربی شهربانی، که در آن زمان فرمانداری نظامی بود، با چند سرباز مسلح پایین آوردند. دکتر فاطمی در روی آخرین پله شهربانی بود که یازده نفر چاقوکش، که با دو جیپ پلیس از محله‌های سیدنصرالدین و سنگلج به محل آورده شده بودند، به او یورش بردند. این گروه به سردستگی شعبان جعفری، که به شعبان بی‌مخ معروف بود توسط سپهبد علوی‌مقدم، رئیس کل شهربانی، و سرتیپ نصیری، فرمانده گارد شاه، بسیج شده بودند تا در جلو شهربانی، فاطمی را ترور کنند.

	خواهر دکتر فاطمی می‌گوید: <blockquote>«۸ ماه مخفی بود و لو میره و سرهنگ جلیلوند میاد و می‌گیردش با سربازها. او را به دم در کاخ می‌آورند نصیری می‌آید و به دکتر فاطمی بی‌احترامی می‌کند و او را به شهربانی می‌برند چاقوکش‌ها را می‌بیند که از جیپ‌های شهربانی پیاده کردند و دکتر را هم که آوردند چاقوکش‌ها ریختند روی سرش دکتر را بغل کردم هم او چاقو خورد و هم من و مردم ریختند و توطئه قتل فاطمی توسط چاقوکش‌های شاه خنثی شد بعد هم خبرنگارهای دوستش را خبر کردم و با خبرنگارها که خبر را مخابره کردند و دنیا فهمید که شعبان بی‌مخ چاقوکش شاه دکتر فاطمی را چاقو زده. تا ۷۰ روز خون استفراغ می‌کرد.»</blockquote>وقتی چند ضربه چاقو بر پیکر دکتر فاطمی فرود آمد، خواهرش سلطنت فاطمی از راه رسید و خود را سپر برادر کرد و چند ضربه دیگرچاقو بر پیکر او وارد شد و در کنار پیکر برادرش، بی‌هوش به زمین درغلتید. فداکاری خانم سلطنت فاطمی، برادرش را، موقتاً، از مرگ نجات داد.		خواهر دکتر فاطمی می‌گوید: <blockquote>«۸ ماه مخفی بود و لو میره و سرهنگ جلیلوند میاد و می‌گیردش با سربازها. او را به دم در کاخ می‌آورند نصیری می‌آید و به دکتر فاطمی بی‌احترامی می‌کند و او را به شهربانی می‌برند چاقوکش‌ها را می‌بیند که از جیپ‌های شهربانی پیاده کردند و دکتر را هم که آوردند چاقوکش‌ها ریختند روی سرش دکتر را بغل کردم هم او چاقو خورد و هم من و مردم ریختند و توطئه قتل فاطمی توسط چاقوکش‌های شاه خنثی شد بعد هم خبرنگارهای دوستش را خبر کردم و با خبرنگارها که خبر را مخابره کردند و دنیا فهمید که شعبان بی‌مخ چاقوکش شاه دکتر فاطمی را چاقو زده. تا ۷۰ روز خون استفراغ می‌کرد.»<ref>[https://www.iranntv.com/944220-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C- سایت سیمای آزادی، مستند به‌یاد دکتر حسین فاطمی]</ref></blockquote>وقتی چند ضربه چاقو بر پیکر دکتر فاطمی فرود آمد، خواهرش سلطنت فاطمی از راه رسید و خود را سپر برادر کرد و چند ضربه دیگرچاقو بر پیکر او وارد شد و در کنار پیکر برادرش، بی‌هوش به زمین درغلتید. فداکاری خانم سلطنت فاطمی، برادرش را، موقتاً، از مرگ نجات داد.

	دکتر فاطمی تا تیرماه ۱۳۳۳ در بیمارستان شماره یک ارتش بستری بود، سپس، در حالی که هنوز زخم‌هایش خون‌چکان بود، به زندان لشکر۲ زرهی برده شد که در آن برخی از سران جبهه ملی، مانند [[علی شایگان\|دکتر شایگان]]، دکتر صدیقی، مهندس رضوی نیز زندانی بودند.		دکتر فاطمی تا تیرماه ۱۳۳۳ در بیمارستان شماره یک ارتش بستری بود، سپس، در حالی که هنوز زخم‌هایش خون‌چکان بود، به زندان لشکر۲ زرهی برده شد که در آن برخی از سران جبهه ملی، مانند [[علی شایگان\|دکتر شایگان]]، دکتر صدیقی، مهندس رضوی نیز زندانی بودند.
خط ۱۶۰:		خط ۱۶۰:
	در روز یکشنبه، ۱۷مهرماه ۱۳۳۳، در آخرین جلسه محاکمه فرمایشی، حکم اعدام او صادر شد.		در روز یکشنبه، ۱۷مهرماه ۱۳۳۳، در آخرین جلسه محاکمه فرمایشی، حکم اعدام او صادر شد.

	=== اعدام دکتر حسین فاطمی ===		== اعدام دکتر حسین فاطمی ==
	سحرگاه روز چهارشنبه ۱۹آبان ۱۳۳۳، ~~دو مأمور ـ~~ سرتیپ آزموده (دادستان ارتش) و [[تیمور بختیار]] (فرماندار نظامی) ـ برای اجرای حکم اعدام به سلول دکتر فاطمی در زندان لشکر ۲ زرهی رفتند. آزموده از دکتر فاطمی خواست اگر وصیتی دارد بگوید و افزود: <blockquote>[[پرونده:مزار دکتر سیدحسین فاطمی.JPG\|بندانگشتی\|'''مزار دکتر سیدحسین فاطمی در ارامستان ابن‌بابویه''']]«تو که مکرر می‌گفتی من از مرگ اِبایی ندارم و مرگ حق است».</blockquote>دکتر فاطمی بدون واهمه از مرگی که تا چند لحظه دیگر به سراغش می آمد، در پاسخش، گفت:<blockquote>«آری، مرگ حق است و من از مرگ اِبایی ندارم؛ آن هم چنین مرگ پرافتخاری. من می‌میرم که نسل جوان ایران از مرگ من درس عبرتی گرفته و با خون خود از وطنش دفاع کرده و نگذارد جاسوسان اجنبی بر این کشور حکومت نمایند».</blockquote>آخرین کلامش این بود:<blockquote>«... مرگ بر دو قسم است: مرگی در رختخواب ناز … [و] مرگی در راه شرف و افتخار؛ و من خدای را شکر می‌کنم که در راه مبارزه با فساد شهید می‌شوم و… با شهادتم در این راه، دین خود را به ملت ستمدیده و استعمارزده ایران ادا کرده‌ام و امیدوارم سربازان مجاهد نهضت، همچنان، مبارزه را ادامه دهند».</blockquote>فاطمی هنگامی که به تیرک اعدام بسته شد، سه بار فریاد زد: «زنده باد دکتر مصدق، پاینده باد ایران». سرتیپ آزموده، در مصاحبه مطبوعاتی درباره‌ی آخرین لحظات زندگی دکتر فاطمی گفته بود: <blockquote>«در آن موقع روحیه‌اش به قدری قوی بود که اگر کسی… از جریان اوضاع اطلاع نداشت، هرگز باور نمی‌کرد این شخص کسی است که چند دقیقه دیگر باید تیرباران شود.»<ref>«زندگینامه و مبارزات سیاسی دکتر حسین فاطمی» نصرالله شیفته ص۳۹۹</ref></blockquote> سرانجام، دکتر فاطمی، با هشت گلوله سربی تیرباران شد. او به هنگام مرگ ۳۷سال داشت. او را بنا به وصیتش، در مزار شهیدان ۳۰تیر ۱۳۳۱، در ابن بابویه، به خاک سپردند.		سحرگاه روز چهارشنبه ۱۹آبان ۱۳۳۳، سرتیپ آزموده (دادستان ارتش) و [[تیمور بختیار]] (فرماندار نظامی) ـ برای اجرای حکم اعدام به سلول دکتر فاطمی در زندان لشکر ۲ زرهی رفتند. آزموده از دکتر فاطمی خواست اگر وصیتی دارد بگوید و افزود: <blockquote>[[پرونده:مزار دکتر سیدحسین فاطمی.JPG\|بندانگشتی\|'''مزار دکتر سیدحسین فاطمی در ارامستان ابن‌بابویه''']]«تو که مکرر می‌گفتی من از مرگ اِبایی ندارم و مرگ حق است».</blockquote>دکتر فاطمی بدون واهمه از مرگی که تا چند لحظه دیگر به سراغش می آمد، در پاسخش، گفت:<blockquote>«آری، مرگ حق است و من از مرگ اِبایی ندارم؛ آن هم چنین مرگ پرافتخاری. من می‌میرم که نسل جوان ایران از مرگ من درس عبرتی گرفته و با خون خود از وطنش دفاع کرده و نگذارد جاسوسان اجنبی بر این کشور حکومت نمایند».</blockquote>آخرین کلامش این بود:<blockquote>«... مرگ بر دو قسم است: مرگی در رختخواب ناز … [و] مرگی در راه شرف و افتخار؛ و من خدای را شکر می‌کنم که در راه مبارزه با فساد شهید می‌شوم و… با شهادتم در این راه، دین خود را به ملت ستمدیده و استعمارزده ایران ادا کرده‌ام و امیدوارم سربازان مجاهد نهضت، همچنان، مبارزه را ادامه دهند».</blockquote>فاطمی هنگامی که به تیرک اعدام بسته شد، سه بار فریاد زد: «زنده باد دکتر مصدق، پاینده باد ایران». سرتیپ آزموده، در مصاحبه مطبوعاتی درباره‌ی آخرین لحظات زندگی دکتر فاطمی گفته بود: <blockquote>«در آن موقع روحیه‌اش به قدری قوی بود که اگر کسی… از جریان اوضاع اطلاع نداشت، هرگز باور نمی‌کرد این شخص کسی است که چند دقیقه دیگر باید تیرباران شود.»<ref>«زندگینامه و مبارزات سیاسی دکتر حسین فاطمی» نصرالله شیفته ص۳۹۹</ref></blockquote> روایت برادرزاده دکتر حسین فاطمی از آخرین دیدار با عموی خود<blockquote>«آرزوی شاه و دستگاه این بود که دو کلمه مثل مهندس رضوی و شایگان بنویسه و فکر می‌کنم با خیلی از تندروی‌ها، با همه این حرف‌ها امروز که سنم چهار برابر اونه روی همه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی این چیزها می‌توانم اعتراض بکنم ولی از این شهامت که آدمی در اون سن این قدر شهامت اخلاقی داشته باشه که روی حرف خودش بایسته و زیر فشار تسلیم نشه قابل تقدیسه آخرین باری که ایشون را دیدم گفت که شاهین می‌دونم برای چی آمدی گفتم درسته گفتم رحم کنید به پسرتون، به سیروس. حرفی که به من زد گفت اگر من امروز استغفار بکنم دیگه هیچ‌کس تو این مملکت حرف هیچ‌کس را باور نمی‌کنه جواب جوانهای مملکت رو در آینده تاریخ، چه کسی خواهد داد؟ میگن حتی حسین فاطمی هم وقتی پای جونش افتاد کلمه‌ای که او به کار برد، به... خوردن افتاد این رو من هیچ وقت فراموش نمی‌کنم یعنی دانسته مرد...»<ref name=":1">[https://www.iranntv.com/178867-%d8%b3%d8%a7%d9%84%d8%b1%d9%88%d8%b2-%d8%b4%d9%87%d8%a7%d8%af%d8%aa-%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1-%d8%ad%d8%b3%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b7%d9%85%db%8c-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%af%d8%a7 سایت سیمای آزادی، مقاله سالروز شهادت دکتر حسین فاطمی یار وفادار..]</ref></blockquote>


			سخنان نصرت‌الله امینی وکیل دکتر محمد مصدق

			از مواجهه دکتر حسین فاطمی با ماموران شاه در لحظات قبل از تیرباران<blockquote>«متأسفانه یکی از رول‌های شاه که خیلی‌ها را گول می‌زد این بود که یکی یکی افرادو می‌خواست و به این‌ها وعده می‌داد که تو چه چیزیت از دکتر مصدق کمتره؟

			اول مرحوم دکتر فاطمی رو خواسته بود به خیال این‌که او هم جاه‌طلبی می‌کند و که بله بالاخره آقای دکتر مصدق پیر شده و باید کنار باشد و تو خودت بیا نخست‌وزیر شو! خود تو مثل دکتر مصدق هستی دکتر فاطمی این شهامت رو داشت که آمد و این رو به دکتر مصدق گفت. و دکتر خودشون به من فرمودند که من بهش گفتم که تو برو مسافرت والا بمونی این می‌کشتت نمون!

			در ساعتی که ایشون رو می‌خواستند اعدام کنند دکتر فاطمی می‌گویند که: آقایون افسران این موقعی است که دیگر جایی برای عوام‌فریبی نیست چون بین حیات و مرگ من دقایقی بیش نیست ما بیست و چند ماه در این مملکت حکومت کردیم و قصدمون این بود که مردم رو روشن کنیم که نوکر خودشون باشن ولی متأسفانه دربار نگذاشت دکتر مصدق هم نظرش این بود همان‌طور که عرض کردم که: من فدا بشوم بهتر است تا مملکت فدا بشود. بعد هم که شما دیدید که اون مرد، اون مرد بزرگوار جان خودش رو روی این کار گذاشت. و با این حال خیلی خیلی شرافتمندانه رفتار کرد تا آخرین روز حیاتش»<ref name=":1" /></blockquote> سرانجام، دکتر فاطمی، با هشت گلوله سربی تیرباران شد. او به هنگام مرگ ۳۷سال داشت. او را بنا به وصیتش، در مزار شهیدان ۳۰تیر ۱۳۳۱، در ابن بابویه، به خاک سپردند.

	شاه حتی از جسد دکتر فاطمی هم هراسان بود و دستور داده بود سریعاً پیکرش را در مسگر‌آباد (گورستان قدیمی تهران) دفن کنند. اما خواهردکتر حسین فاطمی می‌گوید از اعدام با خبر شد و رفت مسگرآباد و نگذاشت و نهایتاً ماموران با مقامات بالایشان تماس گرفتند و خواهرش جسد دکتر فاطمی را به کنار شهدای [[قیام ۳۰ تیر\|قیام سی تیر]] در ابن‌بابویه منتقل و دفن کرد.		شاه حتی از جسد دکتر فاطمی هم هراسان بود و دستور داده بود سریعاً پیکرش را در مسگر‌آباد (گورستان قدیمی تهران) دفن کنند. اما خواهردکتر حسین فاطمی می‌گوید از اعدام با خبر شد و رفت مسگرآباد و نگذاشت و نهایتاً ماموران با مقامات بالایشان تماس گرفتند و خواهرش جسد دکتر فاطمی را به کنار شهدای [[قیام ۳۰ تیر\|قیام سی تیر]] در ابن‌بابویه منتقل و دفن کرد.

Safa در ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۵

2025-11-12T09:35:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۵
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	\| زیرنویس =		\| زیرنویس =
	}}		}}
	'''سیدحسین فاطمی،''' (متولد ۲۱ بهمن ۱۲۹۶خورشیدی در نایین - تیرباران ۱۹ آبان ۱۳۳۳ در تهران) وزیر خارجه دولت دکتر [[محمد مصدق]] از سال ۱۳۳۱ تا کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ از دولتمردان همراه مصدق بود. وی همچنین روزنامه‌نگار و طرفدار حقوق برابر زنان و مردان و ارائه دهنده پیشنهاد [[ملی شدن صنعت نفت\|ملی شدن صنعت نفت ایران]] بود. سیدحسین فاطمی پس از انتصاب به وزارت خارجه ابتدا سفارت‌خانه انگلیس را تعطیل و روابط دیپلماتیک با این کشور را به حالت تعلیق درآورد؛ و در طول ۹ ماه دوره وزارت خود دخالت‌های دربار در روابط خارجی ایران را کاهش داد و ۸۵ نفر از کارمندان وزارت امور خارجه که متعلق به خانواده‌های اشراف قدیم بودند را اخراج کرد.		'''سیدحسین فاطمی،''' (متولد ۲۱ بهمن ۱۲۹۶خورشیدی در نایین - تیرباران ۱۹ آبان ۱۳۳۳ در تهران) وزیر خارجه دولت دکتر [[محمد مصدق]] از سال ۱۳۳۱ تا کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ از دولتمردان همراه مصدق بود. وی همچنین روزنامه‌نگار و طرفدار حقوق برابر زنان و مردان و ارائه دهنده پیشنهاد [[ملی شدن صنعت نفت\|ملی شدن صنعت نفت ایران]] بود.

			سیدحسین فاطمی پس از انتصاب به وزارت خارجه ابتدا سفارت‌خانه انگلیس را تعطیل و روابط دیپلماتیک با این کشور را به حالت تعلیق درآورد؛ و در طول ۹ ماه دوره وزارت خود دخالت‌های دربار در روابط خارجی ایران را کاهش داد و ۸۵ نفر از کارمندان وزارت امور خارجه که متعلق به خانواده‌های اشراف قدیم بودند را اخراج کرد.

	در دوران فاطمی همچنین اساسنامه جدیدی برای وزارت امور خارجه نوشته شد و با راه‌اندازی کنفرانس‌های منطقه‌ای با حضور سفیران ایران در سایر کشورها به منظور ارزیابی سیاست خارجی و موقعیت جهانی ایران، تحولی بزرگی در جهت‌گیری‌های دیپلماتیک کشور صورت گرفت.		در دوران فاطمی همچنین اساسنامه جدیدی برای وزارت امور خارجه نوشته شد و با راه‌اندازی کنفرانس‌های منطقه‌ای با حضور سفیران ایران در سایر کشورها به منظور ارزیابی سیاست خارجی و موقعیت جهانی ایران، تحولی بزرگی در جهت‌گیری‌های دیپلماتیک کشور صورت گرفت.
خط ۱۴۵:		خط ۱۴۷:
	در حدود ساعت ۲بعد از ظهر، دکتر فاطمی را، درحالی که دستبند به دست‌های او زده بودند، برای انتقال به زندان، از پله‌های غربی شهربانی، که در آن زمان فرمانداری نظامی بود، با چند سرباز مسلح پایین آوردند. دکتر فاطمی در روی آخرین پله شهربانی بود که یازده نفر چاقوکش، که با دو جیپ پلیس از محله‌های سیدنصرالدین و سنگلج به محل آورده شده بودند، به او یورش بردند. این گروه به سردستگی شعبان جعفری، که به شعبان بی‌مخ معروف بود توسط سپهبد علوی‌مقدم، رئیس کل شهربانی، و سرتیپ نصیری، فرمانده گارد شاه، بسیج شده بودند تا در جلو شهربانی، فاطمی را ترور کنند.		در حدود ساعت ۲بعد از ظهر، دکتر فاطمی را، درحالی که دستبند به دست‌های او زده بودند، برای انتقال به زندان، از پله‌های غربی شهربانی، که در آن زمان فرمانداری نظامی بود، با چند سرباز مسلح پایین آوردند. دکتر فاطمی در روی آخرین پله شهربانی بود که یازده نفر چاقوکش، که با دو جیپ پلیس از محله‌های سیدنصرالدین و سنگلج به محل آورده شده بودند، به او یورش بردند. این گروه به سردستگی شعبان جعفری، که به شعبان بی‌مخ معروف بود توسط سپهبد علوی‌مقدم، رئیس کل شهربانی، و سرتیپ نصیری، فرمانده گارد شاه، بسیج شده بودند تا در جلو شهربانی، فاطمی را ترور کنند.

	وقتی چند ضربه چاقو بر پیکر دکتر فاطمی فرود آمد، خواهرش سلطنت فاطمی از راه رسید و خود را سپر برادر کرد و چند ضربه دیگرچاقو بر پیکر او وارد شد و در کنار پیکر برادرش، بی‌هوش به زمین درغلتید. فداکاری خانم سلطنت فاطمی، برادرش را، موقتاً، از مرگ نجات داد.		خواهر دکتر فاطمی می‌گوید: <blockquote>«۸ ماه مخفی بود و لو میره و سرهنگ جلیلوند میاد و می‌گیردش با سربازها. او را به دم در کاخ می‌آورند نصیری می‌آید و به دکتر فاطمی بی‌احترامی می‌کند و او را به شهربانی می‌برند چاقوکش‌ها را می‌بیند که از جیپ‌های شهربانی پیاده کردند و دکتر را هم که آوردند چاقوکش‌ها ریختند روی سرش دکتر را بغل کردم هم او چاقو خورد و هم من و مردم ریختند و توطئه قتل فاطمی توسط چاقوکش‌های شاه خنثی شد بعد هم خبرنگارهای دوستش را خبر کردم و با خبرنگارها که خبر را مخابره کردند و دنیا فهمید که شعبان بی‌مخ چاقوکش شاه دکتر فاطمی را چاقو زده. تا ۷۰ روز خون استفراغ می‌کرد.»</blockquote>وقتی چند ضربه چاقو بر پیکر دکتر فاطمی فرود آمد، خواهرش سلطنت فاطمی از راه رسید و خود را سپر برادر کرد و چند ضربه دیگرچاقو بر پیکر او وارد شد و در کنار پیکر برادرش، بی‌هوش به زمین درغلتید. فداکاری خانم سلطنت فاطمی، برادرش را، موقتاً، از مرگ نجات داد.

	دکتر فاطمی تا تیرماه ۱۳۳۳ در بیمارستان شماره یک ارتش بستری بود، سپس، در حالی که هنوز زخم‌هایش خون‌چکان بود، به زندان لشکر۲ زرهی برده شد که در آن برخی از سران جبهه ملی، مانند [[علی شایگان\|دکتر شایگان]]، دکتر صدیقی، مهندس رضوی نیز زندانی بودند.		دکتر فاطمی تا تیرماه ۱۳۳۳ در بیمارستان شماره یک ارتش بستری بود، سپس، در حالی که هنوز زخم‌هایش خون‌چکان بود، به زندان لشکر۲ زرهی برده شد که در آن برخی از سران جبهه ملی، مانند [[علی شایگان\|دکتر شایگان]]، دکتر صدیقی، مهندس رضوی نیز زندانی بودند.
خط ۱۶۰:		خط ۱۶۲:
	=== اعدام دکتر حسین فاطمی ===		=== اعدام دکتر حسین فاطمی ===
	سحرگاه روز چهارشنبه ۱۹آبان ۱۳۳۳، دو مأمور ـ سرتیپ آزموده (دادستان ارتش) و [[تیمور بختیار]] (فرماندار نظامی) ـ برای اجرای حکم اعدام به سلول دکتر فاطمی در زندان لشکر ۲ زرهی رفتند. آزموده از دکتر فاطمی خواست اگر وصیتی دارد بگوید و افزود: <blockquote>[[پرونده:مزار دکتر سیدحسین فاطمی.JPG\|بندانگشتی\|'''مزار دکتر سیدحسین فاطمی در ارامستان ابن‌بابویه''']]«تو که مکرر می‌گفتی من از مرگ اِبایی ندارم و مرگ حق است».</blockquote>دکتر فاطمی بدون واهمه از مرگی که تا چند لحظه دیگر به سراغش می آمد، در پاسخش، گفت:<blockquote>«آری، مرگ حق است و من از مرگ اِبایی ندارم؛ آن هم چنین مرگ پرافتخاری. من می‌میرم که نسل جوان ایران از مرگ من درس عبرتی گرفته و با خون خود از وطنش دفاع کرده و نگذارد جاسوسان اجنبی بر این کشور حکومت نمایند».</blockquote>آخرین کلامش این بود:<blockquote>«... مرگ بر دو قسم است: مرگی در رختخواب ناز … [و] مرگی در راه شرف و افتخار؛ و من خدای را شکر می‌کنم که در راه مبارزه با فساد شهید می‌شوم و… با شهادتم در این راه، دین خود را به ملت ستمدیده و استعمارزده ایران ادا کرده‌ام و امیدوارم سربازان مجاهد نهضت، همچنان، مبارزه را ادامه دهند».</blockquote>فاطمی هنگامی که به تیرک اعدام بسته شد، سه بار فریاد زد: «زنده باد دکتر مصدق، پاینده باد ایران». سرتیپ آزموده، در مصاحبه مطبوعاتی درباره‌ی آخرین لحظات زندگی دکتر فاطمی گفته بود: <blockquote>«در آن موقع روحیه‌اش به قدری قوی بود که اگر کسی… از جریان اوضاع اطلاع نداشت، هرگز باور نمی‌کرد این شخص کسی است که چند دقیقه دیگر باید تیرباران شود.»<ref>«زندگینامه و مبارزات سیاسی دکتر حسین فاطمی» نصرالله شیفته ص۳۹۹</ref></blockquote> سرانجام، دکتر فاطمی، با هشت گلوله سربی تیرباران شد. او به هنگام مرگ ۳۷سال داشت. او را بنا به وصیتش، در مزار شهیدان ۳۰تیر ۱۳۳۱، در ابن بابویه، به خاک سپردند.		سحرگاه روز چهارشنبه ۱۹آبان ۱۳۳۳، دو مأمور ـ سرتیپ آزموده (دادستان ارتش) و [[تیمور بختیار]] (فرماندار نظامی) ـ برای اجرای حکم اعدام به سلول دکتر فاطمی در زندان لشکر ۲ زرهی رفتند. آزموده از دکتر فاطمی خواست اگر وصیتی دارد بگوید و افزود: <blockquote>[[پرونده:مزار دکتر سیدحسین فاطمی.JPG\|بندانگشتی\|'''مزار دکتر سیدحسین فاطمی در ارامستان ابن‌بابویه''']]«تو که مکرر می‌گفتی من از مرگ اِبایی ندارم و مرگ حق است».</blockquote>دکتر فاطمی بدون واهمه از مرگی که تا چند لحظه دیگر به سراغش می آمد، در پاسخش، گفت:<blockquote>«آری، مرگ حق است و من از مرگ اِبایی ندارم؛ آن هم چنین مرگ پرافتخاری. من می‌میرم که نسل جوان ایران از مرگ من درس عبرتی گرفته و با خون خود از وطنش دفاع کرده و نگذارد جاسوسان اجنبی بر این کشور حکومت نمایند».</blockquote>آخرین کلامش این بود:<blockquote>«... مرگ بر دو قسم است: مرگی در رختخواب ناز … [و] مرگی در راه شرف و افتخار؛ و من خدای را شکر می‌کنم که در راه مبارزه با فساد شهید می‌شوم و… با شهادتم در این راه، دین خود را به ملت ستمدیده و استعمارزده ایران ادا کرده‌ام و امیدوارم سربازان مجاهد نهضت، همچنان، مبارزه را ادامه دهند».</blockquote>فاطمی هنگامی که به تیرک اعدام بسته شد، سه بار فریاد زد: «زنده باد دکتر مصدق، پاینده باد ایران». سرتیپ آزموده، در مصاحبه مطبوعاتی درباره‌ی آخرین لحظات زندگی دکتر فاطمی گفته بود: <blockquote>«در آن موقع روحیه‌اش به قدری قوی بود که اگر کسی… از جریان اوضاع اطلاع نداشت، هرگز باور نمی‌کرد این شخص کسی است که چند دقیقه دیگر باید تیرباران شود.»<ref>«زندگینامه و مبارزات سیاسی دکتر حسین فاطمی» نصرالله شیفته ص۳۹۹</ref></blockquote> سرانجام، دکتر فاطمی، با هشت گلوله سربی تیرباران شد. او به هنگام مرگ ۳۷سال داشت. او را بنا به وصیتش، در مزار شهیدان ۳۰تیر ۱۳۳۱، در ابن بابویه، به خاک سپردند.

			شاه حتی از جسد دکتر فاطمی هم هراسان بود و دستور داده بود سریعاً پیکرش را در مسگر‌آباد (گورستان قدیمی تهران) دفن کنند. اما خواهردکتر حسین فاطمی می‌گوید از اعدام با خبر شد و رفت مسگرآباد و نگذاشت و نهایتاً ماموران با مقامات بالایشان تماس گرفتند و خواهرش جسد دکتر فاطمی را به کنار شهدای [[قیام ۳۰ تیر\|قیام سی تیر]] در ابن‌بابویه منتقل و دفن کرد.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Safa در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۸

2025-11-10T15:38:08Z

نمایش تغییرات

Safa در ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۵۰

2024-11-07T16:50:26Z

نمایش تغییرات

Saiid در ‏۹ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۴۸

2023-11-09T18:48:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۴۸
خط ۹:		خط ۹:
	\| شهر تولد = نایین		\| شهر تولد = نایین
	\| کشور تولد =		\| کشور تولد =
	\| تاریخ مرگ = ۱۹ آبان ~~۱۲۹۶~~		\| تاریخ مرگ = ۱۹ آبان ۱۳۳۳ (۳۶ سال)
	\| شهر مرگ =		\| شهر مرگ =تهران
	\| کشور مرگ =		\| کشور مرگ =ایران
	\| نام همسر =		\| نام همسر =
	\| فرزندان =		\| فرزندان =

Safa: /* باختر امروز و جنبش ملی شدن نفت */

2023-03-13T21:08:01Z

باختر امروز و جنبش ملی شدن نفت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۰۸
خط ۸۱:		خط ۸۱:
	سرمقاله روز ۲۸ آذر ۱۳۲۹ این روزنامه علیه شرکت نفت ایران و انگلیس، ضربه کوبندهیی بر دولت رزم‌آرا نواخت.		سرمقاله روز ۲۸ آذر ۱۳۲۹ این روزنامه علیه شرکت نفت ایران و انگلیس، ضربه کوبندهیی بر دولت رزم‌آرا نواخت.

	دکتر فاطمی در این سرمقاله نوشت:<blockquote>«جنگ نفت شدیدترین مراحل خود را طی می‌کند و ملت ایران در این نبرد، سرسختی و ایستادگی… نشان میدهد… تردید ندارم که پیروزی نهایی آز آنِ کسانی است که حق و حقیقت، مؤیدِ منطق و دلیل ایشان است و دزدانی که به لباس صاحب مال درآمده‌اند… رسوا و مفتضح… از این جنگ خارج خواهند شد… این درد فقر و پریشانی ما علاج پذیر نخواهد بود مگر آن که ریشه کمپانی سابق از بیخ و بن کنده شود و ایرانی پس از پنجاه سال، که صدها میلیون هستی و ذخایر او را سهام‌داران لندن‌نشین برهاند، سرنوشت خویش را در کف فرزندان وطن بسپارد».</blockquote>آنچه رزم‌آرا، نخست وزیر وقت، را سراسیمه کرد و دستور توقیف روزنامه را داد، قسمت آخر سرمقاله بود:<blockquote>«... گلوله‌ای که به قلب ماهرپاشا نشست برای اولین بار جواب خیانت و فساد را در کشوری که قرن‌ها در معرض تهاجم کشورهای مختلف استعماری بوده، به مرگ و جزای مسلم و قطعی داد… تردید نیست که اگر هیئت حاکمه ایران راه تسلیم و اطاعت و نوکری را تغییر ندهد، ملت ما نیز همان رویه را در پیش خواهد گرفت که مصری‌ها پیموده و نتیجه گرفته‌اند».</blockquote>فردای انتشار این سرمقاله (روز ۲۹ آذر۲۹) به دستور رزم‌آرا، شهربانی تهران، دکتر فاطمی را بازداشت و روزنامه باختر امروز را توقیف کرد. اما، فشار افکار عمومی باعث شد که این بازداشت و توقیف سه روز بیشتر دوام نیاورد.		دکتر فاطمی در این سرمقاله نوشت:<blockquote>[[پرونده:دکتر حسین فاطمی.jpg\|بندانگشتی\|'''دکتر حسین فاطمی''']]«جنگ نفت شدیدترین مراحل خود را طی می‌کند و ملت ایران در این نبرد، سرسختی و ایستادگی… نشان میدهد… تردید ندارم که پیروزی نهایی آز آنِ کسانی است که حق و حقیقت، مؤیدِ منطق و دلیل ایشان است و دزدانی که به لباس صاحب مال درآمده‌اند… رسوا و مفتضح… از این جنگ خارج خواهند شد… این درد فقر و پریشانی ما علاج پذیر نخواهد بود مگر آن که ریشه کمپانی سابق از بیخ و بن کنده شود و ایرانی پس از پنجاه سال، که صدها میلیون هستی و ذخایر او را سهام‌داران لندن‌نشین برهاند، سرنوشت خویش را در کف فرزندان وطن بسپارد».</blockquote>آنچه رزم‌آرا، نخست وزیر وقت، را سراسیمه کرد و دستور توقیف روزنامه را داد، قسمت آخر سرمقاله بود:<blockquote>«... گلوله‌ای که به قلب ماهرپاشا نشست برای اولین بار جواب خیانت و فساد را در کشوری که قرن‌ها در معرض تهاجم کشورهای مختلف استعماری بوده، به مرگ و جزای مسلم و قطعی داد… تردید نیست که اگر هیئت حاکمه ایران راه تسلیم و اطاعت و نوکری را تغییر ندهد، ملت ما نیز همان رویه را در پیش خواهد گرفت که مصری‌ها پیموده و نتیجه گرفته‌اند».</blockquote>فردای انتشار این سرمقاله (روز ۲۹ آذر۲۹) به دستور رزم‌آرا، شهربانی تهران، دکتر فاطمی را بازداشت و روزنامه باختر امروز را توقیف کرد. اما، فشار افکار عمومی باعث شد که این بازداشت و توقیف سه روز بیشتر دوام نیاورد.

	دکتر فاطمی پس از آزادی، نظراتش را با شدت بیشتری اعلام کرد و در نخستین سرمقاله روزنامه باختر امروز نوشت: <blockquote>«هنوز ایران آن قبرستانی نیست که شرکت نفت آرزو می‌کند… نفت ایران تعلق به جامعه ایرانی دارد… نباید اجازه داد که یک شرکت غاصب و غارتگر شیره جان برهنه‌ها و… علفخوارها را ببرد و برای ما نخست‌وزیر و رئیس و امیر درست کند. اگر این حرف را حکومت رزم‌آرا جرم می‌شمارد، من به تکرار این حقیقت مباهات می‌کنم. نه تنها با زندان و زجر و عذاب روحی ایمان خود را نخواهم شکست، بلکه، بالای چوبه دار هم این دفاع وجدانی را از یاد نخواهم برد… هیچ‌کس امروز قدرت ندارد حرفی غیر از ملی شدن صنعت نفت بر زبان بیاورد… رزم آرا، بخواهد یا نخواهد، باختر امروز از صدا نخواهد افتاد، زیرا این قلم فقط برای نجات ایران از چنگال هیئت غافل و منفعت‌پرست به حرکت آمده و تا خون در عروق من جاری است، جز این طریق راه دیگری نخواهم رفت».</blockquote>دو ماه و نیم بعد، رزم‌آرا ترور شد. یک هفته پس از آن، قانون ملی شدن صنفت نفت به تصویب مجلس شورا و سپس سنا رسید.		دکتر فاطمی پس از آزادی، نظراتش را با شدت بیشتری اعلام کرد و در نخستین سرمقاله روزنامه باختر امروز نوشت: <blockquote>«هنوز ایران آن قبرستانی نیست که شرکت نفت آرزو می‌کند… نفت ایران تعلق به جامعه ایرانی دارد… نباید اجازه داد که یک شرکت غاصب و غارتگر شیره جان برهنه‌ها و… علفخوارها را ببرد و برای ما نخست‌وزیر و رئیس و امیر درست کند. اگر این حرف را حکومت رزم‌آرا جرم می‌شمارد، من به تکرار این حقیقت مباهات می‌کنم. نه تنها با زندان و زجر و عذاب روحی ایمان خود را نخواهم شکست، بلکه، بالای چوبه دار هم این دفاع وجدانی را از یاد نخواهم برد… هیچ‌کس امروز قدرت ندارد حرفی غیر از ملی شدن صنعت نفت بر زبان بیاورد… رزم آرا، بخواهد یا نخواهد، باختر امروز از صدا نخواهد افتاد، زیرا این قلم فقط برای نجات ایران از چنگال هیئت غافل و منفعت‌پرست به حرکت آمده و تا خون در عروق من جاری است، جز این طریق راه دیگری نخواهم رفت».</blockquote>دو ماه و نیم بعد، رزم‌آرا ترور شد. یک هفته پس از آن، قانون ملی شدن صنفت نفت به تصویب مجلس شورا و سپس سنا رسید.

Safa در ‏۱۳ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۱:۰۶

2023-03-13T21:06:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار		{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار
	\| نام =		\| نام =
	\| تصویر = دکتر حسین فاطمی.~~jpg~~		\| تصویر = دکتر حسین فاطمی ۴.JPG
	\| شرح تصویر =		\| شرح تصویر =
	\| نام کامل = حسین فاطمی		\| نام کامل = حسین فاطمی