صفحهٔ اصلی
آشنایی با دانشنامه - آشنایی با اصول ویرایش - کارهای قابل انجام - سیاستها و رهنمودها - فهرست الفبایی مقالهها - نسخهی تلفن همراه
ایرانپدیا در ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد و هماکنون (۱۷ دی ۱۴۰۴ خورشیدی) ۲٬۳۱۵ نوشتار دارد. مقالههای این دانشنامه باید بیطرفانه و با استناد به منابع معتبر و بدون لحن تبلیغی و بدون پایمال کردن حق نشر دیگران باشند. مطالب ایرانپدیا همواره در حال تکمیل و بازتکمیل، ویرایش و بازویرایش است.
از میان خبرهاادامه خیزش سراسری در ایران برای دهمین روز با اعتراضات شبانه در تهران و چندین استان علیرغم سرکوب شدید (۱۶ دی ۱۴۰۴)
حمله نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی به بیمارستان در ایلام برای دستگیری مجروحان اعتراضات و ادامه بازداشتهای گسترده
فعالیت واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق ایران و حمایت مریم رجوی از قیام مردم ایران علیه دیکتاتوری دینی
انتشار اسامی شهدای بیشتر خیزش سراسری توسط شورای ملی مقاومت ایران و محکومیت کشتار معترضان
کنترل «ملکشاهی» و «آبدانان» به دست مردم افتاد.
پیام ۱۶دی مسعود رجوی در صفحه پیامهای مسعود رجوی
برگزاری اجلاس اروپایی در پاریس برای تضمینهای امنیتی اوکراین در مذاکرات صلح با روسیه (۶ ژانویه ۲۰۲۶)
ادامه نمایشگاه فناوری CES ۲۰۲۶ در لاسوگاس با تمرکز بر نوآوریهای هوش مصنوعی و گجتهای جدید
محاکمه نیکلاس مادورو رئیسجمهور سابق ونزوئلا در دادگاه نیویورک پس از دستگیری توسط نیروهای آمریکایی
حمله موشکی روسیه به خارکوف اوکراین و آسیب به زیرساختهای انرژی
رکوردشکنی بازارهای سهام و بحث حباب احتمالی هوش مصنوعی در آغاز سال ۲۰۲۶
موضوعات اصلی- ۱ انقلاب دموکراتیک ایران
۱.۱ وقایع
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران · جمعه خونین زاهدان · خیزش ایذه · ادامه...
۱.۲ جستارهای وابسته
· کوکتل مولوتف · ادامه...
۱.۳ اسامی و عکس جانباختگان
· جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ·
۱.۴ جانباختگان
· مهسا امینی · نیکا شاکرمی · سیاوش محمودی · مونا نقیب · غزاله چلاوی · کومار درافتاده · عرفان زمانی · کیان پیرفلک · آرنیکا قائممقامی · علی عراقی · حنانه کیاکجوری · سارینا اسماعیلزاده · ادامه...
۱.۵ اعدامشدگان
قاسم آبسته · ایوب کریمی · محمد قبادلو · محمدمهدی کرمی · محسن شکاری · مجیدرضا رهنورد · مجاهد کورکور · ادامه...
- ۲ افراد
۲.۱ زنان
· زنان پیشگام در قیامهای ایران · زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران · ادامه...
۲.۲ قربانیان آپارتایدٰ
· فاطمه سلطانی ·
۲.۳ هنرمندان
· مرضیه · مرتضی حنانه · حبیبالله بدیعی · آندرانیک آساطوریان · مرجان · محمد شمس · حمیدرضا طاهرزاده · ناهید همتآبادی · منصور قدرخواه · عماد رام · فریدون ژورک · پرویز یاحقی · امیر آرام · منوچهر طاهرزاده · فرهاد مهراد · محمدرضا شجریان · غلامحسین بنان · بیژن مفید · ادامه...
۲.۴ ورزشکاران
· پوریای ولی · غلامرضا تختی · حبیب خبیری · هوشنگ منتظرالظهور · محمدقربانی · مسلم اسکندر فیلابی · حسن نایبآقا · فروزان عبدی · سید محمد خادم حقیقت · ناصر حجازی · ادامه...
۲.۵ نویسندگان و شاعران
۲.۵.۱ نویسندگان و شاعران ایرانی
· منوچهر هزارخانی · سیمین بهبهانی · محمد فرخی یزدی · میرزاده عشقی · رحمان کریمی · غزاله علیزاده · فریدون مشیری · نیما یوشیج · صادق چوبک · صادق هدایت · حافظ · مولوی · غلامحسین ساعدی · جلال آلاحمد · شیرکو بیکس · احمد شاملو · فروغ فرخزاد · سهراب سپهری · حمید اسدیان · ادامه...
۲.۵.۲ نویسندگان و شاعران غیرایرانی
· برتولت برشت · پابلو نرودا · فدریکو گارسیا لورکا · رابیندرانات تاگور · ادامه...
۲.۶ فعالان سیاسی و اجتماعی
· فروغ تقیپور · گلرخ ایرایی · آرش صادقی · هاشم خواستار · ادامه...
۲.۷ سیاستمداران
۲.۸ مسئولان رژیم ایران
· روحالله خمینی · محسن رضایی · علی صیاد شیرازی · علی رازینی · مجتبی خامنهای · محمدتقی مصباح یزدی · سید محمد خاتمی · محمود احمدینژاد · حسینعلی نیری · ابراهیم رئیسی · حسن روحانی · اسدالله لاجوردی · مصطفی پورمحمدی · مرتضی اشراقی · علی لاریجانی · اکبر هاشمی رفسنجانی · صادق خلخالی · حسین موسوی تبریزی · سعید امامی · حسین طائب · سعید جلیلی · ادامه...
۲.۹ انقلابیون
· محمدعلی جابرزاده · رضا رضایی · فاطمه امینی · مسعود رجوی · مریم رجوی · آذر رضایی · اشرف ربیعی · موسی خیابانی · مجید شریف واقفی · امیرپرویز پویان · خسرو گلسرخی · میرزا کوچک خان جنگلی · علیاکبر صفایی فراهانی · شکرالله پاکنژاد · محمد حنیفنژاد · سعید محسن · علی اصغر بدیع زادگان · زهرا مریخی · حمید اشرف · کرامتالله دانشیان · ادامه...
۲.۱۰ فیلسوفان و دانشمندان
· علی شریعتی · احمد تفضلی · هانا آرنت · آنتونیو گرامشی · ادامه...
۲.۱۱ روحانیون
· سید محمود طالقانی · حبیبالله آشوری · عبدالغفار نقشبندی · حسن لاهوتی اشکوری · ادامه...
۲.۱۲ شخصیتهای خارجی
· اریک داوید · آبه پیر · آلخو ویدال کوادراس · هانری لکلرک · ناپلئون بناپارت · سون یات سن · مارتین لوتر کینگ جونیور · جاوید رحمان · سید احمد غزالی · یاسر عرفات · ژاندارک · پاتریس لومومبا · نلسون ماندلا · آبراهام لینکلن · ادامه...
۲.۱۳ شناخته شدگان
· دلارا دارابی · حمیدالله اربابی · حمیدرضا درخشنده · مسیح علینژاد · روحالله زم · عبدالمالک ریگی · یاسر شهبخش · محمدجواد وفایی ثانی · ادامه...
۲.۱۴ تاریخی
· یپرم خان · کیخسرو · امیرکبیر · محمدتقی پسیان · یعقوب لیث · رئیسعلی دلواری · هوارد باسکرویل · قاضی محمد · ادامه...
۲.۱۵ جان باختگان تظاهرات
· نیکتا اسفندانی · سارو قهرمانی · فرشته علیزاده · فرزاد انصاریفر · پویا بختیاری · پژمان قلیپور · رضا معظمی گودرزی · مینا شیخی · علیرضا انجوی · صانع ژاله · سجاد رضایی · ادامه...
- ۳ تاریخ
۳.۱ انقلابهای جهان
· انقلاب ضد سلطنتی ایران · انقلاب ویتنام · انقلاب کوبا · انقلاب شوروی · انقلاب کبیر فرانسه · ادامه...
۳.۲ دوران پهلوی و اواخر قاجاریه
· اشغال ایران در جنگ جهانی اول · قرارداد ۱۹۱۹ · کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ · نهضت جنگل · جمهوری گیلان · تظاهرات ۱۷ شهریور · ادامه...
۳.۳ دوران جمهوری اسلامی
· رژیم ولایت فقیه · سرکوب کردستان · گروگان گیری در سفارت آمریکا · انقلاب فرهنگی · جنگ ایران و عراق · مرکز اسلامی هامبورگ · ادامه...
۳.۴ پرسنل ارتش هوادار مجاهدین
· پرسنل ارتش هوادار مجاهدین · سرهنگ خلبان بهزاد معزی · ادامه...
۳.۵ اپوزیسیون ایران
· شورای ملی مقاومت ایران · پیامهای مسعود رجوی · طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان · طرح صلح شورای ملی مقاومت · میلیشیا · سازمان مجاهدین خلق ایران · طرح ده مادهای مریم رجوی · عملیات جاری · کانونهای شورشی · هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران · ادامه...
۳.۶ احزاب
· سازمان چریکهای فدایی خلق ایران · جبهه ملی ایران · حزب دموکرات کردستان (لادهران) · پژاک · سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر · حزب کومله · ادامه...
- ۴ هنر و فرهنگ
۴.۱ فرهنگ ایران
· نوروز · چهارشنبهسوری · حاجی فیروز · شب یلدا · شیر و خورشید · سرود ملی ایران · ادامه...
- ۵ جغرافیا و محیط زیست
· آلودگی هوا در ایران · جنگلهای ایران · سیل در ایران · ادامه...
۵.۱ سدها
۵.۲ آبها
· بحران آب در ایران · زایندهرود · خلیج فارس · ادامه...
۵.۳ کوهستانها، درّهها و بیابانها
۵.۴ انرژی در ایران
۵.۵ خاک
· آلودگی هوا در ایران · ادامه...
- ۶ ادبیات
۶.۱ اساطیر
۶.۲ سرگرمی و تفریحات
· ورزش در ایران · فوتبال در ایران · ادامه...
- ۷ معرفی کتاب
۷.۱ کتابهای مقاومت
· بنیانگذاران · زنان نیروی تغییر · قهرمانان در زنجیر · استراتژی قیام و سرنگونی · قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت · ایران، بازی اتمی رژیم · ادامه...
- ۸ فلسفه
۸.۱ فلسفه و جامعهشناسی
· اپورتونیسم · پراگماتیسم · توتالیتاریسم دینی · سکولاریسم · بنیادگرایی اسلامی · جمهوری دموکراتیک · ادامه...
- ۹ جامعه و علوم اجتماعی
۹.۱ موضوعات اجتماعی
· بحران انرژی در ایران · فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی · انفجار مهیب بندرعباس · سرکوب در ایران · نقض حقوق بشر در ایران · بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران · بحران برق در ایران · بحران مسکن در ایران · بحران سلامت و روان در ایران · ادامه...
۹.۲ سیاست و حکومت
· سپاه پاسداران انقلاب اسلامی · قانون اساسی جمهوری اسلامی · ارتش سایبری جمهوری اسلامی · عمق استراتژیک · داراییهای خامنهای · برجام · قصاص در ایران · وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی · گشت ارشاد · دفاع مشروع · نوشیدن جام زهر · نیروی قدس سپاه پاسداران · ادامه...
۹.۳ حقوق
· حق تعیین سرنوشت · حقوق بینالمللی بشردوستانه · اعلامیه جهانی حقوق بشر · آزادی بیان · سازمان ملل متحد · فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد · تمامیت ارضی · ادامه...
۹.۴ زندانها
· زندان اوین · زندان قصر · زندان قزلحصار · زندان گوهردشت · زندان کهریزک · زندان دیزلآباد · زندان یونسکو · زندان قزلقلعه · زندان فشافویه · ادامه...
مطلب برگزیده
اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، که از روز یکشنبه ۷ دی (۲۸ دسامبر ۲۰۲۵) در بازار تهران آغاز شد، در واکنش به افزایش شدید قیمت دلار به بیش از ۱۴۴ هزار تومان، تورم فزاینده، رکود اقتصادی، بیثباتی بازار ارز و فشارهای معیشتی شکل گرفت. بازاریان و کسبه با تعطیلی مغازهها و تجمعات در نقاطی مانند پاساژ علاءالدین، مجتمع چارسو، خیابان جمهوری و بازار بزرگ تهران اعتراض کردند و شعارهایی مانند «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» و «بازاری با غیرت حمایت، حمایت» سر دادند. این رویدادها به سرعت به روز دوم (۸ دی) کشیده شد و با گسترش به خیابانهای سعدی، لالهزار، امیرکبیر، مولوی و شوش، همراه با درگیریهای پراکنده گردید. نیروهای امنیتی با شلیک گاز اشکآور و ضرب و شتم معترضان پاسخ دادند، اما اعتراضات ادامه یافت و به شهرهایی مانند کرج، اصفهان، شیراز، مشهد، همدان، کرمانشاه، قشم، زنجان و کرمان رسید.
در روز سوم (۹ دی)، اعتصابات در بخشهای مختلف بازار تهران مانند بازار موبایل، صرافان و پوشاک تداوم یافت و دانشجویان دانشگاههای تهران، بهشتی، علامه طباطبایی، علم و صنعت، شریف، یزد و صنعتی اصفهان با تجمعات و شعارهایی مانند «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد» و «مرگ بر دیکتاتور» به اعتراضات پیوستند. کامیونداران نیز با صدور بیانیه حمایت خود را اعلام کردند و بر اتحاد با بازاریان تأکید ورزیدند. تظاهرات شبانه در محلاتی مانند چیتگر تهران، ملارد، پردیس و سرآسیاب ملارد با شعارهای ضد حکومتی همراه بود. نیروهای سرکوبگر در همدان با شلیک مستقیم و در ملارد با گاز اشکآور اقدام کردند، که منجر به عقبنشینی آنان در برخی موارد گردید.
پاسخ حکومت ترکیبی از تهدید و وعده بود؛ سپاه پاسداران نسبت به فتنه هشدار داد، سازمان اطلاعات سپاه پیامکهای تهدیدآمیز فرستاد و مسعود پزشکیان دستور گفتوگو با معترضان را صادر کرد. استعفای رئیس بانک مرکزی و وعده تزریق ارز نیز مطرح شد. واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارشهای نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس از بحران اقتصادی بود. تحلیلها نشاندهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب، با اشاره به سابقه تاریخی بازار در تحولات ایران، بود. این اعتراضات تا ۹ دی ادامه داشته و فراخوانهایی برای تداوم صادر گردید. اعتراضات در روز چهارم نیز ادامه پیدا کرد و به شهرهای بیشتری کشیده شد. بیشتر بخوانید...
یادکردها| << | دی | >> | ||||
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ||
| ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ |
| ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ |
| ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ |
| ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ | |||
| ۱۴۰۴ خورشیدی | ||||||
- ۱ دی۱۳۰۹ - زادروز عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران
- ۱ دی۱۳۸۱ - یلدا آقافضلی، از شهدای خیزش سراسری ۱۴۰۱
- ۲ دی ۱۳۵۷ - تحصّن استادان دانشگاهها در ساختمان وزارت علوم در تهران در اعتراض به دیکتاوری سلطنتی
- ۳ دی ۱۲۲۲ - زادروز شیخ فضلالله نوری، از مخالفان جنبش مشروطه
- ۲۴ دسامبر ۱۹۸۲ - درگذشت لویی آراگون، نویسنده و شاعر فرانسوی
- ۳ دی ۱۳۰۴ - زادروز محمدابراهیم باستانی پاریزی، تاریخدان، پژوهشگر، نویسنده، شاعر و استاد دانشگاه
- ۳ دی ۱۳۱۳ - زادروز فروزنده اربابی، نقاش، شاعر، گوینده و مجری رادیو
- ۴ دی۱۳۹۷ واژگونی اتوبوس حامل دانشجویان در دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات تهران که منجر به مرگ ۹ دانشجو و مصدومیت ۲۷ نفر دیگر شد
- ۴ دی ۱۳۶۵ -سالروز شروع عملیات کربلای ۴ و کشتهشدن ۱۷۵ غواص ایرانی در این عملیات
- ۴ دی۱۳۹۰ - امضای توافق نامه بین سازمان ملل و دولت عراق برای جابجایی مجاهدین خلق از قرارگاه اشرف به کمپ لیبرتی
- ۵ دی۱۳۹۲ - چهارمین حمله موشکی به کمپ لیبرتی (مقر مجاهدین خلق در عراق) با ۲۰ موشك که منجر به جان باختن محمد جواد صالح تهرانی، محمود برنافر و عباس نامور گشت
- ۵ دی ۱۳۸۸ - تظاهرات سراسری مردم ایران در تاسوعا و عاشورای حسینی
- ۵ دی۱۳۶۰ - اعدام مجاهد خلق معصومه شادمانی (مادر کبیری) در زندان اوین
- ۵ دی ۱۳۹۸ - چهلم کشتهشدگان اعتراضات آبان ۹۸
- ۷ دی۱۳۹۶ - ۱۳۹۶ - نخستین روز اعتراضات دیماه ۱۳۹۶
- ۷ دی۱۳۵۷ - کشتار مردم قزوین توسط نیروهای محمدرضا شاه پهلوی
- ۷ دی۱۳۸۹ - اعدام علی صارمی از زندانیان سیاسی با سابقه توسط جمهوری اسلامی
- ۸ دی ۱۳۱۳ - زادروز فروغ فرخزاد شاعر معاصر و برجستهی ایرانی که در ۲۴ بهمن ۱۳۵۴ در اثر یک تصادف رانندگی درگذشت
- ۹ دی ۱۳۶۰ - تیرباران سکینه محمدی اردهالی (مادر ذاکری)
- ۱۰ دی ۱۳۵۸ - جواد بدیعزاده، خواننده و آهنگساز ایرانی
- ۱۲ دی ۱۳۸۸ - درگذشت آیتالله دکتر علی گلزاده غفوری
- ۱۳ دی - کشته شدن قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در عملیات آذرخش کبود توسط ارتش ایالات متحده آمریکا
- ۱۳ دی ۱۳۵۷ - آغاز کنفرانس گوادلوپ
- ۱۴ دی ۱۳۸۷ - خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا
- ۱۵ دی ۱۳۵۸ - کاندیداتوری مسعود رجوی برای ریاست جمهوری
- ۱۶ دی ۱۳۹۶ - حادثه کشتی نفتکش سانچی، حادثهٔ تصادف ۲ کشتی ایرانی و چینی در آبهای چین بود. سانچی با ۳۲ خدمه (۳۰ ایرانی و ۲ بنگلادشی) در حدود ۳۰۰ کیلومتری ساحل شانگهای با یک کشتی فلهبر چینی به نام «کریستال» برخورد کرد. در پی این برخورد، آتش عرشۀ نفتکش را دربرگرفت و انفجار روی داد
- ۱۷ دی ۱۳۴۶ - زادروز غلامرضا تختی، قهرمان کشتی جهان، معروف به جهانپهلوان تختی
- ۱۸ دی ۱۳۹۸ - حمله موشکی سپاه پاسداران به پرواز شمارهٔ ۷۵۲ و سقوط هواپیمای اوکراینی و کشته شدن ۱۷۶ نفر
- ۱۹ دی ۱۳۸۴ - یک فروند هواپیمای فالکن-۲۰ متعلق به سپاه پاسداران که در شمال غرب ایران سقوط کرد و تعدادی از مقامات ارشد سپاه، از جمله احمد کاظمی فرمانده نیروی زمینی سپاه، غلامرضا یزدانی، سعید سلیمانی و چند تن دیگر کشته شدند
- ۹ ژانویه ۱۹۰۸ - زادروز سیمون دو بووار، فیلسوف و نویسندۀ فمینیست فرانسوی
- ۲۰ دی ۱۲۳۰ - میرزامحمدتقیخان فراهانی معروف به امیرکبیر، (زاده: ۱۱۸۶)، صدراعظم معروف ناصرالدین شاه که به دستور او در حمام فین کاشان با بریدن رگهای دستش به قتل رسید.
- ۲۱ دی ۱۳۹۹ - درگذشت بهزاد معزی، سرهنگ خلبان، عضو شورای ملی مقاومت ایران
- ۲۲ دی ۱۳۹۶ - سارو قهرمانی، از شهروندان کرد سنندج که در اعتراضات دی ۱۳۹۶ در ۱۱ دی توسط ماموران وزرات اطلاعات ربوده شد و جسد او را در ۲۲ دی همان سال تحویل خانوداهاش دادند.
- ۲۳ دی ۱۳۵۷ - تشکیل شورای سلطنت توسط محمدرضا پهلوی و انتخاب سید جلالالدین تهرانی بهعنوان رئیس شورا
- ۲۴ دی ۱۳۱۴ - زادروز غلامحسین ساعدی، رماننویس، نمایشنامهنویس معاصر ایرانی
- ۱۴ ژانویه ۱۹۹۱ - ترور "ابواياد" مبارز فلسطينی توسط عوامل موساد
- ۲۵ دی ۱۳۶۷ - فتوای خمینی علیه سلمان رشدی و کتاب آیات شیطانی
- ۲۶ دی ۱۳۱۸ - زادروز هما دارابی، متخصص پزشکی کودکان و روانپزشک استاد دانشگاه و فعال سیاسی از اعضای حزب ملت ایران
- ۲۷ دی ۱۳۱۸ - درگذشت محمدعلی تربیت، (میرزا محمدعلی خان تربیت)، روزنامهنگار، روشنفکر، فعال سیاسی و مؤسس کتابخانه تربیت تبریز
- ۲۸ دی ۱۳۵۸ - جان باختن کارگر مجاهد خلق عباس عمانی اولین جانباختهی مجاهدین در نطام جمهوری اسلامی ایران، به دست چماقدار
- ۲۹ دی ۱۳۷۲ - قتل کشیش هوسپیان مهر، توسط وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی
- ۳۰ دی ۱۳۵۷ - آزادی مسعود رجوی و آخرین دسته زندانیان سیاسی از زندان قصر
نوشتارهای جدید هفته
رضا عظیمزاده، شهروند ۳۱ ساله اهل شهرستان ملکشاهی استان ایلام، در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ بر اثر تیراندازی مستقیم نیروهای سپاه پاسداران جان باخت. این رویداد در روز شنبه ۱۳ دی ۱۴۰۴ رخ داد، زمانی که معترضان در خیابانهای ملکشاهی تجمع کرده بودند و نیروهای امنیتی با سلاح جنگی به سوی آنان شلیک کردند.
رضا عظیمزاده مجرد بود و از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفت. همزمان، مهدی امامیپور ۳۴ ساله نیز به همین شیوه کشته شد و دو شهروند دیگر نیز جان باختند. اعتراضات در ملکشاهی بخشی از موج سراسری بود که از ۷ دی با اعتصاب بازاریان تهران آغاز شد و به سرعت به شهرهای دیگر گسترش یافت. نیروهای سپاه با تیراندازی مستقیم به سر و سینه معترضان پاسخ دادند، که منجر به حداقل چهار کشته و چندین زخمی گردید.
پس از این واقعه، شهر به حالت نظامی درآمد، اینترنت قطع شد و نیروهای امنیتی گسترده مستقر گردیدند. گزارشها از تیراندازی مستقیم از فاصله نزدیک حکایت دارد و وضعیت شهر ملتهب توصیف شده است. این کشتهشدگان بخشی از تلفات اعتراضات سراسری هستند که تا این لحظه آمار دقیقی از آن منتشر نشده است.
مصطفی فلاحی، (متولد ۱۳۸۹، ازنا، لرستان – درگذشته ۱۱ دی ۱۴۰۴، ازنا) نوجوان ۱۵ سالهای بود که در پنجشنبهشب ۱۱ دی در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴، با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی جان خود را از دست داد.
رسانههای حکومتی از جمله خبرگزاری فارس، مدعی شد که معترضان قصد خلعسلاح نیروهای حکومتی را داشتهاند و این اقدام باعث درگیری شده و چند خودروی حکومتی نیز به آتش کشیده شده است. در جریان این اعتراضات دو تن دیگر جان خود را از دست دادند و ۱۷ معترض دیگر مجروح شدند. طبق گزارشات رسمی، در جریان سرکوب مردم معترض در ازنای لرستان، دستکم ۲۰ تن از معترضان دستگیر شدهاند. تا شامگاه پنجشنبه ۱۱ دیماه، شمار کشتهشدگان در شهرهای مختلف به ۸ تن رسیده است.
امیرحسین بیاتی، (متولد ۱۳۶۹، همدان – جانباخته ۱۲ دی ۱۴۰۴، همدان) جوان ۳۵ ساله، متأهل و شهروند همدانی بود که در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، در شامگاه جمعه ۱۲ دیماه هدف مستقیم شلیک نیروهای حکومتی قرار گرفت و جان خود را از دست داد.
نهادهای حکومتی از تحویل داده پیکر او به خانوادهاش خودداری کردند و تحویل پیکر فرزندشان را مشروط به این کردند که اعلام کنند امرحسین بسیجی بوده است. همچنین تلفن همراه شماری از اعضای خانوادهی او توسط نهادهای حکومتی توقیف و ضبط شده است.
امرحسین بیاتی کمتر از یک سال پیش ازدواج کرده بود و یک مغازه قهوه فروشی را اداره میکرد. او پیش از رفتن به اعتراضات، به دوستانش گفته بود که «برای پس گرفتن ایران» به خیابان میرود.
نگاره برگزیده روز
کتاب برکزیده
کتاب «قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت»، نوشته احسان امینالرعایا، اثری است که در تاریخ ۶ مرداد ۱۳۹۷ (۲۸ جولای ۲۰۱۸) توسط بنیاد رضاییها منتشر شده است. این کتاب به بررسی قتلعام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ میپردازد و آن را از منظر ارتباطش با تحولات و دینامیکهای حوزه سیاست در جمهوری اسلامی ایران تحلیل میکند. رویکرد اصلی کتاب بر این فرض استوار است که نقش این واقعه در تثبیت و بازشناسی «ولایت فقیه» و الیگارشی حاکم، موضوع محوری بخش مهمی از این نوشته است. کتاب، با نگاهی تحلیلی، پیامدهای این واقعه تاریخی را بر ساختار قدرت و سلسلهمراتب سیاسی در ایران مورد کندوکاو قرار میدهد.
نویسنده کتاب تأکید میکند که قتلعام ۱۳۶۷ «نه واقعهای سپری شده و فرو نهاده در بایگانی تاریخ است؛ نه امری تقلیلیافته در دایره بسته حقوق بشر». بلکه او این واقعه را «فراتر از آن، امری در قلمرو مقاومت و آزادی» میداند. از دیدگاه کتاب، هر گامی در این مسیر، از «جمعآوری اطلاعات و جزئیات درباره سربداران سال ۶۷» تا «افشای موقعیت و هویت جلادان»، همگی «اجزای مبارزهای است برای به زیر کشیدن ولایت فقیه». این بخش، رویکرد فعالانه کتاب را نسبت به موضوع نشان میدهد که فراتر از یک تحلیل تاریخی صرف، به دنبال تأثیرگذاری بر روند مبارزه سیاسی کنونی است. بیشتر بخوانید...