کاربر:Khosro/صفحه تمرین یدالله رویایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Alireza k h: ویراستار نهایی مقاله قبل از انتشار

2025-06-16T09:28:36Z

ویراستار نهایی مقاله قبل از انتشار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۸
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	\| جوایز =		\| جوایز =
	\|اندازه تصویر=280 پیکسل\|کتاب‌ها=بر جاده‌های تهی، شعرهای دریایی، هفتاد سنگ قبر و...}}		\|اندازه تصویر=280 پیکسل\|کتاب‌ها=بر جاده‌های تهی، شعرهای دریایی، هفتاد سنگ قبر و...}}
	'''یدالله رؤیایی'''، (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر ~~برجسته~~ ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از ~~تأثیرگذارترین~~ چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به [[حزب توده ایران]] پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، «''بر جاده‌های تهی»''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون [[احمد شاملو]]، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی\|انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷]] به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله «''شعرهای دریایی»''، «''هفتاد سنگ قبر»'' و «''در جستجوی آن لغت تنها»''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.<ref name=":0">[https://www.radiozamaneh.com/730785/ یدالله رؤیایی، شاعر نظریه‌پرداز و از پیشگامان شعر مدرن ایران درگذشت - رادیو زمانه]</ref><ref name=":1">[https://www.mostaghelonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-1/73105-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%D9%85 نگاهی به زندگی و کارنامه ادبی یدالله رؤیایی شاعر نوگرای شعر حجم - مستقل آنلاین]</ref><ref name=":2">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87/a-65541750 رؤیایی، شاعر بی‌تکرار در آینه - دویچه‌وله]</ref><ref name=":3">[https://www.independentpersian.com/node/269796/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%9B%C2%A0%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A8%D8%B1 یدالله رویایی؛ در هفتاد و یکمین قبر - ایندیپندنت]</ref>		'''یدالله رؤیایی'''، (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به [[حزب توده ایران]] پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، «''بر جاده‌های تهی»''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون [[احمد شاملو]]، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی\|انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷]] به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله «''شعرهای دریایی»''، «''هفتاد سنگ قبر»'' و «''در جستجوی آن لغت تنها»''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد.<ref name=":0">[https://www.radiozamaneh.com/730785/ یدالله رؤیایی، شاعر نظریه‌پرداز و از پیشگامان شعر مدرن ایران درگذشت - رادیو زمانه]</ref><ref name=":1">[https://www.mostaghelonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-1/73105-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%D9%85 نگاهی به زندگی و کارنامه ادبی یدالله رؤیایی شاعر نوگرای شعر حجم - مستقل آنلاین]</ref><ref name=":2">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87/a-65541750 رؤیایی، شاعر بی‌تکرار در آینه - دویچه‌وله]</ref><ref name=":3">[https://www.independentpersian.com/node/269796/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%9B%C2%A0%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A8%D8%B1 یدالله رویایی؛ در هفتاد و یکمین قبر - ایندیپندنت]</ref>

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==

Khosro در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۱

2025-06-15T15:31:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۱
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	\| دانلود صوتی =		\| دانلود صوتی =
	\| جوایز =		\| جوایز =
	\|اندازه تصویر=~~250~~ پیکسل\|کتاب‌ها=بر جاده‌های تهی، شعرهای دریایی، هفتاد سنگ قبر و...}}		\|اندازه تصویر=280 پیکسل\|کتاب‌ها=بر جاده‌های تهی، شعرهای دریایی، هفتاد سنگ قبر و...}}
	یدالله رؤیایی (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به [[حزب توده ایران]] پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، «''بر جاده‌های تهی»''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون [[احمد شاملو]]، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی\|انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷]] به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله «''شعرهای دریایی»''، «''هفتاد سنگ قبر»'' و «''در جستجوی آن لغت تنها»''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.<ref name=":0">[https://www.radiozamaneh.com/730785/ یدالله رؤیایی، شاعر نظریه‌پرداز و از پیشگامان شعر مدرن ایران درگذشت - رادیو زمانه]</ref><ref name=":1">[https://www.mostaghelonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-1/73105-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%D9%85 نگاهی به زندگی و کارنامه ادبی یدالله رؤیایی شاعر نوگرای شعر حجم - مستقل آنلاین]</ref><ref name=":2">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87/a-65541750 رؤیایی، شاعر بی‌تکرار در آینه - دویچه‌وله]</ref><ref name=":3">[https://www.independentpersian.com/node/269796/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%9B%C2%A0%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A8%D8%B1 یدالله رویایی؛ در هفتاد و یکمین قبر - ایندیپندنت]</ref>		'''یدالله رؤیایی'''، (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به [[حزب توده ایران]] پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، «''بر جاده‌های تهی»''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون [[احمد شاملو]]، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی\|انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷]] به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله «''شعرهای دریایی»''، «''هفتاد سنگ قبر»'' و «''در جستجوی آن لغت تنها»''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.<ref name=":0">[https://www.radiozamaneh.com/730785/ یدالله رؤیایی، شاعر نظریه‌پرداز و از پیشگامان شعر مدرن ایران درگذشت - رادیو زمانه]</ref><ref name=":1">[https://www.mostaghelonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-1/73105-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%D9%85 نگاهی به زندگی و کارنامه ادبی یدالله رؤیایی شاعر نوگرای شعر حجم - مستقل آنلاین]</ref><ref name=":2">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87/a-65541750 رؤیایی، شاعر بی‌تکرار در آینه - دویچه‌وله]</ref><ref name=":3">[https://www.independentpersian.com/node/269796/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%9B%C2%A0%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A8%D8%B1 یدالله رویایی؛ در هفتاد و یکمین قبر - ایندیپندنت]</ref>

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==

	=== تولد و تحصیلات ===		=== تولد و تحصیلات ===
			[[پرونده:یدالله رویایی؛3.JPG\|جایگزین=یدالله رویایی\|بندانگشتی\|239x239پیکسل\|یدالله رویایی]]
	یدالله رؤیایی در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۱۱ در شهر دامغان، استان سمنان، در خانواده‌ای با پیشینه فرهنگی و ادبی به دنیا آمد. از کودکی به ادبیات و شعر علاقه نشان داد و تحت تأثیر محیط فرهنگی خانواده، با آثار شاعران کلاسیک ایران آشنا شد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه در دامغان، در اوایل دهه ۱۳۳۰ به تهران مهاجرت کرد و در دانشگاه تهران به تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل پرداخت. او در سال ۱۳۳۷ مدرک دکتری خود را دریافت کرد، اما علاقه‌اش به ادبیات او را از مسیر حقوقی دور کرد. تحصیلات آکادمیک رؤیایی، به‌ویژه مطالعه متون حقوقی و فلسفی، به او دیدگاهی تحلیلی و منظم بخشید که بعدها در نظریه‌پردازی ادبی‌اش، به‌ویژه در تدوین سبک شعر حجم، نقش مهمی ایفا کرد. این دوره همچنین او را با جریان‌های فکری مدرن آشنا کرد که بر آثار اولیه‌اش تأثیر گذاشت.<ref name=":0" /><ref>[https://ghoumes.ir/P629/ استاد یدالله رؤیایی - قومس]</ref>		یدالله رؤیایی در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۱۱ در شهر دامغان، استان سمنان، در خانواده‌ای با پیشینه فرهنگی و ادبی به دنیا آمد. از کودکی به ادبیات و شعر علاقه نشان داد و تحت تأثیر محیط فرهنگی خانواده، با آثار شاعران کلاسیک ایران آشنا شد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه در دامغان، در اوایل دهه ۱۳۳۰ به تهران مهاجرت کرد و در دانشگاه تهران به تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل پرداخت. او در سال ۱۳۳۷ مدرک دکتری خود را دریافت کرد، اما علاقه‌اش به ادبیات او را از مسیر حقوقی دور کرد. تحصیلات آکادمیک رؤیایی، به‌ویژه مطالعه متون حقوقی و فلسفی، به او دیدگاهی تحلیلی و منظم بخشید که بعدها در نظریه‌پردازی ادبی‌اش، به‌ویژه در تدوین سبک شعر حجم، نقش مهمی ایفا کرد. این دوره همچنین او را با جریان‌های فکری مدرن آشنا کرد که بر آثار اولیه‌اش تأثیر گذاشت.<ref name=":0" /><ref>[https://ghoumes.ir/P629/ استاد یدالله رؤیایی - قومس]</ref>

خط ۵۵:		خط ۵۶:

	== شعر حجم ==		== شعر حجم ==
			[[پرونده:یدالله رویایی؛2.JPG\|جایگزین=یدالله رویایی\|بندانگشتی\|245x245پیکسل\|یدالله رویایی]]

	=== مفهوم و ویژگی‌های شعر حجم ===		=== مفهوم و ویژگی‌های شعر حجم ===
خط ۶۳:		خط ۶۵:

	== تبعید و درگذشت ==		== تبعید و درگذشت ==
			[[پرونده:یدالله رویایی؛1.JPG\|جایگزین=یدالله رویایی\|بندانگشتی\|248x248پیکسل\|یدالله رویایی]]

	=== مهاجرت به پاریس ===		=== مهاجرت به پاریس ===
خط ۸۶:		خط ۸۹:

	== فهرست آثار و نمونه اشعار ==		== فهرست آثار و نمونه اشعار ==
			[[پرونده:هفتاد سنگ قبر.JPG\|جایگزین=کتاب اشعار هفتاد سنگ قبر\|بندانگشتی\|280x280پیکسل\|کتاب اشعار هفتاد سنگ قبر]]

	=== فهرست آثار ===		=== فهرست آثار ===
	یدالله رؤیایی آثار متعددی در شعر و نظریه ادبی خلق کرد. فهرست کامل مجموعه‌های او شامل:		یدالله رؤیایی آثار متعددی در شعر و نظریه ادبی خلق کرد. فهرست کامل مجموعه‌های او شامل:

			=== شعر ===
	# ''بر جاده‌های تهی'' (۱۳۴۱)		# ''بر جاده‌های تهی'' (۱۳۴۱)
	# ''شعرهای دریایی'' (۱۳۴۷)		# ''شعرهای دریایی'' (۱۳۴۷)
	# ''لبریخته‌ها'' (۱۳۵۱)		# ''لبریخته‌ها'' (۱۳۵۱)
	~~# ''مانیفست اسپاسمانتالیسم'' (۱۳۵۱، نظری)~~
	# ''دلتنگی‌ها'' (۱۳۵۷)		# ''دلتنگی‌ها'' (۱۳۵۷)
	# ''هفتاد سنگ قبر'' (۱۳۸۰)		# ''هفتاد سنگ قبر'' (۱۳۸۰)
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۵:
	# ''کافی نیست، کافی است'' (۱۳۸۹)		# ''کافی نیست، کافی است'' (۱۳۸۹)
	# ''چهره به چهره در آینه'' (۱۳۹۱)		# ''چهره به چهره در آینه'' (۱۳۹۱)
	# ''آوازهای دیگر'' (۱۳۹۴)		# ''آوازهای دیگر'' (۱۳۹۴)

			=== نثر ===

			# هلاک عقل به وقتِ اندیشیدن (۱۳۵۷)
			# از سکوی سرخ، یا «مسائل شعر» (۱۳۵۷)
			# عبارت از چیست؟ «از سکوی سرخ ۲» (۱۳۸۶)
			# چهره پنهان حرف (۱۳۹۱)

	این آثار، که در ایران و تبعید منتشر شدند، رویایی را به‌عنوان شاعر و نظریه‌پرداز برجسته ادبیات مدرن ایران تثبیت کردند. مجموعه‌های شعری او با سبک حجم و آثار نظری‌اش با تحلیل فرم شعر، تأثیر عمیقی بر ادبیات معاصر گذاشتند.<ref>[https://shaer.ir/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ یدالله رؤیایی - پایگاه خبری شاعر]</ref>		این آثار، که در ایران و تبعید منتشر شدند، رویایی را به‌عنوان شاعر و نظریه‌پرداز برجسته ادبیات مدرن ایران تثبیت کردند. مجموعه‌های شعری او با سبک حجم و آثار نظری‌اش با تحلیل فرم شعر، تأثیر عمیقی بر ادبیات معاصر گذاشتند.<ref>[https://shaer.ir/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ یدالله رؤیایی - پایگاه خبری شاعر]</ref>

	=== نمونه اشعار ===		=== نمونه اشعار ===
	بسیاری از اشعار یدالله رؤیایی با تصاویر سمبلیک و زبان فشرده، به مسائل اجتماعی مانند عدالت، تبعید، و سرکوب اشاره دارند و عمق سیاسی-عرفانی شعر رویایی را بازتاب می‌دهند.<ref>کتاب ''بوطیقای شعر حجم''. نوشته‌ی احمد بیرانوند؛ تهران: نشر چشمه، ۱۳۹۰.</ref>		بسیاری از اشعار یدالله رؤیایی با تصاویر سمبلیک و زبان فشرده، به مسائل اجتماعی مانند عدالت، تبعید، و سرکوب اشاره دارند و عمق سیاسی-عرفانی شعر رویایی را بازتاب می‌دهند.<ref name=":4">کتاب ''بوطیقای شعر حجم''. نوشته‌ی احمد بیرانوند؛ تهران: نشر چشمه، ۱۳۹۰.</ref>

	سه شعر کوتاه با مضامین سیاسی-اجتماعی، که ویژگی‌های شعر حجم را نشان می‌دهند:		سه شعر کوتاه با مضامین سیاسی-اجتماعی، که ویژگی‌های شعر حجم را نشان می‌دهند:
خط ۱۳۰:		خط ۱۴۳:
	در شهری که		در شهری که

	خوابش را سوزاندند. '''(از کتاب هفتاد سنگ قبر)'''		خوابش را سوزاندند. '''(از کتاب هفتاد سنگ قبر)'''<ref name=":4" />

	== منابع ==		== منابع ==

Khosro در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۱

2025-06-15T15:01:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۱
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	\| دانلود صوتی =		\| دانلود صوتی =
	\| جوایز =		\| جوایز =
	}}		\|اندازه تصویر=250 پیکسل\|کتاب‌ها=بر جاده‌های تهی، شعرهای دریایی، هفتاد سنگ قبر و...}}
	یدالله رؤیایی (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به [[حزب توده ایران]] پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، «''بر جاده‌های تهی»''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون [[احمد شاملو]]، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی\|انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷]] به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله «''شعرهای دریایی»''، «''هفتاد سنگ قبر»'' و «''در جستجوی آن لغت تنها»''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.<ref name=":0">[https://www.radiozamaneh.com/730785/ یدالله رؤیایی، شاعر نظریه‌پرداز و از پیشگامان شعر مدرن ایران درگذشت - رادیو زمانه]</ref><ref name=":1">[https://www.mostaghelonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-1/73105-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%D9%85 نگاهی به زندگی و کارنامه ادبی یدالله رؤیایی شاعر نوگرای شعر حجم - مستقل آنلاین]</ref><ref name=":2">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87/a-65541750 رؤیایی، شاعر بی‌تکرار در آینه - دویچه‌وله]</ref><ref name=":3">[https://www.independentpersian.com/node/269796/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%9B%C2%A0%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A8%D8%B1 یدالله رویایی؛ در هفتاد و یکمین قبر - ایندیپندنت]</ref>		یدالله رؤیایی (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به [[حزب توده ایران]] پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، «''بر جاده‌های تهی»''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون [[احمد شاملو]]، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی\|انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷]] به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله «''شعرهای دریایی»''، «''هفتاد سنگ قبر»'' و «''در جستجوی آن لغت تنها»''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.<ref name=":0">[https://www.radiozamaneh.com/730785/ یدالله رؤیایی، شاعر نظریه‌پرداز و از پیشگامان شعر مدرن ایران درگذشت - رادیو زمانه]</ref><ref name=":1">[https://www.mostaghelonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-1/73105-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%D9%85 نگاهی به زندگی و کارنامه ادبی یدالله رؤیایی شاعر نوگرای شعر حجم - مستقل آنلاین]</ref><ref name=":2">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87/a-65541750 رؤیایی، شاعر بی‌تکرار در آینه - دویچه‌وله]</ref><ref name=":3">[https://www.independentpersian.com/node/269796/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%9B%C2%A0%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A8%D8%B1 یدالله رویایی؛ در هفتاد و یکمین قبر - ایندیپندنت]</ref>

Khosro: اصلاح املا، اصلاح سجاوندی، اصلاح ارقام

2025-06-15T14:58:14Z

اصلاح املا، اصلاح سجاوندی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

Khosro در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۴

2025-06-15T12:54:55Z

نمایش تغییرات

Khosro در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۲

2025-06-15T12:42:41Z

نمایش تغییرات

Khosro در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۹

2025-06-15T10:29:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
	یدالله رویایی (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به حزب توده ایران پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، ''بر جاده‌های تهی''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون احمد ~~شاملو،~~ نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله ''شعرهای دریایی''، ''هفتاد سنگ قبر'' و ''در جستجوی آن لغت تنها''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و با فهرستی از آثار و نمونه‌هایی از اشعار او تکمیل می‌شود. مطالعه حاضر بر اساس منابع معتبر و با رویکردی آکادمیک، جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.		یدالله رویایی (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به [[حزب توده ایران]] پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، ''بر جاده‌های تهی''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون [[احمد شاملو]]، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی\|انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷]] به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله ''شعرهای دریایی''، ''هفتاد سنگ قبر'' و ''در جستجوی آن لغت تنها''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.

	(رادیو زمانه، مستقل آنلاین، دویچه‌وله، ایندیپندنت)		'''(رادیو زمانه، مستقل آنلاین، دویچه‌وله، ایندیپندنت)'''

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==
خط ۸:		خط ۸:
	یدالله رویایی در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۱۱ در شهر دامغان، استان سمنان، در خانواده‌ای با پیشینه فرهنگی و ادبی به دنیا آمد. از کودکی به ادبیات و شعر علاقه نشان داد و تحت تأثیر محیط فرهنگی خانواده، با آثار شاعران کلاسیک ایران آشنا شد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه در دامغان، در اوایل دهه ۱۳۳۰ به تهران مهاجرت کرد و در دانشگاه تهران به تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل پرداخت. او در سال ۱۳۳۷ مدرک دکتری خود را دریافت کرد، اما علاقه‌اش به ادبیات او را از مسیر حقوقی دور کرد. تحصیلات آکادمیک رویایی، به‌ویژه مطالعه متون حقوقی و فلسفی، به او دیدگاهی تحلیلی و منظم بخشید که بعدها در نظریه‌پردازی ادبی‌اش، به‌ویژه در تدوین سبک شعر حجم، نقش مهمی ایفا کرد. این دوره همچنین او را با جریان‌های فکری مدرن آشنا کرد که بر آثار اولیه‌اش تأثیر گذاشت.		یدالله رویایی در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۱۱ در شهر دامغان، استان سمنان، در خانواده‌ای با پیشینه فرهنگی و ادبی به دنیا آمد. از کودکی به ادبیات و شعر علاقه نشان داد و تحت تأثیر محیط فرهنگی خانواده، با آثار شاعران کلاسیک ایران آشنا شد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه در دامغان، در اوایل دهه ۱۳۳۰ به تهران مهاجرت کرد و در دانشگاه تهران به تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل پرداخت. او در سال ۱۳۳۷ مدرک دکتری خود را دریافت کرد، اما علاقه‌اش به ادبیات او را از مسیر حقوقی دور کرد. تحصیلات آکادمیک رویایی، به‌ویژه مطالعه متون حقوقی و فلسفی، به او دیدگاهی تحلیلی و منظم بخشید که بعدها در نظریه‌پردازی ادبی‌اش، به‌ویژه در تدوین سبک شعر حجم، نقش مهمی ایفا کرد. این دوره همچنین او را با جریان‌های فکری مدرن آشنا کرد که بر آثار اولیه‌اش تأثیر گذاشت.

	(قومس، رادیو زمانه)		'''(قومس، رادیو زمانه)'''

	=== فعالیت‌های سیاسی ===		=== فعالیت‌های سیاسی ===
	رویایی در دهه ۱۳۲۰، در اوج فعالیت‌های سیاسی در ایران، به حزب توده ایران پیوست، که در آن زمان به‌عنوان یک جریان چپ‌گرای برجسته، روشنفکران بسیاری را جذب کرده بود. او در نشریات وابسته به حزب مقالات انتقادی منتشر کرد و در فعالیت‌های سیاسی علیه رژیم پهلوی مشارکت داشت. این فعالیت‌ها منجر به بازداشت او در دو نوبت، در سال‌های ۱۳۳۲ (پس از کودتای ۲۸ مرداد) و ۱۳۳۶، شد. تجربه زندان و فضای پرتنش سیاسی آن زمان، دیدگاه‌های اجتماعی و عاطفی او را عمیق‌تر کرد و در اشعار اولیه‌اش بازتاب یافت. با این حال، در اواخر دهه ۱۳۳۰، رویایی از حزب توده فاصله گرفت، احتمالاً به دلیل اختلافات ایدئولوژیک یا تمرکز بیشتر بر ادبیات. این دوره سیاسی، هرچند کوتاه، نشان‌دهنده تعهد او به عدالت اجتماعی و تأثیرپذیری‌اش از مسائل روز بود که در آثارش به‌صورت غیرمستقیم نمود یافت.		یدالله رویایی در دهه ۱۳۲۰، در اوج فعالیت‌های سیاسی در ایران، به حزب توده ایران پیوست، که در آن زمان به‌عنوان یک جریان چپ‌گرای برجسته، روشنفکران بسیاری را جذب کرده بود. او در نشریات وابسته به حزب مقالات انتقادی منتشر کرد و در فعالیت‌های سیاسی علیه [[محمدرضا پهلوی\|رژیم پهلوی]] مشارکت داشت. این فعالیت‌ها منجر به بازداشت او در دو نوبت، در سال‌های ۱۳۳۲ (پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]]) و ۱۳۳۶، شد. تجربه زندان و فضای پرتنش سیاسی آن زمان، دیدگاه‌های اجتماعی و عاطفی او را عمیق‌تر کرد و در اشعار اولیه‌اش بازتاب یافت. با این حال، در اواخر دهه ۱۳۳۰، رویایی از حزب توده فاصله گرفت، احتمالاً به دلیل اختلافات ایدئولوژیک یا تمرکز بیشتر بر ادبیات. این دوره سیاسی، هرچند کوتاه، نشان‌دهنده تعهد او به عدالت اجتماعی و تأثیرپذیری‌اش از مسائل روز بود که در آثارش به‌صورت غیرمستقیم نمود یافت.

	(مستقل آنلاین، دویچه‌وله)		'''(مستقل آنلاین، دویچه‌وله)'''

	== فعالیت‌های ادبی ==		== فعالیت‌های ادبی ==

Khosro در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۲

2025-06-15T10:22:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۲
خط ۱:		خط ۱:
	یدالله رویایی (~~۱۳۱۱–۱۴۰۱~~)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به حزب توده ایران پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، ''بر جاده‌های تهی''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون احمد شاملو، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله ''شعرهای دریایی''، ''هفتاد سنگ قبر'' و ''در جستجوی آن لغت تنها''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و با فهرستی از آثار و نمونه‌هایی از اشعار او تکمیل می‌شود. مطالعه حاضر بر اساس منابع معتبر و با رویکردی آکادمیک، جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.		یدالله رویایی (متولد ۱۷ اردیبهشت۱۳۱۱، دامغان – درگذشته ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، پاریس)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به حزب توده ایران پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، ''بر جاده‌های تهی''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون احمد شاملو، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله ''شعرهای دریایی''، ''هفتاد سنگ قبر'' و ''در جستجوی آن لغت تنها''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و با فهرستی از آثار و نمونه‌هایی از اشعار او تکمیل می‌شود. مطالعه حاضر بر اساس منابع معتبر و با رویکردی آکادمیک، جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.

	(رادیو زمانه، مستقل آنلاین، دویچه‌وله، ایندیپندنت)		(رادیو زمانه، مستقل آنلاین، دویچه‌وله، ایندیپندنت)

Khosro: صفحه‌ای تازه حاوی «یدالله رویایی (۱۳۱۱–۱۴۰۱)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز ک...» ایجاد کرد

2025-06-15T10:09:41Z

صفحه‌ای تازه حاوی «یدالله رویایی (۱۳۱۱–۱۴۰۱)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز ک...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

یدالله رویایی (۱۳۱۱–۱۴۰۱)، شاعر برجسته ایرانی و بنیان‌گذار سبک شعر حجم، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران بود. وی در دامغان زاده شد و پس از تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل در دانشگاه تهران، فعالیت‌های ادبی و سیاسی خود را آغاز کرد. رویایی در جوانی به حزب توده ایران پیوست و به دلیل فعالیت‌های سیاسی در دهه ۱۳۳۰ دو بار بازداشت شد. او با انتشار اولین مجموعه شعرش، ''بر جاده‌های تهی''، در دهه ۱۳۴۰ به شهرت رسید و با همکاری شاعرانی چون احمد شاملو، نشریات و نهادهای ادبی مانند ''بارو'' و انتشارات ''روزن'' را تأسیس کرد. سبک شعر حجم، که رویایی آن را در اواخر دهه ۱۳۴۰ معرفی کرد، با تأکید بر فرم، تصویرسازی سمبلیک و کمال‌گرایی، رویکردی نوین به شعر معاصر ارائه داد و بر شاعران پس از خود تأثیر گذاشت. این سبک، که در مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' تبیین شد، از شعر کلاسیک و حتی شعر نیمایی فاصله گرفت و به خلق فضاهای بصری و انتزاعی در شعر پرداخت. رویایی پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل تهدیدات امنیتی به پاریس مهاجرت کرد و تا پایان عمر در تبعید زیست. آثار او، از جمله ''شعرهای دریایی''، ''هفتاد سنگ قبر'' و ''در جستجوی آن لغت تنها''، به دلیل نوآوری و عمق عرفانی، مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. وی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. رویایی نه‌تنها به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز ادبی، نقش مهمی در تحول شعر مدرن ایران ایفا کرد. این مقاله به بررسی زندگی‌نامه، فعالیت‌های ادبی، سبک شعر حجم، تبعید و میراث رویایی می‌پردازد و با فهرستی از آثار و نمونه‌هایی از اشعار او تکمیل می‌شود. مطالعه حاضر بر اساس منابع معتبر و با رویکردی آکادمیک، جایگاه رویایی را در ادبیات معاصر ایران تبیین می‌کند.

(رادیو زمانه، مستقل آنلاین، دویچه‌وله، ایندیپندنت)

== زندگی‌نامه ==

=== تولد و تحصیلات ===
یدالله رویایی در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۱۱ در شهر دامغان، استان سمنان، در خانواده‌ای با پیشینه فرهنگی و ادبی به دنیا آمد. از کودکی به ادبیات و شعر علاقه نشان داد و تحت تأثیر محیط فرهنگی خانواده، با آثار شاعران کلاسیک ایران آشنا شد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه در دامغان، در اوایل دهه ۱۳۳۰ به تهران مهاجرت کرد و در دانشگاه تهران به تحصیل در رشته حقوق بین‌الملل پرداخت. او در سال ۱۳۳۷ مدرک دکتری خود را دریافت کرد، اما علاقه‌اش به ادبیات او را از مسیر حقوقی دور کرد. تحصیلات آکادمیک رویایی، به‌ویژه مطالعه متون حقوقی و فلسفی، به او دیدگاهی تحلیلی و منظم بخشید که بعدها در نظریه‌پردازی ادبی‌اش، به‌ویژه در تدوین سبک شعر حجم، نقش مهمی ایفا کرد. این دوره همچنین او را با جریان‌های فکری مدرن آشنا کرد که بر آثار اولیه‌اش تأثیر گذاشت.

(قومس، رادیو زمانه)

=== فعالیت‌های سیاسی ===
رویایی در دهه ۱۳۲۰، در اوج فعالیت‌های سیاسی در ایران، به حزب توده ایران پیوست، که در آن زمان به‌عنوان یک جریان چپ‌گرای برجسته، روشنفکران بسیاری را جذب کرده بود. او در نشریات وابسته به حزب مقالات انتقادی منتشر کرد و در فعالیت‌های سیاسی علیه رژیم پهلوی مشارکت داشت. این فعالیت‌ها منجر به بازداشت او در دو نوبت، در سال‌های ۱۳۳۲ (پس از کودتای ۲۸ مرداد) و ۱۳۳۶، شد. تجربه زندان و فضای پرتنش سیاسی آن زمان، دیدگاه‌های اجتماعی و عاطفی او را عمیق‌تر کرد و در اشعار اولیه‌اش بازتاب یافت. با این حال، در اواخر دهه ۱۳۳۰، رویایی از حزب توده فاصله گرفت، احتمالاً به دلیل اختلافات ایدئولوژیک یا تمرکز بیشتر بر ادبیات. این دوره سیاسی، هرچند کوتاه، نشان‌دهنده تعهد او به عدالت اجتماعی و تأثیرپذیری‌اش از مسائل روز بود که در آثارش به‌صورت غیرمستقیم نمود یافت.

(مستقل آنلاین، دویچه‌وله)

== فعالیت‌های ادبی ==

=== شروع شاعری و انتشارات ===
یدالله رویایی در اوایل دهه ۱۳۴۰ با انتشار مجموعه شعر ''بر جاده‌های تهی'' (۱۳۴۱) به‌عنوان شاعری نوگرا به شهرت رسید. این مجموعه، که از سبک نیمایی تأثیر گرفته بود، با تصویرسازی‌های عمیق و زبان صیقل‌خورده، توجه منتقدان را جلب کرد. در ادامه، او با تأسیس انتشارات ''روزن'' در سال ۱۳۴۴، بستری برای معرفی آثار شاعران مدرن فراهم کرد. این انتشارات، که با همکاری شاعرانی چون احمد شاملو اداره می‌شد، مجموعه‌هایی نظیر ''شعرهای دریایی'' (۱۳۴۷) و ''لبریخته‌ها'' (۱۳۵۱) را منتشر کرد. رویایی همچنین در تدوین نظریه‌های ادبی مشارکت داشت و با نگارش مانیفست ''اسپاسمانتالیسم''، پایه‌های سبک شعر حجم را بنا نهاد. فعالیت‌های انتشاراتی او نه‌تنها آثار خودش، بلکه شاعران جوان‌تر را نیز به مخاطبان معرفی کرد و نقش مهمی در ترویج ادبیات مدرن ایفا نمود.

(رادیو زمانه، مستقل آنلاین)

=== همکاری با نشریات و نهادها ===
رویایی در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ با نشریات ادبی مانند ''بارو'' و ''تماشا'' همکاری کرد و مقالات و اشعاری منتشر نمود که به تقویت جریان‌های نوگرا در شعر ایران کمک کرد. او همچنین در محافل ادبی تهران، از جمله کانون نویسندگان ایران، حضور فعال داشت. در سال ۱۳۸۹، دعوت او به جشنواره شعر فجر به دلیل پیشینه سیاسی‌اش جنجال‌برانگیز شد و با اعتراض برخی شاعران همراه گردید، که نشان‌دهنده جایگاه حساس او در فضای ادبی ایران بود. این همکاری‌ها و حضور در نهادهای ادبی، رویایی را به یکی از چهره‌های کلیدی ادبیات معاصر تبدیل کرد.

(ایران وایر، دویچه‌وله)

== شعر حجم ==

=== مفهوم و ویژگی‌های شعر حجم ===
یدالله رویایی در اواخر دهه ۱۳۴۰ سبک شعر حجم را با انتشار مانیفست ''اسپاسمانتالیسم'' معرفی کرد، رویکردی نوین که از شعر کلاسیک و حتی نیمایی فاصله گرفت. شعر حجم، که در کتاب ''بوطیقای شعر حجم'' (احمد بیرانوند) تحلیل شده، بر خلق فضاهای بصری و انتزاعی تأکید دارد و فرم را بر محتوا مقدم می‌داند. این سبک با تصویرسازی‌های سمبلیک، زبان فشرده، و کمال‌گرایی در ساختار، به دنبال ایجاد تجربه‌ای چندبعدی برای مخاطب است. رویایی معتقد بود که شعر باید از روایت خطی فراتر رود و به «حجم» یا عمق فضایی دست یابد، مانند مجسمه‌ای که در فضا حرکت می‌کند. آثار او، مانند ''لبریخته‌ها'' و ''هفتاد سنگ قبر''، نمونه‌هایی برجسته از این سبک هستند که با زبان عرفانی و تصاویر سوررئال، مخاطب را به تأمل وا می‌دارند.

(مستقل آنلاین، دویچه‌وله)

=== تأثیر بر شعر معاصر ===
شعر حجم رویایی بر شاعران معاصر ایران، به‌ویژه نسل‌های پس از انقلاب، تأثیر عمیقی گذاشت. این سبک، که از جریان‌های مدرنیستی جهانی مانند سوررئالیسم الهام گرفته بود، شاعران جوان را به تجربه‌گری در فرم و زبان تشویق کرد. چهره‌هایی مانند رضا براهنی در ''طلا در مس'' از نوآوری‌های رویایی تمجید کردند. شعر حجم همچنین به‌عنوان پلی میان شعر مدرن و پست‌مدرن ایران عمل کرد و به تحول ادبیات معاصر کمک نمود.

(رادیو زمانه، مستقل آنلاین)

== تبعید و درگذشت ==

=== مهاجرت به پاریس ===
یدالله رویایی پس از انقلاب ۱۳۵۷، به دلیل تهدیدات امنیتی و فضای نامناسب برای فعالیت‌های ادبی، ایران را ترک کرد و در سال ۱۳۶۰ به پاریس مهاجرت نمود. در تبعید، او به خلق آثار جدید ادامه داد و مجموعه‌هایی مانند ''هفتاد سنگ قبر'' (۱۳۸۰) و ''در جستجوی آن لغت تنها'' (۱۳۸۷) را منتشر کرد. رویایی در پاریس با جامعه ادبی ایرانیان مهاجر و شاعران بین‌المللی ارتباط برقرار کرد و در محافل ادبی فرانسه حضور یافت، که به ترویج شعر حجم در خارج از ایران کمک کرد.

(رادیو زمانه، ایندیپندنت)

=== درگذشت و میراث ===
رویایی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۰ سالگی در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز به خاک سپرده شد. میراث او به‌عنوان بنیان‌گذار شعر حجم و نظریه‌پرداز ادبی، در ادبیات مدرن ایران ماندگار است.

(اتحاد جمهوری‌خواهان ایران، ایندیپندنت)

== فهرست آثار و نمونه اشعار ==

=== فهرست آثار ===
یدالله رویایی آثار متعددی در شعر و نظریه ادبی خلق کرد. فهرست کامل مجموعه‌های او شامل:

# ''بر جاده‌های تهی'' (۱۳۴۱)
# ''شعرهای دریایی'' (۱۳۴۷)
# ''لبریخته‌ها'' (۱۳۵۱)
# ''مانیفست اسپاسمانتالیسم'' (۱۳۵۱، نظری)
# ''دلتنگی‌ها'' (۱۳۵۷)
# ''هفتاد سنگ قبر'' (۱۳۸۰)
# ''من گذشته امضا'' (۱۳۸۱)
# ''از دوستت دارم'' (۱۳۸۳)
# ''در جستجوی آن لغت تنها'' (۱۳۸۷)
# ''کافی نیست، کافی است'' (۱۳۸۹)
# ''چهره به چهره در آینه'' (۱۳۹۱)
# ''آوازهای دیگر'' (۱۳۹۴) این آثار، که در ایران و تبعید منتشر شدند، رویایی را به‌عنوان شاعر و نظریه‌پرداز برجسته ادبیات مدرن ایران تثبیت کردند. مجموعه‌های شعری او با سبک حجم و آثار نظری‌اش با تحلیل فرم شعر، تأثیر عمیقی بر ادبیات معاصر گذاشتند.

(پایگاه خبری شاعر)

=== نمونه اشعار ===
سه شعر کوتاه با مضامین سیاسی-اجتماعی، که ویژگی‌های شعر حجم را نشان می‌دهند:

'''شعر ۱ (از بر جاده‌های تهی):'''

«تهی است جاده/ که خون عدالت/ در سایه‌اش/ به سنگ می‌نشیند.»

'''شعر ۲ (از لبریخته‌ها):'''

«کلمه‌ای در تبعید/ بر لبانم می‌لرزد/ آزادی/ لغتی که خاکستر شد.»

'''شعر ۳ (از هفتاد سنگ قبر):'''

«سنگ هفتادم/ فریاد سکوت است/ در شهری که/ خوابش را سوزاندند.»

این اشعار، با تصاویر سمبلیک و زبان فشرده، به مسائل اجتماعی مانند عدالت، تبعید، و سرکوب اشاره دارند و عمق سیاسی-عرفانی شعر رویایی را بازتاب می‌دهند (''بوطیقای شعر حجم''، احمد بیرانوند).

(مستقل آنلاین)

== منابع ==

# قومس. «استاد یدالله رویایی». لینک.
# رادیو زمانه. «یدالله رویایی، شاعر نظریه‌پرداز و از پیشگامان شعر مدرن ایران درگذشت». لینک.
# مستقل آنلاین. «نگاهی به زندگی و کارنامه ادبی یدالله رویایی شاعر نوگرای شعر حجم». لینک.
# دویچه‌وله. «رویایی، شاعر بی‌تکرار در آینه». لینک.
# اتحاد جمهوری‌خواهان ایران. «یدالله رویایی، شاعر نامدار ایرانی درگذشت». لینک.
# پایگاه خبری شاعر. «یدالله رویایی فهرست آثار». لینک.
# ایندیپندنت. «یدالله رویایی؛ در هفتاد و یکمین قبر». لینک.
# ایران وایر. «درباره مخالفت‌ها با دعوت از یدالله رویایی به جشنواره شعر فجر». لینک.
# بیرانوند، احمد. ''بوطیقای شعر حجم''. تهران: نشر چشمه، ۱۳۹۰.
# براهنی، رضا. ''طلا در مس''. تهران: انتشارات زریاب، ۱۳۷۸.