Alireza k h در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۵

2026-09-04T20:25:40Z

Alireza k h: نوشتن یک مقاله جدید

2026-09-04T19:55:13Z

نوشتن یک مقاله جدید

نمایش تغییرات

Alireza k h: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم | عنوان = مارکسیسم | نام لاتین = Marxism | نام‌های دیگر = اندیشهٔ مارکسی، سنت مارکسیستی | حوزه = فلسفه، اقتصاد سیاسی، جامعه‌شناسی، نظریه سیاسی | نوع = سنت فکری، نظریه اجتماعی و اقتصادی و جریان سیاسی | خاستگاه = اروپای سدهٔ...» ایجاد کرد

2026-09-04T19:40:25Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم | عنوان = مارکسیسم | نام لاتین = Marxism | نام‌های دیگر = اندیشهٔ مارکسی، سنت مارکسیستی | حوزه = فلسفه، اقتصاد سیاسی، جامعه‌شناسی، نظریه سیاسی | نوع = سنت فکری، نظریه اجتماعی و اقتصادی و جریان سیاسی | خاستگاه = اروپای سدهٔ...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۲۵
خط ۳:		خط ۳:
	\| نام لاتین = Marxism		\| نام لاتین = Marxism
	\| نام‌های دیگر = اندیشهٔ مارکسی، سنت مارکسیستی		\| نام‌های دیگر = اندیشهٔ مارکسی، سنت مارکسیستی
	\| حوزه = ~~[[فلسفه]]، [[~~اقتصاد ~~سیاسی]]، [[جامعه‌شناسی]]، [[~~نظریه سیاسی]]		\| حوزه = فلسفه، اقتصاد سیاسی، جامعه‌شناسی، نظریه سیاسی
	\| نوع = سنت فکری، نظریه اجتماعی و اقتصادی و جریان سیاسی		\| نوع = سنت فکری، نظریه اجتماعی و اقتصادی و جریان سیاسی
	\| خاستگاه = اروپای سدهٔ نوزدهم		\| خاستگاه = اروپای سدهٔ نوزدهم
	\| دوره شکل‌گیری = میانهٔ سدهٔ نوزدهم		\| دوره شکل‌گیری = میانهٔ سدهٔ نوزدهم
	\| بنیان‌گذاران و پیشگامان = [[کارل مارکس]]، [[فریدریش انگلس]]		\| بنیان‌گذاران و پیشگامان = [[کارل مارکس]]، [[فریدریش انگلس]]
	\| اندیشمندان برجسته = [[کارل مارکس]]، [[فریدریش انگلس]]، [[ولادیمیر لنین]]، [[رزا لوکزامبورگ]]، [[آنتونیو گرامشی]]، [[گئورگ لوکاچ]]، [[لویی آلتوسر]]		\| اندیشمندان برجسته = [[کارل مارکس]]، [[فریدریش انگلس]]، [[ولادیمیر لنین]]، [[رزا لوکزامبورگ]]، [[آنتونیو گرامشی]]، گئورگ لوکاچ]، [[لویی آلتوسر]]
	\| مفاهیم کلیدی = ماتریالیسم تاریخی، مبارزهٔ طبقاتی، شیوهٔ تولید، طبقه، سرمایه، کار مزدی، ارزش اضافی، استثمار، بیگانگی، ایدئولوژی، انقلاب اجتماعی		\| مفاهیم کلیدی = ماتریالیسم تاریخی، مبارزهٔ طبقاتی، شیوهٔ تولید، طبقه، سرمایه، کار مزدی، ارزش اضافی، استثمار، بیگانگی، ایدئولوژی، انقلاب اجتماعی
	\| آثار مهم = ''مانیفست حزب کمونیست''، ''سرمایه''، ''ایدئولوژی آلمانی''، ''نقد اقتصاد سیاسی''، ''نقد برنامه گوتا''		\| آثار مهم = ''مانیفست حزب کمونیست''، ''سرمایه''، ''ایدئولوژی آلمانی''، ''نقد اقتصاد سیاسی''، ''نقد برنامه گوتا''
	\| جریان‌های مرتبط = ~~[[سوسیالیسم]]، [[کمونیسم]]، [[~~ماتریالیسم ~~تاریخی]]، [[~~مارکسیسم ~~غربی]]، [[لنینیسم]]، [[~~مکتب فرانکفورت]]		\| جریان‌های مرتبط = سوسیالیسم، کمونیسم، ماتریالیسم تاریخی، مارکسیسم غربی، لنینیسم، مکتب فرانکفورت
	\| تأثیرپذیرفته از = [[گئورگ ویلهلم فریدریش ~~هگل]]، [[~~لودویگ ~~فویرباخ]]،~~ اقتصاد سیاسی کلاسیک بریتانیا، سوسیالیسم فرانسوی		\| تأثیرپذیرفته از = گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، لودویگ فویرباخ، اقتصاد سیاسی کلاسیک بریتانیا، سوسیالیسم فرانسوی
	\| تأثیرگذار بر = جنبش‌های کارگری و سوسیالیستی، جامعه‌شناسی، اقتصاد سیاسی، تاریخ‌نگاری اجتماعی، نظریه انتقادی، مطالعات فرهنگی		\| تأثیرگذار بر = جنبش‌های کارگری و سوسیالیستی، جامعه‌شناسی، اقتصاد سیاسی، تاریخ‌نگاری اجتماعی، نظریه انتقادی، مطالعات فرهنگی
	\| نقدهای اصلی = مناقشه بر سر جبر تاریخی، نظریه ارزش، نقش طبقه، رابطه دولت و آزادی، تجربه حکومت‌های مدعی مارکسیسم		\| نقدهای اصلی = مناقشه بر سر جبر تاریخی، نظریه ارزش، نقش طبقه، رابطه دولت و آزادی، تجربه حکومت‌های مدعی مارکسیسم
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	اصطلاح «مارکسیسم» پس از شکل‌گیری جنبش‌های سیاسی و نظری متأثر از مارکس رواج یافت و نباید آن را با مجموعه‌ای کاملاً یکدست از آموزه‌ها یکی دانست. خود مارکس نظام فلسفی مدونی با عنوان «مارکسیسم» تدوین نکرد و پس از مرگ او در سال ۱۸۸۳، پیروانش آثار وی را به شیوه‌های مختلف تفسیر و گسترش دادند. از این رو، در طول زمان جریان‌هایی مانند مارکسیسم ارتدوکس، لنینیسم، مارکسیسم غربی، مارکسیسم ساختارگرا، مارکسیسم تحلیلی و شکل‌های مختلف نومارکسیسم پدید آمدند.<ref name="Kolakowski">Leszek Kołakowski, ''Main Currents of Marxism: Its Rise, Growth, and Dissolution'', 3 vols., Oxford: Clarendon Press, 1978.</ref>		اصطلاح «مارکسیسم» پس از شکل‌گیری جنبش‌های سیاسی و نظری متأثر از مارکس رواج یافت و نباید آن را با مجموعه‌ای کاملاً یکدست از آموزه‌ها یکی دانست. خود مارکس نظام فلسفی مدونی با عنوان «مارکسیسم» تدوین نکرد و پس از مرگ او در سال ۱۸۸۳، پیروانش آثار وی را به شیوه‌های مختلف تفسیر و گسترش دادند. از این رو، در طول زمان جریان‌هایی مانند مارکسیسم ارتدوکس، لنینیسم، مارکسیسم غربی، مارکسیسم ساختارگرا، مارکسیسم تحلیلی و شکل‌های مختلف نومارکسیسم پدید آمدند.<ref name="Kolakowski">Leszek Kołakowski, ''Main Currents of Marxism: Its Rise, Growth, and Dissolution'', 3 vols., Oxford: Clarendon Press, 1978.</ref>

	در مرکز بخش بزرگی از اندیشهٔ مارکس این پرسش قرار داشت که جامعهٔ سرمایه‌داری چگونه کار می‌کند، مناسبات طبقاتی چگونه بازتولید می‌شوند و چه نیروهایی می‌توانند این مناسبات را دگرگون کنند. مارکس در ''[[سرمایه]]'' کوشید سازوکار تولید سرمایه‌داری، کالا، ارزش، کار مزدی، انباشت سرمایه و استثمار را تحلیل کند.<ref name="Capital1" /> در آثار تاریخی و سیاسی او نیز رابطهٔ طبقه، دولت، انقلاب و مبارزهٔ سیاسی بررسی شده است.		در مرکز بخش بزرگی از اندیشهٔ مارکس این پرسش قرار داشت که جامعهٔ سرمایه‌داری چگونه کار می‌کند، مناسبات طبقاتی چگونه بازتولید می‌شوند و چه نیروهایی می‌توانند این مناسبات را دگرگون کنند. مارکس در ''سرمایه'' کوشید سازوکار تولید سرمایه‌داری، کالا، ارزش، کار مزدی، انباشت سرمایه و استثمار را تحلیل کند.<ref name="Capital1" /> در آثار تاریخی و سیاسی او نیز رابطهٔ طبقه، دولت، انقلاب و مبارزهٔ سیاسی بررسی شده است.

	مارکسیسم در سدهٔ بیستم بر شماری از انقلاب‌ها و دولت‌های جهان تأثیر گذاشت؛ با این حال، میان نوشته‌های مارکس و انگلس، نظریه‌های مارکسیستی بعدی و عملکرد دولت‌هایی که خود را مارکسیست یا مارکسیست-لنینیست نامیده‌اند تفاوت‌های تاریخی و نظری قابل توجهی وجود دارد. از این رو، بررسی دانشنامه‌ای مارکسیسم نیازمند تمایز میان اندیشهٔ خود مارکس، سنت‌های نظری پس از او و تجربهٔ سیاسی حکومت‌های مدعی مارکسیسم است.		مارکسیسم در سدهٔ بیستم بر شماری از انقلاب‌ها و دولت‌های جهان تأثیر گذاشت؛ با این حال، میان نوشته‌های مارکس و انگلس، نظریه‌های مارکسیستی بعدی و عملکرد دولت‌هایی که خود را مارکسیست یا مارکسیست-لنینیست نامیده‌اند تفاوت‌های تاریخی و نظری قابل توجهی وجود دارد. از این رو، بررسی دانشنامه‌ای مارکسیسم نیازمند تمایز میان اندیشهٔ خود مارکس، سنت‌های نظری پس از او و تجربهٔ سیاسی حکومت‌های مدعی مارکسیسم است.

مارکسیسم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Alireza k h در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۵

Alireza k h: نوشتن یک مقاله جدید