پست‌مدرنیسم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Alireza k h: نوشتن یک مقاله جدید

2026-09-08T14:04:44Z

نوشتن یک مقاله جدید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:پست مدرنیسم.png\|بندانگشتی\|پست مدرنیسم: دانشنامه‌ی ایران‌پدیا]]
	'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]] شکل گرفتند. پست‌مدرنیسم بیش از آنکه یک مکتب منسجم با اصول ثابت باشد، نامی برای طیفی از رویکردهاست که در آنها نسبت به مفاهیمی چون حقیقت جهان‌شمول، پیشرفت خطی تاریخ، سوژهٔ خودبنیاد، معناهای ثابت، روایت‌های کلان و ادعای بی‌طرفی دانش تردید می‌شود.<ref name="SEPPostmodernism">Gary Aylesworth, “Postmodernism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 2005, substantive revision 2015.</ref>		'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]] شکل گرفتند. پست‌مدرنیسم بیش از آنکه یک مکتب منسجم با اصول ثابت باشد، نامی برای طیفی از رویکردهاست که در آنها نسبت به مفاهیمی چون حقیقت جهان‌شمول، پیشرفت خطی تاریخ، سوژهٔ خودبنیاد، معناهای ثابت، روایت‌های کلان و ادعای بی‌طرفی دانش تردید می‌شود.<ref name="SEPPostmodernism">Gary Aylesworth, “Postmodernism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 2005, substantive revision 2015.</ref>

	[[ژان-فرانسوا لیوتار]] در کتاب ''وضعیت پست‌مدرن'' (۱۹۷۹) یکی از مشهورترین تعریف‌ها را ارائه کرد و پست‌مدرن را با «ناباوری نسبت به فراروایت‌ها» پیوند داد. منظور او از فراروایت، روایت‌های فراگیری مانند پیشرفت عقلانی بشر، رهایی از طریق علم، تحقق آزادی در تاریخ یا انقلاب نهایی بود که مدعی توضیح کلی تاریخ و مشروعیت‌بخشیدن به دانش و سیاست هستند.<ref name="Lyotard1979">Jean-François Lyotard, ''La Condition postmoderne: Rapport sur le savoir'', Paris: Les Éditions de Minuit, 1979; English trans. Geoff Bennington and Brian Massumi, ''The Postmodern Condition: A Report on Knowledge'', University of Minnesota Press, 1984.</ref>		[[ژان-فرانسوا لیوتار]] در کتاب ''وضعیت پست‌مدرن'' (۱۹۷۹) یکی از مشهورترین تعریف‌ها را ارائه کرد و پست‌مدرن را با «ناباوری نسبت به فراروایت‌ها» پیوند داد. منظور او از فراروایت، روایت‌های فراگیری مانند پیشرفت عقلانی بشر، رهایی از طریق علم، تحقق آزادی در تاریخ یا انقلاب نهایی بود که مدعی توضیح کلی تاریخ و مشروعیت‌بخشیدن به دانش و سیاست هستند.<ref name="Lyotard1979">Jean-François Lyotard, ''La Condition postmoderne: Rapport sur le savoir'', Paris: Les Éditions de Minuit, 1979; English trans. Geoff Bennington and Brian Massumi, ''The Postmodern Condition: A Report on Knowledge'', University of Minnesota Press, 1984.</ref>

	با وجود شهرت این اصطلاح، تعریف واحدی از پست‌مدرنیسم وجود ندارد. ''دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد'' آن را مجموعه‌ای از روش‌های انتقادی، راهبردی و بلاغی توصیف می‌کند که مفاهیمی مانند تفاوت، تکرار، ~~ردّ،~~ وانموده و فراواقعیت را برای بی‌ثبات‌کردن مفاهیمی مانند حضور، هویت، پیشرفت تاریخی، یقین معرفتی و یگانگی معنا به کار می‌گیرند.<ref name="SEPPostmodernism" /> حتی برخی از متفکرانی که معمولاً «پست‌مدرن» خوانده می‌شوند، مانند [[ژاک دریدا]] و [[میشل فوکو]]، خود را با این عنوان معرفی نمی‌کردند. از این رو کاربرد این اصطلاح دربارهٔ آنان بیشتر حاصل تاریخ اندیشه و دسته‌بندی‌های بعدی است تا عضویت در مکتبی مشخص.<ref name="IEPPostmodernism">“Postmodernism,” ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.</ref>		با وجود شهرت این اصطلاح، تعریف واحدی از پست‌مدرنیسم وجود ندارد. ''دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد'' آن را مجموعه‌ای از روش‌های انتقادی، راهبردی و بلاغی توصیف می‌کند که مفاهیمی مانند تفاوت، تکرار، رد، وانموده و فراواقعیت را برای بی‌ثبات‌کردن مفاهیمی مانند حضور، هویت، پیشرفت تاریخی، یقین معرفتی و یگانگی معنا به کار می‌گیرند.<ref name="SEPPostmodernism" /> حتی برخی از متفکرانی که معمولاً «پست‌مدرن» خوانده می‌شوند، مانند [[ژاک دریدا]] و [[میشل فوکو]]، خود را با این عنوان معرفی نمی‌کردند. از این رو کاربرد این اصطلاح دربارهٔ آنان بیشتر حاصل تاریخ اندیشه و دسته‌بندی‌های بعدی است تا عضویت در مکتبی مشخص.<ref name="IEPPostmodernism">“Postmodernism,” ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.</ref>

	پست‌مدرنیسم از دهه‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ نفوذ گسترده‌ای در فلسفه، نظریهٔ ادبی، نقد فرهنگی، معماری، هنرهای تجسمی، جامعه‌شناسی، مطالعات جنسیت، مطالعات رسانه و علوم انسانی پیدا کرد. هم‌زمان منتقدانی چون [[یورگن هابرماس]]، [[فردریک جیمسون]]، [[تری ایگلتون]] و [[آلن سوکال]] از جنبه‌های متفاوت، آن را به نسبی‌گرایی، ابهام مفهومی، سیاست‌زدایی یا تضعیف امکان نقد عقلانی متهم کرده‌اند.		پست‌مدرنیسم از دهه‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ نفوذ گسترده‌ای در فلسفه، نظریهٔ ادبی، نقد فرهنگی، معماری، هنرهای تجسمی، جامعه‌شناسی، مطالعات جنسیت، مطالعات رسانه و علوم انسانی پیدا کرد. هم‌زمان منتقدانی چون [[یورگن هابرماس]]، [[فردریک جیمسون]]، [[تری ایگلتون]] و [[آلن سوکال]] از جنبه‌های متفاوت، آن را به نسبی‌گرایی، ابهام مفهومی، سیاست‌زدایی یا تضعیف امکان نقد عقلانی متهم کرده‌اند.

Alireza k h در ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۰۳

2026-09-08T14:03:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{جعبه اطلاعات مفهوم~~
	~~\| نام = پست‌مدرنیسم~~
	~~\| نام اصلی = Postmodernism~~
	~~\| نام‌های دیگر = پسامدرنیسم، پسانوگرایی~~
	~~\| تصویر =پست مدرنیسم.png~~
	~~\| اندازه تصویر =~~
	~~\| توضیح تصویر =~~
	~~\| حوزه = [[فلسفه]]، [[نظریه ادبی]]، [[هنر]]، [[معماری]]، [[نقد فرهنگی]]، [[جامعه‌شناسی]]~~
	~~\| دوره = نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم~~
	~~\| خاستگاه = اروپا و آمریکای شمالی~~
	~~\| تاریخ شکل‌گیری = عمدتاً از دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی~~
	~~\| بنیان‌گذاران = فاقد بنیان‌گذار واحد~~
	\| چهره‌های شاخص = [[ژان-فرانسوا لیوتار]]، [[ژاک دریدا]]، [[میشل فوکو]]، [[ژان بودریار]]، [[ژیل دلوز]]، [[ریچارد رورتی]]
	~~\| پیشگامان فکری = [[فریدریش نیچه]]، [[مارتین هایدگر]]، [[لودویگ ویتگنشتاین]]~~
	\| جریان‌های مرتبط = [[پساساختارگرایی]]، [[واسازی]]، [[پسااستعمارگرایی]]، [[نظریه انتقادی]]، [[فمینیسم پساساختارگرا]]
	~~\| در واکنش به = برخی مبانی [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]]، روایت‌های کلان و ادعاهای جهان‌شمول معرفتی~~
	\| مفاهیم کلیدی = نقد فراروایت‌ها، تکثر، تفاوت، واسازی، گفتمان، قدرت/دانش، وانموده، فراواقعیت، بینامتنیت، فراداستان
	\| دیدگاه معرفت‌شناختی = نقد بنیادگرایی معرفتی و تردید نسبت به امکان دستیابی به حقیقتی کاملاً بی‌واسطه و مستقل از زبان و زمینه
	\| دیدگاه اجتماعی = تأکید بر تکثر هویت‌ها و گفتمان‌ها و بررسی نقش قدرت در شکل‌گیری دانش، هویت و هنجارهای اجتماعی
	\| تأثیرپذیرفته از = [[نیچه]]، [[هایدگر]]، [[ساختارگرایی]]، زبان‌شناسی [[فردینان دو سوسور]] و فلسفهٔ متأخر [[ویتگنشتاین]]
	\| تأثیرگذار بر = نظریهٔ ادبی معاصر، مطالعات فرهنگی، مطالعات جنسیت، مطالعات رسانه، پسااستعمارگرایی، معماری و هنر معاصر
	~~\| منتقدان شاخص = [[یورگن هابرماس]]، [[فردریک جیمسون]]، [[تری ایگلتون]]، [[آلن سوکال]]~~
	\| آثار شاخص = ''وضعیت پست‌مدرن''؛ ''دربارهٔ دستور زبان‌شناسی''؛ ''مراقبت و تنبیه''؛ ''وانموده‌ها و وانمود''؛ ''پست‌مدرنیسم، یا منطق فرهنگی سرمایه‌داری متأخر''
	}}


	'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]] شکل گرفتند. پست‌مدرنیسم بیش از آنکه یک مکتب منسجم با اصول ثابت باشد، نامی برای طیفی از رویکردهاست که در آنها نسبت به مفاهیمی چون حقیقت جهان‌شمول، پیشرفت خطی تاریخ، سوژهٔ خودبنیاد، معناهای ثابت، روایت‌های کلان و ادعای بی‌طرفی دانش تردید می‌شود.<ref name="SEPPostmodernism">Gary Aylesworth, “Postmodernism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 2005, substantive revision 2015.</ref>		'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]] شکل گرفتند. پست‌مدرنیسم بیش از آنکه یک مکتب منسجم با اصول ثابت باشد، نامی برای طیفی از رویکردهاست که در آنها نسبت به مفاهیمی چون حقیقت جهان‌شمول، پیشرفت خطی تاریخ، سوژهٔ خودبنیاد، معناهای ثابت، روایت‌های کلان و ادعای بی‌طرفی دانش تردید می‌شود.<ref name="SEPPostmodernism">Gary Aylesworth, “Postmodernism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 2005, substantive revision 2015.</ref>

Alireza k h در ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۰۱

2026-09-08T14:01:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۱
خط ۳:		خط ۳:
	\| نام اصلی = Postmodernism		\| نام اصلی = Postmodernism
	\| نام‌های دیگر = پسامدرنیسم، پسانوگرایی		\| نام‌های دیگر = پسامدرنیسم، پسانوگرایی
	\| تصویر =		\| تصویر =پست مدرنیسم.png
	\| اندازه تصویر =		\| اندازه تصویر =
	\| توضیح تصویر =		\| توضیح تصویر =

Alireza k h در ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۹

2026-09-08T13:59:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
			{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| نام = پست‌مدرنیسم
			\| نام اصلی = Postmodernism
			\| نام‌های دیگر = پسامدرنیسم، پسانوگرایی
			\| تصویر =
			\| اندازه تصویر =
			\| توضیح تصویر =
			\| حوزه = [[فلسفه]]، [[نظریه ادبی]]، [[هنر]]، [[معماری]]، [[نقد فرهنگی]]، [[جامعه‌شناسی]]
			\| دوره = نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم
			\| خاستگاه = اروپا و آمریکای شمالی
			\| تاریخ شکل‌گیری = عمدتاً از دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی
			\| بنیان‌گذاران = فاقد بنیان‌گذار واحد
			\| چهره‌های شاخص = [[ژان-فرانسوا لیوتار]]، [[ژاک دریدا]]، [[میشل فوکو]]، [[ژان بودریار]]، [[ژیل دلوز]]، [[ریچارد رورتی]]
			\| پیشگامان فکری = [[فریدریش نیچه]]، [[مارتین هایدگر]]، [[لودویگ ویتگنشتاین]]
			\| جریان‌های مرتبط = [[پساساختارگرایی]]، [[واسازی]]، [[پسااستعمارگرایی]]، [[نظریه انتقادی]]، [[فمینیسم پساساختارگرا]]
			\| در واکنش به = برخی مبانی [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]]، روایت‌های کلان و ادعاهای جهان‌شمول معرفتی
			\| مفاهیم کلیدی = نقد فراروایت‌ها، تکثر، تفاوت، واسازی، گفتمان، قدرت/دانش، وانموده، فراواقعیت، بینامتنیت، فراداستان
			\| دیدگاه معرفت‌شناختی = نقد بنیادگرایی معرفتی و تردید نسبت به امکان دستیابی به حقیقتی کاملاً بی‌واسطه و مستقل از زبان و زمینه
			\| دیدگاه اجتماعی = تأکید بر تکثر هویت‌ها و گفتمان‌ها و بررسی نقش قدرت در شکل‌گیری دانش، هویت و هنجارهای اجتماعی
			\| تأثیرپذیرفته از = [[نیچه]]، [[هایدگر]]، [[ساختارگرایی]]، زبان‌شناسی [[فردینان دو سوسور]] و فلسفهٔ متأخر [[ویتگنشتاین]]
			\| تأثیرگذار بر = نظریهٔ ادبی معاصر، مطالعات فرهنگی، مطالعات جنسیت، مطالعات رسانه، پسااستعمارگرایی، معماری و هنر معاصر
			\| منتقدان شاخص = [[یورگن هابرماس]]، [[فردریک جیمسون]]، [[تری ایگلتون]]، [[آلن سوکال]]
			\| آثار شاخص = ''وضعیت پست‌مدرن''؛ ''دربارهٔ دستور زبان‌شناسی''؛ ''مراقبت و تنبیه''؛ ''وانموده‌ها و وانمود''؛ ''پست‌مدرنیسم، یا منطق فرهنگی سرمایه‌داری متأخر''
			}}


	'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]] شکل گرفتند. پست‌مدرنیسم بیش از آنکه یک مکتب منسجم با اصول ثابت باشد، نامی برای طیفی از رویکردهاست که در آنها نسبت به مفاهیمی چون حقیقت جهان‌شمول، پیشرفت خطی تاریخ، سوژهٔ خودبنیاد، معناهای ثابت، روایت‌های کلان و ادعای بی‌طرفی دانش تردید می‌شود.<ref name="SEPPostmodernism">Gary Aylesworth, “Postmodernism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 2005, substantive revision 2015.</ref>		'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات [[مدرنیسم]] و [[مدرنیته]] شکل گرفتند. پست‌مدرنیسم بیش از آنکه یک مکتب منسجم با اصول ثابت باشد، نامی برای طیفی از رویکردهاست که در آنها نسبت به مفاهیمی چون حقیقت جهان‌شمول، پیشرفت خطی تاریخ، سوژهٔ خودبنیاد، معناهای ثابت، روایت‌های کلان و ادعای بی‌طرفی دانش تردید می‌شود.<ref name="SEPPostmodernism">Gary Aylesworth, “Postmodernism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 2005, substantive revision 2015.</ref>

Alireza k h: صفحه‌ای تازه حاوی «'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات مدرنیسم و مدرنیته شکل گرفتند. پست‌مدرن...» ایجاد کرد

2026-09-08T13:58:03Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''پست‌مدرنیسم''' (به انگلیسی: ''Postmodernism'') اصطلاحی گسترده و مناقشه‌برانگیز برای مجموعه‌ای از جریان‌های فکری، فلسفی، ادبی، هنری و معماری است که عمدتاً از نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم در واکنش به برخی مفروضات مدرنیسم و مدرنیته شکل گرفتند. پست‌مدرن...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات