https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%3AHamidreza%2F%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86 2026-05-28T04:10:25Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89000&oldid=prev 2026-05-26T15:20:07Z

<p>صفحه را خالی کرد</p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&amp;diff=89000&amp;oldid=88997">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88997&oldid=prev 2026-05-26T15:15:37Z

<p>ویراستاری نهایی قبل از انتشار مقاله. بعد یک جعبه اطلاعات مناسب باید به مقاله اضافه شود.</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== درحال ویرایش ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشوری در جنوب غربی آسیا و منطقه خاورمیانه است. این کشور با مساحتی حدود ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع، شانزدهمین کشور بزرگ جهان از نظر مساحت محسوب می‌شود. ایران از شمال به دریای خزر، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، از شمال غرب به آذربایجان و ارمنستان، از شمال شرق به ترکمنستان و از شرق به افغانستان و پاکستان هم‌مرز است. پایتخت آن تهران است و جمعیت آن بر اساس آمار سال ۱۴۰۴ شمسی (۲۰۲۵–۲۰۲۶ میلادی) حدود ۸۹ میلیون نفر تخمین زده می‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:تقسیم بندی ۳۱استان ایران.jpg|جایگزین=تقسیم بندی ۳۱استان ایران|بندانگشتی|502x502پیکسل|تقسیم بندی ۳۱استان ایران]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه:</del>'''</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ایران؛ </del>سرزمین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمدن‌ها'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران دارای تمدنی چند هزار ساله است که ریشه در امپراتوری‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی دارد. این </ins>سرزمین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهد برخی از مهم‌ترین پیشرفت‌های بشری در زمینه حقوق بشر (منشور کوروش)، علم، فلسفه، معماری و شعر بوده است. پس از ورود اسلام در قرن هفتم میلادی، ایران نقش مهمی در تمدن اسلامی ایفا کرد. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی </del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>کشوری در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوب غربی آسیا </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین </del>کشور بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان</del>) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۲</del>) است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران کشوری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمدتاً کوهستانی است. رشته‌کوه‌های البرز </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمال </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زاگرس در غرب، بخش عمده‌ای از </ins>کشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را پوشانده‌اند. دشت‌های </ins>بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند دشت کویر و دشت لوت در مرکز و شرق قرار دارند. پایین‌ترین نقطه کشور در سواحل دریای خزر (حدود ۲۸ متر پایین‌تر از سطح دریا</ins>) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلندترین نقطه آن قله دماوند </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵٬۶۱۰ متر</ins>) است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. آب و هوای ایران متنوع است؛ از آب و هوای مرطوب خزری در شمال تا آب و هوای خشک و بیابانی در مرکز و شرق، و آب و هوای مدیترانه‌ای در غرب و شمال غرب</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمال </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریای مازندران (خزر)، </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکیه، </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرق به افغانستان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاکستان محدود است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظر اداری </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۱ استان تقسیم شده است. هر استان دارای استاندار منصوب </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی وزیر کشور است </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود شامل شهرستان‌ها، بخش‌ها، دهستان‌ها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستاها می‌شود. این تقسیمات پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[انقلاب ضدسلطنتی]] چندین بار تغییر کرده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین استان جدید، استان البرز، در سال ۱۳۸۸ تأسیس شد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران یکی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷٬۰۰۰ سال) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانی بوده است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استان‌های پرجمعیت شامل تهران، خراسان رضوی، اصفهان، فارس و خوزستان هستند. استان سیستان و بلوچستان بزرگ‌ترین استان </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظر مساحت است. استان‌ها </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظر فرهنگی، زبانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قومی تنوع چشمگیری دارند. در حالی که زبان فارسی زبان رسمی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشترک است، زبان‌های ترکی آذربایجانی، کردی، لری، بلوچی، عربی، گیلکی، مازندرانی و ترکمنی نیز در مناطق مختلف به طور گسترده صحبت می‌شوند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، منابع غنی نفت و گاز، تاریخ کهن و تنوع فرهنگی، از کشورهای مهم منطقه و جهان به شمار می‌رود. اقتصاد آن بر پایه صنعت نفت، پتروشیمی، کشاورزی، صنعت و گردشگری استوار است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== '''ایران؛ سرزمین تمدن‌ها''' ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. این کشور از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است. ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. </ins>تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان.jpg|جایگزین=تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان|بندانگشتی|375x375پیکسل|تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود؛ مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:تقسیم بندی ۳۱استان ایران.jpg|جایگزین=تقسیم بندی ۳۱استان ایران|بندانگشتی|368x368px|تقسیم بندی ۳۱استان ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره قاجار؛ ایالات و ولایات:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز: تبریز)، خراسان (مرکز: مشهد)، فارس (مرکز: شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان.jpg|جایگزین=تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان|بندانگشتی|375x375پیکسل|تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان]]</ins>'''۱۳۲۵:''' استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۳۹:&#039;&#039;&#039; ۱۲ استان.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۳۹:&#039;&#039;&#039; ۱۲ استان.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۴۵:&#039;&#039;&#039; ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۴۵:&#039;&#039;&#039; ۱۴ استان (فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند؛ مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس).</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l402">خط ۴۰۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۰۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:رشته کوه البرز.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">450x450پیکسل</del>|رشته‌کوه البرز]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:رشته کوه البرز.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">375x375px</ins>|رشته‌کوه البرز]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-88990:rev-88997:php=table --> </table>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88990&oldid=prev 2026-05-26T09:43:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== درحال ویرایش ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== درحال ویرایش ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:تقسیم بندی ۳۱استان ایران.jpg|جایگزین=تقسیم بندی ۳۱استان ایران|بندانگشتی|502x502پیکسل|تقسیم بندی ۳۱استان ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مقدمه:'''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== '''مقدمه:''' ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ایران؛ سرزمین تمدن‌ها&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ایران؛ سرزمین تمدن‌ها&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است. تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ایران،''' (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) کشوری در جنوب غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان (با قدمت بیش از ۷٬۰۰۰ سال) و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بوده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع جغرافیایی ایران (از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) از شگفتی‌های طبیعت جهان به شمار می‌رود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-88988:rev-88990:php=table --> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88988&oldid=prev 2026-05-26T09:18:18Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان.jpg|جایگزین=تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان|بندانگشتی|375x375پیکسل|تخت جمشید، نمادی از تمدن کهن و نظام ساتراپی هخامنشیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l395">خط ۳۹۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:رشته کوه البرز.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|450x450پیکسل|رشته‌کوه البرز]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-88984:rev-88988:php=table --> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88984&oldid=prev 2026-05-26T09:12:52Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تاریخچه تقسیمات کشوری ایران&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته است؛ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Iran دانشنامه بریتانیکا — ایران]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره باستان؛ ساتراپی‌ها:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد که هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/achaemenid-satrapies/ ACHAEMENID SATRAPIES-دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دوره اسلامی؛ ایالات و ولایات:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۷۵:&#039;&#039;&#039; خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۷۵:&#039;&#039;&#039; خراسان به سه استان تقسیم شد. (رضوی، شمالی، جنوبی) ۲۹ استان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۸۹:&#039;&#039;&#039; البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;۱۳۸۹:&#039;&#039;&#039; البرز از تهران جدا شد. ۳۰ استان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* '''۱۳۹۰:''' تأسیس رسمی استان البرز ۳۱ استان (وضع فعلی)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-i/ دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا — خراسان]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/fars/ دانشنامه ایرانیکا — فارس]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-88983:rev-88984:php=table --> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88983&oldid=prev 2026-05-26T08:53:33Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&amp;diff=88983&amp;oldid=88982">نمایش تغییرات</a>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88982&oldid=prev 2026-05-26T06:43:58Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&amp;diff=88982&amp;oldid=88981">نمایش تغییرات</a>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88981&oldid=prev 2026-05-26T06:25:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تاریخچه تقسیمات کشوری ایران ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تاریخچه تقسیمات کشوری ایران ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحولات بسیاری داشته — </del>از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحولات بسیاری داشته است </ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باستان — </del>ساتراپی‌ها:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باستان، </ins>ساتراپی‌ها:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی — </del>ایالات و ولایات:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </ins>ایالات و ولایات:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود — مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود — مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l486">خط ۴۸۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 دانشنامه ایرانیکا — تقسیمات کشوری ایران</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 دانشنامه بریتانیکا — ایران</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 مرکز آمار ایران — سرشماری ۱۴۰۰</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 وزارت کشور ایران — تقسیمات کشوری</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 دانشنامه ایرانیکا — خراسان</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">🔗 دانشنامه ایرانیکا — فارس</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key fairanpediadb-fa_:diff:1.41:old-88979:rev-88981:php=table --> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza/%DB%B2%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=88979&oldid=prev 2026-05-26T06:18:50Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی « == مقدمه: ایران — سرزمین تمدن‌ها == &#039;&#039;&#039;ایران&#039;&#039;&#039;، با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران، کشوری در جنوب‌غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱,۶۴۸,۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خ...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> == مقدمه: ایران — سرزمین تمدن‌ها ==<br /> &#039;&#039;&#039;ایران&#039;&#039;&#039;، با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران، کشوری در جنوب‌غربی آسیا و خاورمیانه با مساحت ۱,۶۴۸,۱۹۵ کیلومتر مربع (هجدهمین کشور بزرگ جهان) و جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفر (۱۴۰۲) است. ایران از شمال به دریای مازندران (خزر)، از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان، از غرب به عراق و ترکیه، و از شرق به افغانستان و پاکستان محدود است.<br /> <br /> ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان با قدمت بیش از ۷,۰۰۰ سال و خانه امپراتوری‌های بزرگی چون هخامنشی، اشکانی و ساسانی بود. تنوع جغرافیایی ایران از کوه‌های البرز و زاگرس تا کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی، از شگفتی‌های طبیعت جهان است.<br /> <br /> == تاریخچه تقسیمات کشوری ایران ==<br /> تقسیمات کشوری ایران در طول تاریخ تحولات بسیاری داشته — از ساتراپی‌های هخامنشی تا ایالات قاجاری و ۳۱ استان امروزی.<br /> <br /> دوره باستان — ساتراپی‌ها:<br /> <br /> در دوره هخامنشیان (۵۵۰-۳۳۰ ق.م)، امپراتوری ایران به ساتراپی‌ها (استان‌ها) تقسیم شده بود. داریوش بزرگ ایران را به ۲۰ تا ۳۰ ساتراپی تقسیم کرد — هر ساتراپی با حاکم محلی (ساتراپ) اداره می‌شد. این نخستین نظام تقسیمات کشوری منظم در تاریخ جهان بود.<br /> <br /> دوره اسلامی — ایالات و ولایات:<br /> <br /> پس از فتح ایران توسط اعراب، نظام تقسیمات ایرانی تداوم یافت. در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و افشاری، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود — مانند خراسان، فارس، عراق عجم (اصفهان و همدان)، آذربایجان، کرمان و غیره.<br /> <br /> دوره قاجار — ایالات و ولایات:<br /> <br /> در دوره قاجار (۱۲۰۹-۱۳۰۴ شمسی)، ایران به ایالات بزرگ تقسیم شده بود. مهم‌ترین ایالات قاجاری عبارت بودند از: آذربایجان (مرکز تبریز)، خراسان (مرکز مشهد)، فارس (مرکز شیراز)، اصفهان، کرمان، گیلان، مازندران، عراق عجم (همدان و اراک)، کردستان، لرستان، خوزستان (عربستان) و بلوچستان. هر ایالت توسط یک والی (حاکم) اداره می‌شد.<br /> <br /> اصلاحات رضاشاه — تبدیل ایالات به استان‌ها (۱۳۱۶):<br /> <br /> رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ شمسی (۱۹۳۷ میلادی) نظام تقسیمات کشوری ایران را اصلاح کرد. ایالات و ولایات قدیمی به «استان» تغییر نام دادند و ایران ابتدا به ۶ استان تقسیم شد:<br /> <br /> ۱. استان یکم — مرکز تهران (تهران، سمنان، دامغان، ساوه)<br /> <br /> ۲. استان دوم — مرکز تبریز (آذربایجان)<br /> <br /> ۳. استان سوم — مرکز کرمانشاه (کردستان، لرستان، کرمانشاهان، ایلام)<br /> <br /> ۴. استان چهارم — مرکز اصفهان (اصفهان، یزد، بنادر جنوب)<br /> <br /> ۵. استان پنجم — مرکز مشهد (خراسان)<br /> <br /> ۶. استان ششم — مرکز اهواز (خوزستان، فارس، بنادر خلیج‌فارس)<br /> <br /> در این نظام، استان‌ها شماره‌ای داشتند و نام جغرافیایی نداشتند. هر استان شامل چندین شهرستان بود.<br /> <br /> تحولات دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰-۱۳۵۷):<br /> <br /> در دوره محمدرضاشاه، تعداد استان‌ها به‌تدریج افزایش یافت و نام‌های جغرافیایی جایگزین شماره‌ها شدند:<br /> <br /> • ۱۳۲۵: استان‌ها از ۶ به ۱۰ افزایش یافتند<br /> <br /> • ۱۳۳۹: ۱۲ استان<br /> <br /> • ۱۳۴۵: ۱۴ استان — فرمانداری‌های کل نیز وجود داشتند (مانند فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج‌فارس)<br /> <br /> • ۱۳۵۵: ایران ۲۴ استان داشت (شامل تغییر فرمانداری‌های کل به استان)<br /> <br /> تحولات پس از انقلاب ۱۳۵۷:<br /> <br /> پس از انقلاب ۱۳۵۷، تعداد استان‌ها به‌تدریج از ۲۴ به ۳۱ رسید:<br /> <br /> • ۱۳۶۵: قم از تهران جدا شد → ۲۵ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۲: قزوین از زنجان جدا شد → ۲۶ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۳: گلستان از مازندران جدا شد → ۲۷ استان<br /> <br /> • ۱۳۷۵: خراسان به سه استان تقسیم شد (رضوی، شمالی، جنوبی) → ۲۹ استان<br /> <br /> • ۱۳۸۹: البرز از تهران جدا شد → ۳۰ استان<br /> <br /> • ۱۳۹۰: تأسیس رسمی استان البرز → ۳۱ استان (وضع فعلی)<br /> <br /> == تغییر نام‌ها و تحولات مهم استان‌ها ==<br /> برخی استان‌ها در طول تاریخ تغییر نام داده یا از استان‌های بزرگ‌تر جدا شده‌اند:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |استان فعلی<br /> |نام/وضعیت قبلی<br /> |سال تغییر<br /> |توضیحات<br /> |-<br /> |البرز<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۸۹<br /> |جوان‌ترین استان — جدا از تهران<br /> |-<br /> |گلستان<br /> |بخشی از مازندران<br /> |۱۳۷۳<br /> |شرق مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |قزوین<br /> |بخشی از زنجان<br /> |۱۳۷۲<br /> |از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |قم<br /> |بخشی از تهران<br /> |۱۳۶۵<br /> |از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |خراسان رضوی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |خراسان به ۳ استان تقسیم شد<br /> |-<br /> |خراسان شمالی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز بجنورد<br /> |-<br /> |خراسان جنوبی<br /> |خراسان (بزرگ)<br /> |۱۳۷۵<br /> |مرکز بیرجند<br /> |-<br /> |خوزستان<br /> |عربستان (دوره قاجار)<br /> |۱۳۰۴<br /> |تغییر نام توسط رضاشاه<br /> |-<br /> |هرمزگان<br /> |بنادر و جزایر خلیج‌فارس<br /> |۱۳۴۸<br /> |تغییر نام فرمانداری کل<br /> |-<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |بخشی از فارس<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |بوشهر<br /> |بخشی از فارس/بنادر<br /> |۱۳۵۲<br /> |از فارس جدا شد<br /> |-<br /> |ایلام<br /> |بخشی از کرمانشاهان<br /> |۱۳۵۲<br /> |از کرمانشاه جدا شد<br /> |-<br /> |یزد<br /> |بخشی از اصفهان<br /> |۱۳۵۵<br /> |از اصفهان جدا شد<br /> |-<br /> |سمنان<br /> |بخشی از استان مرکزی<br /> |۱۳۵۵<br /> |از استان مرکزی جدا شد<br /> |-<br /> |مرکزی<br /> |استان یکم / ایران مرکزی<br /> |۱۳۲۵<br /> |اراک مرکز شد<br /> |-<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاهان / باختران<br /> |۱۳۷۴<br /> |نام باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) به کرمانشاه بازگشت<br /> |}<br /> <br /> == سیر تحولات تعداد استان‌ها ==<br /> خلاصه تعداد استان‌های ایران در مقاطع مختلف:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |سال<br /> |تعداد استان<br /> |رویداد<br /> |-<br /> |۱۳۱۶<br /> |۶<br /> |نخستین تقسیم‌بندی استانی — رضاشاه<br /> |-<br /> |۱۳۲۵<br /> |۱۰<br /> |افزایش تعداد استان‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۳۹<br /> |۱۲<br /> |جداسازی استان‌های جدید<br /> |-<br /> |۱۳۴۵<br /> |۱۴ + فرمانداری‌ها<br /> |فرمانداری‌های کل هنوز وجود داشتند<br /> |-<br /> |۱۳۵۵<br /> |۲۴<br /> |تبدیل فرمانداری‌ها به استان + جداسازی‌ها<br /> |-<br /> |۱۳۶۵<br /> |۲۵<br /> |قم از تهران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۲<br /> |۲۶<br /> |قزوین از زنجان جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۳<br /> |۲۷<br /> |گلستان از مازندران جدا شد<br /> |-<br /> |۱۳۷۵<br /> |۲۹<br /> |تقسیم خراسان به ۳ استان<br /> |-<br /> |۱۳۸۹-۹۰<br /> |۳۱<br /> |البرز از تهران جدا شد (وضع فعلی)<br /> |}<br /> <br /> == جدول جامع ۳۱ استان ایران — مرکز و جمعیت ==<br /> فهرست کامل ۳۱ استان ایران با مرکز، جمعیت تقریبی (سرشماری ۱۴۰۰/۲۰۲۱) و رتبه جمعیتی:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |ردیف<br /> |استان<br /> |مرکز<br /> |جمعیت (هزار نفر)<br /> |مساحت (کیلومتر مربع)<br /> |-<br /> |۱<br /> |تهران<br /> |تهران<br /> |۱۳,۲۶۷<br /> |۱۳,۶۹۲<br /> |-<br /> |۲<br /> |خراسان رضوی<br /> |مشهد<br /> |۶,۴۳۴<br /> |۱۱۷,۹۲۶<br /> |-<br /> |۳<br /> |اصفهان<br /> |اصفهان<br /> |۵,۱۲۰<br /> |۱۰۷,۰۲۵<br /> |-<br /> |۴<br /> |فارس<br /> |شیراز<br /> |۴,۸۵۱<br /> |۱۲۲,۶۰۸<br /> |-<br /> |۵<br /> |خوزستان<br /> |اهواز<br /> |۴,۷۱۰<br /> |۶۴,۰۵۵<br /> |-<br /> |۶<br /> |آذربایجان شرقی<br /> |تبریز<br /> |۳,۹۱۰<br /> |۴۵,۶۵۱<br /> |-<br /> |۷<br /> |مازندران<br /> |ساری<br /> |۳,۲۸۴<br /> |۲۳,۸۴۲<br /> |-<br /> |۸<br /> |البرز<br /> |کرج<br /> |۲,۸۱۲<br /> |۵,۱۲۲<br /> |-<br /> |۹<br /> |کرمان<br /> |کرمان<br /> |۳,۱۶۴<br /> |۱۸۰,۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۰<br /> |آذربایجان غربی<br /> |ارومیه<br /> |۳,۲۶۶<br /> |۳۷,۴۱۱<br /> |-<br /> |۱۱<br /> |گیلان<br /> |رشت<br /> |۲,۵۳۱<br /> |۱۴,۰۴۲<br /> |-<br /> |۱۲<br /> |کرمانشاه<br /> |کرمانشاه<br /> |۱,۹۵۲<br /> |۲۵,۰۰۹<br /> |-<br /> |۱۳<br /> |سیستان و بلوچستان<br /> |زاهدان<br /> |۲,۸۷۲<br /> |۱۸۰,۷۲۶<br /> |-<br /> |۱۴<br /> |گلستان<br /> |گرگان<br /> |۱,۸۶۹<br /> |۲۰,۱۹۵<br /> |-<br /> |۱۵<br /> |هرمزگان<br /> |بندرعباس<br /> |۱,۷۷۶<br /> |۷۰,۶۹۷<br /> |-<br /> |۱۶<br /> |همدان<br /> |همدان<br /> |۱,۷۳۸<br /> |۱۹,۳۶۸<br /> |-<br /> |۱۷<br /> |کردستان<br /> |سنندج<br /> |۱,۶۰۳<br /> |۲۹,۱۳۷<br /> |-<br /> |۱۸<br /> |لرستان<br /> |خرم‌آباد<br /> |۱,۷۶۱<br /> |۲۸,۲۹۴<br /> |-<br /> |۱۹<br /> |مرکزی<br /> |اراک<br /> |۱,۴۲۹<br /> |۲۹,۱۲۷<br /> |-<br /> |۲۰<br /> |قم<br /> |قم<br /> |۱,۲۹۳<br /> |۱۱,۲۳۷<br /> |-<br /> |۲۱<br /> |اردبیل<br /> |اردبیل<br /> |۱,۲۸۱<br /> |۱۷,۸۰۰<br /> |-<br /> |۲۲<br /> |بوشهر<br /> |بوشهر<br /> |۱,۱۶۳<br /> |۲۲,۷۴۳<br /> |-<br /> |۲۳<br /> |یزد<br /> |یزد<br /> |۱,۱۳۸<br /> |۱۲۹,۲۸۵<br /> |-<br /> |۲۴<br /> |زنجان<br /> |زنجان<br /> |۱,۰۵۸<br /> |۲۱,۷۷۳<br /> |-<br /> |۲۵<br /> |قزوین<br /> |قزوین<br /> |۱,۲۷۴<br /> |۱۵,۵۶۷<br /> |-<br /> |۲۶<br /> |خراسان شمالی<br /> |بجنورد<br /> |۸۶۳<br /> |۲۸,۴۳۴<br /> |-<br /> |۲۷<br /> |خراسان جنوبی<br /> |بیرجند<br /> |۷۶۸<br /> |۹۵,۳۸۵<br /> |-<br /> |۲۸<br /> |چهارمحال و بختیاری<br /> |شهرکرد<br /> |۹۴۷<br /> |۱۶,۳۲۸<br /> |-<br /> |۲۹<br /> |سمنان<br /> |سمنان<br /> |۷۰۲<br /> |۹۷,۴۹۱<br /> |-<br /> |۳۰<br /> |ایلام<br /> |ایلام<br /> |۵۸۰<br /> |۲۰,۱۳۳<br /> |-<br /> |۳۱<br /> |کهگیلویه و بویراحمد<br /> |یاسوج<br /> |۷۱۳<br /> |۱۶,۲۴۹<br /> |}<br /> <br /> == نام‌های تاریخی استان‌ها و مناطق ایران ==<br /> بسیاری از مناطق ایران نام‌های تاریخی و باستانی دارند که با نام‌های امروزی متفاوت هستند:<br /> <br /> • آذربایجان: آتروپاتن (آتروپاتگان) → آذربایجان<br /> <br /> • فارس: پارس (Persia) → فارس<br /> <br /> • خوزستان: عیلام → سوزیانا → خوزستان (عربستان در دوره قاجار → خوزستان)<br /> <br /> • اصفهان: اسپادانا / گی → اصفهان<br /> <br /> • خراسان: خورآسان (سرزمین خورشید) — «خراسان بزرگ» شامل افغانستان و ترکمنستان هم بود<br /> <br /> • گیلان: گیلان (از قوم گِل) — کادوسیان و آماردها ساکنان باستانی<br /> <br /> • مازندران: تبرستان → مازندران<br /> <br /> • همدان: هگمتانه (اکباتان) → همدان — پایتخت مادها<br /> <br /> • کرمان: کارمانیا → کرمان<br /> <br /> • سمنان: قومِس (کومیش) → سمنان<br /> <br /> • سیستان: دَرنگیانا → سکستان → سیستان<br /> <br /> • لرستان: سرزمین لُرها — «لُر بزرگ» شامل لرستان و بختیاری<br /> <br /> • کرمانشاه: کرمانشاهان → باختران (۱۳۶۸-۱۳۷۴) → کرمانشاه<br /> <br /> • هرمزگان: مُکران / لاریستان → بنادر و جزایر خلیج‌فارس → هرمزگان<br /> <br /> • ایلام: عیلام (Elam) — تمدن ۵,۰۰۰ ساله<br /> <br /> • گلستان: استرآباد → گلستان (به‌یاد معاهده گلستان ۱۸۱۳)<br /> <br /> • بوشهر: ریشهر / بندر بوشهر → استان بوشهر<br /> <br /> • یزد: ایساتیس → یزد (از یزدگرد ساسانی)<br /> <br /> • اردبیل: آرتاویل → اردبیل — مرکز صفویان<br /> <br /> • زنجان: زنگان → زنجان<br /> <br /> • قم: قُم (از دوره ساسانی) — مرکز شیعه از قرن اول هجری<br /> <br /> • قزوین: کاسپین / شاد شاپور → قزوین — پایتخت صفویان (موقت)<br /> <br /> == ویژگی‌های کلی تقسیمات ایران ==<br /> تقسیمات کشوری ایران سلسله‌مراتبی است:<br /> <br /> استان → شهرستان → بخش → دهستان → روستا / شهر<br /> <br /> در حال حاضر ایران ۳۱ استان، حدود ۴۴۹ شهرستان، ۱,۰۵۷ بخش، ۲,۵۸۹ دهستان و حدود ۱,۲۴۵ شهر دارد (آمار ۱۴۰۰).<br /> <br /> نکات مهم:<br /> <br /> • بزرگ‌ترین استان از نظر مساحت: کرمان (۱۸۰,۷۲۶ کیلومتر مربع)<br /> <br /> • کوچک‌ترین استان از نظر مساحت: البرز (۵,۱۲۲ کیلومتر مربع)<br /> <br /> • پرجمعیت‌ترین استان: تهران (حدود ۱۳.۳ میلیون)<br /> <br /> • کم‌جمعیت‌ترین استان: ایلام (حدود ۵۸۰ هزار)<br /> <br /> • جوان‌ترین استان: البرز (تأسیس ۱۳۸۹)<br /> <br /> • تنها استان تک‌شهرستانی: قم<br /> <br /> == استان‌های پیشنهادی (هنوز تأسیس نشده) ==<br /> در سال‌های اخیر پیشنهاداتی برای تأسیس استان‌های جدید مطرح شده اما هنوز اجرا نشده‌اند:<br /> <br /> • استان ری (جدا از تهران) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان اصفهان شمالی / جنوبی — پیشنهادی<br /> <br /> • استان خراسان میانی (تربت‌حیدریه) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان کاشان (جدا از اصفهان) — پیشنهادی<br /> <br /> • استان تبریز (جدا از آذربایجان شرقی) — پیشنهادی<br /> <br /> == منابع ==<br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — تقسیمات کشوری ایران<br /> <br /> 🔗 دانشنامه بریتانیکا — ایران<br /> <br /> 🔗 مرکز آمار ایران — سرشماری ۱۴۰۰<br /> <br /> 🔗 وزارت کشور ایران — تقسیمات کشوری<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — ساتراپی‌ها<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — آذربایجان<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — خراسان<br /> <br /> 🔗 دانشنامه ایرانیکا — فارس</div>

Hamidreza