خالد ملایی، شهروند اهل بندرعباس از توابع استان هرمزگان، در شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی در بندرعباس جان باخت. او یکی از جان‌باختگان این اعتراضات در استان هرمزگان محسوب می‌شود.[۱][۲][۳]

خالد ملایی
شهید قیام سراسری، خالد ملایی
درگذشت۱۸ دی ۱۴۰۴
بندرعباس، هرمزگان
علت مرگشلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی
ملیتایرانی
شناخته‌شده برایشهید اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴

زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴ قیام دی ۱۴۰۴ یکی از گسترده‌ترین و عمیق‌ترین خیزش‌های مردمی در تاریخ معاصر ایران بود که بر بستر انباشت همزمان بحران‌های ساختاری اقتصادی و سیاسی شکل گرفت. این قیام ریشه در شکاف طبقاتی بسیار عمیق، انباشت شدید فقر، نابودی معیشت اکثریت جامعه و تمرکز ثروت و قدرت در دست اقلیتی وابسته به حاکمیت ولایت فقیه داشت.

این خیزش فراتر از اعتراض به وضعیت معیشتی یا سرکوب، در واقع خروش جامعه علیه نظام ایدئولوژیک-فقاهتی جمهوری اسلامی بود که حیات، آزادی، تنوع اندیشه و آینده را نفی می‌کرد و مرگ، حذف و انکار انسان را به اصل حاکمیت تبدیل کرده بود.

ویژگی‌های کلیدی اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

  • تمرکز اصلی بر نفی حاکمیت ولایت فقیه و شخص رهبر آن (شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر اصل ولایت فقیه»)
  • گستردگی جغرافیایی بی‌سابقه: درگیری اعتراضی در بیش از ۱۹۰ شهر
  • شکل‌گیری خودجوش ضرورت «سازماندهی در حین نبرد» به عنوان یک نیاز فوری و درونی
  • روشنگری و مرزبندی قاطع با هرگونه دیکتاتوری (گذشته و آینده) و محدودسازی امکان مصادره توسط نیروهای واپس‌گرا
  • اتکای آگاهانه به نیروی درونی جامعه و آزادسازی انرژی اجتماعی عظیم
  • تثبیت جهت‌گیری استراتژیک بازگشت‌ناپذیر به سوی سرنگونی حاکمیت

در مقابل این خیزش، حاکمیت با حداکثر سطح خشونت (هزاران کشته،‌ مجروح و بازداشت‌شده) پاسخ داد؛ اما همین شدت سرکوب نه‌تنها مردم را عقب نراند، بلکه عزم بازگشت‌ناپذیر برای پایان دادن به نظام ولایت فقیه را در لایه‌های مختلف جامعه عمیق‌تر و پایدارتر کرد.

قیام دی ۱۴۰۴ به عنوان نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران، اصالت، مشروعیت و توقف‌ناپذیری خود را هم در داخل کشور و هم در سطح جهانی به ثبت رساند و امید به امکان تغییر بنیادین را در میان بخش بزرگی از جامعه ایران و حامیان بین‌المللی آن تقویت کرد.[۴]

زندگی‌نامه و شناسایی خالد ملایی

خالد ملایی، شهروند ساکن بندرعباس در استان هرمزگان بود و احتمالاً از مناطق غربی ایران بود. اطلاعات دقیقی از سن، شغل یا وضعیت خانوادگی وی در گزارش‌ها موجود نیست، اما او به عنوان یکی از معترضان در اعتراضات شرکت داشت.[۳][۲][۵]

جان باختن در اعتراضات

شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، خالد ملایی در جریان اعتراضات مردمی در بندرعباس، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت و جان باخت. طبق گزارش‌ها، این حادثه در سه‌راه سازمان بندرعباس رخ داد و او همراه با دیگران مانند محمد محمدلو کشته شد.[۱][۲][۶]

فرآیند شناسایی و گزارش‌ها

سازمان‌های مخالف مانند سازمان مجاهدین خلق نام خالد ملایی را در لیست شهیدان قیام منتشر کرده‌اند. شمار شهیدان احراز هویت‌شده تا آن زمان افزایش یافته و گزارش‌ها از جنایت در بندرعباس سخن می‌گویند.[۲][۷][۸]

ارزیابی سازمان‌های حقوق بشری

سازمان‌های مخالف و حقوق بشری، کشته شدن خالد ملایی و دیگران را بخشی از سرکوب سیستماتیک اعتراضات توسط نیروهای حکومتی می‌دانند و خواستار پیگیری و افشاگری شده‌اند. این کشتارها به عنوان جنایت بزرگ علیه بشریت توصیف شده است.[۱][۲][۳]

منابع