https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86 2026-05-13T19:09:11Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=86024&oldid=prev 2026-02-11T06:35:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارسی (ترجمه)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارسی (ترجمه)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع رسانه = چاپی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع رسانه = چاپی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اوسی‌ال‌سی = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸۸۲۵۰۳۰۹۶ (نسخه‌های مدرن)؛ نسخه اصلی بدون OCLC مدرن</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اوسی‌ال‌سی =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پایین =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پایین =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}&#039;&#039;&#039;لویاتان&#039;&#039;&#039; (به انگلیسی: &#039;&#039;Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill&#039;&#039;) کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائه دیدگاهی نظام‌مند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایه‌های بسیاری از بحث‌های سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}&#039;&#039;&#039;لویاتان&#039;&#039;&#039; (به انگلیسی: &#039;&#039;Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill&#039;&#039;) کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائه دیدگاهی نظام‌مند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایه‌های بسیاری از بحث‌های سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس می‌شود.</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-86019:rev-86024:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=86019&oldid=prev 2026-02-10T21:55:25Z

<p>افزودن عکس و لینک به مقاله</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اوسی‌ال‌سی = ۸۸۲۵۰۳۰۹۶ (نسخه‌های مدرن)؛ نسخه اصلی بدون OCLC مدرن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اوسی‌ال‌سی = ۸۸۲۵۰۳۰۹۶ (نسخه‌های مدرن)؛ نسخه اصلی بدون OCLC مدرن</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پایین =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پایین =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}'''لویاتان''' (به انگلیسی: ''Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill'') کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائه دیدگاهی نظام‌مند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایه‌های بسیاری از بحث‌های سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس می‌شود.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0" /&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}'''لویاتان''' (به انگلیسی: ''Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill'') کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائه دیدگاهی نظام‌مند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایه‌های بسیاری از بحث‌های سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زمینه تاریخی و نگارش ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زمینه تاریخی و نگارش ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توماس هابز (۱۵۸۸–۱۶۷۹) در دورانی پرآشوب زیست که شاهد جنگ‌های مذهبی و سیاسی در اروپا بود. او در زمان جنگ داخلی انگلیس (۱۶۴۲–۱۶۵۱) که به اعدام چارلز اول و برقراری جمهوری به رهبری الیور کرامول انجامید، کتاب را نوشت. هابز که از حامیان سلطنت بود، در سال ۱۶۴۰ به فرانسه گریخت و در دربار تبعیدی چارلز دوم فعالیت کرد. لویاتان در آوریل ۱۶۵۱ در لندن منتشر شد، زمانی که هابز به انگلیس بازگشته بود. هدف اصلی کتاب ارائه توجیهی عقلانی برای اطاعت از یک قدرت مرکزی قوی بود تا از تکرار هرج‌ومرج جنگ داخلی جلوگیری شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توماس هابز (۱۵۸۸–۱۶۷۹) در دورانی پرآشوب زیست که شاهد جنگ‌های مذهبی و سیاسی در اروپا بود. او در زمان جنگ داخلی انگلیس (۱۶۴۲–۱۶۵۱) که به اعدام چارلز اول و برقراری جمهوری به رهبری الیور کرامول انجامید، کتاب را نوشت. هابز که از حامیان سلطنت بود، در سال ۱۶۴۰ به فرانسه گریخت و در دربار تبعیدی چارلز دوم فعالیت کرد. لویاتان در آوریل ۱۶۵۱ در لندن منتشر شد، زمانی که هابز به انگلیس بازگشته بود. هدف اصلی کتاب ارائه توجیهی عقلانی برای اطاعت از یک قدرت مرکزی قوی بود تا از تکرار هرج‌ومرج جنگ داخلی جلوگیری شود.</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-86018:rev-86019:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=86018&oldid=prev 2026-02-10T21:53:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اوسی‌ال‌سی = ۸۸۲۵۰۳۰۹۶ (نسخه‌های مدرن)؛ نسخه اصلی بدون OCLC مدرن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اوسی‌ال‌سی = ۸۸۲۵۰۳۰۹۶ (نسخه‌های مدرن)؛ نسخه اصلی بدون OCLC مدرن</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پایین =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پایین =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}'''لویاتان''' (به انگلیسی: ''Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill'') کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائه دیدگاهی نظام‌مند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایه‌های بسیاری از بحث‌های سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}'''لویاتان''' (به انگلیسی: ''Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill'') کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائه دیدگاهی نظام‌مند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایه‌های بسیاری از بحث‌های سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس می‌شود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0" /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زمینه تاریخی و نگارش ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زمینه تاریخی و نگارش ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توماس هابز (۱۵۸۸–۱۶۷۹) در دورانی پرآشوب زیست که شاهد جنگ‌های مذهبی و سیاسی در اروپا بود. او در زمان جنگ داخلی انگلیس (۱۶۴۲–۱۶۵۱) که به اعدام چارلز اول و برقراری جمهوری به رهبری الیور کرامول انجامید، کتاب را نوشت. هابز که از حامیان سلطنت بود، در سال ۱۶۴۰ به فرانسه گریخت و در دربار تبعیدی چارلز دوم فعالیت کرد. لویاتان در آوریل ۱۶۵۱ در لندن منتشر شد، زمانی که هابز به انگلیس بازگشته بود. هدف اصلی کتاب ارائه توجیهی عقلانی برای اطاعت از یک قدرت مرکزی قوی بود تا از تکرار هرج‌ومرج جنگ داخلی جلوگیری شود.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Leviathan-by-Hobbes|title=Leviathan | Thomas Hobbes, Summary, Social Contract, Sovereign Authority, &amp; Facts|publisher=Britannica|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توماس هابز (۱۵۸۸–۱۶۷۹) در دورانی پرآشوب زیست که شاهد جنگ‌های مذهبی و سیاسی در اروپا بود. او در زمان جنگ داخلی انگلیس (۱۶۴۲–۱۶۵۱) که به اعدام چارلز اول و برقراری جمهوری به رهبری الیور کرامول انجامید، کتاب را نوشت. هابز که از حامیان سلطنت بود، در سال ۱۶۴۰ به فرانسه گریخت و در دربار تبعیدی چارلز دوم فعالیت کرد. لویاتان در آوریل ۱۶۵۱ در لندن منتشر شد، زمانی که هابز به انگلیس بازگشته بود. هدف اصلی کتاب ارائه توجیهی عقلانی برای اطاعت از یک قدرت مرکزی قوی بود تا از تکرار هرج‌ومرج جنگ داخلی جلوگیری شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز تحت تأثیر فلسفه رنه دکارت، علوم طبیعی نوظهور و روش هندسی قرار داشت و تلاش کرد سیاست را به علمی دقیق و تجربی تبدیل کند. صفحه عنوان کتاب (frontispiece) که توسط ابراهام بوس طراحی شد، نمادی قدرتمند از ایده حاکمیت مطلقه است: هیکلی عظیم که از صدها انسان کوچک تشکیل شده و شمشیر و عصای روحانی در دست دارد، نشان‌دهنده وحدت قدرت مدنی و دینی تحت حاکم واحد است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Leviathan_(Hobbes_book)|title=Leviathan (Hobbes book) - Wikipedia|publisher=Wikipedia|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز تحت تأثیر فلسفه رنه دکارت، علوم طبیعی نوظهور و روش هندسی قرار داشت و تلاش کرد سیاست را به علمی دقیق و تجربی تبدیل کند. صفحه عنوان کتاب (frontispiece) که توسط ابراهام بوس طراحی شد، نمادی قدرتمند از ایده حاکمیت مطلقه است: هیکلی عظیم که از صدها انسان کوچک تشکیل شده و شمشیر و عصای روحانی در دست دارد، نشان‌دهنده وحدت قدرت مدنی و دینی تحت حاکم واحد است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نسخه لاتین کتاب در سال ۱۶۶۸ منتشر شد که برخی تغییرات داشت. عنوان کتاب از هیولای دریایی کتاب ایوب گرفته شده که نماد قدرت مطلق و غیرقابل مقاومت است.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sparknotes.com/philosophy/leviathan/summary|title=Leviathan: Full Work Summary - SparkNotes|publisher=SparkNotes|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نسخه لاتین کتاب در سال ۱۶۶۸ منتشر شد که برخی تغییرات داشت. عنوان کتاب از هیولای دریایی کتاب ایوب گرفته شده که نماد قدرت مطلق و غیرقابل مقاومت است.&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":1"</ins>&gt;{{cite web|url=https://www.sparknotes.com/philosophy/leviathan/summary|title=Leviathan: Full Work Summary - SparkNotes|publisher=SparkNotes|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محتوای کتاب ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== محتوای کتاب ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان در چهار بخش اصلی تقسیم شده که هر بخش بر پایه بخش قبلی بنا می‌شود و استدلال را گام به گام پیش می‌برد.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.supersummary.com/leviathan/summary|title=Leviathan Summary and Study Guide - SuperSummary|publisher=SuperSummary|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان در چهار بخش اصلی تقسیم شده که هر بخش بر پایه بخش قبلی بنا می‌شود و استدلال را گام به گام پیش می‌برد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش اول: درباره انسان ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش اول: درباره انسان ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز انسان را موجودی کاملاً مادی می‌داند که توسط امیال، ترس و رقابت هدایت می‌شود. او مفاهیمی مانند حس‌ها، خیال، عقل و زبان را بررسی می‌کند. مفهوم کلیدی این بخش «حالت طبیعی» (state of nature) است: وضعیتی بدون حکومت که در آن همه برابرند، اما به دلیل رقابت برای منابع، بدگمانی نسبت به دیگران و تمایل به افتخار، «جنگ همه علیه همه» برقرار است. در این وضعیت هیچ قانونی وجود ندارد و بنابراین هیچ عدالتی نیست.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.litcharts.com/lit/leviathan/the-introduction|title=Leviathan The Introduction Summary &amp; Analysis - LitCharts|publisher=LitCharts|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز انسان را موجودی کاملاً مادی می‌داند که توسط امیال، ترس و رقابت هدایت می‌شود. او مفاهیمی مانند حس‌ها، خیال، عقل و زبان را بررسی می‌کند. مفهوم کلیدی این بخش «حالت طبیعی» (state of nature) است: وضعیتی بدون حکومت که در آن همه برابرند، اما به دلیل رقابت برای منابع، بدگمانی نسبت به دیگران و تمایل به افتخار، «جنگ همه علیه همه» برقرار است. در این وضعیت هیچ قانونی وجود ندارد و بنابراین هیچ عدالتی نیست.&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>&gt;{{cite web|url=https://www.litcharts.com/lit/leviathan/the-introduction|title=Leviathan The Introduction Summary &amp; Analysis - LitCharts|publisher=LitCharts|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در چنین وضعیتی، هیچ جایی برای صنعت نیست... زندگی انسان تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Leviathan-by-Hobbes|title=Leviathan | Thomas Hobbes, Summary, Social Contract, Sovereign Authority, &amp;#x26; Facts|publisher=Britannica|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در چنین وضعیتی، هیچ جایی برای صنعت نیست... زندگی انسان تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز قوانین طبیعی را به عنوان قواعد عقلانی برای حفظ صلح معرفی می‌کند، مانند جستجوی صلح و پایبندی به عهد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز قوانین طبیعی را به عنوان قواعد عقلانی برای حفظ صلح معرفی می‌کند، مانند جستجوی صلح و پایبندی به عهد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":1" /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش دوم: درباره دولت مدنی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش دوم: درباره دولت مدنی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بخش هسته اصلی کتاب است. هابز استدلال می‌کند که برای فرار از حالت طبیعی، افراد با قراردادی اجتماعی، حقوق خود را به یک شخص یا مجمع (سوورن) واگذار می‌کنند. این قرارداد یک‌طرفه است: مردم اطاعت مطلق می‌کنند و حاکم قدرت نامحدود دارد. حاکم منبع قانون است و نمی‌تواند قرارداد را نقض کند زیرا خود قانون‌گذار است. هابز سلطنت را بهترین شکل حکومت می‌داند زیرا تقسیم قدرت منجر به جنگ داخلی می‌شود. حقوق حاکم شامل قانون‌گذاری، قضاوت، اعلام جنگ و صلح، انتخاب مقامات و مجازات است. مردم تنها در دفاع از جان خود حق مقاومت دارند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Leviathan_(Hobbes_book)|title=Leviathan (Hobbes book) - Wikipedia|publisher=Wikipedia|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بخش هسته اصلی کتاب است. هابز استدلال می‌کند که برای فرار از حالت طبیعی، افراد با قراردادی اجتماعی، حقوق خود را به یک شخص یا مجمع (سوورن) واگذار می‌کنند. این قرارداد یک‌طرفه است: مردم اطاعت مطلق می‌کنند و حاکم قدرت نامحدود دارد. حاکم منبع قانون است و نمی‌تواند قرارداد را نقض کند زیرا خود قانون‌گذار است. هابز سلطنت را بهترین شکل حکومت می‌داند زیرا تقسیم قدرت منجر به جنگ داخلی می‌شود. حقوق حاکم شامل قانون‌گذاری، قضاوت، اعلام جنگ و صلح، انتخاب مقامات و مجازات است. مردم تنها در دفاع از جان خود حق مقاومت دارند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش سوم: درباره دولت مسیحی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش سوم: درباره دولت مسیحی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز رابطه دین و دولت را بررسی می‌کند و استدلال می‌کند که برای جلوگیری از اختلافات مذهبی، قدرت روحانی باید تابع قدرت مدنی باشد. حاکم نماینده خدا در امور زمینی است و کلیسا نباید قدرت مستقل داشته باشد. او کتاب مقدس را تفسیر می‌کند تا نشان دهد قدرت مدنی بر قدرت دینی اولویت دارد.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.supersummary.com/leviathan/summary|title=Leviathan Summary and Study Guide - SuperSummary|publisher=SuperSummary|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز رابطه دین و دولت را بررسی می‌کند و استدلال می‌کند که برای جلوگیری از اختلافات مذهبی، قدرت روحانی باید تابع قدرت مدنی باشد. حاکم نماینده خدا در امور زمینی است و کلیسا نباید قدرت مستقل داشته باشد. او کتاب مقدس را تفسیر می‌کند تا نشان دهد قدرت مدنی بر قدرت دینی اولویت دارد.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.supersummary.com/leviathan/summary|title=Leviathan Summary and Study Guide - SuperSummary|publisher=SuperSummary|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش چهارم: درباره قلمرو تاریکی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بخش چهارم: درباره قلمرو تاریکی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بخش نقدی تند بر خرافات، قدرت کلیسای کاتولیک و سوءاستفاده از دین برای تضعیف حاکمیت مدنی است. هابز آموزه‌هایی درباره ارواح، معجزات و قدرت پاپ را رد می‌کند و آن‌ها را عامل تاریکی و هرج‌ومرج می‌داند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Leviathan_(Hobbes_book)|title=Leviathan (Hobbes book) - Wikipedia|publisher=Wikipedia|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بخش نقدی تند بر خرافات، قدرت کلیسای کاتولیک و سوءاستفاده از دین برای تضعیف حاکمیت مدنی است. هابز آموزه‌هایی درباره ارواح، معجزات و قدرت پاپ را رد می‌کند و آن‌ها را عامل تاریکی و هرج‌ومرج می‌داند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اهمیت و نقش ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اهمیت و نقش ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان نخستین دفاع جامع و نظام‌مند از نظریه قرارداد اجتماعی است و پایه فلسفه سیاسی مدرن را گذاشت. مفهوم حالت طبیعی و قرارداد اجتماعی بعدها توسط لاک و روسو بازسازی شد، اما با محدودیت قدرت حاکم. هابز با تأکید بر قدرت مطلقه برای حفظ صلح، در برابر نظریه‌های الهی سلطنت ایستاد و ایده حاکمیت را به عنوان مفهومی سکولار و عقلانی مطرح کرد. کتاب در شکل‌گیری دولت مدرن، مفهوم حاکمیت و بحث‌های دین و سیاست نقش کلیدی داشت. در قرن بیستم، در تحلیل توتالیتاریسم و واقع‌گرایی سیاسی نیز مورد ارجاع قرار گرفت.&lt;ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;{{cite web|url</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https</del>:/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/www.britannica.com/topic/Leviathan-by-Hobbes|title=Leviathan | Thomas Hobbes, Summary, Social Contract, Sovereign Authority, &amp; Facts|publisher=Britannica|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان نخستین دفاع جامع و نظام‌مند از نظریه قرارداد اجتماعی است و پایه فلسفه سیاسی مدرن را گذاشت. مفهوم حالت طبیعی و قرارداد اجتماعی بعدها توسط لاک و روسو بازسازی شد، اما با محدودیت قدرت حاکم. هابز با تأکید بر قدرت مطلقه برای حفظ صلح، در برابر نظریه‌های الهی سلطنت ایستاد و ایده حاکمیت را به عنوان مفهومی سکولار و عقلانی مطرح کرد. کتاب در شکل‌گیری دولت مدرن، مفهوم حاکمیت و بحث‌های دین و سیاست نقش کلیدی داشت. در قرن بیستم، در تحلیل توتالیتاریسم و واقع‌گرایی سیاسی نیز مورد ارجاع قرار گرفت.&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1" </ins>/&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== بازتاب‌ها و نقدها ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== بازتاب‌ها و نقدها ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان بلافاصله جنجالی شد. در دوران بازگشت سلطنت، هابز به الحاد و حمایت از استبداد متهم گردید. منتقدانی مانند ادوارد کلرندون او را به تضعیف اخلاق مسیحی متهم کردند. با این حال، ایده قدرت مطلقه برای بسیاری از سلطنت‌طلبان جذاب بود. در قرن‌های بعد، لاک و روسو قرارداد اجتماعی او را محدود کردند. در دوران معاصر، برخی هابز را پدر لیبرالیسم می‌دانند زیرا بر حقوق فردی تأکید دارد، در حالی که دیگران او را اقتدارگرا می‌شمارند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Leviathan_(Hobbes_book)|title=Leviathan (Hobbes book) - Wikipedia|publisher=Wikipedia|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان بلافاصله جنجالی شد. در دوران بازگشت سلطنت، هابز به الحاد و حمایت از استبداد متهم گردید. منتقدانی مانند ادوارد کلرندون او را به تضعیف اخلاق مسیحی متهم کردند. با این حال، ایده قدرت مطلقه برای بسیاری از سلطنت‌طلبان جذاب بود. در قرن‌های بعد، لاک و روسو قرارداد اجتماعی او را محدود کردند. در دوران معاصر، برخی هابز را پدر لیبرالیسم می‌دانند زیرا بر حقوق فردی تأکید دارد، در حالی که دیگران او را اقتدارگرا می‌شمارند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران، ترجمه حسین بشیریه از نشر نی (با چاپ‌های متعدد تا نوزدهم) در محافل دانشگاهی به عنوان متن کلاسیک فلسفه سیاسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.iranketab.ir/book/1737-leviathan|title=کتاب لویاتان اثر توماس هابز | ایران کتاب|publisher=IranKetab|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</del>&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://taaghche.com/book/144579/%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86|title=کتاب لویاتان توماس هابز + دانلود نمونه رایگان - طاقچه|publisher=Taaghche|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران، ترجمه حسین بشیریه از نشر نی (با چاپ‌های متعدد تا نوزدهم) در محافل دانشگاهی به عنوان متن کلاسیک فلسفه سیاسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://taaghche.com/book/144579/%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86|title=کتاب لویاتان توماس هابز + دانلود نمونه رایگان - طاقچه|publisher=Taaghche|access-date=2026-02-10}}&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جستارهای وابسته ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جستارهای وابسته ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=86017&oldid=prev 2026-02-10T21:49:39Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=86017&amp;oldid=86016">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=86016&oldid=prev 2026-02-10T21:46:42Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=86016&amp;oldid=86015">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=86015&oldid=prev 2026-02-10T21:46:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات کتاب</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات کتاب</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام = لویاتان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام = لویاتان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی = Leviathan<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی = Leviathan</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Leviathan frontispiece</del>.jpg</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لویاتان</ins>.jpg</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اندازه تصویر = 250px</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اندازه تصویر = 250px</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان تصویر = صفحهٔ عنوان کتاب لویاتان (۱۶۵۱) با تصویر تمثیلی لویاتان، طراحی ابراهام بوس</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان تصویر = صفحهٔ عنوان کتاب لویاتان (۱۶۵۱) با تصویر تمثیلی لویاتان، طراحی ابراهام بوس</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نویسنده = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>توماس هابز<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نویسنده = توماس هابز</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| برگرداننده = حسین بشیریه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| برگرداننده = حسین بشیریه</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = Andrew Crooke (نسخه اصلی لندن)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = Andrew Crooke (نسخه اصلی لندن)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''لویاتان''' (به انگلیسی: ''Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill'') کتابی بنیادین در فلسفهٔ سیاسی است که توسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>توماس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هابز]]، </del>فیلسوف انگلیسی، در سال ۱۶۵۱ میلادی نوشته و منتشر شد. این اثر یکی از مهم‌ترین متون نظریهٔ قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائهٔ دیدگاهی نظام‌مند دربارهٔ طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت وجود یک حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، تأثیر عمیقی بر تفکر سیاسی مدرن گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند از بازگشت جامعه به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی جلوگیری کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده است: دربارهٔ انسان، دربارهٔ دولت مدنی، دربارهٔ دولت مسیحی و دربارهٔ قلمرو تاریکی. هابز با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» خواهد بود. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل، حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و پایه‌های بسیاری از بحث‌های بعدی دربارهٔ مشروعیت قدرت، نقش دین در سیاست و شکل دولت را بنا نهاد. این کتاب بر متفکرانی مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>جان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لاک]]، [[</del>ژان-ژاک روسو<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت و هنوز هم در مطالعات فلسفهٔ سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشهٔ غرب جایگاه محوری دارد. ترجمهٔ فارسی آن توسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>حسین بشیریه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفهٔ سیاسی تدریس می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''لویاتان''' (به انگلیسی: ''Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill'') کتابی بنیادین در فلسفهٔ سیاسی است که توسط توماس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هابز، </ins>فیلسوف انگلیسی، در سال ۱۶۵۱ میلادی نوشته و منتشر شد. این اثر یکی از مهم‌ترین متون نظریهٔ قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائهٔ دیدگاهی نظام‌مند دربارهٔ طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت وجود یک حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، تأثیر عمیقی بر تفکر سیاسی مدرن گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند از بازگشت جامعه به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی جلوگیری کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده است: دربارهٔ انسان، دربارهٔ دولت مدنی، دربارهٔ دولت مسیحی و دربارهٔ قلمرو تاریکی. هابز با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» خواهد بود. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل، حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و پایه‌های بسیاری از بحث‌های بعدی دربارهٔ مشروعیت قدرت، نقش دین در سیاست و شکل دولت را بنا نهاد. این کتاب بر متفکرانی مانند جان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لاک، </ins>ژان-ژاک روسو و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت و هنوز هم در مطالعات فلسفهٔ سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشهٔ غرب جایگاه محوری دارد. ترجمهٔ فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفهٔ سیاسی تدریس می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زمینهٔ تاریخی و نگارش ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زمینهٔ تاریخی و نگارش ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>توماس هابز<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>(۱۵۸۸–۱۶۷۹) در دورانی پرآشوب زیست که شاهد جنگ‌های مذهبی و سیاسی در اروپا بود. او در زمان جنگ داخلی انگلیس (۱۶۴۲–۱۶۵۱) که به اعدام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>چارلز اول<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>و برقراری جمهوری به رهبری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>الیور کرامول<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>انجامید، کتاب را نوشت. هابز که از حامیان سلطنت بود، در سال ۱۶۴۰ به فرانسه گریخت و در دربار تبعیدی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>چارلز دوم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>فعالیت کرد. لویاتان در آوریل ۱۶۵۱ در لندن منتشر شد، زمانی که هابز به انگلیس بازگشته بود. هدف اصلی کتاب ارائهٔ توجیهی عقلانی برای اطاعت از یک قدرت مرکزی قوی بود تا از تکرار هرج‌ومرج جنگ داخلی جلوگیری شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توماس هابز (۱۵۸۸–۱۶۷۹) در دورانی پرآشوب زیست که شاهد جنگ‌های مذهبی و سیاسی در اروپا بود. او در زمان جنگ داخلی انگلیس (۱۶۴۲–۱۶۵۱) که به اعدام چارلز اول و برقراری جمهوری به رهبری الیور کرامول انجامید، کتاب را نوشت. هابز که از حامیان سلطنت بود، در سال ۱۶۴۰ به فرانسه گریخت و در دربار تبعیدی چارلز دوم فعالیت کرد. لویاتان در آوریل ۱۶۵۱ در لندن منتشر شد، زمانی که هابز به انگلیس بازگشته بود. هدف اصلی کتاب ارائهٔ توجیهی عقلانی برای اطاعت از یک قدرت مرکزی قوی بود تا از تکرار هرج‌ومرج جنگ داخلی جلوگیری شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز تحت تأثیر فلسفهٔ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>رنه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دکارت]]، </del>علوم طبیعی نوظهور و روش هندسی قرار داشت و تلاش کرد سیاست را به علمی دقیق و تجربی تبدیل کند. صفحهٔ عنوان کتاب (frontispiece) که توسط ابراهام بوس طراحی شد، نمادی قدرتمند از ایدهٔ حاکمیت مطلقه است: هیکلی عظیم که از صدها انسان کوچک تشکیل شده و شمشیر و عصای روحانی در دست دارد، نشان‌دهندهٔ وحدت قدرت مدنی و دینی تحت حاکم واحد است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هابز تحت تأثیر فلسفهٔ رنه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دکارت، </ins>علوم طبیعی نوظهور و روش هندسی قرار داشت و تلاش کرد سیاست را به علمی دقیق و تجربی تبدیل کند. صفحهٔ عنوان کتاب (frontispiece) که توسط ابراهام بوس طراحی شد، نمادی قدرتمند از ایدهٔ حاکمیت مطلقه است: هیکلی عظیم که از صدها انسان کوچک تشکیل شده و شمشیر و عصای روحانی در دست دارد، نشان‌دهندهٔ وحدت قدرت مدنی و دینی تحت حاکم واحد است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ساختار و محتوای کتاب ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ساختار و محتوای کتاب ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56">خط ۵۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان بلافاصله جنجالی شد. در دوران بازگشت سلطنت، هابز به الحاد و حمایت از استبداد متهم گردید. منتقدانی مانند ادوارد کلرندون او را به تضعیف اخلاق مسیحی متهم کردند. با این حال، ایدهٔ قدرت مطلقه برای بسیاری از سلطنت‌طلبان جذاب بود. در قرن‌های بعد، لاک و روسو قرارداد اجتماعی او را محدود کردند. در دوران معاصر، برخی هابز را پدر لیبرالیسم می‌دانند زیرا بر حقوق فردی تأکید دارد، در حالی که دیگران او را اقتدارگرا می‌شمارند. در ایران، ترجمهٔ حسین بشیریه از نشر نی (با چاپ‌های متعدد تا نوزدهم) در محافل دانشگاهی به عنوان متن کلاسیک فلسفهٔ سیاسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>لویاتان بلافاصله جنجالی شد. در دوران بازگشت سلطنت، هابز به الحاد و حمایت از استبداد متهم گردید. منتقدانی مانند ادوارد کلرندون او را به تضعیف اخلاق مسیحی متهم کردند. با این حال، ایدهٔ قدرت مطلقه برای بسیاری از سلطنت‌طلبان جذاب بود. در قرن‌های بعد، لاک و روسو قرارداد اجتماعی او را محدود کردند. در دوران معاصر، برخی هابز را پدر لیبرالیسم می‌دانند زیرا بر حقوق فردی تأکید دارد، در حالی که دیگران او را اقتدارگرا می‌شمارند. در ایران، ترجمهٔ حسین بشیریه از نشر نی (با چاپ‌های متعدد تا نوزدهم) در محافل دانشگاهی به عنوان متن کلاسیک فلسفهٔ سیاسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Leviathan frontispiece.jpg|بندانگشتی|250px|صفحهٔ عنوان کتاب لویاتان (۱۶۵۱) با تصویر تمثیلی لویاتان]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== جستارهای وابسته ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توماس هابز</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرارداد اجتماعی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالت طبیعی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== جستارهای وابسته ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفهٔ سیاسی مدرن</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جان لاک</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[توماس هابز]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ژان-ژاک روسو</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قرارداد اجتماعی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حالت طبیعی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فلسفهٔ سیاسی مدرن]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جان لاک]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>ژان-ژاک روسو<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=86013&oldid=prev 2026-02-10T21:38:53Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی « {{جعبه اطلاعات کتاب | نام = لویاتان | عنوان اصلی = Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill | تصویر = Leviathan frontispiece.jpg | اندازه تصویر = 250px | عنوان تصویر = صفحهٔ عنوان کتاب لویاتان (۱۶۵۱) با تصویر تمثیلی لویاتان، طراحی ابراهام بوس | نویسنده = توم...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> {{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | نام = لویاتان<br /> | عنوان اصلی = Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill<br /> | تصویر = Leviathan frontispiece.jpg<br /> | اندازه تصویر = 250px<br /> | عنوان تصویر = صفحهٔ عنوان کتاب لویاتان (۱۶۵۱) با تصویر تمثیلی لویاتان، طراحی ابراهام بوس<br /> | نویسنده = [[توماس هابز]]<br /> | برگرداننده = حسین بشیریه<br /> | ناشر = Andrew Crooke (نسخه اصلی لندن)<br /> ناشر فارسی: نشر نی<br /> | محل نشر = [[انگلستان]] (نسخه اصلی)<br /> [[ایران]] (نسخه فارسی)<br /> | تاریخ نشر = آوریل ۱۶۵۱ (نسخه اصلی)<br /> تاریخ نشر فارسی: حدود ۱۳۸۰ (چاپ اول)؛ چاپ‌های بعدی تا ۱۴۰۴<br /> | چاپ = چندین چاپ (نسخه اصلی)؛ نوزدهم (نسخه فارسی تا سال ۱۴۰۴)<br /> | شابک = ۹۷۸-۹۶۴-۳۱۲-۵۵۷-۸ (نسخه فارسی نشر نی)<br /> نسخه اصلی فاقد شابک مدرن<br /> | تعداد صفحات = حدود ۳۹۴–۵۷۶ (بسته به نسخه اصلی)<br /> ۵۷۲ (نسخه فارسی نشر نی)<br /> | موضوع = فلسفه سیاسی، قرارداد اجتماعی، نظریه دولت<br /> | سبک = غیرتخیلی، فلسفی، سیاسی<br /> | زبان = انگلیسی (اصلی)<br /> فارسی (ترجمه)<br /> | نوع رسانه = چاپی<br /> | اوسی‌ال‌سی = ۸۸۲۵۰۳۰۹۶ (نسخه‌های مدرن)؛ نسخه اصلی بدون OCLC مدرن<br /> | پایین =<br /> }}<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;لویاتان&#039;&#039;&#039; (به انگلیسی: &#039;&#039;Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill&#039;&#039;) کتابی بنیادین در فلسفهٔ سیاسی است که توسط [[توماس هابز]]، فیلسوف انگلیسی، در سال ۱۶۵۱ میلادی نوشته و منتشر شد. این اثر یکی از مهم‌ترین متون نظریهٔ قرارداد اجتماعی به شمار می‌رود و با ارائهٔ دیدگاهی نظام‌مند دربارهٔ طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت وجود یک حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، تأثیر عمیقی بر تفکر سیاسی مدرن گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه می‌کند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) می‌تواند از بازگشت جامعه به وضعیت هرج‌ومرج و جنگ همگانی جلوگیری کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده است: دربارهٔ انسان، دربارهٔ دولت مدنی، دربارهٔ دولت مسیحی و دربارهٔ قلمرو تاریکی. هابز با رویکردی ماتریالیستی و واقع‌بینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف می‌کند که در غیاب حکومت، زندگی‌اش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» خواهد بود. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل، حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار می‌کنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و پایه‌های بسیاری از بحث‌های بعدی دربارهٔ مشروعیت قدرت، نقش دین در سیاست و شکل دولت را بنا نهاد. این کتاب بر متفکرانی مانند [[جان لاک]]، [[ژان-ژاک روسو]] و نظریه‌پردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت و هنوز هم در مطالعات فلسفهٔ سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشهٔ غرب جایگاه محوری دارد. ترجمهٔ فارسی آن توسط [[حسین بشیریه]] از نشر نی منتشر شده و در دانشگاه‌های ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفهٔ سیاسی تدریس می‌شود.<br /> <br /> == زمینهٔ تاریخی و نگارش ==<br /> [[توماس هابز]] (۱۵۸۸–۱۶۷۹) در دورانی پرآشوب زیست که شاهد جنگ‌های مذهبی و سیاسی در اروپا بود. او در زمان جنگ داخلی انگلیس (۱۶۴۲–۱۶۵۱) که به اعدام [[چارلز اول]] و برقراری جمهوری به رهبری [[الیور کرامول]] انجامید، کتاب را نوشت. هابز که از حامیان سلطنت بود، در سال ۱۶۴۰ به فرانسه گریخت و در دربار تبعیدی [[چارلز دوم]] فعالیت کرد. لویاتان در آوریل ۱۶۵۱ در لندن منتشر شد، زمانی که هابز به انگلیس بازگشته بود. هدف اصلی کتاب ارائهٔ توجیهی عقلانی برای اطاعت از یک قدرت مرکزی قوی بود تا از تکرار هرج‌ومرج جنگ داخلی جلوگیری شود.<br /> <br /> هابز تحت تأثیر فلسفهٔ [[رنه دکارت]]، علوم طبیعی نوظهور و روش هندسی قرار داشت و تلاش کرد سیاست را به علمی دقیق و تجربی تبدیل کند. صفحهٔ عنوان کتاب (frontispiece) که توسط ابراهام بوس طراحی شد، نمادی قدرتمند از ایدهٔ حاکمیت مطلقه است: هیکلی عظیم که از صدها انسان کوچک تشکیل شده و شمشیر و عصای روحانی در دست دارد، نشان‌دهندهٔ وحدت قدرت مدنی و دینی تحت حاکم واحد است.<br /> <br /> == ساختار و محتوای کتاب ==<br /> لویاتان در چهار بخش اصلی تقسیم شده که هر بخش بر پایهٔ بخش قبلی بنا می‌شود و استدلال را گام به گام پیش می‌برد.<br /> <br /> === بخش اول: دربارهٔ انسان ===<br /> هابز انسان را موجودی کاملاً مادی می‌داند که توسط امیال، ترس و رقابت هدایت می‌شود. او مفاهیمی مانند حس‌ها، خیال، عقل و زبان را بررسی می‌کند. مفهوم کلیدی این بخش «حالت طبیعی» (state of nature) است: وضعیتی بدون حکومت که در آن همه برابرند، اما به دلیل رقابت برای منابع، بدگمانی نسبت به دیگران و تمایل به افتخار، «جنگ همه علیه همه» برقرار است. در این وضعیت هیچ قانونی وجود ندارد و بنابراین هیچ عدالتی نیست. هابز قوانین طبیعی را به عنوان قواعد عقلانی برای حفظ صلح معرفی می‌کند، مانند جستجوی صلح و پایبندی به عهد.<br /> <br /> === بخش دوم: دربارهٔ دولت مدنی ===<br /> این بخش هستهٔ اصلی کتاب است. هابز استدلال می‌کند که برای فرار از حالت طبیعی، افراد با قراردادی اجتماعی، حقوق خود را به یک شخص یا مجمع (سوورن) واگذار می‌کنند. این قرارداد یک‌طرفه است: مردم اطاعت مطلق می‌کنند و حاکم قدرت نامحدود دارد. حاکم منبع قانون است و نمی‌تواند قرارداد را نقض کند زیرا خود قانون‌گذار است. هابز سلطنت را بهترین شکل حکومت می‌داند زیرا تقسیم قدرت منجر به جنگ داخلی می‌شود. حقوق حاکم شامل قانون‌گذاری، قضاوت، اعلام جنگ و صلح، انتخاب مقامات و مجازات است. مردم تنها در دفاع از جان خود حق مقاومت دارند.<br /> <br /> === بخش سوم: دربارهٔ دولت مسیحی ===<br /> هابز رابطهٔ دین و دولت را بررسی می‌کند و استدلال می‌کند که برای جلوگیری از اختلافات مذهبی، قدرت روحانی باید تابع قدرت مدنی باشد. حاکم نمایندهٔ خدا در امور زمینی است و کلیسا نباید قدرت مستقل داشته باشد. او کتاب مقدس را تفسیر می‌کند تا نشان دهد قدرت مدنی بر قدرت دینی اولویت دارد.<br /> <br /> === بخش چهارم: دربارهٔ قلمرو تاریکی ===<br /> این بخش نقدی تند بر خرافات، قدرت کلیسای کاتولیک و سوءاستفاده از دین برای تضعیف حاکمیت مدنی است. هابز آموزه‌هایی دربارهٔ ارواح، معجزات و قدرت پاپ را رد می‌کند و آن‌ها را عامل تاریکی و هرج‌ومرج می‌داند.<br /> <br /> == اهمیت و نقش ==<br /> لویاتان نخستین دفاع جامع و نظام‌مند از نظریهٔ قرارداد اجتماعی است و پایهٔ فلسفهٔ سیاسی مدرن را گذاشت. مفهوم حالت طبیعی و قرارداد اجتماعی بعدها توسط لاک و روسو بازسازی شد، اما با محدودیت قدرت حاکم. هابز با تأکید بر قدرت مطلقه برای حفظ صلح، در برابر نظریه‌های الهی سلطنت ایستاد و ایدهٔ حاکمیت را به عنوان مفهومی سکولار و عقلانی مطرح کرد. کتاب در شکل‌گیری دولت مدرن، مفهوم حاکمیت و بحث‌های دین و سیاست نقش کلیدی داشت. در قرن بیستم، در تحلیل توتالیتاریسم و واقع‌گرایی سیاسی نیز مورد ارجاع قرار گرفت.<br /> <br /> == بازتاب‌ها و نقدها ==<br /> لویاتان بلافاصله جنجالی شد. در دوران بازگشت سلطنت، هابز به الحاد و حمایت از استبداد متهم گردید. منتقدانی مانند ادوارد کلرندون او را به تضعیف اخلاق مسیحی متهم کردند. با این حال، ایدهٔ قدرت مطلقه برای بسیاری از سلطنت‌طلبان جذاب بود. در قرن‌های بعد، لاک و روسو قرارداد اجتماعی او را محدود کردند. در دوران معاصر، برخی هابز را پدر لیبرالیسم می‌دانند زیرا بر حقوق فردی تأکید دارد، در حالی که دیگران او را اقتدارگرا می‌شمارند. در ایران، ترجمهٔ حسین بشیریه از نشر نی (با چاپ‌های متعدد تا نوزدهم) در محافل دانشگاهی به عنوان متن کلاسیک فلسفهٔ سیاسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.<br /> <br /> [[پرونده:Leviathan frontispiece.jpg|بندانگشتی|250px|صفحهٔ عنوان کتاب لویاتان (۱۶۵۱) با تصویر تمثیلی لویاتان]]<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> <br /> [[توماس هابز]]<br /> [[قرارداد اجتماعی]]<br /> [[حالت طبیعی]]<br /> [[فلسفهٔ سیاسی مدرن]]<br /> [[جان لاک]]<br /> [[ژان-ژاک روسو]]<br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Alireza k h