ابوجهاد/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
جز ابوجهاد |
برش |
||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
}} | }} | ||
'''ابوجهاد''' (نام اصلی: خلیل ابراهیم محمود الوزیر؛ ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ – ۱۶ آوریل ۱۹۸۸)، از بنیانگذاران [[جنبش فتح]]، معاون [[یاسر عرفات]] در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) و یکی از برجستهترین فرماندهان نظامی مقاومت فلسطین بود. او به عنوان تئوریسین مبارزه مسلحانه و الهامبخش انتفاضه اول شناخته میشود. | '''ابوجهاد''' (نام اصلی: خلیل ابراهیم محمود الوزیر؛ ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ – ۱۶ آوریل ۱۹۸۸)، از بنیانگذاران [[جنبش فتح]]، معاون [[یاسر عرفات]] در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) و یکی از برجستهترین فرماندهان نظامی مقاومت فلسطین بود. او به عنوان تئوریسین مبارزه مسلحانه و الهامبخش انتفاضه اول شناخته میشود. | ||
چکیده: خلیل الوزیر، معروف به ابوجهاد، در رمله فلسطین متولد شد و در جریان نکبه ۱۹۴۸ به غزه پناهنده گردید. تجربه آوارگی او را به مقاومت سوق داد و در کویت با یاسر عرفات و دیگران [[جنبش فتح]] را بنیان گذاشت. ابوجهاد بر مبارزه مسلحانه مستقل از دولتهای عرب تأکید داشت و شاخه نظامی فتح (العاصفه) را فرماندهی کرد. عملیات اولیه فتح در ۱۹۶۵ آغازگر عصر جدید مقاومت بود و نبرد الکرامه (۱۹۶۸) شهرت او را تثبیت کرد. او در ۱۹۶۹ معاون یاسر عرفات در ساف شد و مسئولیت شاخه غربی (سرزمینهای اشغالی) را بر عهده گرفت. در لبنان، ابوجهاد دفاع از اردوگاهها در برابر حملات اسرائیل را سازماندهی کرد و پس از اخراج ساف در ۱۹۸۲، از تونس شبکههای مخفی را هدایت نمود. نقش او در آغاز و گسترش انتفاضه اول (۱۹۸۷) حیاتی بود و بسیاری او را مغز متفکر این قیام مردمی میدانند. در ۱۶ آوریل ۱۹۸۸، نیروهای ویژه اسرائیل در عملیاتی پیچیده او را در تونس ترور کردند – عملیاتی که اسرائیل سالها بعد مسئولیت آن را پذیرفت. ترور ابوجهاد نه تنها مقاومت را متوقف نکرد، بلکه انتفاضه را شعلهورتر ساخت و او را به شهید جاودان تبدیل کرد. میراث ابوجهاد به عنوان "پدر مبارزه مسلحانه فلسطین"، استراتژیست وحدت ملی و نماد سازشناپذیری در برابر اشغالگری باقی ماند. او پلی میان نسل نکبه و انتفاضههای مردمی بود و تأکیدش بر استقلال جنبش فلسطینی، پایهای برای مراحل بعدی مبارزه شد. | چکیده: خلیل الوزیر، معروف به ابوجهاد، در رمله فلسطین متولد شد و در جریان نکبه ۱۹۴۸ به غزه پناهنده گردید. تجربه آوارگی او را به مقاومت سوق داد و در کویت با یاسر عرفات و دیگران [[جنبش فتح]] را بنیان گذاشت. ابوجهاد بر مبارزه مسلحانه مستقل از دولتهای عرب تأکید داشت و شاخه نظامی فتح (العاصفه) را فرماندهی کرد. عملیات اولیه فتح در ۱۹۶۵ آغازگر عصر جدید مقاومت بود و نبرد الکرامه (۱۹۶۸) شهرت او را تثبیت کرد. او در ۱۹۶۹ معاون یاسر عرفات در ساف شد و مسئولیت شاخه غربی (سرزمینهای اشغالی) را بر عهده گرفت. در لبنان، ابوجهاد دفاع از اردوگاهها در برابر حملات اسرائیل را سازماندهی کرد و پس از اخراج ساف در ۱۹۸۲، از تونس شبکههای مخفی را هدایت نمود. نقش او در آغاز و گسترش انتفاضه اول (۱۹۸۷) حیاتی بود و بسیاری او را مغز متفکر این قیام مردمی میدانند. در ۱۶ آوریل ۱۹۸۸، نیروهای ویژه اسرائیل در عملیاتی پیچیده او را در تونس ترور کردند – عملیاتی که اسرائیل سالها بعد مسئولیت آن را پذیرفت. ترور ابوجهاد نه تنها مقاومت را متوقف نکرد، بلکه انتفاضه را شعلهورتر ساخت و او را به شهید جاودان تبدیل کرد. میراث ابوجهاد به عنوان "پدر مبارزه مسلحانه فلسطین"، استراتژیست وحدت ملی و نماد سازشناپذیری در برابر اشغالگری باقی ماند. او پلی میان نسل نکبه و انتفاضههای مردمی بود و تأکیدش بر استقلال جنبش فلسطینی، پایهای برای مراحل بعدی مبارزه شد. | ||
<nowiki>== زندگی اولیه و پناهندگی ==</nowiki> | |||
خلیل ابراهیم محمود الوزیر (ابوجهاد) در ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ در شهر رمله، واقع در فلسطین تحت انتداب بریتانیا، متولد شد. خانوادهاش از طبقه متوسط بودند و پدرش تاجر کوچکی بود. در جریان جنگ عرب-اسرائیلی ۱۹۴۸ (نکبه برای فلسطینیها)، وقتی خلیل تنها ۱۳ سال داشت، خانواده الوزیر مانند صدها هزار فلسطینی دیگر از رمله آواره شد و به نوار غزه پناهنده گردید.<ref>Institute for Palestine Studies, "Biography of Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," Journal of Palestine Studies, Vol. 17, No. 4 (Summer 1988), 156-162.</ref> زندگی در اردوگاه پناهندگان غزه، تجربهای تلخ از آوارگی و محرومیت بود که دیدگاه سیاسی ابوجهاد را شکل داد و او را به مقاومت علیه اشغالگری صهیونیستی سوق داد. | خلیل ابراهیم محمود الوزیر (ابوجهاد) در ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ در شهر رمله، واقع در فلسطین تحت انتداب بریتانیا، متولد شد. خانوادهاش از طبقه متوسط بودند و پدرش تاجر کوچکی بود. در جریان جنگ عرب-اسرائیلی ۱۹۴۸ (نکبه برای فلسطینیها)، وقتی خلیل تنها ۱۳ سال داشت، خانواده الوزیر مانند صدها هزار فلسطینی دیگر از رمله آواره شد و به نوار غزه پناهنده گردید.<ref>Institute for Palestine Studies, "Biography of Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," Journal of Palestine Studies, Vol. 17, No. 4 (Summer 1988), 156-162.</ref> زندگی در اردوگاه پناهندگان غزه، تجربهای تلخ از آوارگی و محرومیت بود که دیدگاه سیاسی ابوجهاد را شکل داد و او را به مقاومت علیه اشغالگری صهیونیستی سوق داد. | ||
در نوجوانی، ابوجهاد به فعالیتهای سیاسی روی آورد و به گروههای ناسیونالیست عرب، از جمله اخوانالمسلمین، پیوست. او در دبیرستانهای غزه تحصیل کرد و همزمان در سازماندهی اعتراضات دانشجویی علیه اشغال نقش داشت. پس از دبیرستان، به مصر رفت و در دانشگاه قاهره در رشته مهندسی ثبتنام کرد، اما به دلیل فعالیتهای سیاسی ضداسرائیلی و شرکت در تظاهرات، از دانشگاه اخراج شد.<ref>PalQuest (Palestinian Biography Project), "Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," accessed January 9, 2026, https://www.palquest.org/en/biography/14259/khalil-al-wazir-abu-jihad.</ref> | در نوجوانی، ابوجهاد به فعالیتهای سیاسی روی آورد و به گروههای ناسیونالیست عرب، از جمله اخوانالمسلمین، پیوست. او در دبیرستانهای غزه تحصیل کرد و همزمان در سازماندهی اعتراضات دانشجویی علیه اشغال نقش داشت. پس از دبیرستان، به مصر رفت و در دانشگاه قاهره در رشته مهندسی ثبتنام کرد، اما به دلیل فعالیتهای سیاسی ضداسرائیلی و شرکت در تظاهرات، از دانشگاه اخراج شد.<ref>PalQuest (Palestinian Biography Project), "Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," accessed January 9, 2026, https://www.palquest.org/en/biography/14259/khalil-al-wazir-abu-jihad.</ref> | ||
در اوایل دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد به عربستان سعودی و سپس به کویت مهاجرت کرد، جایی که بسیاری از فلسطینیهای تحصیلکرده برای کار به آنجا میرفتند. در کویت، او به عنوان معلم کار کرد و همزمان با گروه کوچکی از فعالان فلسطینی، از جمله [[یاسر عرفات]]، صلاح خلف (ابوایاد)، خالد الحسن و فاروق قدومی، ارتباط برقرار کرد. این گروه، که ابتدا "حرکت تحریر فلسطین" نامیده میشد، پایهگذار [[جنبش فتح]] گردید.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 82-95.</ref> | در اوایل دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد به عربستان سعودی و سپس به کویت مهاجرت کرد، جایی که بسیاری از فلسطینیهای تحصیلکرده برای کار به آنجا میرفتند. در کویت، او به عنوان معلم کار کرد و همزمان با گروه کوچکی از فعالان فلسطینی، از جمله [[یاسر عرفات]]، صلاح خلف (ابوایاد)، خالد الحسن و فاروق قدومی، ارتباط برقرار کرد. این گروه، که ابتدا "حرکت تحریر فلسطین" نامیده میشد، پایهگذار [[جنبش فتح]] گردید.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 82-95.</ref> | ||
<nowiki>== بنیانگذاری جنبش فتح و نقش نظامی اولیه ==</nowiki> | |||
در اواخر دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات، صلاح خلف (ابوایاد) و دیگران، جنبش آزادیبخش ملی فلسطین (فتح) را بنیان گذاشت. فتح در سال ۱۹۵۹ به طور رسمی تأسیس شد و هدف اصلی آن، آغاز مبارزه مسلحانه مستقل از دولتهای عرب برای آزادی فلسطین بود. ابوجهاد از ابتدا بر استراتژی "مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه پیروزی" تأکید داشت و معتقد بود که وابستگی به رژیمهای عربی، جنبش فلسطینی را تضعیف میکند.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 95-112.</ref> | در اواخر دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات، صلاح خلف (ابوایاد) و دیگران، جنبش آزادیبخش ملی فلسطین (فتح) را بنیان گذاشت. فتح در سال ۱۹۵۹ به طور رسمی تأسیس شد و هدف اصلی آن، آغاز مبارزه مسلحانه مستقل از دولتهای عرب برای آزادی فلسطین بود. ابوجهاد از ابتدا بر استراتژی "مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه پیروزی" تأکید داشت و معتقد بود که وابستگی به رژیمهای عربی، جنبش فلسطینی را تضعیف میکند.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 95-112.</ref> | ||
ابوجهاد مسئولیت شاخه نظامی فتح، معروف به العاصفه، را بر عهده گرفت و عملیات چریکی علیه اهداف اسرائیلی را برنامهریزی کرد. اولین عملیات رسمی فتح در ۱ ژانویه ۱۹۶۵ انجام شد که نماد آغاز مبارزه مسلحانه مدرن فلسطین گردید. ابوجهاد به عنوان فرمانده "بخش غربی" (کرانه باختری و غزه) شناخته میشد و شبکههای مخفی مبارزان را در سرزمینهای اشغالی سازماندهی نمود. او همچنین در انتشار مجله "فلسطیننا" نقش داشت که ایدئولوژی فتح را ترویج میکرد.<ref>Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 23-38.</ref> | ابوجهاد مسئولیت شاخه نظامی فتح، معروف به العاصفه، را بر عهده گرفت و عملیات چریکی علیه اهداف اسرائیلی را برنامهریزی کرد. اولین عملیات رسمی فتح در ۱ ژانویه ۱۹۶۵ انجام شد که نماد آغاز مبارزه مسلحانه مدرن فلسطین گردید. ابوجهاد به عنوان فرمانده "بخش غربی" (کرانه باختری و غزه) شناخته میشد و شبکههای مخفی مبارزان را در سرزمینهای اشغالی سازماندهی نمود. او همچنین در انتشار مجله "فلسطیننا" نقش داشت که ایدئولوژی فتح را ترویج میکرد.<ref>Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 23-38.</ref> | ||
پس از جنگ ششروزه ۱۹۶۷ و اشغال کامل کرانه باختری، غزه و سینا توسط اسرائیل، فتح به سرعت رشد کرد و ابوجهاد در جذب مبارزان جدید و آموزش آنها نقش کلیدی ایفا کرد. او در الجزایر، سوریه و اردن پایگاههایی برای فتح ایجاد کرد و عملیات فرامرزی را هدایت نمود. نبرد الکرامه در مارس ۱۹۶۸، که نیروهای فتح در برابر حمله اسرائیل به اردن ایستادگی کردند، شهرت ابوجهاد را به عنوان استراتژیست نظامی افزایش داد و فتح را به نیروی پیشرو مقاومت فلسطینی تبدیل کرد.<ref>Barry Rubin and Judith Colp Rubin, Yasir Arafat: A Political Biography (Oxford: Oxford University Press, 2003), 45-62.</ref> ابوجهاد در سال ۱۹۶۹ به عنوان معاون یاسر عرفات در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) انتخاب شد و مسئولیت امور نظامی و شاخه غربی را حفظ کرد. | پس از جنگ ششروزه ۱۹۶۷ و اشغال کامل کرانه باختری، غزه و سینا توسط اسرائیل، فتح به سرعت رشد کرد و ابوجهاد در جذب مبارزان جدید و آموزش آنها نقش کلیدی ایفا کرد. او در الجزایر، سوریه و اردن پایگاههایی برای فتح ایجاد کرد و عملیات فرامرزی را هدایت نمود. نبرد الکرامه در مارس ۱۹۶۸، که نیروهای فتح در برابر حمله اسرائیل به اردن ایستادگی کردند، شهرت ابوجهاد را به عنوان استراتژیست نظامی افزایش داد و فتح را به نیروی پیشرو مقاومت فلسطینی تبدیل کرد.<ref>Barry Rubin and Judith Colp Rubin, Yasir Arafat: A Political Biography (Oxford: Oxford University Press, 2003), 45-62.</ref> ابوجهاد در سال ۱۹۶۹ به عنوان معاون یاسر عرفات در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) انتخاب شد و مسئولیت امور نظامی و شاخه غربی را حفظ کرد. | ||
<nowiki>== فعالیت در لبنان و هدایت انتفاضه اول ==</nowiki> | |||
پس از اخراج ساف از اردن در پی رویدادهای سپتامبر سیاه (۱۹۷۰–۱۹۷۱)، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات به لبنان نقل مکان کرد و بیروت را به مرکز اصلی عملیات مقاومت فلسطینی تبدیل نمود. در لبنان، ابوجهاد مسئولیت هماهنگی نیروهای فتح و شاخه نظامی ساف را بر عهده گرفت و شبکههای گستردهای برای آموزش مبارزان و برنامهریزی عملیات ایجاد کرد. او در جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰) نقش مهمی ایفا کرد و فتح را به نیرویی قدرتمند در جنوب لبنان تبدیل نمود که در برابر حملات اسرائیل ایستادگی میکرد.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 478-512.</ref> | پس از اخراج ساف از اردن در پی رویدادهای سپتامبر سیاه (۱۹۷۰–۱۹۷۱)، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات به لبنان نقل مکان کرد و بیروت را به مرکز اصلی عملیات مقاومت فلسطینی تبدیل نمود. در لبنان، ابوجهاد مسئولیت هماهنگی نیروهای فتح و شاخه نظامی ساف را بر عهده گرفت و شبکههای گستردهای برای آموزش مبارزان و برنامهریزی عملیات ایجاد کرد. او در جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰) نقش مهمی ایفا کرد و فتح را به نیرویی قدرتمند در جنوب لبنان تبدیل نمود که در برابر حملات اسرائیل ایستادگی میکرد.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 478-512.</ref> | ||
ابوجهاد عملیات متعددی علیه اهداف نظامی اسرائیل در جنوب لبنان و داخل سرزمینهای اشغالی هدایت کرد که بسیاری از آنها به عنوان پاسخ به اشغالگری شناخته میشوند. در جریان حمله اسرائیل به لبنان در ژوئن ۱۹۸۲ (عملیات صلح جلیل)، ابوجهاد یکی از فرماندهان اصلی دفاع از بیروت بود و تا محاصره کامل شهر، مقاومت را سازماندهی نمود. پس از خروج ساف از بیروت تحت توافق بینالمللی، ابوجهاد به تونس رفت اما ارتباط نزدیک خود با مبارزان داخل سرزمینهای اشغالی را حفظ کرد.<ref>Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 112-135.</ref> | ابوجهاد عملیات متعددی علیه اهداف نظامی اسرائیل در جنوب لبنان و داخل سرزمینهای اشغالی هدایت کرد که بسیاری از آنها به عنوان پاسخ به اشغالگری شناخته میشوند. در جریان حمله اسرائیل به لبنان در ژوئن ۱۹۸۲ (عملیات صلح جلیل)، ابوجهاد یکی از فرماندهان اصلی دفاع از بیروت بود و تا محاصره کامل شهر، مقاومت را سازماندهی نمود. پس از خروج ساف از بیروت تحت توافق بینالمللی، ابوجهاد به تونس رفت اما ارتباط نزدیک خود با مبارزان داخل سرزمینهای اشغالی را حفظ کرد.<ref>Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 112-135.</ref> | ||