https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%3AHamidreza%DB%B7%2F%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86 2026-09-26T17:09:28Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90907&oldid=prev 2026-07-30T15:42:08Z

<p>صفحه را خالی کرد</p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&amp;diff=90907&amp;oldid=90904">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90904&oldid=prev 2026-07-30T15:37:23Z

<p>ویراستاری مقاله قبل از انتشار</p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&amp;diff=90904&amp;oldid=90874">نمایش تغییرات</a>

Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90874&oldid=prev 2026-07-28T19:29:19Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l126">خط ۱۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از موضوعات مهم در تاریخ اجتماعی همدان، حضور دیرینه جامعه یهودیان در این شهر است. حضور یهودیان در همدان به دوران باستان بازمی‌گردد و در منابع یهودی، ارتباط حضور آنان در سرزمین ماد با تبعید گروه‌هایی از بنی‌اسرائیل در دوران آشوریان مطرح شده است. به دلیل اهمیت سیاسی و جمعیتی همدان در دوران ماد، این احتمال مطرح شده که گروه‌هایی از یهودیان در این شهر سکونت کرده باشند. بر همین اساس، جامعه یهودیان همدان از کهن‌ترین جوامع یهودی خارج از سرزمین اسرائیل دانسته شده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از موضوعات مهم در تاریخ اجتماعی همدان، حضور دیرینه جامعه یهودیان در این شهر است. حضور یهودیان در همدان به دوران باستان بازمی‌گردد و در منابع یهودی، ارتباط حضور آنان در سرزمین ماد با تبعید گروه‌هایی از بنی‌اسرائیل در دوران آشوریان مطرح شده است. به دلیل اهمیت سیاسی و جمعیتی همدان در دوران ماد، این احتمال مطرح شده که گروه‌هایی از یهودیان در این شهر سکونت کرده باشند. بر همین اساس، جامعه یهودیان همدان از کهن‌ترین جوامع یهودی خارج از سرزمین اسرائیل دانسته شده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان در دوره اسلامی نیز یکی از مراکز مهم زندگی فرهنگی و مذهبی یهودیان ایران بود. در دوره عباسی، مدارس دینی یهودی در همدان فعالیت داشتند و ارتباط این جامعه با مراکز علمی یهودیان در عراق تقویت شد. این شهر تا اواخر قرن هجدهم میلادی یکی از مراکز مهم فرهنگ و آموزش دینی یهودیان در ایران به شمار می‌رفت. در تاریخ این جامعه، شخصیت‌هایی مانند یهودا همدانی و '''رشیدالدین فضل‌الله همدانی''' نیز مطرح شده‌اند؛ هرچند درباره پیشینه یهودی رشیدالدین میان پژوهشگران بحث‌هایی وجود دارد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان در دوره اسلامی نیز یکی از مراکز مهم زندگی فرهنگی و مذهبی یهودیان ایران بود. در دوره عباسی، مدارس دینی یهودی در همدان فعالیت داشتند و ارتباط این جامعه با مراکز علمی یهودیان در عراق تقویت شد. این شهر تا اواخر قرن هجدهم میلادی یکی از مراکز مهم فرهنگ و آموزش دینی یهودیان در ایران به شمار می‌رفت. در تاریخ این جامعه، شخصیت‌هایی مانند یهودا همدانی و '''رشیدالدین فضل‌الله همدانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>'''نیز مطرح شده‌اند؛ هرچند درباره پیشینه یهودی رشیدالدین میان پژوهشگران بحث‌هایی وجود دارد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گویش یهودیان همدان ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گویش یهودیان همدان ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l138">خط ۱۳۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== اقتصاد: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== اقتصاد: ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان بر کشاورزی، دامداری، صنعت و گردشگری استوار است. سیب‌زمینی همدان معروف‌ترین محصول زراعی استان و ایران است  و این استان بزرگ‌ترین تولیدکننده سیب‌زمینی کشور می‌باشد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصاد </ins>همدان بر کشاورزی، دامداری، صنعت و گردشگری استوار است. سیب‌زمینی همدان معروف‌ترین محصول زراعی استان و ایران است  و این استان بزرگ‌ترین تولیدکننده سیب‌زمینی کشور می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>انگور و شیره انگور ملایر،گردوی تویسرکان، عسل، انگشت پیچ و حلوا ارده نیز از محصولات مهم این استان هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>انگور و شیره انگور ملایر،گردوی تویسرکان، عسل، انگشت پیچ و حلوا ارده نیز از محصولات مهم این استان هستند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l148">خط ۱۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گردشگری: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گردشگری: ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرامگاه حیقوق نبی، یکی از پیامبران بنی‌اسراییل، تپه هگمتانه، آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، کتیبه‌های گنج‌نامه، غار علیصدر، مقبره استر و مردخای (مقدس یهودیان)، برج قربان متعلق به دوره صفویه، شیرسنگی، مسجد جامع همدان و بازار تاریخی و... از جاذبه‌های گردشگری این استان هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرامگاه حیقوق نبی، یکی از پیامبران بنی‌اسراییل، تپه هگمتانه، آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، کتیبه‌های گنج‌نامه، غار علیصدر، مقبره استر و مردخای (مقدس یهودیان)، برج قربان متعلق به دوره صفویه، شیرسنگی، مسجد جامع همدان و بازار تاریخی و... از جاذبه‌های گردشگری این استان هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تپه هگمتانه همدان:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;غار علیصدر:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;غار علیصدر:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l209">خط ۲۰۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دانشگاه با مجاهدین آشنا شد و پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تمام وقت در سازمان فعالیت کرد. بهجت دستگیر شد و ماه‌ها زیر شدیدترین شکنجه‌ها قرار گرفت اما لب‌های رازدارش هرگز گشوده نشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دانشگاه با مجاهدین آشنا شد و پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تمام وقت در سازمان فعالیت کرد. بهجت دستگیر شد و ماه‌ها زیر شدیدترین شکنجه‌ها قرار گرفت اما لب‌های رازدارش هرگز گشوده نشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ۹ خرداد ۱۳۶۳ در صحن زندان همدان، همراه با اشرف احمدی‌زاده و بهزاد افصحی بر فراز دارهای برافراشته دژخیمان به شهادت رسید. هر سه تا آخرین لحظه بر آرمان‌های خود پایدار ماندند.&lt;ref&gt;[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/16630 با یاد مجاهد شهید بهجت (پری) صدوقی-سازمان مجاهدین]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهجت </ins>در ۹ خرداد ۱۳۶۳ در صحن زندان همدان، همراه با اشرف احمدی‌زاده و بهزاد افصحی بر فراز دارهای برافراشته دژخیمان به شهادت رسید. هر سه تا آخرین لحظه بر آرمان‌های خود پایدار ماندند.&lt;ref&gt;[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/16630 با یاد مجاهد شهید بهجت (پری) صدوقی-سازمان مجاهدین]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کشتار ۶۷ در همدان: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کشتار ۶۷ در همدان: ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l217">خط ۲۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان در قیام سراسری ۱۴۰۱ و قیام دی‌ماه ۱۴۰۴ از شهرهای فعال بود. در قیام ۱۴۰۴، بازار همدان از اولین بازارهایی بود که به اعتصاب پیوست و اعتراضات از بازار به خیابان‌ها کشیده شد. مردم این استان در شهرهای مختلف برای ابراز نارضایتی خود از وضعیت بدمعیشتی به خیابان‌ها آمدند، اما نیروهای سرکوبگر رژیم، این تظاهرات مسالمت‌آمیز را با گلوله جنگی پاسخ دادند که بسیاری از این تظاهر کنندگان به شهادت رسیدند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان در قیام سراسری ۱۴۰۱ و قیام دی‌ماه ۱۴۰۴ از شهرهای فعال بود. در قیام ۱۴۰۴، بازار همدان از اولین بازارهایی بود که به اعتصاب پیوست و اعتراضات از بازار به خیابان‌ها کشیده شد. مردم این استان در شهرهای مختلف برای ابراز نارضایتی خود از وضعیت بدمعیشتی به خیابان‌ها آمدند، اما نیروهای سرکوبگر رژیم، این تظاهرات مسالمت‌آمیز را با گلوله جنگی پاسخ دادند که بسیاری از این تظاهر کنندگان به شهادت رسیدند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از مستندترین اسناد این کشتار که در ۱۸ و ۱۹دی‌ماه ۱۴۰۴ به‌وقوع پیوست، فایل صوتی تماس تلفنی [[بهنام درویش]] با مادرش است که چند دقیقه پیش از شهادت ضبط شده‌است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این مکالمه کوتاه، او با لحنی مصمم از شلوغی جمعیت و تیراندازی‌ها سخن می‌گوید و با شور و شعف انقلابی و حضور در جمع معترضان شعار می‌دهد: «توپ، تانک، مسلسل دیگه اثر ندارد... به مادرم بگویید دیگر پسر ندارد.»</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از مستندترین اسناد این کشتار که در ۱۸ و ۱۹دی‌ماه ۱۴۰۴ به‌وقوع پیوست، فایل صوتی تماس تلفنی [[بهنام درویش]] با مادرش است که چند دقیقه پیش از شهادت ضبط شده‌است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران‌پدیا نام ۲۶نفر از این شهدا را در فهرست [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان|جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴]] در استان همدان ثبت نموده‌است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این مکالمه کوتاه، بهنام با لحنی مصمم از شلوغی جمعیت و تیراندازی‌ها سخن می‌گوید و با شور و شعف انقلابی و حضور در جمع معترضان شعار می‌دهد: &lt;blockquote&gt;«توپ، تانک، مسلسل دیگه اثر ندارد... به مادرم بگویید دیگر پسر ندارد.»&lt;/blockquote&gt;</ins>ایران‌پدیا نام ۲۶نفر از این شهدا را در فهرست [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان|جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴]] در استان همدان ثبت نموده‌است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90857&oldid=prev 2026-07-28T14:34:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l206">خط ۲۰۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تحصیلات ابتدایی و متوسطه را با رتبه ممتاز گذراند و در سال ۱۳۵۶ در رشته ادبیات دانشگاه مشهد پذیرفته شد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تحصیلات ابتدایی و متوسطه را با رتبه ممتاز گذراند و در سال ۱۳۵۶ در رشته ادبیات دانشگاه مشهد پذیرفته شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:بهنام درویش1.jpg|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایگزین</del>=بهنام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درویش: قبل از </del>شهادت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با مادرش تماس تلفنی می‌گیرد وشعار می‌دهد: «توپ، تانک، مسلسل دیگه اثر ندارد... به مادرم بگویید دیگر پسر ندارد.»</del>|بندانگشتی|243x243px|بهنام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درویش: قبل از </del>شهادت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با مادرش تماس تلفنی می‌گیرد وشعار می‌دهد: «توپ، تانک، مسلسل دیگه اثر ندارد... به مادرم بگویید دیگر پسر ندارد.»</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:بهنام درویش1.jpg|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">alt</ins>=بهنام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درویش، (زادهٔ ۱۳۷۱ – </ins>شهادت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹ دی ۱۴۰۴)</ins>|بندانگشتی|243x243px|بهنام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درویش، (زادهٔ ۱۳۷۱ – </ins>شهادت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۹ دی ۱۴۰۴)</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دانشگاه با مجاهدین آشنا شد و پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تمام وقت در سازمان فعالیت کرد. بهجت دستگیر شد و ماه‌ها زیر شدیدترین شکنجه‌ها قرار گرفت اما لب‌های رازدارش هرگز گشوده نشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دانشگاه با مجاهدین آشنا شد و پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تمام وقت در سازمان فعالیت کرد. بهجت دستگیر شد و ماه‌ها زیر شدیدترین شکنجه‌ها قرار گرفت اما لب‌های رازدارش هرگز گشوده نشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l215">خط ۲۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴: ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان در قیام سراسری ۱۴۰۱ و قیام دی‌ماه ۱۴۰۴ از شهرهای فعال بود. در قیام ۱۴۰۴، بازار همدان از اولین بازارهایی بود که به اعتصاب پیوست و اعتراضات از بازار به خیابان‌ها کشیده شد.مردم این استان در شهرهای مختلف برای ابراز نارضایتی خود از وضعیت بدمعیشتی به خیابان‌ها آمدند، اما نیروهای سرکوبگر رژیم، این تظاهرات مسالمت‌آمیز را با گلوله جنگی پاسخ دادند که بسیاری از این تظاهر کنندگان به شهادت رسیدند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان در قیام سراسری ۱۴۰۱ و قیام دی‌ماه ۱۴۰۴ از شهرهای فعال بود. در قیام ۱۴۰۴، بازار همدان از اولین بازارهایی بود که به اعتصاب پیوست و اعتراضات از بازار به خیابان‌ها کشیده شد. مردم این استان در شهرهای مختلف برای ابراز نارضایتی خود از وضعیت بدمعیشتی به خیابان‌ها آمدند، اما نیروهای سرکوبگر رژیم، این تظاهرات مسالمت‌آمیز را با گلوله جنگی پاسخ دادند که بسیاری از این تظاهر کنندگان به شهادت رسیدند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از مستندترین اسناد این کشتار که در ۱۸ و ۱۹دی‌ماه ۱۴۰۴ به‌وقوع پیوست، فایل صوتی تماس تلفنی [[بهنام درویش]] با مادرش است که چند دقیقه پیش از شهادت ضبط شده‌است. در این مکالمه کوتاه، او با لحنی مصمم از شلوغی جمعیت و تیراندازی‌ها سخن می‌گوید و با شور و شعف انقلابی و حضور در جمع معترضان شعار می‌دهد: «توپ، تانک، مسلسل دیگه اثر ندارد... به مادرم بگویید دیگر پسر ندارد.»</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران‌پدیا نام ۲۶نفر از این شهدا را در فهرست [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان|جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴]] در استان همدان ثبت نموده‌است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران‌پدیا نام ۲۶نفر از این شهدا را در فهرست [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان|جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴]] در استان همدان ثبت نموده‌است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90856&oldid=prev 2026-07-28T14:29:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l123">خط ۱۲۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== جامعه یهودیان همدان ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== جامعه یهودیان همدان ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:شیرسنگی.jpg|جایگزین=شیرسنگی - همدان|بندانگشتی|شیرسنگی - همدان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از موضوعات مهم در تاریخ اجتماعی همدان، حضور دیرینه جامعه یهودیان در این شهر است. حضور یهودیان در همدان به دوران باستان بازمی‌گردد و در منابع یهودی، ارتباط حضور آنان در سرزمین ماد با تبعید گروه‌هایی از بنی‌اسرائیل در دوران آشوریان مطرح شده است. به دلیل اهمیت سیاسی و جمعیتی همدان در دوران ماد، این احتمال مطرح شده که گروه‌هایی از یهودیان در این شهر سکونت کرده باشند. بر همین اساس، جامعه یهودیان همدان از کهن‌ترین جوامع یهودی خارج از سرزمین اسرائیل دانسته شده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از موضوعات مهم در تاریخ اجتماعی همدان، حضور دیرینه جامعه یهودیان در این شهر است. حضور یهودیان در همدان به دوران باستان بازمی‌گردد و در منابع یهودی، ارتباط حضور آنان در سرزمین ماد با تبعید گروه‌هایی از بنی‌اسرائیل در دوران آشوریان مطرح شده است. به دلیل اهمیت سیاسی و جمعیتی همدان در دوران ماد، این احتمال مطرح شده که گروه‌هایی از یهودیان در این شهر سکونت کرده باشند. بر همین اساس، جامعه یهودیان همدان از کهن‌ترین جوامع یهودی خارج از سرزمین اسرائیل دانسته شده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90854&oldid=prev 2026-07-28T14:26:53Z

<p></p> <a href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&amp;diff=90854&amp;oldid=90852">نمایش تغییرات</a>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90852&oldid=prev 2026-07-28T14:13:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l98">خط ۹۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آثار تاریخی و باستانی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آثار تاریخی و باستانی ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:همدان.jpg|جایگزین=استان همدان|بندانگشتی|استان همدان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان مجموعه‌ای از آثار تاریخی متعلق به دوره‌های پیش از اسلام و دوره اسلامی را در خود جای داده است. یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی شهر، تپه هگمتانه است که در شمال‌شرقی همدان قرار دارد. کاوش‌های باستان‌شناسی در این محوطه از دهه ۱۹۸۰ میلادی ادامه داشته و بقایای معماری خشتی مهمی در آن کشف شده است.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان مجموعه‌ای از آثار تاریخی متعلق به دوره‌های پیش از اسلام و دوره اسلامی را در خود جای داده است. یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی شهر، تپه هگمتانه است که در شمال‌شرقی همدان قرار دارد. کاوش‌های باستان‌شناسی در این محوطه از دهه ۱۹۸۰ میلادی ادامه داشته و بقایای معماری خشتی مهمی در آن کشف شده است.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l141">خط ۱۴۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== صنعت: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== صنعت: ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:گنج نامه همدان.jpg|جایگزین=گنج‌نامه همدان|بندانگشتی|گنج‌نامه همدان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع سرامیک و کاشی (لالجین، پایتخت سفال و سرامیک ایران و بزرگ‌ترین مرکز تولید سفال و سرامیک خاورمیانه)، صنایع قالی‌بافی همدان (قالی‌های همدان شهرت جهانی دارند) صنایع چرم‌سازی، صنایع غذایی و نساجی از صنایع مهم استان هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع سرامیک و کاشی (لالجین، پایتخت سفال و سرامیک ایران و بزرگ‌ترین مرکز تولید سفال و سرامیک خاورمیانه)، صنایع قالی‌بافی همدان (قالی‌های همدان شهرت جهانی دارند) صنایع چرم‌سازی، صنایع غذایی و نساجی از صنایع مهم استان هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l157">خط ۱۵۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:ابن سینا.jpg|جایگزین=آرامگاه ابوعلی سینا|بندانگشتی|آرامگاه ابوعلی سینا]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران (با نام باستانی هگمتانه) است که تاریخچه‌ای چند هزارساله دارد و در دوره‌های مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و بعد از اسلام به‌عنوان پایتخت یا مرکز مهم بوده است. این شهر با ترکیبی از فرهنگ‌های فارسی، لری و ترکی، غنی از آداب و رسوم محلی، مذهبی و سنتی است که تحت تأثیر حکومت‌های مختلف شکل گرفته و تا امروز زنده مانده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران (با نام باستانی هگمتانه) است که تاریخچه‌ای چند هزارساله دارد و در دوره‌های مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و بعد از اسلام به‌عنوان پایتخت یا مرکز مهم بوده است. این شهر با ترکیبی از فرهنگ‌های فارسی، لری و ترکی، غنی از آداب و رسوم محلی، مذهبی و سنتی است که تحت تأثیر حکومت‌های مختلف شکل گرفته و تا امروز زنده مانده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l167">خط ۱۶۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با معالجه سلطان بخارا، کتابخانه سلطنتی در اختیارش قرار گرفت و از بیست‌ویک‌سالگی نوشتن را آغاز کرد. در میان ناآرامی‌های سیاسی مدام در سفر بود، اما در اصفهان زیر حمایت علاءالدوله ثبات یافت و آثارش را تکمیل کرد. مهم‌ترین کتاب‌هایش «کتاب الشفاء» (دایرةالمعارف فلسفی و علمی در منطق، فیزیک، ریاضیات و متافیزیک) و «القانون فی الطب» (قانون در طب) است که تا اواسط قرن هفدهم کتاب درسی پزشکی اروپا بود.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با معالجه سلطان بخارا، کتابخانه سلطنتی در اختیارش قرار گرفت و از بیست‌ویک‌سالگی نوشتن را آغاز کرد. در میان ناآرامی‌های سیاسی مدام در سفر بود، اما در اصفهان زیر حمایت علاءالدوله ثبات یافت و آثارش را تکمیل کرد. مهم‌ترین کتاب‌هایش «کتاب الشفاء» (دایرةالمعارف فلسفی و علمی در منطق، فیزیک، ریاضیات و متافیزیک) و «القانون فی الطب» (قانون در طب) است که تا اواسط قرن هفدهم کتاب درسی پزشکی اروپا بود.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:آرامگاه باباطاهر عریان.jpg|جایگزین=آرامگاه باباطاهر عریان|بندانگشتی|آرامگاه باباطاهر عریان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی را با الهیات اسلامی ترکیب کرد و تأثیر عمیقی بر فلسفه اسکولاستیک غرب و پزشکی قرون وسطی گذاشت. او در پایان عمر به قولنج مبتلا شد و در ماه رمضان درگذشت.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Avicenna دانشنامه بریتانیکا — ابن‌سینا]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی را با الهیات اسلامی ترکیب کرد و تأثیر عمیقی بر فلسفه اسکولاستیک غرب و پزشکی قرون وسطی گذاشت. او در پایان عمر به قولنج مبتلا شد و در ماه رمضان درگذشت.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Avicenna دانشنامه بریتانیکا — ابن‌سینا]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l177">خط ۱۷۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== غذاهای محلی: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== غذاهای محلی: ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:کرسی.jpg|جایگزین=رسوم زمستانی‌ همدان، شامل کرسی‌گذاری، شب یلدا|بندانگشتی|رسوم زمستانی‌ همدان، شامل کرسی‌گذاری، شب یلدا]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آبگوشت همدانی (دیزی سنگی)، کباب لقمه همدانی، آش شوله، سوپ جو، ته‌چین همدانی و حلوای همدانی از غذاهای سنتی استان هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آبگوشت همدانی (دیزی سنگی)، کباب لقمه همدانی، آش شوله، سوپ جو، ته‌چین همدانی و حلوای همدانی از غذاهای سنتی استان هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90843&oldid=prev 2026-07-28T13:28:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l60">خط ۶۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مقاله درحال ویرایش است&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مقاله درحال ویرایش است&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''استان همدان'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''استان همدان'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، در غرب ایران و دامنه کوه الوند قرار دارد و با مساحت حدود ۱۹ هزار کیلومتر مربع و جمعیت نزدیک به ۱٫۷ میلیون نفر، یکی از کهن‌ترین مراکز تمدنی کشور است. این استان با آب‌وهوای سرد کوهستانی، زمستان‌های بسیار سرد و برف سنگین شناخته می‌شود. هگمتانه یا اکباتان، پایتخت مادها و نخستین امپراتوری ایرانی، در اینجا بنا شده و بعدها پایتخت تابستانی هخامنشیان بوده است. پس از نبرد نهاوند در سال ۶۴۲ میلادی، شهر به دست مسلمانان افتاد و در دوران اسلامی نیز اهمیت سیاسی خود را حفظ کرد. از آثار مهم آن می‌توان به تپه هگمتانه، کتیبه‌های گنج‌نامه داریوش و خشایارشا، شیر سنگی، آرامگاه بوعلی‌سینا و باباطاهر، مقبره استر و مردخای و غار علیصدر اشاره کرد. اقتصاد استان بر پایه کشاورزی (به‌ویژه سیب‌زمینی به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده ایران)، سفالگری لالجین، قالی‌بافی و گردشگری استوار است. ساختار شهری همدان با طرح ستاره‌ای شکل در دوره معاصر طراحی شده است. جامعه یهودیان کهن این شهر از قدیمی‌ترین جوامع یهودی ایران به شمار می‌رود. مفاخری چون ابن‌سینا، باباطاهر عریان و عین‌القضات همدانی از این دیار برخاسته‌اند. آداب و رسوم محلی، غذاهای سنتی و جشن‌های کهن نیز بخش مهمی از فرهنگ استان را تشکیل می‌دهند.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">────────────────────────────────────────────────────────────</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همدان در انقلاب مشروطه نقش برجسته‌ای داشت و مردم این شهر با مشارکت فعال در جنبش‌های آزادی‌خواهانه سهم مهمی در پیروزی آن ایفا کردند. میرزاده عشقی، شاعر و مبارز انقلابی همدانی، با اشعار اعتراضی و فعالیت‌های سیاسی خود از چهره‌های شاخص این دوره به شمار می‌رود.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرکز استان: همدان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرکز استان: همدان</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l148">خط ۱۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تپه هگمتانه همدان:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تپه هگمتانه همدان:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>غار علیصدر:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر (در ۷۵ کیلومتری همدان) بزرگ‌ترین غار آبی جهان است و با قایق قابل بازدید است. این غار با قدمت بیش از ۶۵ میلیون سال، ستون‌ها و استالاکتیت‌های شگفت‌انگیزی دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر (در ۷۵ کیلومتری همدان) بزرگ‌ترین غار آبی جهان است و با قایق قابل بازدید است. این غار با قدمت بیش از ۶۵ میلیون سال، ستون‌ها و استالاکتیت‌های شگفت‌انگیزی دارد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گنج‌نامه:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>گنج‌نامه:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گنج‌نامه کتیبه های کهن در ۵کیلومتری غرب همدان و در انتهای دره سرسبز عباس آباد واقع شده است. سنگ نوشته‌های این مکان تاریخی حاوی نوشتارهایی از دوران داریوش و خشایارشا هخامنشی می‌باشد که بر دل صخره ای از کوه الوند به صورت ۳ستون ۲۰ سطری به زبان های پارسی، عیلامی و بابلی حکاکی شده است. &lt;ref&gt;[https://www.flytoday.ir/blog/hamedan-souvenir/ سوغات همدان- فلای تودی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://safarzon.com/mag/%D8%B3%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ ۱۲ تا از معروف ترین سوغات همدان در یک نگاه-سفرزون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/blog/7399/alisadr-cave-in-hamadan غار علیصدر همدان -اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/HamedanTourism.html گردشگری همدان - اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://www.britannica.com/art/Hamadan-rug Hamadan rug-britanica]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گنج‌نامه کتیبه های کهن در ۵کیلومتری غرب همدان و در انتهای دره سرسبز عباس آباد واقع شده است. سنگ نوشته‌های این مکان تاریخی حاوی نوشتارهایی از دوران داریوش و خشایارشا هخامنشی می‌باشد که بر دل صخره ای از کوه الوند به صورت ۳ستون ۲۰ سطری به زبان های پارسی، عیلامی و بابلی حکاکی شده است. &lt;ref&gt;[https://www.flytoday.ir/blog/hamedan-souvenir/ سوغات همدان- فلای تودی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://safarzon.com/mag/%D8%B3%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ ۱۲ تا از معروف ترین سوغات همدان در یک نگاه-سفرزون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/blog/7399/alisadr-cave-in-hamadan غار علیصدر همدان -اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/HamedanTourism.html گردشگری همدان - اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://www.britannica.com/art/Hamadan-rug Hamadan rug-britanica]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l160">خط ۱۶۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مفاخر علمی و ادبی: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مفاخر علمی و ادبی: ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استان همدان از دیرباز مهد بزرگان بوده است. دیاکو بنیان‌گذار حکومت ماد و سازنده هگمتانه (اکباتان) نخستین پایتخت ایران در این سرزمین بود. باباطاهر عریان، شاعر و عارف قرن پنجم هجری، با دوبیتی‌هایش از همدان برخاست و ابن‌سینا در این دیار درگذشت. بدیع‌الزمان همدانی، ادیب و بنیان‌گذار سبک مقامه‌نویسی، و عین‌القضات همدانی، فیلسوف و عارف بزرگ، نیز از مفاخر این دیارند. خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی، وزیر و مورخ ایلخانی و نویسنده جامع‌التواریخ، از دیگر چهره‌های برجسته همدان در دوران‌های کهن و میانه است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ابوعلی سینا (ابن‌سینا) (Avicenna):&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ابوعلی سینا (ابن‌سینا) (Avicenna):&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l171">خط ۱۷۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باباطاهر عریان (حدود سال ۱۰۰۰ میلادی در لرستان یا همدان به دنیا آمد و پس از ۱۰۵۵ در همدان درگذشت) یکی از محترم‌ترین شاعران اولیه ادبیات فارسی است. بیشتر زندگی‌اش در هاله‌ای از رمز و راز قرار دارد و احتمالاً بیشتر عمر خود را در همدان گذراند.لقب «عریان» (برهنه) نشان می‌دهد که درویش و عارف سیار بوده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باباطاهر عریان (حدود سال ۱۰۰۰ میلادی در لرستان یا همدان به دنیا آمد و پس از ۱۰۵۵ در همدان درگذشت) یکی از محترم‌ترین شاعران اولیه ادبیات فارسی است. بیشتر زندگی‌اش در هاله‌ای از رمز و راز قرار دارد و احتمالاً بیشتر عمر خود را در همدان گذراند.لقب «عریان» (برهنه) نشان می‌دهد که درویش و عارف سیار بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:میرزاده عشقی ۵.JPG|جایگزین=میرزاده عشقی|بندانگشتی|میرزاده عشقی شاعر انقلابی دوره مشروطه ]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعرهای او به گویشی از زبان فارسی سروده شده و بیشتر به‌خاطر دوبیتی‌هایش شهرت دارد. این دوبیتی‌ها با زبانی آهنگین، روان و ساده، صداقت، معنویت و لایه‌های فلسفی عمیقی را بیان می‌کنند و از آثار مهم شعر عرفانی فارسی به شمار می‌روند. باباطاهر هنوز در ایران بسیار مورد احترام است و آرامگاهی برای او در همدان ساخته شده که در سال ۱۹۶۵ بنا و در ۲۰۰۴ بازسازی شد. بسیاری از اشعارش نیز به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند، از جمله در کتاب‌هایی مانند «ناله‌های باباطاهر» اثر ای. هرون-آلن (۱۹۰۲)، «اشعار یک صوفی پارسی» اثر آ. جی. آربری (۱۹۳۷) و «رباعیات باباطاهر عریان» اثر مهدی نخستین (۱۹۶۷).&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://www.britannica.com/biography/Baba-Taher-Oryan Bābā Ṭāher ʿOryān-britannica]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعرهای او به گویشی از زبان فارسی سروده شده و بیشتر به‌خاطر دوبیتی‌هایش شهرت دارد. این دوبیتی‌ها با زبانی آهنگین، روان و ساده، صداقت، معنویت و لایه‌های فلسفی عمیقی را بیان می‌کنند و از آثار مهم شعر عرفانی فارسی به شمار می‌روند. باباطاهر هنوز در ایران بسیار مورد احترام است و آرامگاهی برای او در همدان ساخته شده که در سال ۱۹۶۵ بنا و در ۲۰۰۴ بازسازی شد. بسیاری از اشعارش نیز به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند، از جمله در کتاب‌هایی مانند «ناله‌های باباطاهر» اثر ای. هرون-آلن (۱۹۰۲)، «اشعار یک صوفی پارسی» اثر آ. جی. آربری (۱۹۳۷) و «رباعیات باباطاهر عریان» اثر مهدی نخستین (۱۹۶۷).&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://www.britannica.com/biography/Baba-Taher-Oryan Bābā Ṭāher ʿOryān-britannica]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''میرزاده عشقی (شاعر انقلابی دوره مشروطه)'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[میرزاده عشقی]]، با نام اصلی سید محمدرضا کردستانی (زاده ۲۰ آذر ۱۲۷۳ در همدان – درگذشته ۱۲ تیر ۱۳۰۳ در تهران) شاعر، روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس و فعال سیاسی دوره مشروطه بود. او در همدان تحصیل کرد، به زبان فرانسه مسلط شد و در اوایل جنگ جهانی اول به استانبول رفت و آنجا فلسفه و علوم اجتماعی خواند. پس از بازگشت، با اشعار و مقالات تند علیه قرارداد ۱۹۱۹ وثوق‌الدوله و سپس طرح جمهوری رضاخان مبارزه کرد و روزنامه «قرن بیستم» را منتشر نمود. عشقی سرانجام در منزلش ترور شد و در ابن‌بابویه به خاک سپرده شد. او به اشعار اعتراضی و صراحت لهجه‌اش شهرت دارد.&lt;ref&gt;[[میرزاده عشقی|میرزاده عشقی - ایران‌پدیا]]&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عین‌القضات همدانی (عارف و فیلسوف بزرگ قرن ششم) از دیگر مفاخر همدان هستند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== غذاهای محلی: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== غذاهای محلی: ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l195">خط ۱۹۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:میرزاده عشقی ۵.JPG|جایگزین=میرزاده عشقی|بندانگشتی|میرزاده عشقی شاعر انقلابی دوره مشروطه |250x250پیکسل]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان، از دیرباز سرزمین مبارزه و ایستادگی در برابر هجوم خارجی  بوده و همچنین در انقلاب مشروطه نقش و جایگاه ویژه‌ای در پیروزی این انقلاب داشت. در دوران معصر نیز مردم این استان با فداکاری و نثار شهدای بسیار همچنان پرچم نبرد علیه دیکتاتوری را برافراشته نگاه داشته‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان، از دیرباز سرزمین مبارزه و ایستادگی در برابر هجوم خارجی  بوده و همچنین در انقلاب مشروطه نقش و جایگاه ویژه‌ای در پیروزی این انقلاب داشت. در دوران معصر نیز مردم این استان با فداکاری و نثار شهدای بسیار همچنان پرچم نبرد علیه دیکتاتوری را برافراشته نگاه داشته‌اند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''میرزاده عشقی (شاعر انقلابی دوره مشروطه)'''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[میرزاده عشقی]]، با نام اصلی سید محمدرضا کردستانی (زاده ۲۰ آذر ۱۲۷۳ در همدان – درگذشته ۱۲ تیر ۱۳۰۳ در تهران) شاعر، روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس و فعال سیاسی دوره مشروطه بود. او در همدان تحصیل کرد، به زبان فرانسه مسلط شد و در اوایل جنگ جهانی اول به استانبول رفت و آنجا فلسفه و علوم اجتماعی خواند. پس از بازگشت، با اشعار و مقالات تند علیه قرارداد ۱۹۱۹ وثوق‌الدوله و سپس طرح جمهوری رضاخان مبارزه کرد و روزنامه «قرن بیستم» را منتشر نمود. عشقی سرانجام در منزلش ترور شد و در ابن‌بابویه به خاک سپرده شد. او به اشعار اعتراضی و صراحت لهجه‌اش شهرت دارد.&lt;ref&gt;[[میرزاده عشقی|میرزاده عشقی - ایران‌پدیا]]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بهجت صدوقی -مجاهد قهرمان همدانی: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بهجت صدوقی -مجاهد قهرمان همدانی: ===</div></td></tr> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90828&oldid=prev 2026-07-28T06:52:18Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l141">خط ۱۴۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== صنعت: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== صنعت: ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع سرامیک و کاشی (لالجین، پایتخت سفال و سرامیک ایران)، صنایع چرم‌سازی، صنایع غذایی و نساجی از صنایع مهم استان هستند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. لالجین بزرگ‌ترین مرکز تولید سفال و سرامیک خاورمیانه محسوب می‌شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع سرامیک و کاشی (لالجین، پایتخت سفال و سرامیک ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و بزرگ‌ترین مرکز تولید سفال و سرامیک خاورمیانه</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنایع قالی‌بافی همدان (قالی‌های همدان شهرت جهانی دارند) </ins>صنایع چرم‌سازی، صنایع غذایی و نساجی از صنایع مهم استان هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گردشگری: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گردشگری: ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l148">خط ۱۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تپه هگمتانه همدان:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تپه هگمتانه همدان:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>غار علیصدر:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر (در ۷۵ کیلومتری همدان) بزرگ‌ترین غار آبی جهان است و با قایق قابل بازدید است. این غار با قدمت بیش از ۶۵ میلیون سال، ستون‌ها و استالاکتیت‌های شگفت‌انگیزی دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر (در ۷۵ کیلومتری همدان) بزرگ‌ترین غار آبی جهان است و با قایق قابل بازدید است. این غار با قدمت بیش از ۶۵ میلیون سال، ستون‌ها و استالاکتیت‌های شگفت‌انگیزی دارد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </del>گنج‌نامه: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گنج‌نامه:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنج‌نامه کتیبه های کهن در 5 کیلومتری غرب همدان و در انتهای دره سرسبز عباس آباد واقع شده است. سنگ نوشته‌های این مکان تاریخی حاوی نوشتارهایی از دوران داریوش و خشایارشا هخامنشی می‌باشد که بر دل صخره ای از کوه الوند به صورت 3 ستون 20 سطری به زبان های پارسی، عیلامی و بابلی حکاکی شده است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنایع دستی:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنج‌نامه کتیبه های کهن در ۵کیلومتری غرب </ins>همدان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در انتهای دره سرسبز عباس آباد واقع شده است. سنگ نوشته‌های این مکان تاریخی حاوی نوشتارهایی از دوران داریوش و خشایارشا هخامنشی می‌باشد که بر دل صخره ای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه الوند به صورت ۳ستون ۲۰ سطری به زبان های پارسی، عیلامی و بابلی حکاکی شده است</ins>. &lt;ref&gt;[https://www.flytoday.ir/blog/hamedan-souvenir/ سوغات همدان- فلای تودی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://safarzon.com/mag/%D8%B3%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ ۱۲ تا از معروف ترین سوغات همدان در یک نگاه-سفرزون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/blog/7399/alisadr-cave-in-hamadan غار علیصدر همدان -اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/HamedanTourism.html گردشگری همدان - اقامت۲۴]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[https://www.britannica.com/art/Hamadan-rug Hamadan rug-britanica]'''</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفالگری لالجین، قالی‌بافی </del>همدان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(قالی‌های همدان شهرت جهانی دارند)، مسگری </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چرم‌سازی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنایع دستی ارزشمند استان هستند</del>.&lt;ref&gt;[https://www.flytoday.ir/blog/hamedan-souvenir/ سوغات همدان- فلای تودی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://safarzon.com/mag/%D8%B3%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ ۱۲ تا از معروف ترین سوغات همدان در یک نگاه-سفرزون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/blog/7399/alisadr-cave-in-hamadan غار علیصدر همدان -اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/HamedanTourism.html گردشگری همدان - اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگ </del>همدان ترکیبی از فرهنگ‌های فارسی، لری و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکی </del>است و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدمت ۳,۰۰۰ ساله‌ای دارد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همدان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران (با نام باستانی هگمتانه) است که تاریخچه‌ای چند هزارساله دارد و در دوره‌های مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و بعد از اسلام به‌عنوان پایتخت یا مرکز مهم بوده است. این شهر با </ins>ترکیبی از فرهنگ‌های فارسی، لری و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکی، غنی از آداب و رسوم محلی، مذهبی و سنتی </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که تحت تأثیر حکومت‌های مختلف شکل گرفته </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا امروز زنده مانده است</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مفاخر علمی و ادبی:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>مفاخر علمی و ادبی: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ابوعلی سینا (ابن‌سینا) (Avicenna):'''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== ابوعلی سینا (ابن‌سینا) (Avicenna): ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا (ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا)، معروف به آویسنّا در غرب، حدود سال ۹۸۰ میلادی نزدیک بخارا (امروز در ازبکستان) به دنیا آمد و در ۱۰۳۷ در همدان درگذشت. او تا ده سالگی قرآن را حفظ کرد، منطق را نزد معلمی آموخت و خیلی زود از او پیشی گرفت؛ سپس خود آثار یونانی را مطالعه کرد و از شانزده‌سالگی در پزشکی مهارت یافت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا (ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا)، معروف به آویسنّا در غرب، حدود سال ۹۸۰ میلادی نزدیک بخارا (امروز در ازبکستان) به دنیا آمد و در ۱۰۳۷ در همدان درگذشت. او تا ده سالگی قرآن را حفظ کرد، منطق را نزد معلمی آموخت و خیلی زود از او پیشی گرفت؛ سپس خود آثار یونانی را مطالعه کرد و از شانزده‌سالگی در پزشکی مهارت یافت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l171">خط ۱۷۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی را با الهیات اسلامی ترکیب کرد و تأثیر عمیقی بر فلسفه اسکولاستیک غرب و پزشکی قرون وسطی گذاشت. او در پایان عمر به قولنج مبتلا شد و در ماه رمضان درگذشت.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Avicenna دانشنامه بریتانیکا — ابن‌سینا]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی را با الهیات اسلامی ترکیب کرد و تأثیر عمیقی بر فلسفه اسکولاستیک غرب و پزشکی قرون وسطی گذاشت. او در پایان عمر به قولنج مبتلا شد و در ماه رمضان درگذشت.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Avicenna دانشنامه بریتانیکا — ابن‌سینا]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </del>باباطاهر عریان (Bābā Ṭāher ʿOryān) — شاعر عارف قرن پنجم هجری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>باباطاهر عریان (Bābā Ṭāher ʿOryān) — شاعر عارف قرن پنجم هجری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باباطاهر عریان (حدود سال ۱۰۰۰ میلادی در لرستان یا همدان به دنیا آمد و پس از ۱۰۵۵ در همدان درگذشت) یکی از محترم‌ترین شاعران اولیه ادبیات فارسی است. بیشتر زندگی‌اش در هاله‌ای از رمز و راز قرار دارد و احتمالاً بیشتر عمر خود را در همدان گذراند.لقب «عریان» (برهنه) نشان می‌دهد که درویش و عارف سیار بوده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باباطاهر عریان (حدود سال ۱۰۰۰ میلادی در لرستان یا همدان به دنیا آمد و پس از ۱۰۵۵ در همدان درگذشت) یکی از محترم‌ترین شاعران اولیه ادبیات فارسی است. بیشتر زندگی‌اش در هاله‌ای از رمز و راز قرار دارد و احتمالاً بیشتر عمر خود را در همدان گذراند.لقب «عریان» (برهنه) نشان می‌دهد که درویش و عارف سیار بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:میرزاده عشقی ۵.JPG|جایگزین=میرزاده عشقی|بندانگشتی|میرزاده عشقی شاعر انقلابی دوره مشروطه ]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:میرزاده عشقی ۵.JPG|جایگزین=میرزاده عشقی|بندانگشتی|میرزاده عشقی شاعر انقلابی دوره مشروطه ]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعرهای او به گویشی از زبان فارسی سروده شده و بیشتر به‌خاطر دوبیتی‌هایش شهرت دارد. این دوبیتی‌ها با زبانی آهنگین، روان و ساده، صداقت، معنویت و لایه‌های فلسفی عمیقی را بیان می‌کنند و از آثار مهم شعر عرفانی فارسی به شمار می‌روند. باباطاهر هنوز در ایران بسیار مورد احترام است و آرامگاهی برای او در همدان ساخته شده که در سال ۱۹۶۵ بنا و در ۲۰۰۴ بازسازی شد. بسیاری از اشعارش نیز به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند، از جمله در کتاب‌هایی مانند «ناله‌های باباطاهر» اثر ای. هرون-آلن (۱۹۰۲)، «اشعار یک صوفی پارسی» اثر آ. جی. آربری (۱۹۳۷) و «رباعیات باباطاهر عریان» اثر مهدی نخستین (۱۹۶۷).&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://www.britannica.com/biography/Baba-Taher-Oryan Bābā Ṭāher ʿOryān-britannica]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعرهای او به گویشی از زبان فارسی سروده شده و بیشتر به‌خاطر دوبیتی‌هایش شهرت دارد. این دوبیتی‌ها با زبانی آهنگین، روان و ساده، صداقت، معنویت و لایه‌های فلسفی عمیقی را بیان می‌کنند و از آثار مهم شعر عرفانی فارسی به شمار می‌روند. باباطاهر هنوز در ایران بسیار مورد احترام است و آرامگاهی برای او در همدان ساخته شده که در سال ۱۹۶۵ بنا و در ۲۰۰۴ بازسازی شد. بسیاری از اشعارش نیز به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند، از جمله در کتاب‌هایی مانند «ناله‌های باباطاهر» اثر ای. هرون-آلن (۱۹۰۲)، «اشعار یک صوفی پارسی» اثر آ. جی. آربری (۱۹۳۷) و «رباعیات باباطاهر عریان» اثر مهدی نخستین (۱۹۶۷).&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;[https://www.britannica.com/biography/Baba-Taher-Oryan Bābā Ṭāher ʿOryān-britannica]&#039;&#039;&#039;&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </del>میرزاده عشقی (شاعر انقلابی دوره مشروطه) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>میرزاده عشقی (شاعر انقلابی دوره مشروطه)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[میرزاده عشقی]]، با نام اصلی سید محمدرضا کردستانی (زاده ۲۰ آذر ۱۲۷۳ در همدان – درگذشته ۱۲ تیر ۱۳۰۳ در تهران) شاعر، روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس و فعال سیاسی دوره مشروطه بود. او در همدان تحصیل کرد، به زبان فرانسه مسلط شد و در اوایل جنگ جهانی اول به استانبول رفت و آنجا فلسفه و علوم اجتماعی خواند. پس از بازگشت، با اشعار و مقالات تند علیه قرارداد ۱۹۱۹ وثوق‌الدوله و سپس طرح جمهوری رضاخان مبارزه کرد و روزنامه «قرن بیستم» را منتشر نمود. عشقی سرانجام در منزلش ترور شد و در ابن‌بابویه به خاک سپرده شد. او به اشعار اعتراضی و صراحت لهجه‌اش شهرت دارد.&lt;ref&gt;[[میرزاده عشقی|میرزاده عشقی - ایران‌پدیا]]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[میرزاده عشقی]]، با نام اصلی سید محمدرضا کردستانی (زاده ۲۰ آذر ۱۲۷۳ در همدان – درگذشته ۱۲ تیر ۱۳۰۳ در تهران) شاعر، روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس و فعال سیاسی دوره مشروطه بود. او در همدان تحصیل کرد، به زبان فرانسه مسلط شد و در اوایل جنگ جهانی اول به استانبول رفت و آنجا فلسفه و علوم اجتماعی خواند. پس از بازگشت، با اشعار و مقالات تند علیه قرارداد ۱۹۱۹ وثوق‌الدوله و سپس طرح جمهوری رضاخان مبارزه کرد و روزنامه «قرن بیستم» را منتشر نمود. عشقی سرانجام در منزلش ترور شد و در ابن‌بابویه به خاک سپرده شد. او به اشعار اعتراضی و صراحت لهجه‌اش شهرت دارد.&lt;ref&gt;[[میرزاده عشقی|میرزاده عشقی - ایران‌پدیا]]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l185">خط ۱۸۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آداب و رسوم: ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آداب و رسوم: ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوروز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در همدان </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهارشنبه‌سوری </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفره هفت‌سین </del>برگزار می‌شود. مراسم عاشورا در همدان با شکوه خاصی برپا می‌گردد. جشن مهرگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>از جشن‌های کهن ایرانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>هنوز در همدان به‌صورت نمادین گرامی داشته می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسوم زمستانی‌ همدان، شامل کرسی‌گذاری، شب یلدا و تقسیم زمستان به چله بزرگ و کوچک می‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوروز با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانه‌تکانی، چهارشنبه‌سوری، سفره هفت‌سین، شال‌اندازی و سیزده‌به‌در همراه است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عزاداری محرم با دسته‌‌های تعزیه و گروه‌های حیدری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نعمتی </ins>برگزار می‌شود. مراسم عاشورا در همدان با شکوه خاصی برپا می‌گردد</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازدواج سنتی مراحل خواستگاری، حنابندان، عقد و پاتختی دارد و جشن شب‌هفت نوزاد نیز رایج است</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جشن مهرگان از جشن‌های کهن ایرانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است که </ins>هنوز در همدان به‌صورت نمادین گرامی داشته می‌شود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%BA%D8%B0%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ ۱۰ غذای سنتی همدان برای بازی با روح و روانتان- الی‌گشت]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.beytoote.com/art/city-country/hamedan-customs2-culture.html داب و رسوم مردم همدان-بیتوته]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ganjname.net/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%8C-%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7/ همدان و سفری به گذشته فرهنگ، آداب و رسوم آن-گنج‌نامه]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مبارزات و مقاومت مردمی ==</div></td></tr> </table>

Hamidreza https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B7/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=90823&oldid=prev 2026-07-27T18:52:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l134">خط ۱۳۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد و منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصاد همدان بر کشاورزی، دامداری، صنعت و گردشگری استوار است. سیب‌زمینی همدان معروف‌ترین محصول زراعی استان و ایران است  و این استان بزرگ‌ترین تولیدکننده سیب‌زمینی کشور می‌باشد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگور ملایر، گردوی تویسرکان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عسل نیز از محصولات مهم </del>این استان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== اقتصاد: ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همدان بر کشاورزی، دامداری، صنعت و گردشگری استوار است. سیب‌زمینی همدان معروف‌ترین محصول زراعی استان و ایران است  </ins>و این استان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ‌ترین تولیدکننده سیب‌زمینی کشور می‌باشد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنعت:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگور و شیره انگور ملایر،گردوی تویسرکان، عسل، انگشت پیچ و حلوا ارده نیز از محصولات مهم این استان هستند.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع سرامیک و کاشی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لالجین — </del>پایتخت سفال و سرامیک ایران)، صنایع چرم‌سازی، صنایع غذایی و نساجی از صنایع مهم استان هستند. لالجین بزرگ‌ترین مرکز تولید سفال و سرامیک خاورمیانه محسوب می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== صنعت: ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع سرامیک و کاشی (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لالجین، </ins>پایتخت سفال و سرامیک ایران)، صنایع چرم‌سازی، صنایع غذایی و نساجی از صنایع مهم استان هستند. لالجین بزرگ‌ترین مرکز تولید سفال و سرامیک خاورمیانه محسوب می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گردشگری:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>گردشگری: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه حیقوق نبی، یکی از پیامبران بنی‌اسراییل، تپه هگمتانه، آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، کتیبه‌های گنج‌نامه، غار علیصدر، مقبره استر و مردخای (مقدس یهودیان)، برج قربان متعلق به دوره صفویه، شیرسنگی، مسجد جامع همدان و بازار تاریخی و... از جاذبه‌های گردشگری این استان هستند.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تپه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هگمتانه، آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، کتیبه‌های گنج‌نامه، غار علیصدر، مقبره استر و مردخای (مقدس یهودیان)، مسجد جامع </del>همدان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و بازار تاریخی از جاذبه‌های گردشگری استان هستند.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تپه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هگمتانه </ins>همدان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;غار علیصدر:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;غار علیصدر:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر (در ۷۵ کیلومتری همدان) بزرگ‌ترین غار آبی جهان است و با قایق قابل بازدید است. این غار با قدمت بیش از ۶۵ میلیون سال، ستون‌ها و استالاکتیت‌های شگفت‌انگیزی دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غار علیصدر (در ۷۵ کیلومتری همدان) بزرگ‌ترین غار آبی جهان است و با قایق قابل بازدید است. این غار با قدمت بیش از ۶۵ میلیون سال، ستون‌ها و استالاکتیت‌های شگفت‌انگیزی دارد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== گنج‌نامه: ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنج‌نامه کتیبه های کهن در 5 کیلومتری غرب همدان و در انتهای دره سرسبز عباس آباد واقع شده است. سنگ نوشته‌های این مکان تاریخی حاوی نوشتارهایی از دوران داریوش و خشایارشا هخامنشی می‌باشد که بر دل صخره ای از کوه الوند به صورت 3 ستون 20 سطری به زبان های پارسی، عیلامی و بابلی حکاکی شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع دستی:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنایع دستی:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری لالجین، قالی‌بافی همدان (قالی‌های همدان شهرت جهانی دارند)، مسگری و چرم‌سازی از صنایع دستی ارزشمند استان هستند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری لالجین، قالی‌بافی همدان (قالی‌های همدان شهرت جهانی دارند)، مسگری و چرم‌سازی از صنایع دستی ارزشمند استان هستند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.flytoday.ir/blog/hamedan-souvenir/ سوغات همدان- فلای تودی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://safarzon.com/mag/%D8%B3%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ ۱۲ تا از معروف ترین سوغات همدان در یک نگاه-سفرزون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/blog/7399/alisadr-cave-in-hamadan غار علیصدر همدان -اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eghamat24.com/HamedanTourism.html گردشگری همدان - اقامت۲۴]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فرهنگ و آداب و رسوم ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l159">خط ۱۵۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مفاخر علمی و ادبی:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مفاخر علمی و ادبی:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ابوعلی سینا (ابن‌سینا) (Avicenna) : ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ابوعلی سینا (ابن‌سینا) (Avicenna): ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا (ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا)، معروف به آویسنّا در غرب، حدود سال ۹۸۰ میلادی نزدیک بخارا (امروز در ازبکستان) به دنیا آمد و در ۱۰۳۷ در همدان درگذشت. او تا ده سالگی قرآن را حفظ کرد، منطق را نزد معلمی آموخت و خیلی زود از او پیشی گرفت؛ سپس خود آثار یونانی را مطالعه کرد و از شانزده‌سالگی در پزشکی مهارت یافت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن سینا (ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا)، معروف به آویسنّا در غرب، حدود سال ۹۸۰ میلادی نزدیک بخارا (امروز در ازبکستان) به دنیا آمد و در ۱۰۳۷ در همدان درگذشت. او تا ده سالگی قرآن را حفظ کرد، منطق را نزد معلمی آموخت و خیلی زود از او پیشی گرفت؛ سپس خود آثار یونانی را مطالعه کرد و از شانزده‌سالگی در پزشکی مهارت یافت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Hamidreza