اعتراضات سراسری ۱۴۰۴: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
| result = | | result = | ||
| side1 = معترضان (بازاریان، دانشجویان، کامیونداران و قشرها مختلف مردم) | | side1 = معترضان (بازاریان، دانشجویان، کامیونداران و قشرها مختلف مردم) | ||
| side2 = نیروهای | | side2 = *[[سپاه پاسداران]] | ||
*[[نیروی انتظامی]] (فراجا) | |||
*پلیس پیشگیری فراجا | |||
*پلیس امنیت عمومی فراجا | |||
* [[بسیج]] | |||
* [[قرارگاه ثارالله]] | |||
* [[لباس شخصیها]] | |||
*نیروهای شبهنظامی عراقی | |||
*[[حشد الشعبی]] | |||
*کتائب حزبالله | |||
*جنبش اسلامی نجباء | |||
*کتائب سیدالشهداء | |||
*سازمان بدر | |||
* نیروهای شبهنظامی لبنانی | |||
*[[حزبالله لبنان]] | |||
| side3 = | | side3 = | ||
| leadfigures1 = | | leadfigures1 = | ||
| خط ۲۴: | خط ۳۸: | ||
| howmany2 = نیروهای امنیتی و انتظامی (تعداد نامشخص) | | howmany2 = نیروهای امنیتی و انتظامی (تعداد نامشخص) | ||
| howmany3 = | | howmany3 = | ||
| casualties1 = | | casualties1 = بیش از ۱۰ هزا تن کشته و شمار بسیاری مجروح در اثر تیراندازی، پرتاب گاز اشکآور و ضرب و شتم | ||
| casualties2 = | | casualties2 = | ||
| casualties3 = | | casualties3 = | ||
| fatalities = | | fatalities = | ||
| injuries = | | injuries = شمار زیاد و نامشخص(از شلیک گاز اشکآور و درگیریها) | ||
| arrests = حداقل دو نفر در روز اول، تعداد نامشخص در روزهای بعد | | arrests = حداقل دو نفر در روز اول، تعداد نامشخص در روزهای بعد | ||
| detentions = | | detentions = | ||
| خط ۴۸: | خط ۶۲: | ||
واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارشهای نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس از بحران اقتصادی بود. تحلیلها نشاندهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب، با اشاره به سابقه تاریخی بازار در تحولات ایران، بود. این اعتراضات تا ۹ دی ادامه داشته و فراخوانهایی برای تداوم صادر گردید.<ref name=":0">[https://www.hambastegimeli.com/115553_%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C تجمع اعتراضی بازاریان بهدنبال افزایش قیمت ساعت به ساعت دلار در تهران - همبستگی ملی]</ref><ref name=":1">[https://parsi.euronews.com/2025/12/29/second-day-of-widespread-protests-in-tehran-and-other-cities-police-violence-and-tear-gas دومین روز اعتراضات گسترده بازاریان در تهران و دیگر شهرها - یورو نیوز] 1</ref><ref name=":2">[https://parsi.euronews.com/2025/12/30/iran-economic-collapse-bazaar-protests-2026-revolution-risk-analysis آیا خشم بازاریان میتواند به «انقلاب» در ایران بینجامد؟ - یورو نیوز] 2</ref><ref name=":3">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/a-75338191 تظاهرات شبانه در شهرهای مختلف ایران و واکنشها در جهان - دویچهوله]</ref><ref name=":4">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 پیوستن کوی دانشگاه تهران و شهرهای دیگر به خیزش تهران - سازمان مجاهدین خلق] 2</ref><ref name=":5">[https://www.iranntv.com/960171-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86--%D9%86%DA%AF تظاهرات شبانه در چندین شهر، پیوستن دانشجویان، اعتراف هراسآلود مقامات رژیم و واکنش رسانهها و مقامات جهانی - سیمای آزادی]</ref><ref name=":6">[https://ir.voanews.com/a/8097071.html گسترش اعتصاب و اعتراضات به شهرهای مختلف ایران - صدای آمریکا]</ref><ref name=":7">[https://www.radiozamaneh.com/873190/ ادامه تجمعهای اعتراضی در چند شهر کشور - رادیو زمانه]</ref><ref name=":8">[https://www.iranintl.com/fa/liveblog/Bazaryan-2025 اعتصاب بازاریان تهران و شهرهای دیگر برای سومین روز پیاپی ادامه یافت - ایران اینترنشنال]</ref> | واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارشهای نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس از بحران اقتصادی بود. تحلیلها نشاندهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب، با اشاره به سابقه تاریخی بازار در تحولات ایران، بود. این اعتراضات تا ۹ دی ادامه داشته و فراخوانهایی برای تداوم صادر گردید.<ref name=":0">[https://www.hambastegimeli.com/115553_%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C تجمع اعتراضی بازاریان بهدنبال افزایش قیمت ساعت به ساعت دلار در تهران - همبستگی ملی]</ref><ref name=":1">[https://parsi.euronews.com/2025/12/29/second-day-of-widespread-protests-in-tehran-and-other-cities-police-violence-and-tear-gas دومین روز اعتراضات گسترده بازاریان در تهران و دیگر شهرها - یورو نیوز] 1</ref><ref name=":2">[https://parsi.euronews.com/2025/12/30/iran-economic-collapse-bazaar-protests-2026-revolution-risk-analysis آیا خشم بازاریان میتواند به «انقلاب» در ایران بینجامد؟ - یورو نیوز] 2</ref><ref name=":3">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/a-75338191 تظاهرات شبانه در شهرهای مختلف ایران و واکنشها در جهان - دویچهوله]</ref><ref name=":4">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 پیوستن کوی دانشگاه تهران و شهرهای دیگر به خیزش تهران - سازمان مجاهدین خلق] 2</ref><ref name=":5">[https://www.iranntv.com/960171-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86--%D9%86%DA%AF تظاهرات شبانه در چندین شهر، پیوستن دانشجویان، اعتراف هراسآلود مقامات رژیم و واکنش رسانهها و مقامات جهانی - سیمای آزادی]</ref><ref name=":6">[https://ir.voanews.com/a/8097071.html گسترش اعتصاب و اعتراضات به شهرهای مختلف ایران - صدای آمریکا]</ref><ref name=":7">[https://www.radiozamaneh.com/873190/ ادامه تجمعهای اعتراضی در چند شهر کشور - رادیو زمانه]</ref><ref name=":8">[https://www.iranintl.com/fa/liveblog/Bazaryan-2025 اعتصاب بازاریان تهران و شهرهای دیگر برای سومین روز پیاپی ادامه یافت - ایران اینترنشنال]</ref> | ||
'''شمار [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان قیام سراسری ۱۴۰۴]] (قابل تائید و مستند برای ایران پدیا) تا هنگام آخرین ویرایش این مقاله ۱۲۸ تن بوده است. اما تصاویر پراکنده و اخبار صفحات اجتماعی نشانمیدهد که آمار قطعی بسیار فراتر از این اعداد است.''' | |||
سازمان حقوق بشر ایران ۱۹۲ جانباخته رسمی (بیش از ۲۰۰۰ تن غیر رسمی) و هرانا (ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران) نام و مشخصات دست کم ۱۱۶ تن را تا روز یکشنبه ۲۱ دی اعلام کردند. <ref>[https://www.radiofarda.com/a/iran-riot-police-massacre-protesters/33645255.html شواهد تازهای از کشتار معترضان در ایران به دست نیروهای امنیتی] رادیو فردا- یکشنبه ۲۱ دی ۱۴۰۴</ref> | |||
[[سازمان مجاهدین خلق ایران]] روز دوشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۴، طی اطلاعیهای آمار شهدای قیام سراسری را که از منابع مردمی، بیمارستانها و مراکز درمانی، خانوادههای شهدا و پزشکی قانونی در بیش از ۱۹۵ شهر بهدست آورده، بیش از ۳۰۰۰ تن دانست. <ref name=":11">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B3%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA سازمان مجاهدین خلق اعلام کرد تعداد شهیدان قیام بیش از سه هزار تن است.] سایت مجاهدین خلق ایران- دوشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۴</ref> | |||
== زمینه و علل آغاز اعتراضات == | == زمینه و علل آغاز اعتراضات == | ||
| خط ۱۳۳: | خط ۱۵۳: | ||
«تا آخوند کفن نشود این وطن وطن نشود» | «تا آخوند کفن نشود این وطن وطن نشود» | ||
«خامنهای قاتل، زهی خیال باطل» | |||
== سرکوب و پاسخ حکومت == | == سرکوب و پاسخ حکومت == | ||
| خط ۱۴۲: | خط ۱۶۴: | ||
واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارشهای نیویورک تایمز از بحران بود. آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه نیز پوشش دادند.<ref name=":3" /> | واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارشهای نیویورک تایمز از بحران بود. آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه نیز پوشش دادند.<ref name=":3" /> | ||
روزنامهایتالیایی لااستامپا نوشت:<blockquote>«سقوط ارزش ریال، اعتراض بازاریان در خیابانهای تهران را در پی داشت». </blockquote>این روزنامه گزارش داد بازاریان روز دوشنبه برای دومین روز اعتراضات خود را برگزار کردند، مغازههای خود را بستند و دیگران را نیز به اعتصاب دعوت کردند. بهنوشته لااستامپا، اقدامات امنیتی در طول اعتراضات شدید بودهاست.<ref name=":5" /> | |||
تحلیلها نشاندهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب بود، با اشاره به نقش تاریخی بازار در تحولات ایران. فراخوانهایی برای تداوم صادر شد.<ref>[https://article.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%9F-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 اعتراض اقتصادی یا فراخوان به قیام؟ خوانشی از اعتصاب بازاریان - سازمان مجاهدین خلق] 1</ref> | |||
امانوئل ماکرون رئیس جمهوری فرانسه، نیوت گینگریچ، رئیس سابق مجلس نمایندگان آمریکا و از چهرههای پرنفوذ حزب جمهوریخواه، خشونت حکومتی علیه معترضان ایرانی را محکوم کردند. | |||
روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا، در واکنشی قاطع به سرکوب و کشتار مردم معترض ایران اعلام کرد که ورود کلیه دیپلماتها و نمایندگان جمهوری اسلامی به تمام ساختمانهای پارلمان اروپا را ممنوع کرده است. | |||
خانم متسولا با تأکیدکرد:<blockquote>«روال کار نمیتواند مثل گذشته ادامه یابد، در حالی که مردم شجاع ایران برای حقوق و آزادی خود ایستادهاند، این مجلس به مشروعیتبخشی به رژیمی که بقای خود را مدیون شکنجه، سرکوب و قتل است، کمک نخواهد کرد... با رژیمی که پاسخ اعتراضات مسالمتآمیز را با شلیک مرگبار به سر و قطع کامل راههای ارتباطی میدهد، هیچ رابطه دیپلماتیک عادیای نباید وجود داشته باشد.»</blockquote>خانم نیومن همچنین به صراحت خواستار اخراج سفرای جمهوری اسلامی و نمایندگان رژیم از اتحادیه اروپا شد و هشدار داد: <blockquote>«هر اقدامی کمتر از این، به معنای پذیرش جنایات است.»<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/12/iran-protests-day-16-usa-trump-reza-pahlavi-khamenei-internet-communications شانزدهمین روز اعتراضات در ایران؛ ورود دیپلماتهای جمهوری اسلامی به ساختمان پارلمان اروپا ممنوع شد - یورو نیوز]</ref></blockquote> | |||
== شمار کشتهشدگان == | |||
سازمان مجاهدین خلیق [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|شمار کشتهشدگان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴]]، را بیش از ۳ هزار نفر اعلام کرد:<blockquote>«آمار کل شهدای قیام در سراسر کشور از روز ۷ دیماه تا ۲۱ دی بیش از ۳هزار نفر است. این آمار بر اساس تحقیقات از منابع محلی، بیمارستانها، پزشکی قانونی و خانواده شهیدان و ناپدید شدهها در ۱۹۵شهر به دست آمده است. رژیم مجبور شده شماری از پیکرها را در تلویزیون حکومتی نشان بدهد اما به حساب مخالفان و تظاهر کنندگان گذاشت.»<ref name=":11" /></blockquote> | |||
== ادامه تظاهرات در شهرهای مختلف == | == ادامه تظاهرات در شهرهای مختلف == | ||
| خط ۲۱۳: | خط ۲۴۲: | ||
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریا نیز برای بار دوم به رژیم ایران هشدار داد و با اشاره به این که تحولات ایران را از نزدیک دنبال میکند، گفت: <blockquote>«اگر آنها مثل گذشته مردم را بکشند، به نظرم متحمل ضربه سختی از جانب ایالات متحده خواهند شد.»<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/04/eighth-day-protests-in-iran-market-officers-fire-tear-gas ترامپ: اگر رژیم ایران مثل گذشته مردم را بکشد، از آمریکا ضربه سختی میخورد - یورو نیوز]</ref></blockquote> | دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریا نیز برای بار دوم به رژیم ایران هشدار داد و با اشاره به این که تحولات ایران را از نزدیک دنبال میکند، گفت: <blockquote>«اگر آنها مثل گذشته مردم را بکشند، به نظرم متحمل ضربه سختی از جانب ایالات متحده خواهند شد.»<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/04/eighth-day-protests-in-iran-market-officers-fire-tear-gas ترامپ: اگر رژیم ایران مثل گذشته مردم را بکشد، از آمریکا ضربه سختی میخورد - یورو نیوز]</ref></blockquote> | ||
[[پرونده:آبادان ۱۷ دی.jpg|جایگزین=قیام مردم آبادان، ۱۷ دی ۱۴۰۴|بندانگشتی|279x279پیکسل|قیام مردم آبادان، ۱۷ دی ۱۴۰۴]] | |||
'''نهمین روز اعتراضات سراسری'''، (دوشنبه ۱۵ دیماه) در تهران و سایر شهرها ادامه یافت. در تهران؛ بازار، خیبانهای جمهوری، حافظ، سپهسالار و اطراف پاساژهای چارسو و علاالدین شاهد تظاهرات با شعارهای ضد حکومتی بود. همچنین دانشجویان برخی از دانشگاههای تهران و دانشگاه بیرجند، دست به تجمع اعتراضی زدند. شمار کشتهشدگان تا ۱۵ دیماه ۱۴۰۴، دستکم به ۲۲ نفر رسیده است.<ref>[https://www.radiozamaneh.com/873883 نهمین روز خیزش سراسری؛ اعتراضات همچنان ادامه دارد - رادیو زمانه]</ref> | |||
'''دهمین روز اعتراضات سراسری'''، (سهشنبه ۱۶ دی) تظاهرات و درگیری با نیروهای سرکوبگر حکومت در تهران و دهها شهر دیگر گسترش یافت. محلههای مختلف و بسیاری از بازاریان تهران دست به تظاهرات زدند و شعارهای ضد حکومتی سر دادند که در برخی مناطق مانند سرای ملی و سبزهمیدان نیروهای سرکوبگر حمله کردند و معترضان نیز با سنگ و کوکتل ملوتوف مقابله کردند. | |||
شهرها دیگر مانند قزوین، شهرکرد، فردیس کرج، اندیمشک، شیراز، نیریز، بندرعباس، بروجرد، لاهیجان، ساری، سقز، قصرشیرین، ایلام و ملکشاهی شاهد تظاهرات درگیری بین نیروهای حکومتی و مردم معترض بود که در اغلب شهرها معترضان خیابانها را با آتش زدن لاستیک بستند و شلیک گاز اشکآور ماموران مقابله کرند.<ref>[https://www.iranncr.org/2026/01/07/13621/ گسترش قیام، اعتصاب و تظاهرات در تهران و شهرهای مختلف کشور و درگیری جوانان با نیروهای سرکوبگر - شورای ملی مقاومت ایران]</ref> | |||
شعار جدید مردم معترض قابل توجه بود و بازتاب فروانی در شبکههای اجتماعی شد. پاسخ فارسی ایلان ماسک زیر پست علی خامنهای در شبکه ایکس (توییتر سابق)، به شعاری اعتراضی مردم تبدیل شد: «خامنهای قاتل، زهی خیال باطل». این شعار پس از آنکه خامنهای در حساب رسمی خود در ایکس و به زبان انگلیسی نوشت: «ما تسلیم دشمن نخواهیم شد»، ساخته شد که ایلان ماسک در واکنشی به زبان فارسی نوشت: «زهی خیال باطل.»<ref>[https://www.independentpersian.com/tv/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C/%C2%AB%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%84%D8%8C-%D8%B2%D9%87%DB%8C-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%C2%BB%D8%9B-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-wzU93Wv6 «خامنهای قاتل، زهی خیال باطل»؛ شعار جدید معترضان پس از واکنش فارسی ایلان ماسک به پیام خامنهای - ایندیپندنت]</ref> | |||
[[پرونده:آبدانان ۱۷ دی.jpg|جایگزین=آبدانان ۱۷ دی، مردم معترض کنترل شهر را به دست گرفتند.|بندانگشتی|279x279پیکسل|آبدانان ۱۷ دی، مردم معترض کنترل شهر را به دست گرفتند.]] | |||
[[پرونده:ایلام ۱۷ دی.jpg|جایگزین=ایلام ۱۷ دی، کنترل بخشی از شهر به دست مردم معترض افتاد|بندانگشتی|270x270پیکسل|ایلام ۱۷ دی، کنترل بخشی از شهر به دست مردم معترض افتاد]] | |||
'''یازدهمین روز اعتراضات سراسری'''، ( چهارشنبه ۱۷ دی) در تهران و سایر شهرها ادامه داشت. [[شورای ملی مقاومت ایران]] با صدور اطلاعیهای گزارشی از گسترش قیام مردم منتشر کرد. در این اطلاعیه آمده است:<blockquote>«اطلاعیه شماره ۲۹ | |||
یازدهمین روز قیام: | |||
خروش آتشین مشهد و نبرد خونین لردگان؛ تسخیر محلات و به آتش کشیدن نمادهای دشمن در سراسر ایران | |||
روز چهارشنبه ۱۷دیماه، یازدهمین روز قیام سراسری، بر اساس گزارشهایی که از ۶۳شهر دریافت شده شهرهای میهن صحنه دلاوریهای بینظیر جوانان شورشگر بود. مشهد با ایجاد محلات آزاد شده و لردگان با نبردی حماسی، ارکان رژیم را به لرزه درآوردند. در ۱۱روز گذشته قیام به ۱۴۵شهر ایران گسترش یافته است. | |||
در استان خراسان رضوی(مشهد) جوانان شورشگر در یک عملیات ترکیبی و هماهنگ، بخشهایی از شهر را به کنترل خود درآوردند. ۳ اتوبوس نیروهای سرکوبگر در پل فجر و یک اتوبوس دیگر در طوس به آتش کشیده شد. در خیابان طبرسی و کوی مهدی، درگیری شدید منجر به عقبنشینی مزدوران و تخریب ۲دستگاه آبپاش گردید. در محله ساختمان، مردم و شورشگران پس از درگیری سنگین، کنترل محله را به دست گرفتند و یک پاسدار تیرانداز به هلاکت رسید. همچنین پایگاه مالک اشتر در خیابان خیام شمالی و ۲بانک حکومتی طعمه حریق شد. | |||
در لردگان استان چهارمحال و بختیاری نبرد سنگین میان مردم و عشایر غیور ایل جلیل و زیلایی با نیروهای سرکوبگر که از اصفهان و یاسوج اعزام شده بودند، جریان داشت. در این درگیریها دستکم ۸تن از جوانان شورشگر و فرزندان دلاور این خطه بهشهادت رسیدند. متقابلاً ۲تن از مزدوران از جمله سرهنگ جنایتکار «بامیری» به هلاکت رسیدند و ۳۰تن زخمی شدند. اینترنت در کل استان قطع شده است. | |||
در تهران بازاریان و جوانان در بازار صالحآباد، بازار مبل یافتآباد و بازار آهن با ایجاد راهبندان و روشن کردن آتش، مسیرهای نیرورسانی دشمن را مسدود کردند. در خیابان هلالاحمر جنگوگریز شدیدی جریان داشت. | |||
در استان لرستان در بروجرد، جوانان شورشگر به مقر فرماندهی انتظامی یورش بردند. فایل صوتی افشا شده از مکالمات مزدوران نشان میدهد که فرمانده هراسان این مقر فرمان شلیک مستقیم به جمعیت بیدفاع از روی پشتبام را صادر کرده است. در الیگودرز درگیری گستردهیی بین مردم و نیروهای سرکوبگر رخ داد و در نورآباد حکومت نظامی اعلام نشده برقرار است. | |||
در استان اصفهان و فارس در کاشان و چنارشاهیجان، مجسمههای منحوس [[قاسم سلیمانی]] توسط جوانان جسور تخریب و به آتش کشیده شد. در ملکشهر اصفهان و فسا نیز درگیریهای شدیدی گزارش شده است. | |||
در بجنورد، هزاران نفر با شعار «امسال سال خونه» تظاهرات کردند. در بندرعباس(پاساژ نگین) و خاش نیز جوانان با روشن کردن آتش و تظاهرات، خیابانها را تسخیر کردند. | |||
دبیرخانه شورای ملی مقاومت ایران | |||
۱۷ دی ۱۴۰۴ (۷ ژانویه ۲۰۲۶).»<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B2%DB%B9 خروش آتشین مشهد و نبرد خونین لردگان؛ تسخیر محلات و به آتش کشیدن نمادهای دشمن در سراسر ایران - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref></blockquote>لازم به یادآوری است که شمار کشتهشدگان در اعترضات دیماه، از ۷ دی تا ۱۷ دی به بیش از ۴۲ تن رسیده است. | |||
[[پرونده:تهران، ۱۸ دی.jpg|جایگزین=سیل جمعیت در تظاهرات تهران، ۱۸ دیماه|بندانگشتی|278x278پیکسل|سیل جمعیت در تظاهرات تهران، ۱۸ دیماه]] | |||
'''در دوازدهمین روز اعتراضات''' (پنجشنبه ۱۸ دیماه)، اعتصابات و اعتراضات مردم معترض ایران علیه رژیم جمهوری اسلامی در روز پنجشنبه ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ با حضور گسترده شهروندان در خیابانها و اعتصاب بازارها در شهرهای مختلف ایران ادامه یافت. | |||
مردم معترض در سروستان استان فارس، خشکبیجار استان گیلان، کرمان، کلاچای استان گیلان، کازرون، لاهیجان، لومار استان ایلام، سیروان، بروجن، شاهپور جدید اصفهان، اراک، همدان، سبزوار، مبارکه اصفهان و نیشابور چند شهر دیگر به خیابانها آمدند و با شعارهای ضدحکومتی و بستن جادهها با آتش دست به تظاهرات زدند. همچنین بازاریان کردستان، کرمانشاه، قزوین و بسیاری از شهرهای دیگر دست به اعتصاب عمومی زدند و مغازههای خود را بستند. بر اساس شواهد، اعتصاب و اعتراضات که در بیشتر شهرها همراه با درگیری بوده، به علت قطعی اینترنت در ایران انعکاس پیدا نکرده است.<ref>[https://ir.voanews.com/a/iran-protest-in-tens-citiesd-8jan26/8101098.html دوازدهمین روز اعتراضات سراسری؛ گسترش تجمعات مردمی و اعتصاب بازارها در شهرهای مختلف ایران - صدای آمریکا]</ref> | |||
=== قطع کامل اینترنت در ایران === | |||
حکومت جمهوری اسلامی بهدنبال گسترش قیام در روزهای سهشنبه و چهارشنبه ۱۷ و ۱۸دیماه ۱۴۰۴، از روز پنجشنبه ۱۸دی دوازدهمین روز قیام سراسری، در وحشت از اوجگیری قیام و برای ممانعت از انتشار تصاویر ایستادگی جوانان معترض و پخش اخبار جنایات نیروهای سرکوبگر حکومتی، وضعیت «خاموشی دیجیتال» و قطع کامل اینترنت را بر سراسر ایران حاکم کرد. رژیم ایران از روزهای قبل اینترنت را ضعیف و کند کرده بود.دیدبان اینترنت «نتبلاکس»(NetBlocks) صبح روز پنجشنبه ۱۸ دیماه، با انتشار نمودار گرافیکی وضعیت شبکه، رسماً تأیید کرد که «تهران و سایر نقاط ایران وارد خاموشی دیجیتال شدهاند» و سطح دسترسی به اینترنت به ۵درصد سقوط کرده است. | |||
دادههای فنی «رادار کلاودفلر»(Cloudflare Radar) نشان میدهد که درست قبل از ساعت ۱۳:۰۰ به وقت محلی، میزان فضای آدرسدهی(IPv۶) در ایران با سقوطی ۹۸.۵درصدی مواجه شده و ترافیک این پروتکل از ۱۲ درصد به ۱.۸ درصد تنزل یافته است. قطع اینترنت نقض آشکار «ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر» و قطعنامههای شورای حقوقبشر ملل متحد (از جمله قطعنامه ۱۶/۴۷ که قطع دسترسی به اینترنت را قویاً محکوم میکند) است.<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%DB%B1%DB%B6-%DB%B1%DB%B7-%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DB%B1%DB%B8-%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%82%D8%B7%D8%B9 بهدنبال گسترش قیام در ۱۶ و ۱۷دی، اینترنت از ۱۸دی به دستور خامنهای در کل کشور بهطور کامل قطع شد - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref> | |||
'''سیزدهمین روز قیام سراسری'''، (روز جمعه ۱۹ دی ۱۴۰۴) شهرهای ایران صحنه تظاهرات و رویاروییهای گسترده میان مردم و جوانان معترض با نیروهای سرکوبگر حکومتی بود. تا ساعت ۲۳ جمعه، در تهران و دهها شهر از جمله مشهد، اصفهان، شیراز، کرج، زاهدان، کرمانشاه، ایذه، اسلام آباد غرب، گیلانغرب، دزفول، درود، بابل، رامسر، چابکسر، قم، پاکدشت، باقرشهر، لامرد، لردگان، یزد و کوهدشت تظاهرات و درگیری میان مردم و نیروهای سرکوبگر جریان داشت. تا روز جمعه قیام مردم ایران دست کم ۱۸۰ شهر را در برگرفته است. | |||
در اسلامآباد غرب، شهر تا ساعت ۲ بعدازظهر تحت کنترل مردم بود. جوانان معترض فرمانداری و چند اداره حکومتی را که نیروهای سرکوبگر در آنها سنگر گرفته بودند تصرف کرده و یا به آتش کشیدند و تمام دوربینهای سطح شهر را از کار انداختند. در جریان جنگ و گریزهای شدید در این شهر دستکم ۶ تن از نیروهای سرکوبگر حکومتی کشته شدند. | |||
کرمانشاه، در شهرک «درهدریژ» درگیریهای سنگین بین مردم و نیروهای حکومتی رخ داد و مردم با سلاح به حملات سرکوبگران پاسخ دادند. در یکی از بیمارستانهای کرمانشاه ۴۱ تن از شهروندان که در اثر شلیک مجروح شدهاند، بستری هستند. در گیلانغرب نیز چند ساختمان حکومتی و یک خودروی سپاه طعمه حریق شد و مرکز استان قادر به اعزام نیروی کمکی نبود. در مشهد انبوه مردم به خیابانها آمدند و با نیروهای دشمن درگیر شدند. سرکوبگران در برخی از نقاط پا به فرار گذاشتند. | |||
در ایذه درگیریهای مسلحانه بسیار سنگین گزارششده و صدای شلیک گلوله تمام شهر را فراگرفته بود، کانون اصلی درگیری میدان هلال احمر بود و جوانان با عزم نبرد تا آخر، در برابر نیروهای حکومتی ایستادهاند. | |||
در تهران، جوانان شورشگر حداقل در ۲۰ نقطه شامل نظامآباد، میدان فردوسی، سعادتآباد، میرداماد، ولیعصر، اندرزگو، چیتگر، یوسفآباد، مشیریه، شریعتی، زعفرانیه، ستارخان، مطهری، راهآهن، اکباتان، سیدخندان، خاکسفید، صادقیه، جنتآباد و نارمک با نیروهای سرکوبگر درگیر شدند. در ستارخان و تهرانسر مردم با روشن کردن آتش شعار «مرگ بر دیکتاتور» و «امسال سال خونه سیدعلی سرنگونه» سر دادند. | |||
در پاکدشت تهران هزاران نفر دست به تظاهرات زده و به مقابله با نیروهای [[بسیج]] که به مردم حمله کرده بودند پرداختند. ۳ تن از بسیجیها توسط جوانان گوشمالی داده شدند. در فردیس کرج، اصفهان و یزد نیز تجمعات گسترده با شعار «مرگ خامنهای»، «مرگ بر دیکتاتور» و «بسیجی سپاهی داعش ما شمایید» برگزار شد.<ref>[https://iran-efshagari.com/%d8%aa%d8%b8%d8%a7%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%da%af%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d8%af%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%b4%d9%87%d8%af-%d9%88-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%8c-%d8%aa%d8%b3%d8%ae%db%8c%d8%b1-%d8%a8/ تظاهرات گسترده در مشهد و تهران، تسخیر بخشهایی از اسلام آباد غرب و هلاکت ۶ نیروی سرکوبگر - ایران افشاگر]</ref> | |||
'''چهاردهمین روز قیام سراسری'''، (روز شنبه ۲۰دی) شهرهای ایران صحنهی استمرار قیام مردم و جوانان برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی بود. تا بعدازظهر شنبه دامنه قیام دستکم به ۱۹۰ شهر گسترش است. | |||
در روز شنبه ۲۰ دیماه، با شروع تاریکی مردم در بسیاری از مناطق تهران مانند شهرآرا، شهرک غرب، پونک، سعادت آباد، ستارخان، جنت آباد، هروی، پل رومی و آریاشهر دست به تجمع و تظاهرات زده و شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند. در برخی مناطق نیروهای سرکوب با گاز اشکآور به مردم حملهور شدند. | |||
همچنین در شهرهای دیگر مانند شهرهای کرج، الیگودرز، اصفهان، شیراز، شهرکرد، سنندج، قزوین، قم، رشت، بوشهر، نیشابور، تبریز، ایذه، مشهد، شیراز و چندین شهر دیگر تظاهرات و درگیری بین مردم معترض و نیروهای سرکوبگر حکومتی ادامه داشت. تظاهرکنندگان با شعار «مرگ بر خامنهای» و «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» به خیابانها آمدند. مردم تبریز شعار میدادند: «آذربایجان اوز یولونی تاپیپدی، ولایتی سلطنتی آتیپدی» (آذربایجان راه خود را پیدا کرده، ولایت و سلطنت را دور انداخته). در برخی از شهرها مراکز حکومتی مانند پایگاههای بسیج، حوزههای علمیه، اتوبوسهای یگان ویژه و بانکها، یا به تسخیر تظاهرکنندگان درآمدند و یا به آتش کشیده شدند. در این درگیریها بسیاری از جوانان و مردم معترض در شهرهای مختلف با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر جان خود را از دست دادند و بسیار دیگری نیز مجروح شدند. | |||
این در حالی است که قوه قضائیه رژیم ایران در ۲۰ دیماه، حکم به سرکوب و کشتار مردم معترض داد. دادستان کلّ رژیم در سخنان خود گفت:<blockquote>«دادسراها باید با دقت و بدون فوت وقت، با صدور کیفرخواست مقدمات محاکمه و برخورد قاطع با افرادی که با خیانت به ملت و ایجاد ناامنی، بهدنبال سلطه بیگانگان برکشور میباشند را فراهم نمایند. رسیدگیها باید بدون اغماض، اعمال رأفت و مماشات انجام شود… تمامی مجرمین در این موضوع محارب هستند. این افراد نباید بگویند که فریبخوردهاند زیرا هشدارهای لازم در خصوص اهداف دشمن به آنها داده شده است».</blockquote>مریم رجوی رئیس جمهور برگزیدهی شورای ملی مقاومت، درباره گسترش اعتراضات سراسری و مقاومت جوانان قیامکننده گفت:<blockquote>«این جوانان در دو هفته گذشته با دفاع از تظاهر کنندگان به قیمت جان خود اجازه ندادند رژیم شعلههای قیام را خاموش کند... مردم و جوانان در جریان این قیام و با شعار «مرگ بر دیکتاتور» و «امسال سال خونه سیدعلی سرنگونه» عزم خود برای پیروزی نهایی علیه فاشیسم دینی را ابراز کردند.»<ref>[https://www.iranncr.org/2026/01/10/13677/ جوانان شورشگر با دفاع از تظاهر کنندگان اجازه ندادند شعلههای قیام خاموش شود - شورای ملی مقاومت ایران]</ref></blockquote> | |||
[[پرونده:اجساد کشتهشدگان1.jpg|جایگزین=اجساد کشتهشدگان در پزشک قانونی کهریزک|بندانگشتی|اجساد کشتهشدگان در پزشک قانونی کهریزک]] | |||
'''در پانزدهمین روز قیام سراسری''' مردم ایران، (یکشنبه ۲۱ دیماه) اعتراضات و درگیریهای خیابانی در شرایطی ادامه یافت که کلّ کشور با قطع کامل اینترنت، اختلال شدید در ارتباطات ماهوارهای از جمله استارلینک و قطع مقطعی برق در مناطق مختلف روبهرو بود. با وجود این محدودیتها، گزارشهای منتشرشده در شبکه ایکس (توئیتر سابق) و دیگر شبکههای اجتماعی حاکی از گسترش دامنهی اعتراضات و تشدید رویارویی میان معترضان و نیروهای سرکوبگر حکومتی در تهران و دهها شهر دیگر است. | |||
اعتراضات و درگیریهای خیابانی در بیش از ۳۰ نقطه تهران و دهها شهر کشور گزارش شده است. مردم معترض شعارهایی مانند «مرگ بر خامنهای»، «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر»، «میکشم، میکشم آنکه برادرم کشت» و «دیگر نمیترسیم، میجنگیم» سر دادند. در برخی از شهرها مراکز دولتی، پایگاههای بسیج و کلانتریها مورد حملهی معترضان قرار گرفتند.<ref>[https://iranfreedom.net/%d8%af%d8%b1-%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%b2%d8%af%d9%87%d9%85%db%8c%d9%86-%d8%b1%d9%88%d8%b2-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d8%b6%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d9%82%db%8c%d8%a7%d9%85-%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%b1/ در پانزدهمین روز اعتراضات و قیام سراسری چه گذشت؟ - ایران آزادی]</ref> | |||
'''شانزدهمین روز قیام سراسری'''، (دوشنبه ۲۲ دیماه) اعتراضات در تهران و سایر شهرهای ایران ادامه داشت. در اصفهان، فلاورجان، ملکشهر، سپاهانشهر و نجفآباد معترضان شورای شهر و چند بانک را آتش زدند. تکتیراندازان نیروی حکومتی با استقرار در پشتبام مدارس و مساجد در مرکز شهر حکومت نظامی اعلامنشده برقرار کردند. | |||
در اهواز و ایذه درگیری و جنگوگریز مردم معترض با یگان ویژه سپاه پاسداران در جریان بود. در کرمانشاه درگیریها گستردهای بین معترضان و نیروهای سپاه پاسداران وجود داشت و همچنین ماهدشت نیز صحنهی درگیری مردم معترض با نیروهای سرکوبگر حکومتی بود. در این روز ابعاد جنایات نظام جمهوری اسلامی بیشتر آشکار شد و در تهران و کرج نیروهای امنیتی شمار زیادی از اجساد کشتهشدگان را در محوطهی بیرونی و داخل پزشک قانونی روی هم انباشته کرده و خانوادهها را برای شناسایی عزیزانشان فراخواده بودند. در بندرعباس نیز پیکرهای جانباختگان زیادی را به سولهای منتقل کرده بودند. رژیم ایران برای تحویل هر پیکر ۷۰۰ میلیون تومان از خانوادهها دریافت کرده است.<ref>[https://www.iran-spring.com/news/aaatrad-o-kyam/shanzdhmyn-roz-kyam-gng-o-gryz-mrdm-o-goanan-shorshgr-ba-nyrohay-rzhym-dr-thran-o-krmanshah-kyam-srasry-shmarh همین روز قیام جنگ و گریز مردم و جوانان شورشگر با نیروهای رژیم در تهران و کرمانشاه - بهار ایران]</ref> | |||
'''دوازهمین روز قیام سراسری'''، (سهشنبه ۲۳ دیماه) اعتراضات همچنان در تهران و سایر شهرها ادامه داشت. | |||
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا با خطاب قرار دادن مردم معترض ایران از آنها خواست که به اعتراضشان ادامه دهند. ترامپ در پیامی که عصر سهشنبه در شبکه اجتماعی خود، «تروثسوشیال» همرسان کرد نوشت: <blockquote>«میهنپرستان ایرانی، به اعتراض ادامه دهید، نهادهای (کشور) خود را در دست بگیرید! نام قاتلان و آزاردهندگان را ثبت کنید. آنها بهای سنگینی خواهند پرداخت... من همه دیدارها با مقامات ایرانی را لغو کردهام تا زمانی که کشتار بیمعنای معترضان متوقف شود. کمک در راه است.»<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/13/iran-protests-death-toll-646-updates هفدهمین روز تظاهرات سراسری در ایران؛ ترامپ: میهنپرستان ایرانی، به اعتراض ادامه دهید؛ کمک در راه است - یورو نیوز]</ref></blockquote> | |||
== منابع == | == منابع == | ||