مهدی ولیدوست
مهدی ولیدوست، شهروند کرد اهل چناران از توابع استان خراسان رضوی، در شامگاه پنجشنبه ۱۷ دیماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی جان باخت. او یکی از پنج شهروند کرد کشتهشده در اعتراضات چناران محسوب میشود.[۱][۲][۳]
| مهدی ولیدوست | |
|---|---|
 شهید قیام سراسری، مهدی ولیدوست | |
| درگذشت | ۱۷ دی ۱۴۰۴ چناران، خراسان رضوی |
| علت مرگ | شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی |
| ملیت | ایرانی (کرد) |
| شناختهشده برای | شهید اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ |
زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴ قیام دی ۱۴۰۴ یکی از گستردهترین و عمیقترین خیزشهای مردمی در تاریخ معاصر ایران بود که بر بستر انباشت همزمان بحرانهای ساختاری اقتصادی و سیاسی شکل گرفت. این قیام ریشه در شکاف طبقاتی بسیار عمیق، انباشت شدید فقر، نابودی معیشت اکثریت جامعه و تمرکز ثروت و قدرت در دست اقلیتی وابسته به حاکمیت ولایت فقیه داشت.
این خیزش فراتر از اعتراض به وضعیت معیشتی یا سرکوب، در واقع خروش جامعه علیه نظام ایدئولوژیک-فقاهتی جمهوری اسلامی بود که حیات، آزادی، تنوع اندیشه و آینده را نفی میکرد و مرگ، حذف و انکار انسان را به اصل حاکمیت تبدیل کرده بود.
ویژگیهای کلیدی اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- تمرکز اصلی بر نفی حاکمیت ولایت فقیه و شخص رهبر آن (شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر اصل ولایت فقیه»)
- گستردگی جغرافیایی بیسابقه: درگیری اعتراضی در بیش از ۱۹۰ شهر
- شکلگیری خودجوش ضرورت «سازماندهی در حین نبرد» به عنوان یک نیاز فوری و درونی
- روشنگری و مرزبندی قاطع با هرگونه دیکتاتوری (گذشته و آینده) و محدودسازی امکان مصادره توسط نیروهای واپسگرا
- اتکای آگاهانه به نیروی درونی جامعه و آزادسازی انرژی اجتماعی عظیم
- تثبیت جهتگیری استراتژیک بازگشتناپذیر به سوی سرنگونی حاکمیت
در مقابل این خیزش، حاکمیت با حداکثر سطح خشونت (هزاران کشته، مجروح و بازداشتشده) پاسخ داد؛ اما همین شدت سرکوب نهتنها مردم را عقب نراند، بلکه عزم بازگشتناپذیر برای پایان دادن به نظام ولایت فقیه را در لایههای مختلف جامعه عمیقتر و پایدارتر کرد.
قیام دی ۱۴۰۴ به عنوان نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران، اصالت، مشروعیت و توقفناپذیری خود را هم در داخل کشور و هم در سطح جهانی به ثبت رساند و امید به امکان تغییر بنیادین را در میان بخش بزرگی از جامعه ایران و حامیان بینالمللی آن تقویت کرد.[۴]
جان باختن در اعتراضات
شامگاه پنجشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴، مهدی ولیدوست در جریان اعتراضات مردمی در چناران، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت و جان باخت. طبق گزارشها، حداقل پنج شهروند کرد در این اعتراضات کشته شدند که اسامی آنها عبارتند از: مهدی قرباندوست، مهدی ولیدوست، مرتضی جهانبخش، روحالله ستاره مشتری (۲۶ ساله) و محمدرضا گروهی. معاون استاندار خراسان رضوی در تلویزیون حکومتی به کشته شدن پنج تن بدون ذکر نام اعتراف کرد.[۱][۲][۳][۵]
فرآیند شناسایی و گزارشها
سازمانهای حقوق بشری و منابع مخالف حکومت، نام مهدی ولیدوست را در لیست شهیدان قیام ۱۴۰۴ منتشر کردهاند. گزارشها نشان میدهد که او بر اثر شلیک مستقیم به شهادت رسیده و هویت وی احراز شده است. شمار شهیدان احراز هویتشده تا آن زمان به ۵۴ تن رسیده بود.[۱][۲][۶]
ارزیابی سازمانهای حقوق بشری
سازمانهای حقوق بشری مانند ههنگاو (که در برخی گزارشها ذکر شده) و شورای ملی مقاومت ایران، کشته شدن مهدی ولیدوست و دیگران را بخشی از سرکوب سیستماتیک اعتراضات توسط نیروهای حکومتی میدانند و خواستار تحقیقات بینالمللی شدهاند. این کشتارها به عنوان جنایت بزرگ در چناران توصیف شده است.[۲][۵][۷]