صفحهٔ اصلی
آشنایی با دانشنامه - آشنایی با اصول ویرایش - کارهای قابل انجام - سیاستها و رهنمودها - فهرست الفبایی مقالهها - نسخهی تلفن همراه
ایرانپدیا در ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد و هماکنون (۱ مرداد ۱۴۰۵ خورشیدی) ۲٬۶۳۰ نوشتار دارد. مقالههای این دانشنامه باید بیطرفانه و با استناد به منابع معتبر و بدون لحن تبلیغی و بدون پایمال کردن حق نشر دیگران باشند. مطالب ایرانپدیا همواره در حال تکمیل و بازتکمیل، ویرایش و بازویرایش است.
ایرانپدیا در شبکههای اجتماعی:
از میان خبرهامسعود رجوی - ۳۱ تیر ۱۴۰۵ به بچهی سفاک خامنهای (مجتبی) میگویم که بهعمد در روز میلاد امام موسی کاظم، مجاهد خلق مهدی خانکی را سربهدار کردی، رسم یزید و آل ابی سفیان همین است بنابراین منتظر «انتقام» باش. صبح امروز ۳۱ تیرماه،رژیم آخوندی مجاهد خلق مهدی خانکی ۲۶ ساله، فارغالتحصیل حقوق را پس از ماهها شکنجههای فیزیکی و روانی و به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین، حضور فعال در قیام دیماه، و ساخت و تهیه اسلحه، در کرج اعدام کرد.
سخنرانی خانم مریم رجوی در جلسه استماع کمیسیون حقوقبشر سنای ایتالیا - سخنرانی مریم رجوی در کنفرانس «ایران فراتر از جنگ، قدرت مردم بهعنوان راهحل» -سخنرانی خانم مریم رجوی در بنیاد اینائودی ایتالیا (۲۶ تیر ۱۴۰۵)
تصویرنگاری و پراتیکهای جوانان شورشگر در شهرهای میهن بهمناسبت ۳۰ تیر ( مسعود رجوی: مصدق مظهر اراده سیاسی یک ملت مستقل و آزاد بود)(۳۱ تیر ۱۴۰۵)
استفاده از مهمات حاوی فسفر سفید در حمله ۲۸تیر به مقر پارت آزادی کردستان- سازمان مجاهدین استفاده از مهمات حاوی فسفر را محکوم کرد و آن را جنابت علیه بشریت دانسته و شایان رسیدگی در شورای امنیت ملل متحد می داند.(۳۱ تیر ۱۴۰۵)
یکشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۵، قضاییه رژیم حکم اعدام دو تن از زندانیان قیام دیماه ۱۴۰۴ عرفان اسفندیاری ۱۸ ساله و گلمحمد محمدی ۲۴ ساله در اصفهان به اتهام «محاربه» و «افساد فیالارض» و به هلاکت رساندن ۴ مأمور انتظامی، بهاجرا گذاشت -اعدام دو تن از دستگیر شدگان قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ عارف خوشکار و محمد امینی دهاقانی در زندانهای قزلحصار کرج و اصفهان (۲۵ تیر ۱۴۰۵)
اعتصاب غذا و تحصن ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام در زندان قزلحصار وارد دهمین روز خود شد (۳۱ تیر ۱۴۰۵)
سنتکام اعلام کرد از ساعت ۲:۳۰ بامداد چهارشنبه به وقت تهران برای یازدهمین شب متوالی، به مواضع جمهوری اسلامی حمله کرده است. - وزیر خارجه آمریکا: ما آماده مذاکرهایم اما تهران جدی نیست و در صورت شکست مذاکرات، در دفاع از منافع و امنیت متحدان خود تردید نمیکنیم-دونالد ترامپ اعلام کرد محل نگهداری مواد هستهای جمهوری اسلامی (کوه کلنگ گزلا) را زیر نظر دارد و آمریکا احتمالا بهزودی به آن منطقه حمله خواهد کرد - حملۀ پهپادی ارتش ایران به پایگاه آمریکا در کویت (۳۱ تیر ۱۴۰۵)
موضوعات اصلی- ۱ انقلاب دموکراتیک ایران
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ · کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴ · حمله به بیمارستان خمینی ایلام · ادامه...
۱.۲ فهرست و و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ·
۱.۳ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· داریوش انصاری بختیاروند · امیرحسام خدایاریفرد · شایان اسدالهی · رضا عظیمزاده · خداداد شیروانی · وهاب موسوی · مصطفی فلاحی · سجاد والامنش · احمد جلیل · منصور مختاری · امیرحسین بیاتی · سروش سلیمانی · ادامه...
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران · جمعه خونین زاهدان · خیزش ایذه · ادامه...
۱.۲ جستارهای وابسته
· کوکتل مولوتف · ادامه...
۱.۳ فهرست و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ·
۱.۴ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· مهسا امینی · نیکا شاکرمی · سیاوش محمودی · مونا نقیب · غزاله چلاوی · کومار درافتاده · عرفان زمانی · کیان پیرفلک · آرنیکا قائممقامی · علی عراقی · حنانه کیاکجوری · سارینا اسماعیلزاده · ادامه...
۱.۵ اعدامشدگان
· قاسم آبسته · ایوب کریمی · محمد قبادلو · محمدمهدی کرمی · محسن شکاری · مجیدرضا رهنورد · مجاهد کورکور · ادامه...
- ۲ افراد
۲.۱ زنان
· زنان پیشگام در قیامهای ایران · زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران · ادامه...
۲.۲ قربانیان آپارتایدٰ
· فاطمه سلطانی ·
۲.۳ هنرمندان
· مرضیه · مرتضی حنانه · حبیبالله بدیعی · آندرانیک آساطوریان · مرجان · محمد شمس · حمیدرضا طاهرزاده · ناهید همتآبادی · منصور قدرخواه · عماد رام · فریدون ژورک · پرویز یاحقی · امیر آرام · منوچهر طاهرزاده · فرهاد مهراد · محمدرضا شجریان · غلامحسین بنان · بیژن مفید · ادامه...
۲.۴ ورزشکاران
· پوریای ولی · غلامرضا تختی · حبیب خبیری · هوشنگ منتظرالظهور · محمدقربانی · مسلم اسکندر فیلابی · حسن نایبآقا · فروزان عبدی · سید محمد خادم حقیقت · ناصر حجازی · ادامه...
۲.۵ نویسندگان و شاعران
۲.۵.۱ نویسندگان و شاعران ایرانی
· منوچهر هزارخانی · سیمین بهبهانی · محمد فرخی یزدی · میرزاده عشقی · رحمان کریمی · غزاله علیزاده · فریدون مشیری · نیما یوشیج · صادق چوبک · صادق هدایت · حافظ · مولوی · غلامحسین ساعدی · جلال آلاحمد · شیرکو بیکس · احمد شاملو · فروغ فرخزاد · سهراب سپهری · حمید اسدیان · ادامه...
۲.۵.۲ نویسندگان و شاعران غیرایرانی
· برتولت برشت · پابلو نرودا · فدریکو گارسیا لورکا · رابیندرانات تاگور · ادامه...
۲.۶ فعالان سیاسی و اجتماعی
· فروغ تقیپور · گلرخ ایرایی · آرش صادقی · هاشم خواستار · ادامه...
۲.۷ سیاستمداران
۲.۸ مسئولان رژیم ایران
· روحالله خمینی · محسن رضایی · علی صیاد شیرازی · علی رازینی · مجتبی خامنهای · محمدتقی مصباح یزدی · سید محمد خاتمی · محمود احمدینژاد · حسینعلی نیری · ابراهیم رئیسی · حسن روحانی · اسدالله لاجوردی · مصطفی پورمحمدی · مرتضی اشراقی · علی لاریجانی · اکبر هاشمی رفسنجانی · صادق خلخالی · حسین موسوی تبریزی · سعید امامی · حسین طائب · سعید جلیلی · ادامه...
۲.۹ انقلابیون
· محمدعلی جابرزاده · رضا رضایی · فاطمه امینی · مسعود رجوی · مریم رجوی · آذر رضایی · اشرف ربیعی · موسی خیابانی · مجید شریف واقفی · امیرپرویز پویان · خسرو گلسرخی · میرزا کوچک خان جنگلی · علیاکبر صفایی فراهانی · شکرالله پاکنژاد · محمد حنیفنژاد · سعید محسن · علی اصغر بدیع زادگان · زهرا مریخی · حمید اشرف · کرامتالله دانشیان · ادامه...
۲.۱۰ فیلسوفان و دانشمندان
· علی شریعتی · احمد تفضلی · هانا آرنت · آنتونیو گرامشی · ادامه...
۲.۱۱ روحانیون
· سید محمود طالقانی · حبیبالله آشوری · عبدالغفار نقشبندی · حسن لاهوتی اشکوری · ادامه...
۲.۱۲ شخصیتهای خارجی
· اریک داوید · آبه پیر · آلخو ویدال کوادراس · هانری لکلرک · ناپلئون بناپارت · سون یات سن · مارتین لوتر کینگ جونیور · جاوید رحمان · سید احمد غزالی · یاسر عرفات · ژاندارک · پاتریس لومومبا · نلسون ماندلا · آبراهام لینکلن · ادامه...
۲.۱۳ شناخته شدگان
· دلارا دارابی · حمیدالله اربابی · حمیدرضا درخشنده · مسیح علینژاد · روحالله زم · عبدالمالک ریگی · یاسر شهبخش · محمدجواد وفایی ثانی · ادامه...
۲.۱۴ تاریخی
· یپرم خان · کیخسرو · امیرکبیر · محمدتقی پسیان · یعقوب لیث · رئیسعلی دلواری · هوارد باسکرویل · قاضی محمد · ادامه...
۲.۱۵ جان باختگان تظاهرات
· نیکتا اسفندانی · سارو قهرمانی · فرشته علیزاده · فرزاد انصاریفر · پویا بختیاری · پژمان قلیپور · رضا معظمی گودرزی · مینا شیخی · علیرضا انجوی · صانع ژاله · سجاد رضایی · ادامه...
- ۳ تاریخ
۳.۱ انقلابهای جهان
· انقلاب ضد سلطنتی ایران · انقلاب ویتنام · انقلاب کوبا · انقلاب شوروی · انقلاب کبیر فرانسه · ادامه...
۳.۲ دوران پهلوی و اواخر قاجاریه
· اشغال ایران در جنگ جهانی اول · قرارداد ۱۹۱۹ · کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ · نهضت جنگل · جمهوری گیلان · تظاهرات ۱۷ شهریور · ادامه...
۳.۳ دوران جمهوری اسلامی
· رژیم ولایت فقیه · سرکوب کردستان · گروگان گیری در سفارت آمریکا · انقلاب فرهنگی · جنگ ایران و عراق · مرکز اسلامی هامبورگ · ادامه...
۳.۴ پرسنل ارتش هوادار مجاهدین
· پرسنل ارتش هوادار مجاهدین · سرهنگ خلبان بهزاد معزی · ادامه...
۳.۵ اپوزیسیون ایران
· شورای ملی مقاومت ایران · پیامهای مسعود رجوی · طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان · طرح صلح شورای ملی مقاومت · میلیشیا · سازمان مجاهدین خلق ایران · طرح ده مادهای مریم رجوی · عملیات جاری · کانونهای شورشی · هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران · ادامه...
۳.۶ احزاب
· سازمان چریکهای فدایی خلق ایران · جبهه ملی ایران · حزب دموکرات کردستان (لادهران) · پژاک · سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر · حزب کومله · ادامه...
- ۴ هنر و فرهنگ
۴.۱ فرهنگ ایران
· نوروز · چهارشنبهسوری · حاجی فیروز · شب یلدا · شیر و خورشید · سرود ملی ایران · ادامه...
- ۵ جغرافیا و محیط زیست
· آلودگی هوا در ایران · جنگلهای ایران · سیل در ایران · ادامه...
۵.۱ سدها
۵.۲ آبها
· بحران آب در ایران · زایندهرود · خلیج فارس · ادامه...
۵.۳ کوهستانها، درّهها و بیابانها
۵.۴ انرژی در ایران
۵.۵ خاک
· آلودگی هوا در ایران · ادامه...
- ۶ ادبیات
۶.۱ اساطیر
۶.۲ سرگرمی و تفریحات
· ورزش در ایران · فوتبال در ایران · ادامه...
- ۷ معرفی کتاب
۷.۱ کتابهای مقاومت
· بنیانگذاران · زنان نیروی تغییر · قهرمانان در زنجیر · استراتژی قیام و سرنگونی · قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت · ایران، بازی اتمی رژیم · ادامه...
- ۸ فلسفه
۸.۱ فلسفه و جامعهشناسی
· اپورتونیسم · پراگماتیسم · توتالیتاریسم دینی · سکولاریسم · بنیادگرایی اسلامی · جمهوری دموکراتیک · ادامه...
- ۹ جامعه و علوم اجتماعی
۹.۱ موضوعات اجتماعی
· بحران انرژی در ایران · فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی · انفجار مهیب بندرعباس · سرکوب در ایران · نقض حقوق بشر در ایران · بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران · بحران برق در ایران · بحران مسکن در ایران · بحران سلامت و روان در ایران · ادامه...
۹.۲ سیاست و حکومت
· سپاه پاسداران انقلاب اسلامی · قانون اساسی جمهوری اسلامی · ارتش سایبری جمهوری اسلامی · عمق استراتژیک · داراییهای خامنهای · برجام · قصاص در ایران · وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی · گشت ارشاد · دفاع مشروع · نوشیدن جام زهر · نیروی قدس سپاه پاسداران · ادامه...
۹.۳ حقوق
· حق تعیین سرنوشت · حقوق بینالمللی بشردوستانه · اعلامیه جهانی حقوق بشر · آزادی بیان · سازمان ملل متحد · فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد · تمامیت ارضی · ادامه...
۹.۴ زندانها
· زندان اوین · زندان قصر · زندان قزلحصار · زندان گوهردشت · زندان کهریزک · زندان دیزلآباد · زندان یونسکو · زندان قزلقلعه · زندان فشافویه · ادامه...
مطلب برگزیده
عملیات فروغ جاویدان، عملیات بزرگ مجاهدین خلق بود که در تاریخ سوم مرداد ۱۳۶۷ آغاز شد و ۴ روز بعد، در هفتم مرداد به پایان رسید. این عملیات از طرف جمهوری اسلامی «مرصاد» نامیده میشود. در این عملیات ارتش آزادیبخش ملی ایران (شامل تمامی کادرهای سازمان مجاهدین خلق ایران) با هدف فتح تهران وارد ایران شد و توانست تا عمق ۱۵۰ کیلومتری خاک ایران پیشروی کند. در عملیات فروغ جاویدان ۱۳۰۴ تن از مجاهدین خلق و ۵۵ هزار نفر از نیروهای سپاه و بسیج کشته شدند. تصاویر نشان میدهد برخی از مردم در مسیر با انگیزه سرنگونی رژیم ایران به مجاهدین خلق پیوستند. عملیات فروغ جاویدان از ماهها قبل طراحی شده بود اما قرار نبود در چنین تاریخی انجام شود. چند ماه پیش از آن، مجاهدین در عملیات چلچراغ شهر مهران را تسخیر کرده بودند. در این عملیات دو لشکر کامل و یک تیپ بزرگ جمهوری اسلامی متلاشی شد و مجاهدین خلق از نیروهای نظامی تحت امر خمینی ۲ میلیارد دلار غنیمت گرفتند. شعار مجاهدین این بود: امروز مهران! فردا تهران!
این عملیات زنگ خطر سرنگونی برای خمینی بود و بسیاری از تحلیلگران معتقد بودند که مجاهدین خلق در گام بعدی به تهران خواهند رسید.
به همین دلیل خمینی که پیش از آن، گفته بود تا «فتح قدس» دست از جنگ نخواهد کشید، به ناگهان اعلام کرد که قصد آتش بس دارد. آتش بس منجر به بسته شدن مرزها به لحاظ قوانین بینالمللی میشد و مجاهدین دیگر نمیتوانستند برای عملیات بعدی به قصد فتح تهران خود را آماده کنند. از سویی با پذیرش آتش بس، ارتش مجاهدین چشمانداز عملیات سرنگونی را از دست میداد و پیش از آن که حتی یکبار برای آن اقدام کرده و توان خود را به نمایش بگذارد، متوقف میشد. در نتیجه خمینی میتوانست آن را تنها زاییدهی جنگ ایران و عراق معرفی نماید.
به همین دلیل مجاهدین با پذیرش ریسک بسیار، به محض آنکه زمزمهی پذیرش آتشبس را شنیدند، پیش از به تصویب رسیدن آن، در حالی که هنوز آمادهسازیهای خود را انجام نداده و تازه از عملیات پیشین بازگشته بودند، برای تسخیر تهران اقدام کردند. این بدان معنا بود که میبایست عملیاتی را که گویا قرار بود در مهرماه صورت پذیرد، بسیار زودتر از موعد و بدون آمادگیها و شناساییهای و برنامهریزیهای معمول نظامی، در مرداد ماه اجرایی کنند.
در این عملیات نقش زنان مجاهدین بسیار برجسته بود. برخی از آنها در صحنههایی که توسط سران سپاه گزارش شده، به تنهایی با انبوهی از نیروهای مسلح رژیم ایران مقابله میکردند. مجاهدین خلق در عملیات فروغ جاویدان ۱۵۰ کیلومتر، یعنی تا ۱۰ کیلومتری کرمانشاه پیشروی کردند. آنها در گردنهی چهارزبر متوقف شدند.
یادکردها| << | مرداد | >> | ||||
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۳۱ | ۱ | ۲ | ||||
| ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ |
| ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ |
| ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ |
| ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ |
| ۱۴۰۵ خورشیدی | ||||||
- ۱مرداد ۱۳۵۸ - انتشار اولين شماره نشریه مجاهد
- ۱مرداد ۱۳۲۲ - پوریای ولی یا محمود خوارزمی، پهلوان، جوانمرد، عارف و شاعر بنام ایران
- ۲مرداد ۱۳۸۷ - سفر مریم رجوی به ایتالیا
- ۲مرداد ۱۳۷۹ - درگذشت احمد شاملو، شاعر، نویسنده، فرهنگنویس، ادیب و مترجم ایرانی
- ۳مرداد ۱۳۶۷ - آغاز عملیات فروغ جاویدان توسط ارتش آزادیبخش ملی ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران
- ۴مرداد ۱۳۶۰ - اعدام محمدرضا سعادتی، یکی از اعضای برجسته سازمان مجاهدین خلق ایران توسط جمهوری اسلامی
- ۶و ۷مرداد ۱۳۸۸ - حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف
- ۷مرداد ۱۳۶۰ - پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس
- ۸مرداد ۱۳۶۷ - حلقآویز مهشید رزاقی، عضو تیم ملی فوتبال امید ایران و باشگاه هما در زندان گوهردشت
- ۹مرداد ۱۲۸۸ - به دار آویختن شیخ فضلالله نوری از سوی مشروطهخواهان
- ۱۰مرداد ۱۳۳۱ - دکتر محمد مصدق فرمان اخراج اشرف پهلوی را صادر کرد. او در این روز ایران را ترک کرد.
- ۱۱مرداد ۱۲۳۹ - زادروز ادیبالممالک فراهانی، شاعر، ادیب و روزنامهنگار دورهی مشروطه
- ۱۱مرداد ۱۳۸۶ - سالروز اعدام مجید کاووسیفر
- ۱۲مرداد ۱۳۷۳ - تظاهرات قزوین ۱۳۷۳
- ۱۳مرداد ۱۲۸۵ - صدور فرمان مشروطیت در ایران، توسط مظفرالدین شاه پنجمین شاه قاجار
- ۱۳مرداد ۱۳۳۵ - تبعید دکتر محمد مصدق به احمدآباد پس از تحمل ۳ سال زندان
- ۱۴مرداد ۱۲۸۵ - امضای فرمان مشروطيت در آغاز انقلاب مشروطه
- ۱۴مرداد ۱۳۹۲ - درگذشت شیرکو بیکس، شاعر معاصر کرد و برنده جایزه کورت توخولسکی (Kurt Tucholsky) از سوی انجمن قلم سوئد
- ۱۵مرداد ۱۳۷۰ - ترور شاپور بختیار، سیاستمدار و آخرین نخستوزیر ایران در زمان محمدرضا شاه پهلوی
- ۱۵مرداد ۱۳۹۹ - اعدام مصطفی صالحی از دستگیرشدگان قیام دیماه ۹۶
- ۱۶مرداد ۱۳۹۹ - درگذشت کاک جلیل گادانی، از زندانیان زمان شاه و مبارز کرد، موسس حزب دموکرات کردستان شاخه رهبری انقلابی
- ۱۶مرداد ۱۳۶۰ - تبرباران احمدرضا شادبختی، از اعضای سازمان مجاهدین خلق و کاندید اولین مجلس شورا پس ازانقلاب ضد سلطنتی در اراک و عضو هیئت تحریریهی نشریهی مجاهد. وی همراه با ۴۲ نفر از مجاهدین
- ۷اوت ۱۹۴۱ - درگذشت رابیندرانات تاگور، شاعر، فیلسوف، موسیقیدان و چهرهپرداز اهل بنگال هند
- ۱۷مرداد ۱۳۷۰ - کشف اجساد سروش کتیبه و شاپور بختیار در حومه پاریس
- ۲۱مرداد ۱۲۷۶ - اعدام میرزارضا کرمانی، کسی که ناصرالدین شاه قاجار را از پا درآورد.
- ۲۲مرداد ۱۳۵۸ - هجوم نیروهای حزباللهی به ستاد مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران
- ۲۲مرداد ۱۳۳۲ - عزل محرمانه دکتر محمد مصدق از نخستوزیری توسط محمدرضا شاه پهلوی
- ۲۳مرداد ۱۳۵۷ - شدت پیدا کردن اعتصابات، تظاهرات و راهپيمایی برضد سلطنت محمدرضا شاه پهلوی
- ۲۵مرداد ۱۳۲۵ - تأسیس حزب دموکرات کردستان ایران در شهر مهاباد
- ۲۵مرداد ۱۳۳۲ - پایین کشیده شدن مجسمههای محمدرضا پهلوی و رضا شاه در تهران و شهرستانها.
- ۲۶مرداد ۱۳۷۳ - نخستین دیدار مرضیه با رئیس جمهور برگزیده مقاومت ایران، مریم رجوی
- ۲۶مرداد ۱۳۳۲ - محمدرضا شاه، پیش از کودتای ۲۸ مرداد ایران را ترک نمود.
- ۲۷مرداد ۱۳۵۷ - فرمان خمینی برای سرکوب کردستان
- ۲۷مرداد ۱۳۱۹ - درگذشت کمالالملک، نقاش معروف ایرانی در نیشابور، با نام اصلی محمد غفاری
- ۲۸مرداد۱۳۳۲ - کودتای ۲۸ مرداد برای بازگرداندن محمدرضا شاه پهلوی به ایران و سقوط دولت دکتر محمد مصدق
- ۲۸مرداد۱۳۵۷ - آتشسوزی سینما رکس آبادان توسط هواداران روحالله خمینی، ۴۰۰ تن در حادثه آتشسوزی سینما رکس شهر آبادان در ایران جان باختند.
- ۲۸مرداد ۱۳۷۹ - شلیک ۱۲۰ خمپاره به قرارگاه حبیب، یکی از قرارگاههای سازمان مجاهدین خلق ایران در عراق توسط رژیم ایران
- ۲۸مرداد ۱۳۹۳ - درگذشت سیمین بهبهانی، شاعر و نویسنده زن ایرانی
- ۲۸مرداد ۱۳۵۱ - کشتهشدن احمد زیبرم، در رویارویی مسلحانه با مأموران ساواک.
- ۲۹مرداد ۱۳۳۲ - دستگیری دکتر محمد مصدق و چند تن از یارانش همچون علی شایگان و غلامحسین صدیقی پس از کودتای ۲۸ مرداد، آنها هنگامی که خانه زیر گلوله بود از دیواری عبور کرده و خانه را ترک کردند.
- ۲۹مرداد ۱۳۶۷ - پایان جنگ ایران و عراق پس از هشت سال
- ۳۱مرداد ۱۳۳۲ - بازگشت محمدرضا پهلوی به ایران پس از کودتا بر علیه دولت دکتر مصدق (۲۲ آگوست ۱۹۵۳)
نوشتارهای جدید هفته
پوریای ولی، با نام اصلی محمود خوارزمی، (زاده ۶۵۳هجریقمری، خوی- درگذشته اول مردادماه سال ۷۲۲ هجریقمری، خیوه ازبکستان) از کشتیگیران مشهور ایران در قرن هفتم است. پوریای ولی در دوران جوانی وارد عرصه کشتی شد؛ و عمرش را در کشتی و پهلوانی گذراند. شغل و کسب و کار پوریای ولی نیز کلاهدوزی و پوستیندوزی بوده است. پوریای ولی در همان زمان جوانی، به شهرهای مختلف ایران، آسیای میانه و هندوستان سفر کرد و همهجا کشتی گرفت و به پهلوانی شهرت یافت.
شهرت و آوازهی پوریای ولی فقط بهخاطر قهرمانی او در کشتی نیست، بلکه شهرت و محبوبیت او در بین مردم، بیشتر بهخاطر اخلاق نیکو و فتوت و جوانمردیاش بود. مردم پوریای ولی را صوفی، عارف بزرگ و مرد خدا میدانستند. دلبستگی وشهرت او در میدان ورزشهای باستانی، انگیزهای شده است تا بسیاری از علاقهمندان ورزش باستانی در هنگام انجام تمرینهای دشوار این ورزش مانند سنگ گرفتن، نام پوریای ولی را به زبان بیاورند؛ و از او انرژی و مدد بگیرند.
بسیاری از کشتیگیران و باستانیکاران، پوریای ولی را الگوی خود قرار میدهند و از او یاد میکنند. بوسیدن زمین کشتی و گود زورخانه، اشارهای به قدمبوسی پوریای ولی است. مزار پوریای ولی واقع در شهر خیوه، ۲۵ کیلومتری جنوب شهر اورگنج مرکز استان خوارزم ازبکستان است. پوریای ولی اهل شعر و ادبیات بود و دو اثر از وی بهجا مانده است، یکی کتاب کنزالحقایق و دیگری مجمعوعه رباعیات. پوریای ولی در اول مرداد سال ۷۲۲-ه.ق، درگذشت.
احمد شاملو، (زادهی ۲۱ آذر ۱۳۰۴ مصادف با ۱۲ دسامبر ۱۹۲۵در تهران، درگذشته در ۲ مرداد ۱۳۷۹)، با نام شعری الف.بامداد، برجستهترین شاعر معاصر ایران، از فرهنگسازان وفرهنگنویسان بزرگ ایران، نویسنده، پژوهشگر و مترجم ایرانی است. پدرش حیدر و مادرش کوکب نام داشت و از قفقاز به ایران آمده بود. پدر احمد شاملو افسر ارتش و مدام در سفر بود و خانوادهی آنها از شهری به شهر دیگر میکوچید.
احمد شاملو دبیرستان را به پایان برد اما شرایط زندگی به وی امکان ادامهی تحصیل نداد. شوق آموختن و علاقهی او به شعر او را به کار در روزنامهها و سپس سرودن شعر هدایت کرد. احمد شاملو اولین دفتر شعر خود را با نام آهنگهای فراموش شده به چاپ رساند اما بعدها آنرا ناچیز خواند و از انتشار آن اظهار پشیمانی کرد. از نخستین اشعار وی که بسیار مورد توجه واقع شد، شعر «از شکوفهی سرخ یک پیراهن» بود که در سال ۱۳۲۹ برای عبور از سد سانسور با نام دیگری منتشر شد. این اولین شعر غیرموزون احمدشاملو بود. به این ترتیب احمد شاملو آغازگر شعر سپید فارسی گشت. احمد شاملو سه بار ازدواج کرد اما تنها ازدواج سوم او با آیدا سرکیسیان دوام داشت. او نام «آیدا» را بر دو دفتر شعری خود به نامهای «آیدا، درخت و خنجر و خاطره» و «آیدا در آینه» نیز گذاشته است. آیدا سرکیسیان علاوه بر همسر، همکار و تنها یار و پشتیبان او در جمعآوری اشعار و پژوهشهایش بود.
احمد شاملو در طول زندگی خود سه بار دستگیر شد. در یکی از حملات توسط نیروهای امنیتی حکومت پهلوی به خانهی او برخی کتابها و نوشتههای او برای همیشه از بین رفت. همواره شعرها و کتابهای او مورد سانسور و ممیزی قرار میگرفت. پس از انقلاب وی در همان ابتدا نسبت به سرکوب رو به رشد در حاکمیت جدید هشدار داد. او در دوران جمهوری اسلامی به طور کامل با رسانهها و افراد و تمامیت سیستم خط قرمز داشت و انزوا را ترجیح داد. از اشعار معروف او پس از انقلاب شعر «در این بن بست» است که با مطلع مشهور «دهانت را میبویند، مبادا گفته باشی دوستت دارم! » آغاز میشود.
احمدشاملو همچنین تلاشی بسیار دشوار را در ساختن اولین فرهنگنامه واژههای عامیانه انجام داد. این فرهنگنامه که به کتاب کوچه شهرت دارد دارای دهها جلد است و نوشتن آن سال ها زمان برده است. احمد شاملو این کار را به تنهایی و بدون هیچ پشتیبانی انجام داد، به طوری که بسیاری از مجلدهای آن تا پس از مرگ وی نیز هنوز تدوین و منتشر نشده بود. احمد شاملو در سالهای پایانی از بیماری قند رنج میبرد. یک سال پیش از درگذشت پزشکان مجبور به قطع یکی از پاهای وی شدند. احمدشاملو سرانجام در ۲ مرداد ۱۳۷۹ درگذشت.
محمدرضا سعادتی (زاده ۱۳۲۳شیرازـ تیرباران ۱۳۶۰تهران) محمدرضا سعادتی همرزم مهدی رضایی و از اعضای برجسته سازمان مجاهدین خلق ایران بود. او در سال ۱۳۵۱در جریان دستگیری مهدی رضایی دستگیر و زندانی شد. محمدرضا سعادتی پس از گذراندن ۶ سال زندان، همراه با آخرین گروه از زندانیان سیاسی از زندان آزاد شد. هنوز سه ماه از آزادی وی نگذشته بود که در روز ۵ اردیبهشت سال ۱۳۵۸ و به دستور خمینی، توسط ماشاءالله قصاب مجددا دستگیر و به زندان بازگردانده شد.
اتهام محمدرضا سعادتی پس از انقلاب، جاسوسی برای شوروی بود. اتهامی که هیچ سندی علیه وی وجود نداشت و تعجب همگان را برانگیخت. ابتدا با این دستگیری محمدرضا سعادتی در پاییز سال ۱۳۵۹، به ۱۰سال زندان محکوم شد.
اما پس از انواع پرونده سازیهای اسدالله لاجوردی و از جمله مرتبط کردن او با قتل کچویی در زندان اوین، با تشکیل دادگاهی به ریاست موسوی تبریزی، علیرغم مخالفتهای بسیار، سرانجام در ۴ مرداد ۱۳۶۰، لاجوردی به دستور خمینی، سعادتی را بدون هیچ توضیح و هیج مجوز قانونی در شکنجهگاه اوین تیرباران کرد.
بعد از گذشت مدتی وصیت نامهای جعل شده به نام او نوشتند و منتشر کردند که با انتشار آن وصیتنامهی مجعول کسانی که محمدرضا سعادتی را میشناختند، ارتباط اعدام او و دشمنی که خمینی و لاجوردی نسبت به سازمان مجاهدین داشتند و ساختگی بودن اتهام او را محرز دانستند!
نگاره برگزیده روز 
کتاب برکزیده
دو رساله درباره حکومت (به انگلیسی: Two Treatises of Government) کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته جان لاک، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۸۹ منتشر شد. این اثر یکی از مهمترین متون تاریخ اندیشه لیبرال و پایههای نظریه قرارداد اجتماعی مدرن به شمار میرود. لاک در رساله اول به شدت به نظریه «حق الهی پادشاهان» رابرت فیلمر حمله میکند و در رساله دوم، اصول حکومت مشروع، حقوق طبیعی انسان (زندگی، آزادی و مالکیت)، قرارداد اجتماعی، جدایی قوا و حق مقاومت در برابر حکومت ظالم را تبیین مینماید. این کتاب مستقیماً بر اعلامیه استقلال آمریکا (۱۷۷۶)، قانون اساسی ایالات متحده و بسیاری از اسناد دموکراتیک مدرن تأثیر گذاشت. لاک استدلال میکند که حکومت تنها با رضایت مردم مشروع است و اگر حکومتی حقوق طبیعی شهروندان را نقض کند، مردم حق دارند آن را تغییر دهند یا سرنگون کنند. این ایده بعدها به عنوان یکی از مبانی انقلابهای لیبرال شناخته شد. ترجمه فارسی معروف کتاب توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاههای ایران به عنوان متن کلاسیک فلسفه سیاسی و علوم سیاسی تدریس میشود. بیشتر بخوانید...