کاربر:Khosro/صفحه تمرین مولانا جلاالدین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Khosro در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۴

2021-12-19T14:54:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۵۴
خط ۵۸۶:		خط ۵۸۶:
	{{ب\|این تن اگر کم تندی راه دلم کم زندی\|راه شدی تا نبُدی این همه گفتار مرا}}{{پایان شعر}}		{{ب\|این تن اگر کم تندی راه دلم کم زندی\|راه شدی تا نبُدی این همه گفتار مرا}}{{پایان شعر}}

	'''آخرین غزل مولانا'''		=== '''آخرین غزل مولانا''' ===

	مولانا در بستر بیماری و در آخرین لحظات حیاتش که فرزندش بالای سرش بود، این غزل را سرود:		مولانا در بستر بیماری و در آخرین لحظات حیاتش که فرزندش بالای سرش بود، این غزل را سرود:

	{{شعر}}{{ب\|رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن\|ترک من خراب شب‌گرد مبتلا کن}}		{{شعر}}{{ب\|رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن\|ترک من خراب شب‌گرد مبتلا کن}}

خط ۶۰۴:		خط ۶۰۲:
	{{ب\|دردیست غیر مردن کان را دوا نباشد\|پس من چه‌گونه گویم کان درد را دوا کن}}		{{ب\|دردیست غیر مردن کان را دوا نباشد\|پس من چه‌گونه گویم کان درد را دوا کن}}

	~~{{ب\|در خواب دوش پیری در کوی عشق دیدم\|با دست اشارتم کرد که عزم سوی ما کن}}{{پایان شعر}}~~

	== منابع ==		== منابع ==
	<references />		<references />

Khosro در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۴

2021-12-12T15:44:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۴۴
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	\|امضا =		\|امضا =
	}}		}}
	'''مولانا جلال‌الدین محمد بلخی'''، با نام کامل محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی (زاده ۱۵ مهر ۵۸۶ ه‍.ش، بلخ – ۴ دی ۶۵۲ ه‍.ش، قونیه ترکیه) از مشهورترین شاعران و عارفان ایرانی است. مولانا به ملّای رومی و مولوی رومی نیز مشهور است. تخلص او در اشعار خاموش، خامُش و خموش عنوان شده است. پدر مولانا معروف به بهاءالدین ولد و سلطان‌العلما، از اکابر صوفیه و عارفان بود. خانواده مولانا هم‌زمان با حمله مغول، از بلخ کوچ کردند. مولانا همراه با خانواده پس از سفری طولانی سرانجام به دعوت پادشاه سلجوقی روم، عازم قونیه شدند؛ و تا آخر عمر ساکن آن دیار بودند. مولانا در طول سفر با '''[[عطار نیشابوری]]''' ملاقات داشت. سید برهان‌الدین محقق ترمذی، یکی از مریدان پدر مولانا بود؛ و نخستین کسی بود که مولانا جلاالدین را به وادی طریقت راهنمایی کرد. مولانا جلاالدین در سن ۳۷ سالگی عارف و دانشمند دوران خود شد؛ و همه از وجود او بهره‌مند بودند تا این‌که شمس‌الدین محمد بن ملک داد تبریزی، معروف به شمس تبریزی در ۱۶ آذرماه ۶۲۳ ه‍.ش، با مولانا آشنا شد و مولانا به یک‌باره شیفته‌ی او شد. پس از آن مولانا دوران پُرشوری را آغاز کرد. طی سی سال مولانا آثاری از خود برجای گذاشت که از عالی‌ترین نتایج اندیشه‌ی بشری است. شمس تبریزی تقریباً در سال ۶۲۳ ه‍.ش، به مولانا جلاالدین پیوست. شمس چنان مولانا را شیفته کرد که درس و وعظ و منبر را کنار گذاشت و به شعر و دف و سماع روی آورد. مولانا از آن زمان طبعش در شعر و شاعری شکوفا شد؛ و به سرودن اشعار پرشور عرفانی پرداخت. پس از غیبت شمس، شیخ صلاح‌الدین زرکوب تا حدودی جای خالی شمس تبریزی را برای مولانا پُر کرد. پس از وفات زرکوب، حسام‌الدین چلپی که یکی از مریدان مولانا بود تا ده سال همدم و انیس وی شد. مولانا جلاالدین به سفارش و تأکید حسام‌الدین چلپی مثنوی معنوی را به رشته‌ی تحریر درآورد. مجموعه آثار مولانا به دو دسته تقسیم می‌شود: آثار منظوم و منثور. آثار منظوم او شامل: غزلیات و رباعیات که در دیوان شمس تبریزی است؛ و مثنوی معنوی که مشتمل بر شش دفتر است. آثار منثور مولانا شامل: فیه ما فیه، مجالس سبعه و مکاتیب یا مکتوبات است. در طول سالیان مدید برای علاقه‌مندان عرفان و حکمت، آثار مولانا از بهترین منابع موجود بوده‌اند. آثار مولانا در نقاط گوناگون جهان ترجمه شده‌اند؛ و موجب روی آوردن بسیاری از اندیشمندان دنیا به عرفان شرقی و شرق‌شناسی هستند. در واقع اشعار مولانا دروازه دخول به فرهنگ مشرق‌زمین و پارسی‌زبانان برای بسیاری از مردم جهان است. سرانجام مولانا پس از مدت‌ها بیماری به دنبال تبی سوزان در چهارم دی‌ماه ۶۵۲ ه‍.ش، درگذشت. در روز وفات مولانا، قونیه در سرما و یخ‌بندان بود. سیل پرخروش مردم از پیر و جوان تا مسلمان و گبر، مسیحی و یهودی همگی دراین ماتم شرکت داشتند. آرامگاه و موزه مولانا جلاالدین بلخی در شهر قونیه ترکیه و در بین استان‌های آنکارا و آنتالیا در محله‌ی غزیزیه، خیابان مولانا واقع شده است. قونیه یکی از بزرگترین استان‌های ترکیه که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد. موزه مولانا یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کشور ترکیه به حساب می‌آید.		'''مولانا جلال‌الدین محمد بلخی'''، با نام کامل محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی (زاده ۱۵ مهر ۵۸۶ ه‍.ش، بلخ – درگذشته ۴ دی ۶۵۲ ه‍.ش، قونیه ترکیه) از مشهورترین شاعران و عارفان ایرانی است. مولانا به ملّای رومی و مولوی رومی نیز مشهور است. تخلص او در اشعار خاموش، خامُش و خموش عنوان شده است. پدر مولانا معروف به بهاءالدین ولد و سلطان‌العلما، از اکابر صوفیه و عارفان بود. خانواده مولانا هم‌زمان با حمله مغول، از بلخ کوچ کردند. مولانا همراه با خانواده پس از سفری طولانی سرانجام به دعوت پادشاه سلجوقی روم، عازم قونیه شدند؛ و تا آخر عمر ساکن آن دیار بودند. مولانا در طول سفر با '''[[عطار نیشابوری]]''' ملاقات داشت. سید برهان‌الدین محقق ترمذی، یکی از مریدان پدر مولانا بود؛ و نخستین کسی بود که مولانا جلاالدین را به وادی طریقت راهنمایی کرد. مولانا جلاالدین در سن ۳۷ سالگی عارف و دانشمند دوران خود شد؛ و همه از وجود او بهره‌مند بودند تا این‌که شمس‌الدین محمد بن ملک داد تبریزی، معروف به شمس تبریزی در ۱۶ آذرماه ۶۲۳ ه‍.ش، با مولانا آشنا شد و مولانا به یک‌باره شیفته‌ی او شد. پس از آن مولانا دوران پُرشوری را آغاز کرد. طی سی سال مولانا آثاری از خود برجای گذاشت که از عالی‌ترین نتایج اندیشه‌ی بشری است. شمس تبریزی تقریباً در سال ۶۲۳ ه‍.ش، به مولانا جلاالدین پیوست. شمس چنان مولانا را شیفته کرد که درس و وعظ و منبر را کنار گذاشت و به شعر و دف و سماع روی آورد. مولانا از آن زمان طبعش در شعر و شاعری شکوفا شد؛ و به سرودن اشعار پرشور عرفانی پرداخت. پس از غیبت شمس، شیخ صلاح‌الدین زرکوب تا حدودی جای خالی شمس تبریزی را برای مولانا پُر کرد. پس از وفات زرکوب، حسام‌الدین چلپی که یکی از مریدان مولانا بود تا ده سال همدم و انیس وی شد. مولانا جلاالدین به سفارش و تأکید حسام‌الدین چلپی مثنوی معنوی را به رشته‌ی تحریر درآورد. مجموعه آثار مولانا به دو دسته تقسیم می‌شود: آثار منظوم و منثور. آثار منظوم او شامل: غزلیات و رباعیات که در دیوان شمس تبریزی است؛ و مثنوی معنوی که مشتمل بر شش دفتر است. آثار منثور مولانا شامل: فیه ما فیه، مجالس سبعه و مکاتیب یا مکتوبات است. در طول سالیان مدید برای علاقه‌مندان عرفان و حکمت، آثار مولانا از بهترین منابع موجود بوده‌اند. آثار مولانا در نقاط گوناگون جهان ترجمه شده‌اند؛ و موجب روی آوردن بسیاری از اندیشمندان دنیا به عرفان شرقی و شرق‌شناسی هستند. در واقع اشعار مولانا دروازه دخول به فرهنگ مشرق‌زمین و پارسی‌زبانان برای بسیاری از مردم جهان است. سرانجام مولانا پس از مدت‌ها بیماری به دنبال تبی سوزان در چهارم دی‌ماه ۶۵۲ ه‍.ش، درگذشت. در روز وفات مولانا، قونیه در سرما و یخ‌بندان بود. سیل پرخروش مردم از پیر و جوان تا مسلمان و گبر، مسیحی و یهودی همگی دراین ماتم شرکت داشتند. آرامگاه و موزه مولانا جلاالدین بلخی در شهر قونیه ترکیه و در بین استان‌های آنکارا و آنتالیا در محله‌ی غزیزیه، خیابان مولانا واقع شده است. قونیه یکی از بزرگترین استان‌های ترکیه که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد. موزه مولانا یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کشور ترکیه به حساب می‌آید.

	== خانواده مولانا ==		== خانواده مولانا ==

Khosro در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۳

2021-12-12T15:43:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۴۳
خط ۳۱۶:		خط ۳۱۶:

	=== اشعار آهنگین ===		=== اشعار آهنگین ===
	یکی از ویژگی‌های اشعار مولانا که شاید در بین اشعار همه‌ی شاعران تازگی دارد، ضربآهنگ است. وقتی که غزل‌های حافظ و سعدی یا دیگر شاعران معروف را می‌خوانیم، زیبایی و خیال را به ویژه در شعر حافظ و سعدی حس می‌کنیم. اما اشعار آن‌ها با تمام زیبایی، حرکت آن‌چنانی ندارد. در حالی که شعر مولانا از حرکت و ضربآهنگ ویژه‌ای برخوردار است؛ و می‌توانیم آن‌هارا با ضربه ساز همراه کنیم. ~~'''«سایت مهر میهن»'''~~		یکی از ویژگی‌های اشعار مولانا که شاید در بین اشعار همه‌ی شاعران تازگی دارد، ضربآهنگ است. وقتی که غزل‌های حافظ و سعدی یا دیگر شاعران معروف را می‌خوانیم، زیبایی و خیال را به ویژه در شعر حافظ و سعدی حس می‌کنیم. اما اشعار آن‌ها با تمام زیبایی، حرکت آن‌چنانی ندارد. در حالی که شعر مولانا از حرکت و ضربآهنگ ویژه‌ای برخوردار است؛ و می‌توانیم آن‌هارا با ضربه ساز همراه کنیم.<ref name=":4" />

	=== قالب شعر مولانا ===		=== قالب شعر مولانا ===
خط ۴۳۵:		خط ۴۳۵:
	=== عشق از نگاه مولانا ===		=== عشق از نگاه مولانا ===
	[[پرونده:عشق از... مولانا.JPG\|جایگزین=عشق از نگاه مولانا\|بندانگشتی\|204x204پیکسل\|عشق از نگاه مولانا]]		[[پرونده:عشق از... مولانا.JPG\|جایگزین=عشق از نگاه مولانا\|بندانگشتی\|204x204پیکسل\|عشق از نگاه مولانا]]
	نگاه مولانا به محبت، همان عشق الهی است که درمانگر همه‌ی دردهای بی‌درمانی است که به‌قول خودش: از محبت دردها شافی شود. یکی از ~~عرفای~~ هند می‌گوید: بیشتر عشق بورزید، عشق و خنده را در جهان گسترش بدهید. این تنها راه حفاظت جوامع بشریت، در برابر سلاح‌های هسته‌ای است. یکی از ویژگی‌های شعر و کلام شاعران ایرانی نظیر ~~حافظ،~~ سنائی، ~~نظامی، سعدی،~~ مولانا و… این است که به هر قیمت و با هر بهانه‌ای از عشق و عاشق و معشوق سخن می‌گویند، انگار که مایه‌های اصلی همه‌ی آثار ماندگار و ارزنده‌ی آنان، چیزی جز عشق و عاشقی نیست.		نگاه مولانا به محبت، همان عشق الهی است که درمانگر همه‌ی دردهای بی‌درمانی است که به‌قول خودش: از محبت دردها شافی شود. یکی از عُرفای هند می‌گوید: بیشتر عشق بورزید، عشق و خنده را در جهان گسترش بدهید. این تنها راه حفاظت جوامع بشریت، در برابر سلاح‌های هسته‌ای است. یکی از ویژگی‌های شعر و کلام شاعران ایرانی نظیر [[حافظ\|'''حافظ''']]، سنائی، [[نظامی گنجوی\|'''نظامی''']]، [[سعدی\|'''سعدی''']]، مولانا و… این است که به هر قیمت و با هر بهانه‌ای از عشق و عاشق و معشوق سخن می‌گویند، انگار که مایه‌های اصلی همه‌ی آثار ماندگار و ارزنده‌ی آنان، چیزی جز عشق و عاشقی نیست.

	مولانا که خود دردآشنای عشق است؛ و طعم آنرا چشیده است، تجلی شگفت‌انگیز عشق را کلید رمز گنجینه‌ی افکار و آثار خودش قرار داده و کتاب ذی‌قیمت مثنوی معنوی را با آن آغاز و با آن ختم کرده است. هرچند که مولانا خود و آثارش را به اعتبار عشق آغاز و پایانی نیست، هم‌چنان‌که خود گوید: ”هم‌چو فکر عاشقان بی‌پا و سر!” مولوی همواره از عشق سخن می‌گوید؛ و آن را در دفتر اول مثنوی معنوی چنین توصیف می‌کند:		مولانا که خود دردآشنای عشق است؛ و طعم آنرا چشیده است، تجلی شگفت‌انگیز عشق را کلید رمز گنجینه‌ی افکار و آثار خودش قرار داده و کتاب ذی‌قیمت مثنوی معنوی را با آن آغاز و با آن ختم کرده است. هرچند که مولانا خود و آثارش را به اعتبار عشق آغاز و پایانی نیست، هم‌چنان‌که خود گوید: ”هم‌چو فکر عاشقان بی‌پا و سر!” مولوی همواره از عشق سخن می‌گوید؛ و آن را در دفتر اول مثنوی معنوی چنین توصیف می‌کند:

Khosro در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۳۲

2021-12-12T14:32:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۳۲
خط ۵۸۵:		خط ۵۸۵:

	{{ب\|این تن اگر کم تندی راه دلم کم زندی\|راه شدی تا نبُدی این همه گفتار مرا}}{{پایان شعر}}		{{ب\|این تن اگر کم تندی راه دلم کم زندی\|راه شدی تا نبُدی این همه گفتار مرا}}{{پایان شعر}}

	~~<nowiki>***</nowiki>~~

	'''آخرین غزل مولانا'''		'''آخرین غزل مولانا'''
خط ۶۰۹:		خط ۶۰۷:

	== منابع ==		== منابع ==
			<references />

Khosro در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۳۰

2021-12-12T14:30:04Z

نمایش تغییرات

Khosro در ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۱۶

2021-12-11T15:16:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۱۶
خط ۵۲۸:		خط ۵۲۸:

	== گلچینی از دیوان شمس ==		== گلچینی از دیوان شمس ==
	همه را بیازمودم ز تو خوشترم نیامد		{{شعر}}{{ب\|همه را بیازمودم ز تو خوشترم نیامد\|چو فرو شدم به دریا چو تو گوهرم نیامد}}

	چو ~~فرو شدم~~ به ~~دریا چو تو گوهرم~~ نیامد		{{ب\|سر خُنب‌ها گشودم ز هزار خم چشیدم\|چو شراب سرکش تو به لب و سرم نیامد}}

	~~سر خُنب‌ها گشودم ز هزار خم چشیدم~~		{{ب\|چه عجب که در دل من گل و یاسمن بخندد\|که سمن‌بری لطیفی چو تو در برم نیامد}}

	~~چو شراب سرکش تو به لب و سرم نیامد~~		{{ب\|ز پی‌ات مراد خود را دو سه روز ترک کردم\|چه مراد ماند زان پس که میسّرم نماند}}

	~~چه عجب~~ که ~~در دل من گل و یاسمن بخندد~~		{{ب\|دو سه روز شاهی‌ات را چو شدم غلام و چاکر\|به جهان نماند شاهی که چو چاکرم نیامد}}

	که ~~سمن‌بری لطیفی چو تو در برم~~ نیامد		{{ب\|خردم بگفت بر پر ز مسافران گردون\|چه شکسته پا نشستی که مسافرم نیامد}}

	ز ~~پی‌ات مراد خود را دو سه روز ترک کردم~~		{{ب\|چو پرید سوی بامت ز تنم کبوتر دل\|به فغان شدم چو بلبل که کبوترم نیامد}}

	چه ~~مراد~~ ماند ~~زان پس~~ که ~~میسّرم نماند~~		{{ب\|چو پی کبوتر دل به هوا شدم چو بازان\|چه همای ماند و عنقا که برابرم نیامد؟}}

	~~دو سه روز شاهی‌ات را چو شدم غلام و چاکر~~		{{ب\|برو ای تن پریشان تو و آن دل پشیمان\|که ز هر دو تا نرستم دل دیگرم نیامد}}{{پایان شعر}}

	~~به جهان نماند شاهی که چو چاکرم نیامد~~

	~~خردم بگفت بر پر ز مسافران گردون~~

	~~چه شکسته پا نشستی که مسافرم نیامد~~

	~~چو پرید سوی بامت ز تنم کبوتر دل~~

	~~به فغان شدم چو بلبل که کبوترم نیامد~~

	~~چو پی کبوتر دل به هوا شدم چو بازان~~

	~~چه همای ماند و عنقا که برابرم نیامد؟~~

	برو ای تن پریشان تو و آن دل پشیمان

	که ز هر دو تا نرستم دل دیگرم نیامد

	<nowiki>***</nowiki>		<nowiki>***</nowiki>

Khosro در ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۱۱

2021-12-11T11:11:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۱۱
خط ۲۱۵:		خط ۲۱۵:
	شهرت مولانا بیشتر به خاطر کتاب مثنوی معنوی است که تعالیم در زمینه‌ی عرفان و اصول تصوف و اخلاق و معارف است. مثنوی از همان آغاز در مجالس رقص سماع خوانده می‌شد. افرادی به نام مثنوی‌خوانان، این کتاب را با صوتی دلکش می‌خواندند. ۱۸ بیت نخست مثنوی را ”نی‌نامه” می‌گویند و تمامی شش دفتر مثنوی شرحی است بر این ۱۸ بیت:<ref name=":2" />		شهرت مولانا بیشتر به خاطر کتاب مثنوی معنوی است که تعالیم در زمینه‌ی عرفان و اصول تصوف و اخلاق و معارف است. مثنوی از همان آغاز در مجالس رقص سماع خوانده می‌شد. افرادی به نام مثنوی‌خوانان، این کتاب را با صوتی دلکش می‌خواندند. ۱۸ بیت نخست مثنوی را ”نی‌نامه” می‌گویند و تمامی شش دفتر مثنوی شرحی است بر این ۱۸ بیت:<ref name=":2" />

	بشنو این نی چون شکایت می‌کند		{{شعر}}{{ب\|بشنو این نی چون شکایت می‌کند\|از جدایی‌ها حکایت می‌کند}}

	~~از جدایی‌ها حکایت می‌کند~~		{{ب\|کز نیستان تا مرا ببریده‌اند\|در نفیرم مرد و زن نالیده‌اند}}

	~~کز نیستان~~ تا ~~مرا ببریده‌اند~~		{{ب\|سینه خواهم شرحه شرحه از فراق\|تا بگویم شرح درد اشتیاق}}

	~~در نفیرم مرد و زن نالیده‌اند~~		{{ب\|هر کسی کو دور ماند از اصل خویش\|باز جوید روزگار وصل خویش}}

	~~سینه خواهم شرحه شرحه از فراق~~		{{ب\|من به هر جمعیتی نالان شدم\|جفت بدحالان و خوش‌حالان شدم}}

	~~تا بگویم شرح درد اشتیاق~~		{{ب\|هر کسی از ظن خود شد یار من\|از درون من نجست اسرار من}}

	~~هر کسی کو~~ دور ~~ماند از اصل خویش~~		{{ب\|سر من از نالهٔ من دور نیست\|لیک چشم و گوش را آن نور نیست}}

	~~باز جوید روزگار وصل خویش~~		{{ب\|تن ز جان و جان ز تن مستور نیست\|لیک کس را دید جان دستور نیست}}

	~~من به~~ هر ~~جمعیتی نالان شدم~~		{{ب\|آتش است این بانگ نای و نیست باد\|هر که این آتش ندارد نیست باد}}

	~~جفت بدحالان و خوش‌حالان شدم~~		{{ب\|آتش عشق است کاندر نی فتاد\|جوشش عشق است کاندر می فتاد}}

	هر ~~کسی~~ از ~~ظن خود شد یار من~~		{{ب\|نی حریف هر که از یاری برید\|پرده‌هایش پرده‌های ما درید}}

	~~از درون من نجست اسرار من~~		{{ب\|همچو نی زهری و تریاقی که دید\|همچو نی دمساز و مشتاقی که دید}}

	~~سر من از نالهٔ من دور نیست~~		{{ب\|نی حدیث راه پر خون می‌کند\|قصه‌های عشق مجنون می‌کند}}

	~~لیک چشم و~~ گوش ~~را آن نور~~ نیست		{{ب\|محرم این هوش جز بیهوش نیست\|مر زبان را مشتری جز گوش نیست}}

	~~تن ز جان و جان ز تن مستور نیست~~		{{ب\|در غم ما روزها بیگاه شد\|روزها با سوزها همراه شد}}

	~~لیک کس را دید جان دستور~~ نیست		{{ب\|روزها گر رفت گو رو باک نیست\|تو بمان ای آن که چون تو پاک نیست}}

	~~آتش است این بانگ نای و نیست باد~~		{{ب\|هر که جز ماهی ز آبش سیر شد\|هرکه بی روزیست روزش دیر شد}}

	~~هر که این آتش ندارد نیست باد~~		{{ب\|در نیابد حال پخته هیچ خام\|پس سخن کوتاه باید و السلام}}{{پایان شعر}}

	~~آتش عشق است کاندر نی فتاد~~

	~~جوشش عشق است کاندر می فتاد~~

	~~نی حریف هر که از یاری برید~~

	~~پرده‌هایش پرده‌های ما درید~~

	~~همچو نی زهری و تریاقی که دید~~

	~~همچو نی دمساز و مشتاقی که دید~~

	~~نی حدیث راه پر خون می‌کند~~

	~~قصه‌های عشق مجنون می‌کند~~

	~~محرم این هوش جز بیهوش نیست~~

	~~مر زبان را مشتری جز گوش نیست~~

	~~در غم ما روزها بیگاه شد~~

	~~روزها با سوزها همراه شد~~

	~~روزها گر رفت گو رو باک نیست~~

	~~تو بمان ای آن که چون تو پاک نیست~~

	~~هر که جز ماهی ز آبش سیر شد~~

	~~هرکه بی روزیست روزش دیر شد~~

	در نیابد حال پخته هیچ خام

	پس سخن کوتاه باید و السلام

	مولانا جلاالدین کتاب مثنوی معنوی رابا بیت ”بشنو این نی چون حکایت می کند - از جدایی‌ها شکایت میکند” آغاز می‌کند. مولانا در مقدمه‌ی عربی مثنوی معنوی نیز که نوشته خود او است، این کتاب به تأکید ”اصول دین” نامیده شده است. به عربی: <blockquote>«هذا کتاب‌المثنوی'''،''' وهّو اصولُ اصولِ اصولِ‌الدین.»</blockquote>مولانا بیش از ۵۰ سال داشت که کتاب مثنوی را آغاز کرد. از این رو این کتاب حاصل پربارترین دوران عمر او است. اهمیت مثنوی معنوی فقط به خاطر این نیست که از آثار قدیم ادبیات پارسی است؛ بلکه از آن‌جهت است که برای بشر سرگشته امروز پیام رهایی و وارستگی دارد. در واقع مثنوی معنوی تنها عرفان نظری نیست، بلکه این گنجینه جامع عرفان نظری و عملی است. مولانا خود گفته است:<blockquote>«مثنوی را جهت آن نگفتم که آن را حمایل کنند، بل تا زیر پا نهند و بالای آسمان روند که مثنوی معراج حقایق است، نه آن‌که نردبان را بر دوش بگیرند و شهر به شهر بگردند.»</blockquote>از این‌رو باید گفت که عرفان مولانا صرفاً عرفان تفسیر نیست، بلکه عرفان تغییر است.		مولانا جلاالدین کتاب مثنوی معنوی رابا بیت ”بشنو این نی چون حکایت می کند - از جدایی‌ها شکایت میکند” آغاز می‌کند. مولانا در مقدمه‌ی عربی مثنوی معنوی نیز که نوشته خود او است، این کتاب به تأکید ”اصول دین” نامیده شده است. به عربی: <blockquote>«هذا کتاب‌المثنوی'''،''' وهّو اصولُ اصولِ اصولِ‌الدین.»</blockquote>مولانا بیش از ۵۰ سال داشت که کتاب مثنوی را آغاز کرد. از این رو این کتاب حاصل پربارترین دوران عمر او است. اهمیت مثنوی معنوی فقط به خاطر این نیست که از آثار قدیم ادبیات پارسی است؛ بلکه از آن‌جهت است که برای بشر سرگشته امروز پیام رهایی و وارستگی دارد. در واقع مثنوی معنوی تنها عرفان نظری نیست، بلکه این گنجینه جامع عرفان نظری و عملی است. مولانا خود گفته است:<blockquote>«مثنوی را جهت آن نگفتم که آن را حمایل کنند، بل تا زیر پا نهند و بالای آسمان روند که مثنوی معراج حقایق است، نه آن‌که نردبان را بر دوش بگیرند و شهر به شهر بگردند.»</blockquote>از این‌رو باید گفت که عرفان مولانا صرفاً عرفان تفسیر نیست، بلکه عرفان تغییر است.

Khosro در ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۰۲

2021-12-11T11:02:24Z

نمایش تغییرات

Khosro در ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۳

2021-12-11T10:03:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۳
خط ۱۷۶:		خط ۱۷۶:

	== درگذشت مولانا ==		== درگذشت مولانا ==
			[[پرونده:مولانا آرامگااااه.JPG\|جایگزین=آرامگاه مولانا در قونیه\|بندانگشتی\|241x241پیکسل\|آرامگاه مولانا در قونیه]]
	مولانا پس از مدت‌ها بیماری به دنبال تبی سوزان در چهارم دی‌ماه ۶۵۲ ه‍.ش، درگذشت.		مولانا پس از مدت‌ها بیماری به دنبال تبی سوزان در چهارم دی‌ماه ۶۵۲ ه‍.ش، درگذشت.

خط ۱۹۱:		خط ۱۹۲:

	== آرامگاه و موزه مولانا ==		== آرامگاه و موزه مولانا ==
			[[پرونده:قونیه مولانااا.JPG\|جایگزین=آرامگاه و موزه مولانا در قونیه\|بندانگشتی\|243x243پیکسل\|آرامگاه و موزه مولانا در قونیه]]
			[[پرونده:موزه مولانااااا قونیه.JPG\|جایگزین=نمایی از مقبره و موزه مولانا\|بندانگشتی\|246x246پیکسل\|نمایی از مقبره و موزه مولانا]]
	آرامگاه و موزه مولانا جلاالدین بلخی در شهر قونیه ترکیه و در بین استان‌های آنکارا و آنتالیا در محله‌ی غزیزیه، خیابان مولانا واقع شده است. قونیه یکی از بزرگترین استان‌های ترکیه که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد.		آرامگاه و موزه مولانا جلاالدین بلخی در شهر قونیه ترکیه و در بین استان‌های آنکارا و آنتالیا در محله‌ی غزیزیه، خیابان مولانا واقع شده است. قونیه یکی از بزرگترین استان‌های ترکیه که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد.

	در واقع آرامگاه مولانا در خانه‌ی محل سکونتش در گذشته قرار دارد؛ و در طول ایام سال و به‌ویژه سالگرد تولد و درگذشت مولانا، مراسم گوناگونی در این آرامگاه برگزار می‌شود. هر ساله ۷ تا ۱۷ دسامبر، به‌مدت ده شب، بزرگداشت مولانا را به مناسبت سالگرد درگذشت این عارف و شاعر نامی ایران‌زمین برگزار می‌کنند. برگزاری این مراسم در این شب‌ها با مناسکی خاص همراه است. مراسم این ده شب با اجرای نمایش و رقص‌های گروهی سماع، بخش‌های گوناگونی از زندگی مولانا رابه تصویر می‌کشند. '''«سایت کجارو»'''		در واقع آرامگاه مولانا در خانه‌ی محل سکونتش در گذشته قرار دارد؛ و در طول ایام سال و به‌ویژه سالگرد تولد و درگذشت مولانا، مراسم گوناگونی در این آرامگاه برگزار می‌شود. هر ساله ۷ تا ۱۷ دسامبر، به‌مدت ده شب، بزرگداشت مولانا را به مناسبت سالگرد درگذشت این عارف و شاعر نامی ایران‌زمین برگزار می‌کنند. برگزاری این مراسم در این شب‌ها با مناسکی خاص همراه است. مراسم این ده شب با اجرای نمایش و رقص‌های گروهی سماع، بخش‌های گوناگونی از زندگی مولانا رابه تصویر می‌کشند. '''«سایت کجارو»'''
			[[پرونده:چشمه تزکیه یا شست و شو.jpg\|جایگزین=چشمه تزکیه یا شست‌و‌شو در مقبره و موزه مولانا\|بندانگشتی\|248x248پیکسل\|چشمه تزکیه یا شست‌و‌شو در مقبره و موزه مولانا]]
	مزار مولانا بر روی تپه‌ای با ارتفاع ۱۰۱۶، متر بنا شده است؛ و منظره‌ای بسیار دیدنی دارد. این تپه تا کنون چندین بار مورد کاوش باستان‌شناسان قرار گرفته است. در این تپه آثار ارزشمندی به دست آمده است که متعلق به هزاران سال پیش هستند. مساحت مزار مولانا در آغاز ۶.۵۰۰، متر مربع بود؛ اما اکنون گسترش یافته و به ۱۸.۰۰۰، متر مربع رسیده است. ساخت مقبره مولانا یک سال پس از مرگش در سال ۱۲۷۴، آغاز شد؛ و با نظارت همسر امیرسلیمان سلجوقی به پایان رسید. هم‌چنین در سال ۱۸۵۴میلادی، نیز چند بخش دیگر به این مقبره افزوده شد تا جمعیت بیشتری را پذیرا باشد. بر فراز قبر مولانا یک گنبد مخروطی شکل به رنگ فیروزه‌ای ساخته شده است که تشکیل‌شده از صدها سفال است؛ و اکنون مقبره‌ی این عارف و شاعر نام‌آور با همین گنبد فیروزه‌ای شناخته می‌شود. در سال ۱۹۲۶میلادی، تبدیل مزار مولانا به موزه آغاز شد؛ و در سال ۱۹۲۷میلادی، مقبره‌ی او به شکل کامل به موزه تبدیل شده بود؛ و در سال ۱۹۵۴میلادی، مقبره‌ی مولانا را موزه‌ی مولانا نامیدند. موزه مولانا یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کشور ترکیه به حساب می‌آید. '''«سایت کارناوال»'''		مزار مولانا بر روی تپه‌ای با ارتفاع ۱۰۱۶، متر بنا شده است؛ و منظره‌ای بسیار دیدنی دارد. این تپه تا کنون چندین بار مورد کاوش باستان‌شناسان قرار گرفته است. در این تپه آثار ارزشمندی به دست آمده است که متعلق به هزاران سال پیش هستند. مساحت مزار مولانا در آغاز ۶.۵۰۰، متر مربع بود؛ اما اکنون گسترش یافته و به ۱۸.۰۰۰، متر مربع رسیده است. ساخت مقبره مولانا یک سال پس از مرگش در سال ۱۲۷۴، آغاز شد؛ و با نظارت همسر امیرسلیمان سلجوقی به پایان رسید. هم‌چنین در سال ۱۸۵۴میلادی، نیز چند بخش دیگر به این مقبره افزوده شد تا جمعیت بیشتری را پذیرا باشد. بر فراز قبر مولانا یک گنبد مخروطی شکل به رنگ فیروزه‌ای ساخته شده است که تشکیل‌شده از صدها سفال است؛ و اکنون مقبره‌ی این عارف و شاعر نام‌آور با همین گنبد فیروزه‌ای شناخته می‌شود. در سال ۱۹۲۶میلادی، تبدیل مزار مولانا به موزه آغاز شد؛ و در سال ۱۹۲۷میلادی، مقبره‌ی او به شکل کامل به موزه تبدیل شده بود؛ و در سال ۱۹۵۴میلادی، مقبره‌ی مولانا را موزه‌ی مولانا نامیدند. موزه مولانا یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کشور ترکیه به حساب می‌آید. '''«سایت کارناوال»'''

خط ۲۱۳:		خط ۲۱۶:

	==== مثنوی معنوی ====		==== مثنوی معنوی ====
			[[پرونده:مثنوی مولانااا1.JPG\|جایگزین=مثنوی معنوی\|بندانگشتی\|200x200پیکسل\|مثنوی معنوی]]
	شهرت مولانا بیشتر به خاطر کتاب مثنوی معنوی است که تعالیم در زمینه‌ی عرفان و اصول تصوف و اخلاق و معارف است. مثنوی از همان آغاز در مجالس رقص سماع خوانده می‌شد. افرادی به نام مثنوی‌خوانان، این کتاب را با صوتی دلکش می‌خواندند. ۱۸ بیت نخست مثنوی را ”نی‌نامه” می‌گویند و تمامی شش دفتر مثنوی شرحی است بر این ۱۸ بیت:		شهرت مولانا بیشتر به خاطر کتاب مثنوی معنوی است که تعالیم در زمینه‌ی عرفان و اصول تصوف و اخلاق و معارف است. مثنوی از همان آغاز در مجالس رقص سماع خوانده می‌شد. افرادی به نام مثنوی‌خوانان، این کتاب را با صوتی دلکش می‌خواندند. ۱۸ بیت نخست مثنوی را ”نی‌نامه” می‌گویند و تمامی شش دفتر مثنوی شرحی است بر این ۱۸ بیت:

خط ۳۰۴:		خط ۳۰۸:

	==== غزلیات «دیوان شمس تبریزی» ====		==== غزلیات «دیوان شمس تبریزی» ====
			[[پرونده:دیوان شمس....JPG\|جایگزین=دیوان شمس تبریزی\|بندانگشتی\|180x180پیکسل\|دیوان شمس تبریزی]]
	مجموعه‌ی غزلیات مولانا حدود ۲۵۰۰، غزل است که در در پایان و مقطع بیشتر آن‌ها مولانا به جای استفاده از تخلص خود، به نام شمس تبریزی تخلص کرده است؛ و به خاطر همین مجموعه‌ی عزلیات مولانا به کلیات یا دیوان شمس معروف شده است. '''«سایت نمناک»'''		مجموعه‌ی غزلیات مولانا حدود ۲۵۰۰، غزل است که در در پایان و مقطع بیشتر آن‌ها مولانا به جای استفاده از تخلص خود، به نام شمس تبریزی تخلص کرده است؛ و به خاطر همین مجموعه‌ی عزلیات مولانا به کلیات یا دیوان شمس معروف شده است. '''«سایت نمناک»'''

خط ۳۳۰:		خط ۳۳۵:

	نامیست زمن باقی و دیگر همه اوست		نامیست زمن باقی و دیگر همه اوست
			[[پرونده:فیه ما فیه مولانااا.JPG\|جایگزین=فیه ما فیه\|بندانگشتی\|180x180پیکسل\|فیه ما فیه]]

	=== آثار منثور ===		=== آثار منثور ===
خط ۳۳۵:		خط ۳۴۱:

	==== فیه ما فیه ====		==== فیه ما فیه ====
			[[پرونده:مولانااا3.JPG\|جایگزین=مجالس سبعه\|بندانگشتی\|170x170پیکسل\|مجالس سبعه]]
	کتاب فیه ما فیه، مجموعه‌ی تقریرات مولانا است که در طول ۳۰ سال در مجالس مختلف فراهم آمده است. این سخنان توسط پسر مولانا، سلطان ولد یا یکی دیگر از مریدان وی یادداشت شده و به این شکل درآمده است. نثر کتاب فیه ما فیه، ساده و روان است؛ و درون‌مایه‌ای عرفانی، دینی واخلاقی دارد. '''«سایت مدرسه»'''		کتاب فیه ما فیه، مجموعه‌ی تقریرات مولانا است که در طول ۳۰ سال در مجالس مختلف فراهم آمده است. این سخنان توسط پسر مولانا، سلطان ولد یا یکی دیگر از مریدان وی یادداشت شده و به این شکل درآمده است. نثر کتاب فیه ما فیه، ساده و روان است؛ و درون‌مایه‌ای عرفانی، دینی واخلاقی دارد. '''«سایت مدرسه»'''

خط ۳۶۸:		خط ۳۷۵:

	ما از پی سنایی و عطار می‌رویم'''«سایت مدرسه»'''		ما از پی سنایی و عطار می‌رویم'''«سایت مدرسه»'''
			[[پرونده:یونسکو. بزرگداشت مولانا.JPG\|جایگزین=پوستر یونسکو به مناسبت روز جهانی مولانا\|بندانگشتی\|223x223پیکسل\|پوستر یونسکو به مناسبت روز جهانی مولانا]]

	== سال جهانی مولانا ==		== سال جهانی مولانا ==
خط ۴۱۶:		خط ۴۲۴:

	== سیری در اندیشه‌ی مولانا ==		== سیری در اندیشه‌ی مولانا ==
			[[پرونده:مولانااا1.JPG\|جایگزین=مولانا جلاال‌الدین محمد بلخی\|بندانگشتی\|180x180پیکسل]]
	مولانا جلاالدین بلخی از منتقدین نظریه حد وسط و میانه‌رو در اخلاق است که یکی از نظریات خیلی رایج در بین دانشمندان اسلامی است. اشکال مولانا به این ایده این بود که در تعداد زیادی از موارد آغاز و انجام یک موضوع مشخص نیست که بتوان وسطش را معین نمود و نیز این که تعداد زیادی از اصول اخلاقی نسبت به افراد متغیر است:		مولانا جلاالدین بلخی از منتقدین نظریه حد وسط و میانه‌رو در اخلاق است که یکی از نظریات خیلی رایج در بین دانشمندان اسلامی است. اشکال مولانا به این ایده این بود که در تعداد زیادی از موارد آغاز و انجام یک موضوع مشخص نیست که بتوان وسطش را معین نمود و نیز این که تعداد زیادی از اصول اخلاقی نسبت به افراد متغیر است:

خط ۴۹۱:		خط ۵۰۰:

	=== عشق از نگاه مولانا ===		=== عشق از نگاه مولانا ===
			[[پرونده:عشق از... مولانا.JPG\|جایگزین=عشق از نگاه مولانا\|بندانگشتی\|204x204پیکسل\|عشق از نگاه مولانا]]
	نگاه مولانا به محبت، همان عشق الهی است که درمانگر همه‌ی دردهای بی‌درمانی است که به‌قول خودش: از محبت دردها شافی شود. یکی از عرفای هند می‌گوید: بیشتر عشق بورزید، عشق و خنده را در جهان گسترش بدهید. این تنها راه حفاظت جوامع بشریت، در برابر سلاح‌های هسته‌ای است. یکی از ویژگی‌های شعر و کلام شاعران ایرانی نظیر حافظ، سنائی، نظامی، سعدی، مولانا و… این است که به هر قیمت و با هر بهانه‌ای از عشق و عاشق و معشوق سخن می‌گویند، انگار که مایه‌های اصلی همه‌ی آثار ماندگار و ارزنده‌ی آنان، چیزی جز عشق و عاشقی نیست.		نگاه مولانا به محبت، همان عشق الهی است که درمانگر همه‌ی دردهای بی‌درمانی است که به‌قول خودش: از محبت دردها شافی شود. یکی از عرفای هند می‌گوید: بیشتر عشق بورزید، عشق و خنده را در جهان گسترش بدهید. این تنها راه حفاظت جوامع بشریت، در برابر سلاح‌های هسته‌ای است. یکی از ویژگی‌های شعر و کلام شاعران ایرانی نظیر حافظ، سنائی، نظامی، سعدی، مولانا و… این است که به هر قیمت و با هر بهانه‌ای از عشق و عاشق و معشوق سخن می‌گویند، انگار که مایه‌های اصلی همه‌ی آثار ماندگار و ارزنده‌ی آنان، چیزی جز عشق و عاشقی نیست.

خط ۵۳۲:		خط ۵۴۲:

	=== رهایی انسان ===		=== رهایی انسان ===
			[[پرونده:رهایی انسان....JPG\|جایگزین=رهایی انسان\|بندانگشتی\|206x206پیکسل]]
	مهمترین و اصلی‌ترین رکن از ارکان اندیشه‌ی مولانا، انسان است. او می‌خواهد انسان را از وادی‌های ژرف و تنگناهای باریک و وحشت‌ناک عبور دهد تا نفس او را تهذیب نماید؛ و به افق‌های شگفت‌انگیز انسانیت برساند. براین اساس انسان مرکز جهان بینی مولاناست.		مهمترین و اصلی‌ترین رکن از ارکان اندیشه‌ی مولانا، انسان است. او می‌خواهد انسان را از وادی‌های ژرف و تنگناهای باریک و وحشت‌ناک عبور دهد تا نفس او را تهذیب نماید؛ و به افق‌های شگفت‌انگیز انسانیت برساند. براین اساس انسان مرکز جهان بینی مولاناست.

خط ۵۳۷:		خط ۵۴۸:

	== رمز جاودانگی مولانا ==		== رمز جاودانگی مولانا ==
			[[پرونده:مولانااا2.JPG\|جایگزین=تندیس مولانا\|بندانگشتی\|250x250پیکسل\|تندیس مولانا]]
	با وجود این‌که هشت قرن از روزگار مولانا گذشته است، اما هم‌چنان در مرکز توجه بشریت معاصر قرار دارد؛ و گستره‌ی این اقبال روز به روز در حال توسعه است. برخی از دلایل و علت‌های اقبال گسترده ابشریت معاصر به آثار مولانا عبارتند از:		با وجود این‌که هشت قرن از روزگار مولانا گذشته است، اما هم‌چنان در مرکز توجه بشریت معاصر قرار دارد؛ و گستره‌ی این اقبال روز به روز در حال توسعه است. برخی از دلایل و علت‌های اقبال گسترده ابشریت معاصر به آثار مولانا عبارتند از:

Khosro در ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۵۲

2021-12-10T22:52:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۰:۵۲
خط ۹۲:		خط ۹۲:

	== مولانا و شمس ==		== مولانا و شمس ==
			[[پرونده:نقاشی شمس از حسین بهزاد.JPG\|جایگزین=نقاشی شمس تبریزی اثری از استاد حسین بهزاد\|بندانگشتی\|220x220پیکسل\|نقاشی شمس تبریزی اثری از استاد حسین بهزاد]]
	دوران حضورشمس تبریزی در زندگانی مولانا جلاالدین را می‌توان بااهمیت‌ترین و پُرشورترین بخش از زندگی مولانا محسوب کرد. دورانی که شخصیت حقیقی یکی از بزرگترین عارفان و شاعران ادبیات ایران‌زمین در آن شکل گرفت. بخش بیشتری از کهن‌ترین آثار مربوط به زندگی مولانا از قبیل ”مناقب‌العارفین” افلاکی، و ”رسالة” احمد سپهسالار نیز به شرح فراز و نشیب این ماجرا و شگفتی‌های آن اختصاص یافته است. نخستین تأثیر ادبی این ماجرا، غزل‌های پرسوز و گداز و مکتوبات منظومی بود که مولانا سروده است. '''«سایت مهر میهن»'''		دوران حضورشمس تبریزی در زندگانی مولانا جلاالدین را می‌توان بااهمیت‌ترین و پُرشورترین بخش از زندگی مولانا محسوب کرد. دورانی که شخصیت حقیقی یکی از بزرگترین عارفان و شاعران ادبیات ایران‌زمین در آن شکل گرفت. بخش بیشتری از کهن‌ترین آثار مربوط به زندگی مولانا از قبیل ”مناقب‌العارفین” افلاکی، و ”رسالة” احمد سپهسالار نیز به شرح فراز و نشیب این ماجرا و شگفتی‌های آن اختصاص یافته است. نخستین تأثیر ادبی این ماجرا، غزل‌های پرسوز و گداز و مکتوبات منظومی بود که مولانا سروده است. '''«سایت مهر میهن»'''

خط ۱۴۱:		خط ۱۴۲:

	==== شیدایی و سماع ====		==== شیدایی و سماع ====
			[[پرونده:مولاناااا..JPG\|جایگزین=تندیس مولانا در حال رقص سماع\|بندانگشتی\|300x300پیکسل\|تندیس مولانا در حال رقص سماع]]
	مولانا از دوری شمس ناآرام و بی‌قرار شد؛ و روز و شب به سماع پرداخت. آشفتگی او در شهر بر سر زبان‌ها افتاد:		مولانا از دوری شمس ناآرام و بی‌قرار شد؛ و روز و شب به سماع پرداخت. آشفتگی او در شهر بر سر زبان‌ها افتاد: