https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%3AHamidreza%DB%B1%DB%B0%2F%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86 کاربر:Hamidreza۱۰/صفحه تمرین - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-09-21T08:48:03Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93068&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۶ 2026-09-19T07:16:50Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l116">خط ۱۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از منظر جغرافیای تاریخی، دشت گرگان در جنوب‌شرقی خزر یکی از مهم‌ترین پهنه‌های باستان‌شناختی شمال ایران به‌شمار می‌رود و آثار آن از دورهٔ پیشاتاریخ تا عصر اسلامی امتداد دارند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از منظر جغرافیای تاریخی، دشت گرگان در جنوب‌شرقی خزر یکی از مهم‌ترین پهنه‌های باستان‌شناختی شمال ایران به‌شمار می‌رود و آثار آن از دورهٔ پیشاتاریخ تا عصر اسلامی امتداد دارند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>تشکیل استان گلستان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تشکیل استان گلستان ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تا سال ۱۳۷۶، منطقه کنونی گلستان بخشی از استان مازندران بود. با تصویب مجلس جمهوری اسلامی، استان گلستان تشکیل شد و شهر گرگان به عنوان مرکز آن انتخاب شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تا سال ۱۳۷۶، منطقه کنونی گلستان بخشی از استان مازندران بود. با تصویب مجلس جمهوری اسلامی، استان گلستان تشکیل شد و شهر گرگان به عنوان مرکز آن انتخاب شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l194">خط ۱۹۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان در تاریخ معاصر شاهد مقاومت و مبارزات مردمی بوده‌است. از دوران مشروطه که بسیاری از مردم این استان برای نبرد با نیروهای محمدعلی شاه به یاری میرزا کوچک‌خان شتافتند، تا دوران استبدادی رضا‌شاه و  دیکتاتوری حکومت ولایت فقیه مردم این استان دست به مبارزه علیه ظلم و دیکتاتوری زدند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان در تاریخ معاصر شاهد مقاومت و مبارزات مردمی بوده‌است. از دوران مشروطه که بسیاری از مردم این استان برای نبرد با نیروهای محمدعلی شاه به یاری میرزا کوچک‌خان شتافتند، تا دوران استبدادی رضا‌شاه و  دیکتاتوری حکومت ولایت فقیه مردم این استان دست به مبارزه علیه ظلم و دیکتاتوری زدند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و این سنت را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده‌اند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]: ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره رضاشاه، ترکمن‌ها به دلیل موقعیت استراتژیک در مرز شوروی و داشتن فرهنگ کوچ‌نشینی قوی، از ایلمانی بودند که مقاومت شدیدی در برابر سیاست‌های حکومت مرکزی نشان دادند. در سال‌های ۱۳۰۷ تا ۱۳۰۹، شورش ترکمن‌ها به رهبری خاله‌قلی‌خان و دیگر سران عشایر علیه خلع سلاح و مالیات‌های سنگین آغاز شد. ارتش رضاشاه در سال ۱۳۰۹ با حمله‌ای گسترده و به‌کارگیری نیروهای منظم و حتی بمباران هوایی، این مقاومت را به شدت سرکوب کرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره رضاشاه، ترکمن‌ها به دلیل موقعیت استراتژیک در مرز شوروی و داشتن فرهنگ کوچ‌نشینی قوی، از ایلمانی بودند که مقاومت شدیدی در برابر سیاست‌های حکومت مرکزی نشان دادند. در سال‌های ۱۳۰۷ تا ۱۳۰۹، شورش ترکمن‌ها به رهبری خاله‌قلی‌خان و دیگر سران عشایر علیه خلع سلاح و مالیات‌های سنگین آغاز شد. ارتش رضاشاه در سال ۱۳۰۹ با حمله‌ای گسترده و به‌کارگیری نیروهای منظم و حتی بمباران هوایی، این مقاومت را به شدت سرکوب کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان این سرکوب‌ها، هزاران نفر از ترکمن‌ها کشته یا تبعید شدند و زمین‌هایشان به مصادره دولت درآمد. پس از شکست شورش، حکومت سیاست اسکان اجباری (تخته‌قاپو) را بر آن‌ها تحمیل کرد و ترکمن‌ها مجبور به زندگی در روستاهای ثابت شدند. این اقدام ضربه سنگینی به اقتصاد دامداری و زندگی عشایری آن‌ها وارد ساخت و موجی از گرسنگی، بیماری و مرگ‌ومیر گسترده را میان آنان به همراه داشت. حکومت پهلوی با هدایت رسانه‌ها و نیروهای نظامی، این سرکوب را تحت عنوان مقابله با «بی‌نظمی و راهزنی» برای حفظ وحدت ملی توجیه می‌کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان این سرکوب‌ها، هزاران نفر از ترکمن‌ها کشته یا تبعید شدند و زمین‌هایشان به مصادره دولت درآمد. پس از شکست شورش، حکومت سیاست اسکان اجباری (تخته‌قاپو) را بر آن‌ها تحمیل کرد و ترکمن‌ها مجبور به زندگی در روستاهای ثابت شدند. این اقدام ضربه سنگینی به اقتصاد دامداری و زندگی عشایری آن‌ها وارد ساخت و موجی از گرسنگی، بیماری و مرگ‌ومیر گسترده را میان آنان به همراه داشت. حکومت پهلوی با هدایت رسانه‌ها و نیروهای نظامی، این سرکوب را تحت عنوان مقابله با «بی‌نظمی و راهزنی» برای حفظ وحدت ملی توجیه می‌کرد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه|سرکوب عشایر در دوره رضاشاه-ایران‌پدیا]]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;اعدام رهبران ترکمن در دوره جمهوری اسلامی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;اعدام رهبران ترکمن در دوره جمهوری اسلامی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال‌های نخست پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|&#039;&#039;&#039;انقلاب ضدسلطنتی&#039;&#039;&#039;]]، منطقه ترکمن‌صحرا شاهد شکل‌گیری «ستاد مرکزی شوراهای خلق ترکمن» و کانون‌های فرهنگی-سیاسی بود که به رهبری فعالانی چون شیرمحمد درخشنده توماج، عبدالحکیم مختوم، طواغ محمد واحدی و حسین جرجانی اداره می‌شدند. این ستاد با سازمان‌دهی شوراهای دهقانی، خواهان بازگرداندن زمین‌های غصب‌شده توسط فئودال‌ها و مالکان بزرگ پهلوی و تأمین حقوق قومی و منطقه‌ای بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال‌های نخست پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|&#039;&#039;&#039;انقلاب ضدسلطنتی&#039;&#039;&#039;]]، منطقه ترکمن‌صحرا شاهد شکل‌گیری «ستاد مرکزی شوراهای خلق ترکمن» و کانون‌های فرهنگی-سیاسی بود که به رهبری فعالانی چون شیرمحمد درخشنده توماج، عبدالحکیم مختوم، طواغ محمد واحدی و حسین جرجانی اداره می‌شدند. این ستاد با سازمان‌دهی شوراهای دهقانی، خواهان بازگرداندن زمین‌های غصب‌شده توسط فئودال‌ها و مالکان بزرگ پهلوی و تأمین حقوق قومی و منطقه‌ای بود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با اوج‌گیری درگیری‌ها و مخالفت جمهوری‌اسلامی، با خودمختاری و فعالیت‌های شورایی مستقل در ترکمن‌صحرا، نیروهای ارتش و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] برای سرکوب این جنبش به منطقه اعزام شدند. در بهمن‌ماه ۱۳۵۸، چهار تن از رهبران اصلی ستاد خلق ترکمن، ربوده شدند و پس از شکنجه شدید، در تاریخ  ۲۹ بهمن ۱۳۵۸ مخفیانه تیرباران شدند. پیکرهای آنان بعداً در جاده بجنورد پیدا شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با اوج‌گیری درگیری‌ها و مخالفت جمهوری‌اسلامی، با خودمختاری و فعالیت‌های شورایی مستقل در ترکمن‌صحرا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با فرمان خمینی، [[صادق خلخالی]] و [[محمد ری شهری]] و </ins>نیروهای ارتش و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] برای سرکوب این جنبش به منطقه اعزام شدند. در بهمن‌ماه ۱۳۵۸، چهار تن از رهبران اصلی ستاد خلق ترکمن، ربوده شدند و پس از شکنجه شدید، در تاریخ  ۲۹ بهمن ۱۳۵۸ مخفیانه تیرباران شدند. پیکرهای آنان بعداً در جاده بجنورد پیدا شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه در ابتدا مسئولیت این اقدام را کسی برعهده نمی‌گرفت، اما [[صادق خلخالی]] (حاکم شرع خمینی) بعداً اذعان کرد که فرمان اعدام رهبران ترکمن به دستور او و توسط نیروهای سپاه اجرا شده است. کشتار این رهبران ضربه سنگینی به ساختار شوراهای دهقانی ترکمن زد و راه را برای تسلط کامل حکومت مرکزی و سرکوب جنبش خلق ترکمن هموار ساخت.&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://turkmentalk.wordpress.com/2018/02/20/%db%8c%d8%a7%d8%af-%d9%81%d8%af%d8%a7%d8%a6%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%84%d9%82%d8%8c-%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%84%d9%82-%d8%aa%d8%b1%da%a9%d9%85%d9%86-%d8%aa%d9%88%d9%85%d8%a7/ بمناسبت سالگرد اعدام ناجوانمردانه فدائیان خلق شیرمحمد درخشنده توماج، عبدالحکیم-گفتمان ترکمنها]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/persian/iran-47286460 نگاهی به پرونده اعدام رهبران خلق ترکمن پس از سه دهه-بی‌بی سی]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه در ابتدا مسئولیت این اقدام را کسی برعهده نمی‌گرفت، اما [[صادق خلخالی]] (حاکم شرع خمینی) بعداً اذعان کرد که فرمان اعدام رهبران ترکمن به دستور او و توسط نیروهای سپاه اجرا شده است. کشتار این رهبران ضربه سنگینی به ساختار شوراهای دهقانی ترکمن زد و راه را برای تسلط کامل حکومت مرکزی و سرکوب جنبش خلق ترکمن هموار ساخت.&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://turkmentalk.wordpress.com/2018/02/20/%db%8c%d8%a7%d8%af-%d9%81%d8%af%d8%a7%d8%a6%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%84%d9%82%d8%8c-%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%84%d9%82-%d8%aa%d8%b1%da%a9%d9%85%d9%86-%d8%aa%d9%88%d9%85%d8%a7/ بمناسبت سالگرد اعدام ناجوانمردانه فدائیان خلق شیرمحمد درخشنده توماج، عبدالحکیم-گفتمان ترکمنها]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/persian/iran-47286460 نگاهی به پرونده اعدام رهبران خلق ترکمن پس از سه دهه-بی‌بی سی]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجاهدین </del>در گلستان:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== '''قتل‌عام۶۷ </ins>در گلستان:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندان گرگان نیز در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی و مجاهد بود. [[کمیسیون مرگ|'''کمیسیون مرگ''']] در گلستان فعال بود و تعدادی از زندانیان مجاهد بدون محاکمه اعدام شدند.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان مجاهدین خلق </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرگان و گنبدکاووس از سال‌های اول انقلاب فعالیت </del>سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داشت. </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال ۱۳۵۸ درگیری‌های سنگین بین ترکمن‌ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروهای رژیم </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنبدکاووس رخ داد — ترکمن‌ها خواستار خودمختاری و حقوق فرهنگی </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بودند. </del>مجاهدین خلق از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقوق اقلیت‌های قومی حمایت کردند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تابستان ۱۳۶۷، کشتار زندانیان </ins>سیاسی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استان گلستان کنونی (استان مازندران وقت) با قطع کامل ارتباطات </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطع ملاقات‌ها </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندان گرگان اجرا شد. [[هیئت مرگ|'''هیئت مرگ''']] با بازجویی‌های چنددقیقه‌ای، زندانیانی را که بر مواضع سیاسی </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(اعم از هواداران سازمان </ins>مجاهدین خلق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و گروه‌های چپ) پایبند بودند، به اعدام محکوم کرد. قربانیان اغلب </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان جوانان، معلمان، دانشجویان و دانش‌آموزانی بودند که برخی حتی دوران حبسشان تمام شده بود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشتار ۶۷ در گلستان:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسامی برخی از اعدام شدگان از جمله ''حسین پور (دهقان ۶۰ساله)''، محمدابراهیم رجبی ۵۸ ساله (که دخترش پروانه رجبی درسال ۱۳۶۲ تیرباران شد)، طهمورث رحیم‌نژاد(استاد دانشگاه، هفتمین اعدامی و تنها بازمانده خانواده رحیم‌نژاد)، محسن مهرانی،      </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندان </del>گرگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تابستان ۱۳۶۷ شاهد </del>اعدام زندانیان سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و مجاهد بود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمیسیون مرگ در گلستان فعال بود و تعدادی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندانیان مجاهد بدون محاکمه اعدام </del>شدند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''عقیل ابراهیمی''، ''محسن خلیلی''، ''حسن صادقی''، ''غلامرضا خلیلی'' و ''سید علی‌اکبر میرباقری''.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''جان‌باختگان گروه‌های چپ و اقلیت در </ins>گرگان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:''' از جمله ''اصغر ذبیحی''، ''رضا افتخاری''، ''علی‌اصغر منوچهری'' و ''محمد ذبیحی''.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیکر این اعدام‌شدگان به‌صورت مخفیانه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گورهای بی‌نام‌ونشان به خاک سپرده شد و خبر </ins>اعدام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها ماه‌ها بعد، تنها با تحویل وسایل شخصی‌شان به خانواده‌ها اعلام گردید.&lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%d9%82%d8%aa%d9%84-%d8%b9%d8%a7%d9%85-%d8%b4%d8%af%da%af%d8%a7%d9%86-%db%b6%db%b7%d8%8c-%d8%b7%db%8c%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%ac%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%b9%db%8c/ طیف های اجتماعی قتل عام شدگان ۶۷- قتل عام </ins>زندانیان سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سال ۶۷ – جنایت هولناک علیه بشریت – فصل ششم- کانون حقوق بشر ایران]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wncri</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">org/fa/%D8%B3%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7/ سه زن </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بستگان قربانیان قتل عام تابستان ۱۳۶۷ بازداشت </ins>شدند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-زن مقاومت آزادی]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیل فاجعه‌بار ۱۳۹۸:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیل فاجعه‌بار ۱۳۹۸:</div></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93044&oldid=prev Alireza k h: ویراستار نهایی مقاله قبل از انتشار 2026-09-18T09:24:54Z <p>ویراستار نهایی مقاله قبل از انتشار</p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&amp;diff=93044&amp;oldid=93043">نمایش تغییرات</a> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93043&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۳ 2026-09-18T09:23:03Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l204">خط ۲۰۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان این سرکوب‌ها، هزاران نفر از ترکمن‌ها کشته یا تبعید شدند و زمین‌هایشان به مصادره دولت درآمد. پس از شکست شورش، حکومت سیاست اسکان اجباری (تخته‌قاپو) را بر آن‌ها تحمیل کرد و ترکمن‌ها مجبور به زندگی در روستاهای ثابت شدند. این اقدام ضربه سنگینی به اقتصاد دامداری و زندگی عشایری آن‌ها وارد ساخت و موجی از گرسنگی، بیماری و مرگ‌ومیر گسترده را میان آنان به همراه داشت. حکومت پهلوی با هدایت رسانه‌ها و نیروهای نظامی، این سرکوب را تحت عنوان مقابله با «بی‌نظمی و راهزنی» برای حفظ وحدت ملی توجیه می‌کرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان این سرکوب‌ها، هزاران نفر از ترکمن‌ها کشته یا تبعید شدند و زمین‌هایشان به مصادره دولت درآمد. پس از شکست شورش، حکومت سیاست اسکان اجباری (تخته‌قاپو) را بر آن‌ها تحمیل کرد و ترکمن‌ها مجبور به زندگی در روستاهای ثابت شدند. این اقدام ضربه سنگینی به اقتصاد دامداری و زندگی عشایری آن‌ها وارد ساخت و موجی از گرسنگی، بیماری و مرگ‌ومیر گسترده را میان آنان به همراه داشت. حکومت پهلوی با هدایت رسانه‌ها و نیروهای نظامی، این سرکوب را تحت عنوان مقابله با «بی‌نظمی و راهزنی» برای حفظ وحدت ملی توجیه می‌کرد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== '''اعدام رهبران ترکمن در دوره جمهوری اسلامی:''' ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سال‌های نخست پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|'''انقلاب ضدسلطنتی''']]، منطقه ترکمن‌صحرا شاهد شکل‌گیری «ستاد مرکزی شوراهای خلق ترکمن» و کانون‌های فرهنگی-سیاسی بود که به رهبری فعالانی چون شیرمحمد درخشنده توماج، عبدالحکیم مختوم، طواغ محمد واحدی و حسین جرجانی اداره می‌شدند. این ستاد با سازمان‌دهی شوراهای دهقانی، خواهان بازگرداندن زمین‌های غصب‌شده توسط فئودال‌ها و مالکان بزرگ پهلوی و تأمین حقوق قومی و منطقه‌ای بود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با اوج‌گیری درگیری‌ها و مخالفت جمهوری‌اسلامی، با خودمختاری و فعالیت‌های شورایی مستقل در ترکمن‌صحرا، نیروهای ارتش و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] برای سرکوب این جنبش به منطقه اعزام شدند. در بهمن‌ماه ۱۳۵۸، چهار تن از رهبران اصلی ستاد خلق ترکمن، ربوده شدند و پس از شکنجه شدید، در تاریخ  ۲۹ بهمن ۱۳۵۸ مخفیانه تیرباران شدند. پیکرهای آنان بعداً در جاده بجنورد پیدا شد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگرچه در ابتدا مسئولیت این اقدام را کسی برعهده نمی‌گرفت، اما [[صادق خلخالی]] (حاکم شرع خمینی) بعداً اذعان کرد که فرمان اعدام رهبران ترکمن به دستور او و توسط نیروهای سپاه اجرا شده است. کشتار این رهبران ضربه سنگینی به ساختار شوراهای دهقانی ترکمن زد و راه را برای تسلط کامل حکومت مرکزی و سرکوب جنبش خلق ترکمن هموار ساخت.&lt;ref&gt;'''[https://turkmentalk.wordpress.com/2018/02/20/%db%8c%d8%a7%d8%af-%d9%81%d8%af%d8%a7%d8%a6%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%84%d9%82%d8%8c-%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%84%d9%82-%d8%aa%d8%b1%da%a9%d9%85%d9%86-%d8%aa%d9%88%d9%85%d8%a7/ بمناسبت سالگرد اعدام ناجوانمردانه فدائیان خلق شیرمحمد درخشنده توماج، عبدالحکیم-گفتمان ترکمنها]'''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/persian/iran-47286460 نگاهی به پرونده اعدام رهبران خلق ترکمن پس از سه دهه-بی‌بی سی]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجاهدین در گلستان:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجاهدین در گلستان:</div></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93036&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۰ 2026-09-18T08:50:28Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l153">خط ۱۵۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گرگ، مرال (گوزن قرمز هیرکانی)، شوکا (کوچک‌ترین گوزن ایران و نوعی گوزن ظریف بومی اوراسیا).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گرگ، مرال (گوزن قرمز هیرکانی)، شوکا (کوچک‌ترین گوزن ایران و نوعی گوزن ظریف بومی اوراسیا).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌صحرا:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>ترکمن‌صحرا: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکمن صحرا منطقه‌ای سرسبز، وسیع و تاریخی در شمال شرقی ایران است که بخش‌های زیادی از استان‌های گلستان و خراسان شمالی را شامل می‌شود. این منطقه ۴۰۰ کیلومتری از غرب به دریای خزر و از شمال به مرز ترکمنستان می‌رسد و شهرهایی مانند بندر ترکمن، گنبد کاووس، آق‌قلا، کلاله و گمیشان را در بر می‌گیرد.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشت ترکمن‌صحرا در شمال گلستان یکی از زیباترین دشت‌های استپی ایران است. </del>این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشت وسیع، سرزمین اسب ترکمن </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخال‌تکه</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قالی ترکمن با نقش‌های ویژه در </del>این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین بافته می‌شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیار علاوه بر طبیعت متنوعش که شامل کوه، جنگل، مرتع و سواحل جلگه‌ای است، جاذبه‌های دیدنی ارزشمندی همچون مقبره خالد نبی و گورستان سنگ‌افراشته‌های مرموز آن، تپه‌ماهورهای هزار دره، برج تاریخی گنبد قابوس </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلندترین برج آجری جهان</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، آبشار خزه‌ای کبودوال، پل تاریخی آق‌قلا و تالاب اینچه برون دارد. همچنین اسب‌های نژاد اصیل ترکمن، آداب </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسوم سنتی، موسیقی غنی و صنایع دستی برجسته‌ای مانند فرش و گلیم، زیورآلات سنتی و نمدمالی از دیگر جذابیت‌های </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه محسوب می‌شوند</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86-%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7/ ترکمن صحرا کجاست؟-الی گشت]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l176">خط ۱۷۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پارک ملی گلستان، برج گنبد قابوس (یونسکو)، آبشار لوه، خالدنبی (مقبره باستانی)، ترکمن‌صحرا و سواحل بندرگز از جاذبه‌های گردشگری هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پارک ملی گلستان، برج گنبد قابوس (یونسکو)، آبشار لوه، خالدنبی (مقبره باستانی)، ترکمن‌صحرا و سواحل بندرگز از جاذبه‌های گردشگری هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بااین‌حال، منابع طبیعی استان با فشارهایی روبه‌رو هستند. یونسکو از ترافیک، چرای بیش از ظرفیت و جنگل‌زدایی در ناحیهٔ گذار ذخیره‌گاه نام می‌برد.آیندهٔ اقتصاد گلستان به توانایی آن در تلفیق بهره‌وری کشاورزی با مدیریت آب، حفاظت جنگل با درآمد محلی و توسعهٔ گردشگری با محدودیت‌های محیط‌زیستی وابسته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بااین‌حال، منابع طبیعی استان با فشارهایی روبه‌رو هستند. یونسکو از ترافیک، چرای بیش از ظرفیت و جنگل‌زدایی در ناحیهٔ گذار ذخیره‌گاه نام می‌برد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیندهٔ اقتصاد گلستان به توانایی آن در تلفیق بهره‌وری کشاورزی با مدیریت آب، حفاظت جنگل با درآمد محلی و توسعهٔ گردشگری با محدودیت‌های محیط‌زیستی وابسته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l195">خط ۱۹۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان در تاریخ معاصر شاهد مقاومت و مبارزات مردمی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجاهدین خلق </del>در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استان نیز فعالیت داشته‌اند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان در تاریخ معاصر شاهد مقاومت و مبارزات مردمی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوده‌است. از دوران مشروطه که بسیاری از مردم این استان برای نبرد با نیروهای محمدعلی شاه به یاری میرزا کوچک‌خان شتافتند، تا دوران استبدادی رضا‌شاه و  دیکتاتوری حکومت ولایت فقیه مردم این استان دست به مبارزه علیه ظلم و دیکتاتوری زدند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]: ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دوره رضاشاه، ترکمن‌ها به دلیل موقعیت استراتژیک در مرز شوروی و داشتن فرهنگ کوچ‌نشینی قوی، از ایلمانی بودند که مقاومت شدیدی در برابر سیاست‌های حکومت مرکزی نشان دادند. در سال‌های ۱۳۰۷ تا ۱۳۰۹، شورش ترکمن‌ها به رهبری خاله‌قلی‌خان و دیگر سران عشایر علیه خلع سلاح و مالیات‌های سنگین آغاز شد. ارتش رضاشاه در سال ۱۳۰۹ با حمله‌ای گسترده و به‌کارگیری نیروهای منظم و حتی بمباران هوایی، این مقاومت را به شدت سرکوب کرد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جریان این سرکوب‌ها، هزاران نفر از ترکمن‌ها کشته یا تبعید شدند و زمین‌هایشان به مصادره دولت درآمد. پس از شکست شورش، حکومت سیاست اسکان اجباری (تخته‌قاپو) را بر آن‌ها تحمیل کرد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکمن‌ها مجبور به زندگی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستاهای ثابت شدند. </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقدام ضربه سنگینی به اقتصاد دامداری و زندگی عشایری آن‌ها وارد ساخت و موجی از گرسنگی، بیماری و مرگ‌ومیر گسترده را میان آنان به همراه داشت. حکومت پهلوی با هدایت رسانه‌ها و نیروهای نظامی، این سرکوب را تحت عنوان مقابله با «بی‌نظمی و راهزنی» برای حفظ وحدت ملی توجیه می‌کرد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجاهدین در گلستان:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجاهدین در گلستان:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l213">خط ۲۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان و گنبدکاووس در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات بودند. مردم ترکمن‌صحرا نیز در جنبش «زن، زندگی، آزادی» مشارکت فعال داشتند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان و گنبدکاووس در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات بودند. مردم ترکمن‌صحرا نیز در جنبش «زن، زندگی، آزادی» مشارکت فعال داشتند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[آیدا رستمی]]،'''  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[آیدا رستمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]، [[نوید بادپا</ins>]]،''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[آرنیکا دباغ|آرنیکا دباغ،]] [[متین منتظرالظهور]]،  سینا حق‌شناس، [[محمد بهرامی]]،&#039;&#039;&#039;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[آرنیکا دباغ|آرنیکا دباغ،]] [[متین منتظرالظهور]]،  سینا حق‌شناس، [[محمد بهرامی]]،&#039;&#039;&#039;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93034&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۴ 2026-09-18T08:24:50Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l89">خط ۸۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دیوار بزرگ گرگان — دیوار سرخ:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;دیوار بزرگ گرگان — دیوار سرخ:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوار بزرگ گرگان (دیوار سرخ یا مار سرخ یا سد اسکندر) با طول بیش از ۱۹۵ کیلومتر، بلندترین و طولانی‌ترین بنای آجری باستانی جهان و دومین دیوار بزرگ جهان پس از دیوار بزرگ چین است. این دیوار در دوره ساسانی (قرن پنجم میلادی) برای دفاع از مرزهای شمال‌شرقی در برابر حملات اقوام بیابان‌گرد ساخته شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوار بزرگ گرگان (دیوار سرخ یا مار سرخ یا سد اسکندر) با طول بیش از ۱۹۵ کیلومتر، بلندترین و طولانی‌ترین بنای آجری باستانی جهان و دومین دیوار بزرگ جهان پس از دیوار بزرگ چین است. این دیوار در دوره ساسانی (قرن پنجم میلادی) برای دفاع از مرزهای شمال‌شرقی در برابر حملات اقوام بیابان‌گرد ساخته شد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهش دانشگاه ادینبرو این دیوار بزرگ را سامانه‌ای دفاعی به طول حدود ۲۰۰ کیلومتر معرفی می‌کند که بیش از ۳۰ دژ از آن پاسداری می‌کردندو طول آن را از مجموع دیوارهای هادریان و آنتونین بیشتر می‌داند. تاریخ‌گذاری علمی، ساخت دیوار را به سده‌های پنجم و ششم میلادی و دورهٔ ساسانی نسبت می‌دهدو نه به دورهٔ اشکانی یا افسانهٔ «دیوار اسکندر».</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره ساسانی و سده‌های نخست اسلامی، بخش بزرگی از استان کنونی گلستان با نام جرجان شناخته می‌شد. شهر تاریخی جرجان، واقع در نزدیکی گنبد کاووس امروزی، در قرون سوم تا پنجم هجری یکی از مهم‌ترین مراکز شهری، علمی و تجاری جهان اسلام بود. وسعت شهر، شبکه پیشرفته آبرسانی و رونق صنایع دستی و بازرگانی، جرجان را به یکی از مهم‌ترین شهرهای شرق ایران تبدیل کرده بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره ساسانی و سده‌های نخست اسلامی، بخش بزرگی از استان کنونی گلستان با نام جرجان شناخته می‌شد. شهر تاریخی جرجان، واقع در نزدیکی گنبد کاووس امروزی، در قرون سوم تا پنجم هجری یکی از مهم‌ترین مراکز شهری، علمی و تجاری جهان اسلام بود. وسعت شهر، شبکه پیشرفته آبرسانی و رونق صنایع دستی و بازرگانی، جرجان را به یکی از مهم‌ترین شهرهای شرق ایران تبدیل کرده بود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l94">خط ۹۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره‌های اشکانی و ساسانی، دشت گرگان هم اهمیت نظامی داشت و هم به‌واسطهٔ کانال‌ها و زمین‌های حاصلخیز، توان اقتصادی قابل توجهی ایجاد می‌کرد. پس از اسلام، جرجان به یکی از مراکز شهری و فرهنگی شمال ایران تبدیل شد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره‌های اشکانی و ساسانی، دشت گرگان هم اهمیت نظامی داشت و هم به‌واسطهٔ کانال‌ها و زمین‌های حاصلخیز، توان اقتصادی قابل توجهی ایجاد می‌کرد. پس از اسلام، جرجان به یکی از مراکز شهری و فرهنگی شمال ایران تبدیل شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ویرانی جرجان در یورش‌های مغول، به‌ویژه در سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی، بخش مهمی از سیمای شهری پیشین را از میان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برد؛ </del>بااین‌حال، نام و شبکهٔ تاریخی آن در بناهایی چون گنبد قابوس باقی مانده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ویرانی جرجان در یورش‌های مغول، به‌ویژه در سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی، بخش مهمی از سیمای شهری پیشین را از میان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برد. </ins>بااین‌حال، نام و شبکهٔ تاریخی آن در بناهایی چون گنبد قابوس باقی مانده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان امروزی، که در دوره‌هایی استرآباد نامیده می‌شد، باید در نسبت با این لایه‌های تاریخی خوانده شود. شهر معاصر بر روی یک تاریخ واحد بنا نشده، بلکه در میان هیرکانیا، جرجان اسلامی، راه‌های خزری و دولت‌های محلی شمال ایران شکل گرفته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان امروزی، که در دوره‌هایی استرآباد نامیده می‌شد، باید در نسبت با این لایه‌های تاریخی خوانده شود. شهر معاصر بر روی یک تاریخ واحد بنا نشده، بلکه در میان هیرکانیا، جرجان اسلامی، راه‌های خزری و دولت‌های محلی شمال ایران شکل گرفته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''پژوهش دانشگاه ادینبرو این دیوار بزرگ را سامانه‌ای دفاعی به طول حدود ۲۰۰ کیلومتر معرفی می‌کند که بیش از ۳۰ دژ از آن پاسداری می‌کردندو طول آن را از مجموع دیوارهای هادریان و آنتونین بیشتر می‌داند. تاریخ‌گذاری علمی، ساخت دیوار را به سده‌های پنجم و ششم میلادی و دورهٔ ساسانی نسبت می‌دهدو نه به دورهٔ اشکانی یا افسانهٔ «دیوار اسکندر».''' </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوره اسلامی تا عصر قاجار ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوره اسلامی تا عصر قاجار ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از شکوفایی جرجان، این منطقه در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی همچنان اهمیت راهبردی خود را حفظ کرد. در دوره صفویه، حضور قبایل ترکمن در شمال منطقه نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار جمعیتی کنونی استان داشت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از شکوفایی جرجان، این منطقه در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی همچنان اهمیت راهبردی خود را حفظ کرد. در دوره صفویه، حضور قبایل ترکمن در شمال منطقه نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار جمعیتی کنونی استان داشت.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l110">خط ۱۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این برج در نزدیکی ویرانه‌های جرجان باستان قرار دارد. یونسکو ارتفاع آن را ۵۳ متر گزارش می‌کند. برج از آجر پختهٔ بدون لعاب ساخته شده، بدنه‌ای استوانه‌ای و باریک‌شونده دارد و با سقف مخروطی پوشانده شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این برج در نزدیکی ویرانه‌های جرجان باستان قرار دارد. یونسکو ارتفاع آن را ۵۳ متر گزارش می‌کند. برج از آجر پختهٔ بدون لعاب ساخته شده، بدنه‌ای استوانه‌ای و باریک‌شونده دارد و با سقف مخروطی پوشانده شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت بنا تنها در قدمت یا مقیاس آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست. یونسکو </del>گنبد قابوس را نمونه‌ای نوآورانه از معماری اسلامی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌داند </del>که با هندسه و سازهٔ باربر آجری، ارتفاع چشمگیری ایجاد کرده است. فرم مخروطی آن بر برج‌های آرامگاهی ایران، آناتولی و آسیای مرکزی اثر گذاشت و به‌عنوان شاهدی از تبادل فرهنگی میان کوچ‌نشینان آسیای مرکزی و تمدن ایرانی شناخته شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت بنا تنها در قدمت یا مقیاس آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست، بلکه </ins>گنبد قابوس را نمونه‌ای نوآورانه از معماری اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </ins>که با هندسه و سازهٔ باربر آجری، ارتفاع چشمگیری ایجاد کرده است. فرم مخروطی آن بر برج‌های آرامگاهی ایران، آناتولی و آسیای مرکزی اثر گذاشت و به‌عنوان شاهدی از تبادل فرهنگی میان کوچ‌نشینان آسیای مرکزی و تمدن ایرانی شناخته شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره قاجار، [[عهدنامه ترکمانچای|عهدنامه ترکمنچای]] (۱۲۲۸ هجری) و [[عهدنامه گلستان]] (۱۱۹۲ شمسی / ۱۸۱۳ میلادی) که بخش‌های بزرگی از قفقاز را از ایران جدا کرد، در این منطقه امضا شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره قاجار، [[عهدنامه ترکمانچای|عهدنامه ترکمنچای]] (۱۲۲۸ هجری) و [[عهدنامه گلستان]] (۱۱۹۲ شمسی / ۱۸۱۳ میلادی) که بخش‌های بزرگی از قفقاز را از ایران جدا کرد، در این منطقه امضا شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ترکمن‌ها:'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ترکمن‌ها از اقوام تُرک‌تبار با فرهنگ و زبان خاص خود هستند که قرن‌هاست در شمال‌شرق ایران (گنبدکاووس، آق‌قلا، مراوه‌تپه) ساکن‌اند. فرهنگ ترکمنی — از قالی‌بافی تا اسب‌دوانی و موسیقی — بخش مهمی از هویت گلستان است.'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جغرافیا و اقلیم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جغرافیا و اقلیم ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان از شمال به ترکمنستان، از غرب به مازندران و از جنوب به سمنان و خراسان شمالی محدود است. استان از جنگل‌های هیرکانی (خزری) در جنوب تا دشت‌های استپی ترکمن‌صحرا در شمال گسترده شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان از شمال به ترکمنستان، از غرب به مازندران و از جنوب به سمنان و خراسان شمالی محدود است. استان از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جنگل‌های هیرکانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(خزری) در جنوب تا دشت‌های استپی ترکمن‌صحرا در شمال گسترده شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع اقلیمی استان در مقیاس محلی چشمگیر است: از جنگل‌های بارانی معتدل و دره‌های مرطوب تا استپ‌های کوهستانی و دشت‌های خشک. رود مادرَسو در دره‌های ذخیره‌گاه جریان دارد و تغییر ارتفاع، بارش و پوشش گیاهی، زیستگاه‌های متنوعی ایجاد کرده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع اقلیمی استان در مقیاس محلی چشمگیر است: از جنگل‌های بارانی معتدل و دره‌های مرطوب تا استپ‌های کوهستانی و دشت‌های خشک. رود مادرَسو در دره‌های ذخیره‌گاه جریان دارد و تغییر ارتفاع، بارش و پوشش گیاهی، زیستگاه‌های متنوعی ایجاد کرده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l125">خط ۱۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از منظر جغرافیای تاریخی، دشت گرگان در جنوب‌شرقی خزر یکی از مهم‌ترین پهنه‌های باستان‌شناختی شمال ایران به‌شمار می‌رود و آثار آن از دورهٔ پیشاتاریخ تا عصر اسلامی امتداد دارند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از منظر جغرافیای تاریخی، دشت گرگان در جنوب‌شرقی خزر یکی از مهم‌ترین پهنه‌های باستان‌شناختی شمال ایران به‌شمار می‌رود و آثار آن از دورهٔ پیشاتاریخ تا عصر اسلامی امتداد دارند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</del>== '''تشکیل استان گلستان''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''تشکیل استان گلستان''' ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تا سال ۱۳۷۶، منطقه کنونی گلستان بخشی از استان مازندران بود. با تصویب مجلس جمهوری اسلامی، استان گلستان تشکیل شد و شهر گرگان به عنوان مرکز آن انتخاب شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تا سال ۱۳۷۶، منطقه کنونی گلستان بخشی از استان مازندران بود. با تصویب مجلس جمهوری اسلامی، استان گلستان تشکیل شد و شهر گرگان به عنوان مرکز آن انتخاب شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l147">خط ۱۴۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این تنوع اقلیمی موجب شکل‌گیری زیستگاه‌های متعدد و تنوع بالای گونه‌های گیاهی و جانوری شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این تنوع اقلیمی موجب شکل‌گیری زیستگاه‌های متعدد و تنوع بالای گونه‌های گیاهی و جانوری شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جنگل‌های هیرکانی — میراث جهانی:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>جنگل‌های هیرکانی — میراث جهانی: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''[[جنگل‌های هیرکانی]]''' (خزری)، میراث جهانی یونسکو از آخرین بقایای جنگل‌های برگ‌ریز معتدله عصر سوم زمین‌شناسی هستند (قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال).</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگل‌های هیرکانی (خزری) — میراث جهانی یونسکو — از آخرین بقایای جنگل‌های برگ‌ریز معتدله عصر سوم زمین‌شناسی هستند (قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال). </del>پارک ملی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گلستان — </del>نخستین پارک ملی ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>در این جنگل‌ها واقع شده و زیستگاه پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای و مرال است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پارک ملی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گلستان، </ins>نخستین پارک ملی ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در این جنگل‌ها واقع شده و زیستگاه پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای و مرال است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش مهمی از [[جنگل‌های هیرکانی]] در استان گلستان قرار دارد. این جنگل‌ها که قدمتی میان ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال دارند، در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش مهمی از [[جنگل‌های هیرکانی]] در استان گلستان قرار دارد. این جنگل‌ها که قدمتی میان ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال دارند، در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l155">خط ۱۵۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونسکو این جنگل‌ها را یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های جنگلی جهان معرفی کرده است؛ زیرا بیش از ۳۲۰۰ گونه گیاهی آوندی، ۱۸۰ گونه پرنده و ۵۸ گونه پستاندار در این پهنه جنگلی ثبت شده‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونسکو این جنگل‌ها را یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های جنگلی جهان معرفی کرده است؛ زیرا بیش از ۳۲۰۰ گونه گیاهی آوندی، ۱۸۰ گونه پرنده و ۵۸ گونه پستاندار در این پهنه جنگلی ثبت شده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گرگ، مرال (گوزن قرمز هیرکانی)، شوکا(کوچک‌ترین گوزن ایران و نوعی گوزن ظریف بومی اوراسیا)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گرگ، مرال (گوزن قرمز هیرکانی)، شوکا (کوچک‌ترین گوزن ایران و نوعی گوزن ظریف بومی اوراسیا)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>ترکمن‌صحرا:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌صحرا:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>دشت ترکمن‌صحرا در شمال گلستان یکی از زیباترین دشت‌های استپی ایران است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>سرزمین اسب ترکمن (آخال‌تکه) و قالی ترکمن.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت ترکمن‌صحرا در شمال گلستان یکی از زیباترین دشت‌های استپی ایران است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. این دشت وسیع، </ins>سرزمین اسب ترکمن (آخال‌تکه) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </ins>و قالی ترکمن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با نقش‌های ویژه در این سرزمین بافته می‌شود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93033&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۲ 2026-09-18T07:12:52Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l98">خط ۹۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان امروزی، که در دوره‌هایی استرآباد نامیده می‌شد، باید در نسبت با این لایه‌های تاریخی خوانده شود. شهر معاصر بر روی یک تاریخ واحد بنا نشده، بلکه در میان هیرکانیا، جرجان اسلامی، راه‌های خزری و دولت‌های محلی شمال ایران شکل گرفته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان امروزی، که در دوره‌هایی استرآباد نامیده می‌شد، باید در نسبت با این لایه‌های تاریخی خوانده شود. شهر معاصر بر روی یک تاریخ واحد بنا نشده، بلکه در میان هیرکانیا، جرجان اسلامی، راه‌های خزری و دولت‌های محلی شمال ایران شکل گرفته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پژوهش دانشگاه ادینبرو این دیوار بزرگ را سامانه‌ای دفاعی به طول حدود ۲۰۰ کیلومتر معرفی می‌کند که بیش از ۳۰ دژ از آن پاسداری می‌کردندو طول آن را از مجموع دیوارهای هادریان و آنتونین بیشتر می‌داند. تاریخ‌گذاری علمی، ساخت دیوار را به سده‌های پنجم و ششم میلادی و دورهٔ ساسانی نسبت می‌دهدو نه به دورهٔ اشکانی یا افسانهٔ «دیوار اسکندر».  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>پژوهش دانشگاه ادینبرو این دیوار بزرگ را سامانه‌ای دفاعی به طول حدود ۲۰۰ کیلومتر معرفی می‌کند که بیش از ۳۰ دژ از آن پاسداری می‌کردندو طول آن را از مجموع دیوارهای هادریان و آنتونین بیشتر می‌داند. تاریخ‌گذاری علمی، ساخت دیوار را به سده‌های پنجم و ششم میلادی و دورهٔ ساسانی نسبت می‌دهدو نه به دورهٔ اشکانی یا افسانهٔ «دیوار اسکندر».<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوره اسلامی تا عصر قاجار ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوره اسلامی تا عصر قاجار ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l106">خط ۱۰۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;گنبد قابوس — میراث جهانی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;گنبد قابوس — میراث جهانی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برج گنبد قابوس، بلندترین برج آجری جهان، در سال ۱۰۰۶ میلادی(۳۷۵ هجری) برای قابوس بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وشمگیر، </del>فرمانروای زیاری و ادیب، ساخته شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برج گنبد قابوس، بلندترین برج آجری جهان، در سال ۱۰۰۶ میلادی(۳۷۵ هجری) برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آل زیار|'''</ins>قابوس بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وشمگیر''']]، </ins>فرمانروای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آل زیار|'''</ins>زیاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''']] </ins>و ادیب، ساخته شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این برج در نزدیکی ویرانه‌های جرجان باستان قرار دارد. یونسکو ارتفاع آن را ۵۳ متر گزارش می‌کند. برج از آجر پختهٔ بدون لعاب ساخته شده، بدنه‌ای استوانه‌ای و باریک‌شونده دارد و با سقف مخروطی پوشانده شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این برج در نزدیکی ویرانه‌های جرجان باستان قرار دارد. یونسکو ارتفاع آن را ۵۳ متر گزارش می‌کند. برج از آجر پختهٔ بدون لعاب ساخته شده، بدنه‌ای استوانه‌ای و باریک‌شونده دارد و با سقف مخروطی پوشانده شده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l216">خط ۲۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان و گنبدکاووس در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات بودند. مردم ترکمن‌صحرا نیز در جنبش «زن، زندگی، آزادی» مشارکت فعال داشتند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گرگان و گنبدکاووس در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات بودند. مردم ترکمن‌صحرا نیز در جنبش «زن، زندگی، آزادی» مشارکت فعال داشتند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''[[آیدا رستمی]]،''' </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''[[آرنیکا دباغ|آرنیکا دباغ،]] [[متین منتظرالظهور]]،  سینا حق‌شناس، [[محمد بهرامی]]،''' </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</ins></div></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93016&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۹ 2026-09-17T13:59:04Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l68">خط ۶۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همین گوناگونی طبیعی با لایه‌های تاریخی هیرکانیا، جرجان، دولت زیاری، میراث ساسانی، فرهنگ ترکمنی و اقتصاد کشاورزی درهم تنیده شده است. گنبد قابوس، دیوار بزرگ گرگان، ذخیره‌گاه زیست‌کرهٔ گلستان و جنگل‌های هیرکانی، چهار نشانهٔ برجستهٔ این پیوند میان طبیعت، مهندسی و حافظهٔ تاریخی‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همین گوناگونی طبیعی با لایه‌های تاریخی هیرکانیا، جرجان، دولت زیاری، میراث ساسانی، فرهنگ ترکمنی و اقتصاد کشاورزی درهم تنیده شده است. گنبد قابوس، دیوار بزرگ گرگان، ذخیره‌گاه زیست‌کرهٔ گلستان و جنگل‌های هیرکانی، چهار نشانهٔ برجستهٔ این پیوند میان طبیعت، مهندسی و حافظهٔ تاریخی‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">⬛ </del>مرکز استان: گرگان</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرکز استان: گرگان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">⬛ </del>مساحت: ۲۰,۳۶۷ کیلومتر مربع</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مساحت: ۲۰,۳۶۷ کیلومتر مربع</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">⬛ </del>جمعیت: حدود ۱.۹ میلیون نفر (۱۴۰۰)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت: حدود ۱.۹ میلیون نفر (۱۴۰۰)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">⬛ </del>شهرستان‌ها: ۱۴ شهرستان (گرگان، گنبدکاووس، آق‌قلا، علی‌آباد کتول، بندرگز، مینودشت و...)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان‌ها: ۱۴ شهرستان (گرگان، گنبدکاووس، آق‌قلا، علی‌آباد کتول، بندرگز، مینودشت و...)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">⬛ </del>آب و هوا: معتدل و مرطوب (شمال)؛ نیمه‌خشک استپی (شرق)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوا: معتدل و مرطوب (شمال)؛ نیمه‌خشک استپی (شرق)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">⬛ </del>زبان: فارسی، ترکمنی، ترکی، بلوچی، سیستانی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زبان: فارسی، ترکمنی، ترکی، بلوچی، سیستانی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>────────────────────────────────────────────────────────────</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>────────────────────────────────────────────────────────────</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l106">خط ۱۰۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;گنبد قابوس — میراث جهانی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;گنبد قابوس — میراث جهانی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برج گنبد قابوس، بلندترین برج آجری جهان، در سال ۱۰۰۶ میلادی(۳۷۵ هجری) برای قابوس بن وشمگیر، فرمانروای زیاری و ادیب، ساخته شد.این برج در نزدیکی ویرانه‌های جرجان باستان قرار دارد. یونسکو ارتفاع آن را ۵۳ متر گزارش می‌کند. برج از آجر پختهٔ بدون لعاب ساخته شده، بدنه‌ای استوانه‌ای و باریک‌شونده دارد و با سقف مخروطی پوشانده شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برج گنبد قابوس، بلندترین برج آجری جهان، در سال ۱۰۰۶ میلادی(۳۷۵ هجری) برای قابوس بن وشمگیر، فرمانروای زیاری و ادیب، ساخته شد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این برج در نزدیکی ویرانه‌های جرجان باستان قرار دارد. یونسکو ارتفاع آن را ۵۳ متر گزارش می‌کند. برج از آجر پختهٔ بدون لعاب ساخته شده، بدنه‌ای استوانه‌ای و باریک‌شونده دارد و با سقف مخروطی پوشانده شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت بنا تنها در قدمت یا مقیاس آن نیست. یونسکو گنبد قابوس را نمونه‌ای نوآورانه از معماری اسلامی می‌داند که با هندسه و سازهٔ باربر آجری، ارتفاع چشمگیری ایجاد کرده است. فرم مخروطی آن بر برج‌های آرامگاهی ایران، آناتولی و آسیای مرکزی اثر گذاشت و به‌عنوان شاهدی از تبادل فرهنگی میان کوچ‌نشینان آسیای مرکزی و تمدن ایرانی شناخته شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اهمیت بنا تنها در قدمت یا مقیاس آن نیست. یونسکو گنبد قابوس را نمونه‌ای نوآورانه از معماری اسلامی می‌داند که با هندسه و سازهٔ باربر آجری، ارتفاع چشمگیری ایجاد کرده است. فرم مخروطی آن بر برج‌های آرامگاهی ایران، آناتولی و آسیای مرکزی اثر گذاشت و به‌عنوان شاهدی از تبادل فرهنگی میان کوچ‌نشینان آسیای مرکزی و تمدن ایرانی شناخته شد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l155">خط ۱۵۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گرگ، مرال (گوزن قرمز هیرکانی)، شوکا(کوچک‌ترین گوزن ایران و نوعی گوزن ظریف بومی اوراسیا)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گرگ، مرال (گوزن قرمز هیرکانی)، شوکا(کوچک‌ترین گوزن ایران و نوعی گوزن ظریف بومی اوراسیا)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌صحرا:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>ترکمن‌صحرا:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت ترکمن‌صحرا در شمال گلستان یکی از زیباترین دشت‌های استپی ایران است — سرزمین اسب ترکمن (آخال‌تکه) و قالی ترکمن.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>دشت ترکمن‌صحرا در شمال گلستان یکی از زیباترین دشت‌های استپی ایران است — سرزمین اسب ترکمن (آخال‌تکه) و قالی ترکمن.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اقتصاد گلستان بر کشاورزی، دامداری، شیلات و صنعت استوار است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گلستان یکی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین استان‌های کشاورزی ایران — به‌ویژه تولید پنبه، گندم </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانه‌های روغنی — است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اقتصاد گلستان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر پایهٔ پیوند میان زمین، آب، جنگل و شبکه‌های انسانی شکل گرفته است و </ins>بر کشاورزی، دامداری، شیلات و صنعت استوار است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دشت‌ها، غلات و محصولات زراعی اهمیت بنیادی دارند و در نواحی خزری، باغداری و فعالیت‌های وابسته به آب تقویت می‌شود. در امتداد ساحل و آبراهه‌ها، شیلات و اقتصاد ساحلی مطرح است.در مناطق روستایی و ترکمن‌نشین، دامداری، صنایع‌دستی و تولیدات خانگی بخشی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معیشت را می‌سازند. ابریشم و بافته‌های سنتی نیز تنها کالا نیستند، بلکه حامل مهارت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هویت‌ این استان را نمایش می‌دهد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پنبه و کشاورزی:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پنبه و کشاورزی:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l177">خط ۱۷۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پارک ملی گلستان، برج گنبد قابوس (یونسکو)، آبشار لوه، خالدنبی (مقبره باستانی)، ترکمن‌صحرا و سواحل بندرگز از جاذبه‌های گردشگری هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پارک ملی گلستان، برج گنبد قابوس (یونسکو)، آبشار لوه، خالدنبی (مقبره باستانی)، ترکمن‌صحرا و سواحل بندرگز از جاذبه‌های گردشگری هستند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بااین‌حال، منابع طبیعی استان با فشارهایی روبه‌رو هستند. یونسکو از ترافیک، چرای بیش از ظرفیت و جنگل‌زدایی در ناحیهٔ گذار ذخیره‌گاه نام می‌برد.آیندهٔ اقتصاد گلستان به توانایی آن در تلفیق بهره‌وری کشاورزی با مدیریت آب، حفاظت جنگل با درآمد محلی و توسعهٔ گردشگری با محدودیت‌های محیط‌زیستی وابسته است.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان از متنوع‌ترین استان‌های ایران از نظر قومی و فرهنگی است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>فارس‌ها، ترکمن‌ها، ترک‌ها، بلوچ‌ها، سیستانی‌ها و قزلباش‌ها در کنار هم زندگی می‌کنند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گلستان از متنوع‌ترین استان‌های ایران از نظر قومی و فرهنگی است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>فارس‌ها، ترکمن‌ها، ترک‌ها، بلوچ‌ها، سیستانی‌ها و قزلباش‌ها در کنار هم زندگی می‌کنند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. این تنوع نتیجه قرن‌ها همزیستی اقوام مختلف در این منطقه است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگ ترکمنی:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== ترکمن‌ها ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکمن‌ها یکی از شناخته‌شده‌ترین گروه‌های قومی استان هستند که عمدتاً در شمال و شمال‌غرب استان زندگی می‌کنند.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌ها فرهنگ غنی و متمایزی دارند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>از قالی‌بافی و آلاچیق (یورت/خیمه ترکمنی) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا </del>موسیقی دوتار و آوازهای مقامی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>رقص ترکمنی و جشن عروسی ترکمنی از دیدنی‌ترین مراسم فرهنگی ایران هستند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌ها فرهنگ غنی و متمایزی دارند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرورش اسب، </ins>قالی‌بافی و آلاچیق (یورت/خیمه ترکمنی)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>موسیقی دوتار و آوازهای مقامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا </ins>رقص ترکمنی و جشن عروسی ترکمنی از دیدنی‌ترین مراسم فرهنگی ایران هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موسیقی:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موسیقی:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موسیقی دوتار ترکمنی و مقام‌خوانی از میراث ناملموس فرهنگی است. مختومقلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراغی — </del>بزرگ‌ترین شاعر ترکمن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>در گلستان زاده شد و شعرهایش سرود ملی ترکمن‌هاست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موسیقی دوتار ترکمنی و مقام‌خوانی از میراث ناملموس فرهنگی است. مختومقلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراغی، </ins>بزرگ‌ترین شاعر ترکمن در گلستان زاده شد و شعرهایش سرود ملی ترکمن‌هاست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غذاهای محلی:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غذاهای محلی:</div></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93012&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۳ 2026-09-17T09:43:33Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58">خط ۵۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank12_name_sec2      = رویداد تاریخی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank12_name_sec2      = رویداد تاریخی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank12_info_sec2      = عهدنامه گلستان (۱۸۱۳ میلادی) — جدایی بخش‌های بزرگی از قفقاز از ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank12_info_sec2      = عهدنامه گلستان (۱۸۱۳ میلادی) — جدایی بخش‌های بزرگی از قفقاز از ایران</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank13_name_sec2      = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه زمانی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank13_name_sec2      =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank13_info_sec2      = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به وقت ایران (+۳:۳۰)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| blank13_info_sec2      =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=93010&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۸ 2026-09-17T09:38:33Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l153">خط ۱۵۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونسکو این جنگل‌ها را یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های جنگلی جهان معرفی کرده است؛ زیرا بیش از ۳۲۰۰ گونه گیاهی آوندی، ۱۸۰ گونه پرنده و ۵۸ گونه پستاندار در این پهنه جنگلی ثبت شده‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونسکو این جنگل‌ها را یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های جنگلی جهان معرفی کرده است؛ زیرا بیش از ۳۲۰۰ گونه گیاهی آوندی، ۱۸۰ گونه پرنده و ۵۸ گونه پستاندار در این پهنه جنگلی ثبت شده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پلنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی، </ins>خرس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قهوه‌ای، گرگ، </ins>مرال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(گوزن قرمز هیرکانی)، </ins>شوکا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(کوچک‌ترین گوزن ایران و نوعی گوزن ظریف بومی اوراسیا)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>پلنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>خرس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قهوه‌ای]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گرگ]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>مرال<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>شوکا<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌صحرا:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌صحرا:</div></td></tr> </table> Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B1%DB%B0/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=92930&oldid=prev Hamidreza در ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۰ 2026-09-15T14:40:35Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l99">خط ۹۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پژوهش دانشگاه ادینبرو این دیوار بزرگ را سامانه‌ای دفاعی به طول حدود ۲۰۰ کیلومتر معرفی می‌کند که بیش از ۳۰ دژ از آن پاسداری می‌کردندو طول آن را از مجموع دیوارهای هادریان و آنتونین بیشتر می‌داند. تاریخ‌گذاری علمی، ساخت دیوار را به سده‌های پنجم و ششم میلادی و دورهٔ ساسانی نسبت می‌دهدو نه به دورهٔ اشکانی یا افسانهٔ «دیوار اسکندر».  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پژوهش دانشگاه ادینبرو این دیوار بزرگ را سامانه‌ای دفاعی به طول حدود ۲۰۰ کیلومتر معرفی می‌کند که بیش از ۳۰ دژ از آن پاسداری می‌کردندو طول آن را از مجموع دیوارهای هادریان و آنتونین بیشتر می‌داند. تاریخ‌گذاری علمی، ساخت دیوار را به سده‌های پنجم و ششم میلادی و دورهٔ ساسانی نسبت می‌دهدو نه به دورهٔ اشکانی یا افسانهٔ «دیوار اسکندر».  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== دوره اسلامی تا عصر قاجار ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از شکوفایی جرجان، این منطقه در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی همچنان اهمیت راهبردی خود را حفظ کرد. در دوره صفویه، حضور قبایل ترکمن در شمال منطقه نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار جمعیتی کنونی استان داشت.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در عصر قاجار نیز استرآباد (نام تاریخی گرگان) یکی از شهرهای مهم شمال ایران محسوب می‌شد و به دلیل نزدیکی به مرزهای شمالی، اهمیت نظامی و اداری ویژه‌ای داشت.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;گنبد قابوس — میراث جهانی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== &#039;&#039;&#039;گنبد قابوس — میراث جهانی:&#039;&#039;&#039; ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l132">خط ۱۳۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* معتدل و مرطوب در نواحی ساحلی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* معتدل و مرطوب در نواحی ساحلی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نواحی نزدیک دریای خزر دارای آب‌وهوای معتدل و مرطوب هستند. بارندگی در این مناطق نسبتاً زیاد است و پوشش جنگلی گسترده‌ای را پدید آورده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کوهستانی و سرد در ارتفاعات جنوبی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کوهستانی و سرد در ارتفاعات جنوبی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتفاعات جنوبی زمستان‌های سرد و پربرف و تابستان‌های معتدل دارند و بسیاری از سرچشمه‌های رودخانه‌های استان در همین ارتفاعات قرار گرفته‌اند.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نیمه‌خشک در بخش‌هایی از دشت شمالی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نیمه‌خشک در بخش‌هایی از دشت شمالی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش‌هایی از دشت شمالی استان به دلیل فاصله از رطوبت دریای خزر، اقلیمی نیمه‌خشک دارند که برای کشاورزی مکانیزه و دامداری مناسب است.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این تنوع اقلیمی موجب شکل‌گیری زیستگاه‌های متعدد و تنوع بالای گونه‌های گیاهی و جانوری شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این تنوع اقلیمی موجب شکل‌گیری زیستگاه‌های متعدد و تنوع بالای گونه‌های گیاهی و جانوری شده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l142">خط ۱۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جنگل‌های هیرکانی (خزری) — میراث جهانی یونسکو — از آخرین بقایای جنگل‌های برگ‌ریز معتدله عصر سوم زمین‌شناسی هستند (قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال). پارک ملی گلستان — نخستین پارک ملی ایران — در این جنگل‌ها واقع شده و زیستگاه پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای و مرال است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جنگل‌های هیرکانی (خزری) — میراث جهانی یونسکو — از آخرین بقایای جنگل‌های برگ‌ریز معتدله عصر سوم زمین‌شناسی هستند (قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال). پارک ملی گلستان — نخستین پارک ملی ایران — در این جنگل‌ها واقع شده و زیستگاه پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای و مرال است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش مهمی از [[جنگل‌های هیرکانی]] در استان گلستان قرار دارد. این جنگل‌ها که قدمتی میان ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال دارند، در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونسکو این جنگل‌ها را یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های جنگلی جهان معرفی کرده است؛ زیرا بیش از ۳۲۰۰ گونه گیاهی آوندی، ۱۸۰ گونه پرنده و ۵۸ گونه پستاندار در این پهنه جنگلی ثبت شده‌اند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از گونه‌های شاخص این جنگل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پلنگ ایرانی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خرس قهوه‌ای]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گرگ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مرال]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شوکا]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌صحرا:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ترکمن‌صحرا:</div></td></tr> </table> Hamidreza