امیرحسام خدایاری‌فرد

امیرحسام خدایاری‌فرد، (متولد ۲۹ خرداد ۱۳۸۲، کوهدشت- درگذشته ۱۰ دی ۱۴۰۴، کوهدشت) جوان ۲۲ ساله اهل کوهدشت لرستان و از پیروان آیین یارسان، در شامگاه چهارشنبه ۱۰ دی در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴، این شهر، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای حکومتی از ناحیه سر جان باخت.

امیرحسام خدایاری‌فرد
زادروز	۲۹ خرداد ۱۳۸۲ گوهدشت لرستان
درگذشت	۱۰ دی ۱۴۰۴ کوهدشت
علت مرگ	شلیک مستقیم نیروهای حکومتی به سر
آرامگاه	آرامستان کوهدشت
شناخته‌شده برای	مردم لرستان و ایران

او در میان معترضان حضور داشت و پس از انتقال به مراکز درمانی خرم‌آباد، بر اثر شدت جراحات درگذشت. ویدیوهای موجود و اظهارات شاهدان عینی نشان می‌دهد که وی هدف تیراندازی از فاصله نزدیک با اسلحه کلت کمری قرار گرفت. اعتراضات دی ۱۴۰۴ از ۷ دی با اعتصاب بازاریان تهران به دلیل افزایش قیمت دلار به بیش از ۱۴۵ هزار تومان آغاز شد و به سرعت به شهرهای دیگر از جمله کوهدشت گسترش یافت، جایی که معترضان شعارهای ضد حکومتی سر دادند.

پس از کشته شدن امیرحسام خدایاری‌فرد، نهادهای حکومتی مانند سپاه پاسداران و رسانه‌های وابسته تلاش کردند وی را به عنوان عضو بسیج و کشته‌شده توسط معترضان معرفی کنند، اما این ادعا توسط شاهدان رد شد. فرماندار، امام جمعه و نیروهای امنیتی کوهدشت از ۱۰ دی به منزل خانواده وی رفته و با تهدید و تطمیع، آنان را تحت فشار قرار دادند تا عضویت او در بسیج را بپذیرند و مصاحبه تلویزیونی انجام دهند.

تحویل پیکر نیز به این شرط منوط شد، اما خانواده تا ۱۱ دی مقاومت کرد. مادر وی تأکید کرد که فرزندش معترض بود نه بسیجی. خانواده از طبقه کارگر بودند و پدرش کارگری ساده می‌کرد. شاهدان قاتل را ابراهیم اهرون، نیروی بازنشسته سپاه و لباس شخصی، معرفی کردند.

شهر کوهدشت در ۱۱ دی به حالت نظامی درآمد و نیروهای امنیتی به فعالان و کانال‌های محلی هشدار دادند تا اطلاع‌رسانی نکنند. سرکوب شامل گاز اشک‌آور، سلاح ساچمه‌ای، کلت کمری و جنگی بود و حداقل ۲۰ معترض بازداشت و هشت تن زخمی شدند. این رویکرد حکومت سابقه دارد، مانند موارد صانع ژاله در ۱۳۸۹ و علی فاضلی و حمیدرضا روحی در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، که معترضان را شهید حکومتی معرفی کردند تا مسئولیت قتل را انکار کنند. تظاهرات در کوهدشت تا شب ۱۱ دی ادامه یافت.

زمینه اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴

اعتراضات و اعتصابات در ایران از روز یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ آغاز شد و همزمان با عبور قیمت دلار از مرز ۱۴۵ هزار تومان و رکوردشکنی بی‌سابقه قیمت ارزهای خارجی همراه بود. این وضعیت کاهش شدید ارزش پول ملی را به دنبال داشت و نیروهای حکومتی اعتراضات را به خشونت کشاندند.

این اعتراضات به سرعت به شهرهای مختلف از جمله کوهدشت لرستان گسترش یافت. معترضان نسل جوان در تظاهرات مسالمت‌آمیز شرکت کردند اما با سرکوب مواجه شدند. شعارها علیه جمهوری اسلامی شدت گرفت و به میدان خمینی رسید، جایی که مجسمه وی هدف سنگ‌پرانی قرار گرفت و نیروهای امنیتی پاسخ دادند.

جزئیات جان باختن امیرحسام خدایاری‌فرد

امیرحسام خدایاری‌فرد، جوان ۲۲ ساله متولد ۲۹ خرداد ۱۳۸۲ و اهل کوهدشت، در شامگاه چهارشنبه ۱۰ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات این شهر جان باخت. وی از پیروان آیین یارسان بود و در میان معترضان حضور داشت.

بر اساس اظهارات شاهدان عینی، او با اسلحه کلت کمری از فاصله نزدیک و از ناحیه سر هدف تیراندازی مستقیم یکی از نیروهای حکومتی قرار گرفت. ساعاتی بعد، پس از انتقال به مراکز درمانی خرم‌آباد، بر اثر شدت جراحات درگذشت.

ویدیوهای منتشرشده نشان می‌دهد که وی در حالی که گلوله خورده، در میان معترضان قرار دارد و اطرافیان تلاش می‌کنند پیکر او را به آمبولانس منتقل کنند. این تصاویر تأیید می‌کند که او در جمع معترضان بود.

تلاش حکومت برای معرفی وی به عنوان بسیجی

امیرحسام خدایاری‌فرد

بلافاصله پس از کشته شدن امیرحسام خدایاری‌فرد، رسانه‌های حکومتی و وابسته به نهادهای امنیتی با انتشار تصاویری از وی در لباس نظامی، ادعا کردند که او عضو بسیج بوده و در اثر اقدامات خشونت‌بار معترضان مانند پرتاب سنگ کشته شده است. سپاه پاسداران بیانیه‌ای صادر کرد و پروژه شهیدسازی را آغاز نمود.

این ادعا توسط ویدیوهای موجود و اظهارات شاهدان رد می‌شود، که نشان می‌دهد وی در میان مردم معترض بود و بر اثر شلیک نیروهای حکومتی جان باخت.

چهره‌های حکومتی در شبکه‌های مجازی عکسی از او در لباس نظامی منتشر کردند و مدعی شدند بسیجی بود، اما تحقیقات نشان می‌دهد وی هیچ وابستگی سازمانی به بسیج نداشت و معترض بود.

فشار بر خانواده برای پذیرش سناریوی حکومتی

از روز ۱۰ دی، دو بار فرماندار کوهدشت، امام جمعه و نهادهای امنیتی مانند سپاه پاسداران به منزل خانواده امیرحسام رفتند و آنان را تحت فشار قرار دادند تا عضویت فرزندشان در بسیج را بپذیرند. تحویل پیکر و برپایی مراسم خاکسپاری به اقرار تلویزیونی خانواده منوط شد.

مقامات محلی از جمله علی سپهوند امام جمعه، علی امامی‌راد نماینده مجلس و فرمانده سپاه با حضور در منزل، با تهدید و تطمیع تلاش کردند خانواده را مجاب کنند. همراه با دوربین برای مصاحبه رفتند، اما خانواده مقاومت کرد و نپذیرفت.

مادر امیرحسام در مقابل مقامات فریاد زد که فرزندش بسیجی نبود و معترض بود. خانواده به مردم محلی نیز گفتند که کشته شدن بر اثر سنگ‌پرانی دروغ است و گلوله خورده است.

تا ساعات پایانی ۱۱ دی، پیکر به خانواده تحویل داده نشده بود و خانواده تحت فشار بود.

شناسایی قاتل و وضعیت شهر کوهدشت

شاهدان عینی قاتل را ابراهیم اهرون، نیروی بازنشسته سپاه پاسداران که به عنوان لباس شخصی فعالیت می‌کند، معرفی کردند.

در ۱۱ دی، سطح شهر کوهدشت به حالت نظامی درآمد و نهادهای امنیتی به فعالان، کانال‌های تلگرامی و اینستاگرامی هشدار دادند که هیچ اطلاع‌رسانی در مورد نحوه کشته شدن وی منتشر نشود.

سرکوب شامل استفاده گسترده از گاز اشک‌آور بود و حداقل هشت معترض زخمی شدند، برخی به دلیل نگرانی امنیتی به مراکز درمانی مراجعه نکردند. نیروهای سرکوب از سلاح ساچمه‌ای، کلت کمری و جنگی استفاده کردند. حداقل ۲۰ معترض بازداشت شدند.

تظاهرات در کوهدشت تا شب ۱۱ دی ادامه یافت و مردم خشمگین‌تر از قبل به خیابان آمدند، هم برای امیرحسام و هم در حمایت از خانواده‌اش.

سابقه حکومت در شهیدسازی معترضان

سیاست نهادهای حکومتی در سال‌های گذشته شامل اعمال خشونت و تلاش برای مصادره شهروندان جان‌باخته به عنوان نیروهای وابسته به خود است، به گونه‌ای که این رویکرد برای پوشاندن مسئولیت قتل، انکار جنایت و فرار از مسئولیت مستقیم استفاده می‌شود.

نمونه‌هایی مانند صانع ژاله در ۱۳۸۹ و علی فاضلی و حمیدرضا روحی در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ وجود دارد، که معترضان را شهید حکومتی معرفی کردند.

اطلاعات شخصی امیرحسام خدایاری‌فرد

امیرحسام از خانواده‌ای کارگر و در وضعیت معیشتی دشوار بود. پدرش کارگری ساده و گاهی کاشی‌کاری می‌کرد و امیرحسام گاه به او کمک می‌کرد. خانواده چهار فرزند داشتند: دو پسر و دو دختر. وی از طایفه شناخته‌شده میربیگ بود که نسب به سید نظام‌الدین مشعشعی دارد و جایگاه ویژه‌ای در میان یارسان‌ها دارد.