https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%3APoori%2F%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86 کاربر:Poori/صفحه تمرین - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-04-24T01:13:14Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81975&oldid=prev Alireza k h: صفحه را خالی کرد 2025-10-30T06:45:58Z <p>صفحه را خالی کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''فتوا''' یک حکم شرعی است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال طبق منابع کلاسیک دینی، اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا نباید براساس نظر شخصی خودش فتوا دهد، بلکه باید بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) برای صدور آن تصمیم بگیرد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بستر تاریخ معاصر ایران، این حکم شرعی گاه به‌ابزار سلطه، مشروعیت‌سازی و سرکوب بدل گردیده است. استفتا (از کلید‌واژه‌های مربوط به فتوا) به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای مشهور ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران عبارتند از:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد [[مشروطه‌خواه|مشروطه خواهان]] که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند.&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/abs/revisiting-and-revising-the-tobacco-rebellion/0F4FDD52CACCE1F0FED7C19BD4793790?utm_source=chatgpt.com Revisiting and Revising the Tobacco Rebellion]&lt;/ref&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/nuri-fazl-allah/?utm_source=chatgpt.com NURI, FAŻL-ALLĀH]&lt;/ref&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2022/06/08/irans-1988-mass-executions?utm_source=chatgpt.com Iran’s 1988 Mass Executions]&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود.&lt;ref&gt;[https://irandataportal.syr.edu/fatwa-against-salman-rushdie?utm_source=chatgpt.com Fatwa against Salman Rushdie]&lt;/ref&gt; این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نتیجه‌گیری ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«فتوا» در تاریخ معاصر ایران پدیده‌ای دارای ماهیت چندگانه بوده است:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار مقاومت و ضدسلطه بوده (مثلاً فتوای میرزا شیرازی)؛</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار حفظ ساخت قدرت سنتی و سرکوب جریان‌های آزادی‌خواه؛</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* و گاهی ابزار جهانی‌سازی مشروعیت دینی–سیاسی  به‌عبارت دیگر، فتوای در ظاهر دینی، در ایران تبدیل به ابزار سیاسی و حکومتی شده است. این امر باعث شده که ساختار دین و دولت در ایران پیوند خورده و نهاد مرجعیت دینی بتواند نقش‌های فراتر از صرف فقه اختیار کند ـ نقشی در سرکوب، مشروعیت و قدرت. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81966&oldid=prev Alireza k h در ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۴ 2025-10-29T16:04:27Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/abs/revisiting-and-revising-the-tobacco-rebellion/0F4FDD52CACCE1F0FED7C19BD4793790?utm_source=chatgpt.com Revisiting and Revising the Tobacco Rebellion]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/nuri-fazl-allah/?utm_source=chatgpt.com NURI, FAŻL-ALLĀH]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2022/06/08/irans-1988-mass-executions?utm_source=chatgpt.com Iran’s 1988 Mass Executions]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود. این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://irandataportal.syr.edu/fatwa-against-salman-rushdie?utm_source=chatgpt.com Fatwa against Salman Rushdie]&lt;/ref&gt; </ins>این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نتیجه‌گیری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نتیجه‌گیری ==</div></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81965&oldid=prev Alireza k h: افزودن به متن مقاله و نیز اضافه‌کردن لینک‌های بیرونی 2025-10-29T15:58:06Z <p>افزودن به متن مقاله و نیز اضافه‌کردن لینک‌های بیرونی</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فتوا''' حکم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دینی </del>است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا براساس نظر شخصی خودش فتوا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمی‌دهد، </del>بلکه بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید بررسی شده و </del>برای صدور آن تصمیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفته شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فتوا''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>حکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرعی </ins>است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبق منابع کلاسیک دینی، </ins>اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نباید </ins>براساس نظر شخصی خودش فتوا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهد، </ins>بلکه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید </ins>بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) برای صدور آن تصمیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بگیرد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>استفتا<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بستر تاریخ معاصر ایران، این حکم شرعی گاه به‌ابزار سلطه، مشروعیت‌سازی و سرکوب بدل گردیده است. </ins>استفتا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(از کلید‌واژه‌های مربوط به فتوا) </ins>به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای مشهور ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران عبارتند از:</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد [[مشروطه‌خواه|مشروطه خواهان]] که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد [[مشروطه‌خواه|مشروطه خواهان]] که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود. این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نتیجه‌گیری ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«فتوا» در تاریخ معاصر ایران پدیده‌ای دارای ماهیت چندگانه بوده است:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار مقاومت و ضدسلطه بوده (مثلاً فتوای میرزا شیرازی)؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار حفظ ساخت قدرت سنتی و سرکوب جریان‌های آزادی‌خواه؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* و گاهی ابزار جهانی‌سازی مشروعیت دینی–سیاسی  به‌عبارت دیگر، فتوای در ظاهر دینی، در ایران تبدیل به ابزار سیاسی و حکومتی شده است. این امر باعث شده که ساختار دین و دولت در ایران پیوند خورده و نهاد مرجعیت دینی بتواند نقش‌های فراتر از صرف فقه اختیار کند ـ نقشی در سرکوب، مشروعیت و قدرت. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</ins></div></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81945&oldid=prev Poori در ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۳ 2025-10-28T14:33:56Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد مشروطه خواهان که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مشروطه‌خواه|</ins>مشروطه خواهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81944&oldid=prev Poori در ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۳ 2025-10-28T14:33:02Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''فتوا''' حکم دینی است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا براساس نظر شخصی خودش فتوا نمی‌دهد، بلکه بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) باید بررسی شده و برای صدور آن تصمیم گرفته شود.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''استفتا''' به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد مشروطه خواهان که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</ins></div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81767&oldid=prev Alireza k h: صفحه را خالی کرد 2025-10-20T07:07:23Z <p>صفحه را خالی کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''حاکم شرع''' (قاضی شرع)؛ طبق تعاریف کلاسیک، در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی) در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. در واژه‌نامه دهخدا به معنی مقام قضایی روحانی مجتهدی است که در زمان‌های قدیم به مرافعات و دعاوی رسیدگی می‌کرده است. &lt;ref&gt;[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - لغت نامه دهخدا - واژه‌یاب&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حاکم شرع در تعریف فقهی به معنای «حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه» است؛ &lt;ref&gt;[https://hawzah.net/fa/Question/View/64432/%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - سایت حوزه&lt;/ref&gt; اما [[روح‌الله خمینی]] پس از قبضه کردن قدرت تحت عنوان «ولی فقیه»، تعریف حاکم شرع را تغییر داد و با تعیین تعدادی «حاکم شرع» از آخوندهای حوزه به عنوان «قاضی» در سراسر کشور، عملا تمام سیستم قضایی و دادگاه‌های ایران را به آن‌ها سپرد. در این روزگار مفهوم «حاکم شرع» به همین منظور اخیر استفاده می‌گردد. [[علی خامنه‌ای]] نیز همین رویه را ادامه داد.&lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9 مفهوم شناسی حاکم شرع]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین این حکام شرع، می‌توان از امثال [[صادق خلخالی]] نام برد که ماموریت اصلی او محاکمه و اعدام مخالفان نظام ولایت فقیه از تهران تا اعتراضات کردستان و گنبد بود؛ هم‌چنین اعدام‌های فله‌ای بقایای مقامات حکومت پهلوی.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81764&oldid=prev Alireza k h در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۵ 2025-10-20T07:05:14Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حاکم شرع''' (قاضی شرع)؛ در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حاکم شرع''' (قاضی شرع)؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبق تعاریف کلاسیک، </ins>در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. در واژه‌نامه دهخدا به معنی مقام قضایی روحانی مجتهدی است که در زمان‌های قدیم به مرافعات و دعاوی رسیدگی می‌کرده است. &lt;ref&gt;[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - لغت نامه دهخدا - واژه‌یاب&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان حکومت شیعه، این فرد </del>حاکم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی خواهد بود. (مانند </del>[[روح‌الله خمینی]] و [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید علی خامنه ای|</del>علی خامنه‌ای]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حاکم شرع </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعریف فقهی به معنای «حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه» است؛ &lt;ref&gt;[https://hawzah.net/fa/Question/View/64432/%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 </ins>حاکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرع] - سایت حوزه&lt;/ref&gt; اما </ins>[[روح‌الله خمینی]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از قبضه کردن قدرت تحت عنوان «ولی فقیه»، تعریف حاکم شرع را تغییر داد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با تعیین تعدادی «حاکم شرع» از آخوندهای حوزه به عنوان «قاضی» در سراسر کشور، عملا تمام سیستم قضایی و دادگاه‌های ایران را به آن‌ها سپرد. در این روزگار مفهوم «حاکم شرع» به همین منظور اخیر استفاده می‌گردد. </ins>[[علی خامنه‌ای]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز همین رویه را ادامه داد.&lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9 مفهوم شناسی حاکم شرع]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در واژه‌نامه دهخدا به معنی مقام قضایی روحانی مجتهدی است </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان‌های قدیم به مرافعات </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دعاوی رسیدگی می‌کرده است. &lt;ref&gt;[https://vajehyab</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">com/dehkhoda/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - لغت نامه دهخدا - واژه‌یاب&lt;/ref&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین این حکام شرع، می‌توان از امثال [[صادق خلخالی]] نام برد </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماموریت اصلی او محاکمه و اعدام مخالفان نظام ولایت فقیه از تهران تا اعتراضات کردستان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنبد بود؛ هم‌چنین اعدام‌های فله‌ای بقایای مقامات حکومت پهلوی</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حاکم شرع در تعریف فقهی به معنای «حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه» است؛ &lt;ref&gt;[https://hawzah.net/fa/Question/View/64432/%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - سایت حوزه&lt;/ref&gt; اما خمینی پس از قبضه کردن قدرت تحت عنوان «ولی فقیه»، تعریف حاکم شرع را تغییر داد و با تعیین تعدادی «حاکم شرع» از آخوندهای حوزه به عنوان «قاضی» در سراسر کشور، عملا تمام سیستم قضایی و دادگاه‌های ایران را به آن‌ها سپرد. در این روزگار مفهوم «حاکم شرع» به همین منظور اخیر استفاده می‌گردد. &lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9 مفهوم شناسی حاکم شرع]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین این حکام شرع، می‌توان از امثال [[صادق خلخالی]] نام برد که ماموریت اصلی او محاکمه و اعدام مخالفین خمینی از تهران تا اعتراضات کردستان و گنبد بود؛ هم‌چنین اعدام‌های فله‌ای بقایای مقامات حکومت پهلوی.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81760&oldid=prev Poori در ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۵ 2025-10-19T20:35:08Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاکم شرع (قاضی شرع)؛ در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>حاکم شرع<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>(قاضی شرع)؛ در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. (مانند [[روح‌الله خمینی]] و [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]])  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. (مانند [[روح‌الله خمینی]] و [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]])  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</ins></div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81759&oldid=prev Poori در ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۴ 2025-10-19T20:34:12Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکم شرع (قاضی شرع)؛ در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. (مانند [[روح‌الله خمینی]] و [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]]) </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در واژه‌نامه دهخدا به معنی مقام قضایی روحانی مجتهدی است که در زمان‌های قدیم به مرافعات و دعاوی رسیدگی می‌کرده است. &lt;ref&gt;[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - لغت نامه دهخدا - واژه‌یاب&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حاکم شرع در تعریف فقهی به معنای «حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه» است؛ &lt;ref&gt;[https://hawzah.net/fa/Question/View/64432/%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - سایت حوزه&lt;/ref&gt; اما خمینی پس از قبضه کردن قدرت تحت عنوان «ولی فقیه»، تعریف حاکم شرع را تغییر داد و با تعیین تعدادی «حاکم شرع» از آخوندهای حوزه به عنوان «قاضی» در سراسر کشور، عملا تمام سیستم قضایی و دادگاه‌های ایران را به آن‌ها سپرد. در این روزگار مفهوم «حاکم شرع» به همین منظور اخیر استفاده می‌گردد. &lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9 مفهوم شناسی حاکم شرع]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین این حکام شرع، می‌توان از امثال [[صادق خلخالی]] نام برد که ماموریت اصلی او محاکمه و اعدام مخالفین خمینی از تهران تا اعتراضات کردستان و گنبد بود؛ هم‌چنین اعدام‌های فله‌ای بقایای مقامات حکومت پهلوی.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</ins></div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81652&oldid=prev Alireza k h: صفحه را خالی کرد 2025-10-15T15:29:06Z <p>صفحه را خالی کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''محاربه،''' عنوان یکی از جرایم حدی در نظام حقوقی رژیم ایران است. این کلیدواژه در فرهنگ ارتجاعی این رژیم اغلب به معنای «جنگیدن با خدا و رسول او» یا ایجاد ناامنی و فساد در زمین تفسیر می‌شود و مجازات‌های سنگینی مانند اعدام، صلیب‌کشی، قطع عضو یا تبعید را به همراه دارد. مدتی پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضد سلطنتی۱۳۵۷]] و از زمانی که [[روح‌الله خمینی]] پایه‌های قدرت مطلقه‌ی ولایت فقیه را در قانون اساسی و در جامعه‌ی سیاسی ایران محکم کرد؛ نمایندگان گماشته‌ی او تحت عنوان «حاکم شرع» با دست‌آویز قراردادن این اتهام، آن را به ابزاری برای سرکوب مخالفان سیاسی، معترضان و گروه‌های اقلیت تبدیل کرد. گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری مانند عفو بین‌الملل و سازمان ملل نشان می‌دهد که رژیم ایران از این اتهام برای حذف مخالفان در سطوح مختلف اجتماعی و سیاسی استفاده کرده، که منجر به اعدام‌های گسترده، شکنجه و قتل‌های فراقضایی شده است. &lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/8032/2024/en/ Iran: All-out attack on human rights: Submission to the 48th Session of the UPR Working Group, January – February 2025]- گزارش سایت عفو بین الملل درباره‌ی  «حمله‌ی همه جانبه ایران به حقوق بشر» در ژانویه۲۰۲۵&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محاربه به ابزاری سیاسی در قوانین جزایی ایران تبدیل گشته و منجر به نقض حقوق بشر گسترده شده است. سنگین‌ترین این موارد [[قتل عام ۶۷|اعدام‌های سال ۱۳۶۷ (۱۹۸۸)]] است که در گزارش [[گزارشگر ویژه حقوق بشر|گزارشگر ویژه حقوق بشر برای ایران]] به آن پرداخته شده و [[جاوید رحمان]] با عنوان «'''[[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷|بدترین و فاحش‌ترین موارد نقض حقوق بشر در حافظه زنده ما]]'''» از کشتارهای دهه‌ی ۶۰ یاد کرده است. بیش از ۱۰۰ نماینده پارلمان اروپا در ۱۴۰۴ خواستار شناسایی [[قتل عام ۶۷|کشتار ۱۳۶۷]] به عنوان نسل‌کشی شدند. &lt;ref&gt;[https://ir.voanews.com/a/eu-iran-massacre-genocide-statement/6342761.html نمایندگان پارلمان اروپا: اتحادیه اروپا کشتارهای ۱۳۶۷ در ایران را «نسل‌کشی» شناسایی کند] - صدای امریکا -۱۶ مهر ۱۴۰۰&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== واژه محاربه ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه «محاربه» از ریشه عربی «حرب» (ḥarb) به معنای «جنگ» مشتق شده است. &lt;ref&gt;[https://www.definitions.net/definition/Moharebeh Definitions for Moharebeh] - Definitions &amp; Translations&lt;/ref&gt; اما  این ریشه به معنای «خشمگین شدن» و «زور و اجبار» نیز اشاره دارد. &lt;ref&gt;[https://www.almaany.com/fa/dict/ar-fa/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D8%A8/ ترجمه و معنی الحرب در فرهنگ لغت عربی-فارسی المعانی]&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در لغت‌نامه‌های مختلف، آن را به عنوان «جنگ غیرقانونی»، «دزدی مسلحانه» یا «ایجاد ناامنی» هم تعریف کرده‌اند. در فقه قدیم «محاربه» را صرفا به مفهوم «دشمنی علیه خدا و پیامبر» دانسته‌اند؛ اما در منابع فقهی وابسته به رژیم ایران فرد محارب کسی است که «به‌وسیله سلاح، آشکارا مال مردم را می‌دزدد یا آنان را به اسارت می‌برد.» &lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87 محاربه]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محاربه یک جرم حدی (جرمی با مجازات ثابت قرآنی) طبقه‌بندی شده است. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مفهوم محاربه در قرآن ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفهوم محاربه اغلب بر پایه آیه ۳۳ سوره مائده بنا شده که پس از شکنجه و قتل یک چوپان و غارت اموال او توسط عده‌ای نازل شد.&lt;blockquote&gt;«مجازات کسانی که با خدا و رسول او می‌جنگند و در زمین فساد می‌کنند، کشته شدن، به دار آویخته شدن، قطع دست و پای مخالف، یا تبعید است. این خواری آن‌ها در دنیا و عذاب بزرگ در آخرت است.» &lt;ref&gt;سوره مائده، آیه ۳۳&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;آیه ۳۴ مائده نیز استثنایی برای توبه قبل از دستگیری اضافه می‌کند. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیه دیگری که در آن به «جنگ با خدا» اشاره شده، آیه ۲۷۹ بقره است که به مفهوم «ربا» اشاره دارد و نشان‌دهنده‌ی مفهومی فراتر از استفاده‌ی سیاسی است که دستاویز ارتجاع مذهبی شده است. &lt;ref&gt;سوره بقره، آیه ۲۷۹&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در مجموع می‌توان گفت که تفسیرهای بسیار متفاوتی از سوی مراجع سنتی و ارتجاعی ارائه شده که از دزدی مسلحانه تا شورش علیه حکومت اسلامی و حتی مخالفت سیاسی یا حمایت و هواداری از گروه‌ها و شخصیت‌های مخالف گسترش یافته است. برخی آن را محدود به دزدی مسلحانه می‌دانند، در حالی که دیگران آن را به شورش علیه حکومت اسلامی گسترش می‌دهند. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== محاربه در قوانین رسمی رژیم ایران ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محاربه را در قانون مجازات اسلامی ایران (آخرین تصویب در اول اردیبهشت سال ۱۳۹۲) می‌توان مهم‌ترین جرم علیه نظام ارزیابی کرد که در مواد متعددی از این قانون به احکام آن پرداخته شده است. فصل هشتم و نهم این قوانین به طور اخص به مفاهیم محاربه و بغی و افساد فی‌الارض پرداخته است. &lt;ref&gt;[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/845048 قانون مجازات اسلامی] - سایت مرکز پژوهش‌های مجلس&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماده ۲۷۹ محاربه را «کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا ارعاب آن‌ها» تعریف کرده که موجب ناامنی می‌شود. &lt;ref&gt;[https://wikihoghoogh.net/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%DB%B2%DB%B7%DB%B9_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C ماده ۲۷۹ قانون مجازات اسلامی] - ویکی حقوق&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مواد ۲۸۰-۲۸۸ و تفاسیر متعدد آن‌ها موارد استفاده از این اتهام را گسترش می‌دهد و شامل عضویت در گروه‌های مسلح مخالف، حمایت از گروه‌های مخالف مسلح و حمایت یا پذیرش منصب در دولت کودتا می‌گردد. مجازات اصلی اعدام است، اما قاضی می‌تواند گزینه‌های دیگر انتخاب کند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== استفاده از اتهام محاربه برای سرکوب مخالفان ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محاربه در قوانین جزایی رژیم ایران در بسیاری موارد با اتهامات دیگر مانند «فساد فی‌الارض» و «بغی» ترکیب شده؛ از این رو در موارد بسیاری همه‌ی این اتهامات به مخالفان رژیم وارد آمده است.  رژیم ایران از محاربه برای حذف مخالفان در سطوح اجتماعی (معترضان عادی) و  معترضان و مخالفان سیاسی (شامل شخصیت‌ها، گروه‌ها و حامیان آن‌ها) استفاده کرده است. پس از [[انقلاب ضد سلطنتی]]، ده‌ها تن از مقامات رژیم پادشاهی و سپس در دهه‌ی ۶۰ هزاران زندانی سیاسی به این اتهام قتل عام شدند. &lt;ref&gt;[https://fa.iran-hrm.com/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%AA/ ارائه گزارش جدید جاوید رحمان درباره قتل‌عام ۶۷ و اعدام زندانیان سیاسی در دهه ۶۰] - سایت مانیتورینگ حقوق بشر ایران ۱ تیر ۱۴۰۳&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در [[قتل عام ۶۷|قتل عام ۱۳۶۷]]، بر اساس فتوای خمینی، هزاران زندانی (اغلب وابسته به [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]) پس از محاکمات ساختگی حلق‌آویز شدند. [[جاوید رحمان]] در [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷|گزارشی که درباره کشتار زندانیان سیاسی]] به‌عنوان [[گزارشگر ویژه حقوق بشر|گزارشگر ویژه حقوق بشر ملل متحد برای ایران]] به سازمان ملل ارائه داد، آن را «[[جنایت علیه بشریت]]»، «[[نسل‌کشی]]» و «جنایت جنگی» توصیف کرد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[احمد خاتمی]] این اعدام‌ها را «خدمت بزرگ» [[روح‌الله خمینی|خمینی]] دانسته و امنیت فعلی را مدیون آن می‌داند. &lt;ref&gt;[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DB%B6%DB%B7-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/a-19487720 احمد خاتمی: خمینی با اعدام‌های ۶۷ خدمت بزرگی به ملت کرد]. - دویچه وله - ۲۹ مرداد ۱۳۹۵&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در [[تظاهرات ۱۳۸۸|اعتراضات ۱۳۸۸ (۲۰۰۹ میلادی)]]، عبدالرضا قنبری به اتهام محاربه به اعدام محکوم شد. هم‌چنین محمدامین ولیان به جرم سردادن شعار «مرگ بر دیکتاتور» و پرتاب سنگ به سوی نیروهای نظامی و شبه‌نظامی مسلح با اتهام محاربه به اعدام محکوم شد و حکم او توسط دادستانی پس از تجدید نظر تایید شد. &lt;ref&gt;[https://aftabnews.ir/fa/news/95702/%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A3%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA دادستانی انقلاب اعلام کرد: حکم اعدام محمد امین ولیان تایید شده است.] - پایگاه خبری آفتاب ۱۲ اسفند ۱۳۸۸&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ۱۴۰۱ (پس از مرگ مهسا امینی)، حداقل ۴۳ نفر با اتهام محاربه یا فساد فی‌الارض محکوم و دست کم چهار نفر مانند [[محسن شکاری]]&lt;nowiki/&gt;و [[مجیدرضا رهنورد]] اعدام شدند. &lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1401091711325/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF محسن شکاری اعدام شد] - خبرگزاری ایسنا ۱۷ آذر ۱۴۰۱&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.khabaronline.ir/news/1705807/%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B1%D9%87%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF مجیدرضا رهنورد به اتهام «محاربه» در ملاعام اعدام شد] - سایت خبر آنلاین ۲۱ آذر ۱۴۰۱&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان‌های حقوق بشری مانند عفو بین‌الملل این را «ابزاری سیاسی» برای سرکوب می‌دانند که با محاکمات ساختگی و اعترافات اجباری به قتل‌های فراقضایی منجر شده است. &lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/021/2011/en/ Iran: Further information: Additional Iranian student arrested] - سایت عفو بین‌الملل ۲۲ فوریه ۲۰۱۱ / ۳ اسفندماه ۱۳۸۹&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== محاربه و بغی، اتهام خاص برای یک گروه خاص ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در طول عمر رژیم ایران، بیشترین کشتار با این اتهام علیه [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] (MEK) صورت گرفته است. به ویژه در [[قتل عام ۶۷|کشتار ۱۳۶۷]] که هزاران زندانی وابسته به این گروه اعدام شدند. &lt;ref&gt;[https://ir.voanews.com/a/eu-iran-massacre-genocide-statement/6342761.html بیش از ۱۰۰ نماینده پارلمان اروپا: اتحادیه اروپا کشتارهای ۱۳۶۷ در ایران را «نسل‌کشی» شناسایی کند] - سایت صدای امریکا ۱۶ آذر ۱۴۰۰&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارش‌های پرشماری نشان می‌دهد که اقلیت‌های قومی مانند کردها و بلوچ‌ها نیز آسیب دیده‌اند. هم‌چنین اقلیت‌های مذهبی مانند مسیحیان، اهل سنت، زرتشتیان و بهائیان... اما MEK همواره بیشترین آسیب را دیده است. &lt;ref&gt;[https://iranhumanrights.org/2025/09/un-human-rights-chief-demands-iran-cease-all-executions/ UN Human Rights Chief Demands Iran Cease All Executions] - سایت مرکز حقوق بشر ایران - ۲ سپتامبر ۲۰۲۵ (۱۱ شهریور ۱۴۰۴)&lt;/ref&gt; در سال‌های اخیر، معترضان عادی و زندانیان سیاسی مانند [[بهروز احسانی اسلاملو|بهروز احسانی]] و [[مهدی حسنی]] در ۱۴۰۴ با همین اتهامات اعدام شدند. &lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/iran-horrifying-secret-executions-amid-mounting-political-repression/ Iran: Horrifying secret executions amid mounting political repression]  - سایت عفو بین‌الملل ۲۸ جولای ۲۰۲۵ (۶ مرداد ۱۴۰۴)&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.maryam-rajavi.com/ncri-pmoi-members-behrouz-ehsani-and-mehdi-hassani/ اعدام جنایتکارانه مجاهدان خلق بهروز احسانی و مهدی حسنی] - سایت مریم رجوی ۵ مرداد ۱۴۰۴&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مخالفت‌های فقهی با کاربرد محاربه ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هرچند برخی مانند احمد خاتمی و ۴۰۰ تن از روحانیون قم در ۱۴۰۴ از کاربرد اتهام محاربه علیه تهدیدکنندگان [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] حمایت کرده‌اند، &lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1404042213347/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C%D8%AA حمایت بیش از ۴۰۰ فقیه از فتوای محارب بودن تهدیدکنندگان خامنه‌ای] - خبرگزاری ایسنا ۲۲ تیر ۱۴۰۴&lt;/ref&gt; (این موضع‌گیری مشخصا پس از تهدید اسرائیل صورت گرفت، اما به هر کسی که علیه خامنه‌ای شعار دهد قابل تعمیم است)؛ اما مخالفت‌های زیادی هم با به‌کار گیری این اتهام وجود دارد. [[حسینعلی منتظری]] در نوار صوتی مشهوری [[قتل عام ۶۷|اعدام‌های ۱۳۶۷]] را «بزرگ‌ترین جنایت» خواند و عاملان آن را جنایتکار دانست. &lt;ref&gt;[https://www.dw.com/fa-ir/%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%86%D8%AF%D8%B4%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/a-72252443 فایل صوتی جدید آیت‌الله منتظری: ولایت فقیه "چندش‌آور" شده] - دویچه وله ۲۶ فروردین ۱۴۰۴&lt;/ref&gt; مصطفی محقق داماد کاربرد آن علیه معترضان سیاسی را رد کرد. &lt;ref&gt;[https://www.khabaronline.ir/news/1707491/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86 نامه سرگشاده مصطفی محقق داماد به قضات: مراقب «تعیین تکلیف‌ها» باشید] - سایت خبر آنلاین ۲۵ آذر ۱۴۰۱&lt;/ref&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانیون در قم و نجف در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|اعتراضات ۱۴۰۱]] علیه سرکوب مردم موضع گرفتند. &lt;ref&gt;[https://amwaj.media/fa/article/deep-dive-iran-s-crackdown-triggers-backlash-from-clerics-in-qom-najaf تأملی در ماجرا: واکنش روحانیون قم و نجف به سرکوب‌ها در ایران] - سایت امواج مدیا ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ (۲۹ دی ۱۴۰۱)&lt;/ref&gt; محمد علی ایازی، عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم نیز در روز یکشنبه ۲۰ آذر ۱۴۰۱ و در بحبوحه‌ی اعتراضات سراسری گفت:&lt;blockquote&gt;«این‌گونه نیست که اگر کسی حق اعتراض به وضعیت موجود دارد، ماموران مانع از اعتراض او شوند و وقتی او می‌خواهد از حق خود دفاع کند، اسمش را محاربه بگذاریم.» &lt;ref&gt;[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3925072-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA آیت‌الله ایازی: برخورد با معترضان با کدام منطق دینی و عقلی سازگار است؟] سایت دنیای اقتصاد&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;برخی از روحانیون با برجسته کردن وجود تفسیرهای مختلف از قرآن، مجازات مرگ برای جرایم سیاسی را رد می‌کنند. &lt;ref&gt;[https://cdn.penalreform.org/wp-content/uploads/2015/07/Sharia-law-and-the-death-penalty.pdf Sharia law and the death penalty]&lt;/ref&gt; از آن سو برخی از وابستگان رژیم نیز مانند ابوالفضل بهرام‌پور حتی پای فراتر گذاشته و علنا از لزوم «زجر کش کردن معترضان» سخن می‌گویند. &lt;ref&gt;[https://fararu.com/fa/news/419560/%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%BE%D8%A7-%D8%B2%D8%AC%D8%B1%DA%A9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA (ویدیو) سخنان عجیب ابوالفضل بهرام پور: "حکم معترضان بریدن دست و پا و زجرکُش کردن است"] سایت فرارو ۷ آذر ۱۳۹۸&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷|گزارش جاوید رحمان]] تأکید دارد که این اعدام‌ها [[جنایت علیه بشریت]] است و نیاز به حسابرسی دارد. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==منابع==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Alireza k h