Safa در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۸

2026-09-18T19:48:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۸
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	}}		}}

	'''~~لائیسیته~~''' یا '''لائیسیتهٔ فرانسوی'''، از واژه فرانسوی ''Laïcité''، اصلی حقوقی و سیاسی است که استقلال دولت و نهادهای عمومی را از نهادها و اقتدارهای دینی، بی‌طرفی حکومت در برابر باورهای دینی و غیردینی، آزادی وجدان و برابری شهروندان بدون توجه به دین یا عقیده آنان مقرر می‌کند.<ref name="قانون۱۹۰۵">[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000508749 «Loi du 9 décembre 1905 concernant la séparation des Églises et de l'État»]، لژی‌فرانس، متن رسمی قانون ۹ دسامبر ۱۹۰۵.</ref><ref name="قانون‌اساسی">[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000571356/ «Constitution du 4 octobre 1958»]، لژی‌فرانس، قانون اساسی جمهوری پنجم فرانسه، اصل اول.</ref>		'''لائیسیته،''' یا '''لائیسیتهٔ فرانسوی'''، از واژه فرانسوی ''Laïcité''، اصلی حقوقی و سیاسی است که استقلال دولت و نهادهای عمومی را از نهادها و اقتدارهای دینی، بی‌طرفی حکومت در برابر باورهای دینی و غیردینی، آزادی وجدان و برابری شهروندان بدون توجه به دین یا عقیده آنان مقرر می‌کند.<ref name="قانون۱۹۰۵">[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000508749 «Loi du 9 décembre 1905 concernant la séparation des Églises et de l'État»]، لژی‌فرانس، متن رسمی قانون ۹ دسامبر ۱۹۰۵.</ref><ref name="قانون‌اساسی">[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000571356/ «Constitution du 4 octobre 1958»]، لژی‌فرانس، قانون اساسی جمهوری پنجم فرانسه، اصل اول.</ref>

	لائیسیته بیش از همه با نظام حقوقی و سنت جمهوری‌خواهانه [[فرانسه]] شناخته می‌شود، اما معادل کامل و ساده «سکولاریسم» نیست. سکولاریسم مفهومی گسترده‌تر است که می‌تواند به کاهش اقتدار اجتماعی دین، جدایی دین و دولت یا تنظیم غیردینی امور عمومی اشاره کند؛ درحالی‌که لائیسیته به الگوی تاریخی و حقوقی ویژه‌ای گفته می‌شود که در فرانسه، در جریان کشمکش طولانی دولت جمهوری‌خواه با [[کلیسای کاتولیک]] شکل گرفت.<ref name="لاکرن">Denis Lacorne، [https://obsreligion.cnrs.fr/focus/the-secular-state-and-religious-tolerance-comparing-french-american-and-italian-legal-and-political-traditions/ “The Secular State and Religious Tolerance: Comparing French, American and Italian Legal and Political Traditions”]، رصدخانه بین‌المللی دین، مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، ژوئیه ۲۰۲۳.</ref><ref name="شورای‌دولت">[https://conseil-etat.fr/site/decisions-de-justice/jurisprudence/analyses-de-jurisprudence/dossiers-thematiques/le-juge-administratif-et-l-application-du-principe-de-laicite «Le juge administratif et l’application du principe de laïcité»]، شورای دولتی فرانسه، ۶ دسامبر ۲۰۲۴.</ref>		لائیسیته بیش از همه با نظام حقوقی و سنت جمهوری‌خواهانه [[فرانسه]] شناخته می‌شود، اما معادل کامل و ساده «سکولاریسم» نیست.

	در معنای حقوقی، لائیسیته لزوماً به معنای مخالفت با دین، بی‌دینی اجباری یا حذف اعتقادات دینی از جامعه نیست. موضوع اصلی آن چگونگی رفتار دولت و نهادهای عمومی با ادیان و باورهاست. دولت لائیک نباید دین رسمی برقرار کند، یک دین را بر دیگر ادیان ترجیح دهد یا شهروندان را به سبب اعتقاد، تغییر عقیده یا نداشتن باور دینی مورد تبعیض قرار دهد. در مقابل، آزادی ابراز و اجرای باورهای دینی نیز می‌تواند در حدود مقرر در قانون و برای حفظ نظم عمومی، حقوق دیگران و عملکرد بی‌طرفانه خدمات عمومی تنظیم شود.<ref name="شورای‌دولت" /><ref name="حقوق‌بشراروپا">[https://ks.echr.coe.int/documents/d/echr-ks/guide_art_9_eng-pdf ''Guide on Article 9 of the European Convention on Human Rights: Freedom of Thought, Conscience and Religion'']، دادگاه اروپایی حقوق بشر، به‌روزرسانی ۵ مارس ۲۰۲۶.</ref>		سکولاریسم مفهومی گسترده‌تر است که می‌تواند به کاهش اقتدار اجتماعی دین، جدایی دین و دولت یا تنظیم غیردینی امور عمومی اشاره کند؛ درحالی‌که لائیسیته به الگوی تاریخی و حقوقی ویژه‌ای گفته می‌شود که در فرانسه، در جریان کشمکش طولانی دولت جمهوری‌خواه با [[کلیسای کاتولیک]] شکل گرفت.<ref name="لاکرن">Denis Lacorne، [https://obsreligion.cnrs.fr/focus/the-secular-state-and-religious-tolerance-comparing-french-american-and-italian-legal-and-political-traditions/ “The Secular State and Religious Tolerance: Comparing French, American and Italian Legal and Political Traditions”]، رصدخانه بین‌المللی دین، مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، ژوئیه ۲۰۲۳.</ref><ref name="شورای‌دولت">[https://conseil-etat.fr/site/decisions-de-justice/jurisprudence/analyses-de-jurisprudence/dossiers-thematiques/le-juge-administratif-et-l-application-du-principe-de-laicite «Le juge administratif et l’application du principe de laïcité»]، شورای دولتی فرانسه، ۶ دسامبر ۲۰۲۴.</ref>

			در معنای حقوقی، لائیسیته لزوماً به معنای مخالفت با دین، بی‌دینی اجباری یا حذف اعتقادات دینی از جامعه نیست. موضوع اصلی آن چگونگی رفتار دولت و نهادهای عمومی با ادیان و باورهاست.

			دولت لائیک نباید دین رسمی برقرار کند، یک دین را بر دیگر ادیان ترجیح دهد یا شهروندان را به سبب اعتقاد، تغییر عقیده یا نداشتن باور دینی مورد تبعیض قرار دهد. در مقابل، آزادی ابراز و اجرای باورهای دینی نیز می‌تواند در حدود مقرر در قانون و برای حفظ نظم عمومی، حقوق دیگران و عملکرد بی‌طرفانه خدمات عمومی تنظیم شود.<ref name="شورای‌دولت" /><ref name="حقوق‌بشراروپا">[https://ks.echr.coe.int/documents/d/echr-ks/guide_art_9_eng-pdf ''Guide on Article 9 of the European Convention on Human Rights: Freedom of Thought, Conscience and Religion'']، دادگاه اروپایی حقوق بشر، به‌روزرسانی ۵ مارس ۲۰۲۶.</ref>

	== واژه‌شناسی ==		== واژه‌شناسی ==

Alireza k h: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم |عنوان = لائیسیته |نام لاتین = Laïcité |نام‌های دیگر = لائیسیسم، جدایی نهاد دین از نهاد دولت، دولت لائیک |حوزه = فلسفه سیاسی، حقوق عمومی، جامعه‌شناسی دین، سیاست‌گذاری عمومی |نوع = اصل حقوقی و سیاسی |خاستگاه = فرانسه |دوره شکل‌گ...» ایجاد کرد

2026-09-17T12:47:32Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم |عنوان = لائیسیته |نام لاتین = Laïcité |نام‌های دیگر = لائیسیسم، جدایی نهاد دین از نهاد دولت، دولت لائیک |حوزه = فلسفه سیاسی، حقوق عمومی، جامعه‌شناسی دین، سیاست‌گذاری عمومی |نوع = اصل حقوقی و سیاسی |خاستگاه = فرانسه |دوره شکل‌گ...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

لائیسیته - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Safa در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۸