مهدی حسین‌پور
| مهدی حسین‌پور بهداد | |
|---|---|
 مهدی حسین‌پور، با نام ادبی «بهداد» | |
| زادروز | ۱۳۴۵ شهر ری، استان تهران |
| درگذشت | ۵ یا ۶ مرداد ۱۳۶۷ جادهٔ اسلام‌آباد غرب–کرمانشاه |
| علت مرگ | جان‌باختن در عملیات فروغ جاویدان |
| محل زندگی | شهر ری؛ منطقهٔ مرزی ایران و عراق |
| ملیت | ایرانی |
| نامهای دیگر | بهداد |
| تابعیت | ایران |
| تحصیلات | متوسطه |
| پیشه | شاعر و فعال سیاسی |
| سال‌های فعالیت | ۱۳۵۹–۱۳۶۷ |
| نهاد | سازمان مجاهدین خلق ایران؛ ارتش آزادی‌بخش ملی ایران |
| شناخته‌شده برای | شعر مقاومت و مجموعه‌شعر پشت دیوار پلک‌ها |
| نقش‌های برجسته | عضو تشکیلات دانش‌آموزی مجاهدین؛ سرتیم یکی از یگان‌های ارتش آزادی‌بخش |
| سبک | شعر مقاومت، شعر سیاسی و شعر سپید |
| شهر خانگی | شهر ری |
| جنبش | مقاومت ایران |
| مخالفان | حکومت جمهوری اسلامی ایران |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| آثار | پشت دیوار پلک‌ها؛ «برای کلمه می‌جنگم»؛ «ساعت شنی» |
مهدی حسین‌پور (۱۳۴۵–مرداد ۱۳۶۷)، با نام ادبی بهداد، شاعر، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران و از رزمندگان ارتش آزادی‌بخش ملی ایران بود. او فعالیت سیاسی خود را در سال ۱۳۵۹ و در دوران دانش‌آموزی در شهر ری آغاز کرد. حسین‌پور پس از قطع ارتباط با سازمان مجاهدین در پی رویدادهای ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، فعالیت‌های خود را به‌شکل مخفی ادامه داد و در سال ۱۳۶۲ بار دیگر به این سازمان پیوست.[۱]
حسین‌پور در چند عملیات ارتش آزادی‌بخش شرکت کرد و در عملیات فروغ جاویدان سرتیم یکی از تیم‌های رزمی بود. او در مرداد ۱۳۶۷ در جادهٔ اسلام‌آباد غرب به کرمانشاه، بر اثر اصابت گلوله به سر جان باخت.[۱]
بخش عمده‌ای از شعرهای بهداد پس از مرگ او گردآوری شد و در اسفند ۱۳۶۷ با عنوان پشت دیوار پلک‌ها انتشار یافت. شعر «برای کلمه می‌جنگم» از شناخته‌شده‌ترین سروده‌های اوست. منابع ادبی مقاومت ایران، آثار وی را در شمار نمونه‌های «شعر مقاومت» و حاصل پیوند تجربهٔ مستقیم مبارزه با بیان شاعرانه قرار داده‌اند.[۲]
زندگی و تحصیلات
مهدی حسین‌پور در سال ۱۳۴۵ در شهر ری متولد شد. هنگام انقلاب ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷ حدود ۱۲ سال داشت. او تحصیلات خود را تا مقطع متوسطه ادامه داد و در سال ۱۳۵۹، هم‌زمان با ورود به دبیرستان، به تشکیلات دانش‌آموزی هواداران سازمان مجاهدین خلق در مدرسه‌اش پیوست.[۱]
فعالیت‌های دانش‌آموزی حسین‌پور شامل توزیع نشریه، شرکت در تظاهرات و گردهمایی‌ها، فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی و حضور در برنامه‌های انتخاباتی سازمان مجاهدین بود. وی در این دوره در تبلیغات مربوط به نامزدی مسعود رجوی در نخستین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران نیز فعالیت داشت.[۱]
فعالیت پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰
پس از تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ و آغاز سرکوب گستردهٔ اعضا و هواداران سازمان مجاهدین، ارتباط حسین‌پور با این سازمان قطع شد. بنا بر زندگی‌نامهٔ منتشرشده در سایت مجاهدین، او حدود دو سال زندگی مخفی و جابه‌جایی را تجربه کرد، اما در این مدت فعالیت‌های اعتراضی خود را متوقف نکرد.[۱]
حسین‌پور در نوشته‌ای از آن دوره، شعارنویسی در محله‌های شهر ری و پایین‌آوردن تصاویر مقام‌های جمهوری اسلامی را از فعالیت‌های خود معرفی کرده است. وی پس از دو سال توانست دوباره با سازمان مجاهدین ارتباط برقرار کند و در سال ۱۳۶۲ به منطقهٔ مرزی اعزام شد.[۱]
پیوستن به نیروهای رزمی مجاهدین
حسین‌پور پس از ورود به منطقه، به یگان‌های رزمی سازمان مجاهدین پیوست و در چند عملیات شرکت کرد. پس از تأسیس ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در خرداد ۱۳۶۶، فعالیت او در چارچوب این ارتش ادامه یافت.
منابع مجاهدین از حسین‌پور به‌عنوان رزمنده‌ای جسور یاد کرده‌اند که در درگیری‌ها پیشقدم می‌شد. او در جریان عملیات فروغ جاویدان، مسئولیت سرتیمی یکی از تیم‌های یک تیپ رزمی را بر عهده داشت.[۱]
عملیات فروغ جاویدان و جان‌باختن
حسین‌پور در روزهای آغازین مرداد ۱۳۶۷ در عملیات فروغ جاویدان شرکت کرد. این عملیات با حرکت یگان‌های ارتش آزادی‌بخش از مرز ایران و عراق به‌سوی کرمانشاه آغاز شد.
بر اساس متن زندگی‌نامهٔ او، حسین‌پور در ۶ مرداد ۱۳۶۷ در جادهٔ اسلام‌آباد غرب–کرمانشاه بر اثر اصابت گلوله به سر جان باخت. با این حال، شناسنامهٔ درج‌شده در بالای همان منبع، تاریخ جان‌باختن را ۵ مرداد ثبت کرده است؛ ازاین‌رو میان دو بخش منبع اصلی دربارهٔ روز دقیق مرگ او یک روز اختلاف وجود دارد.[۱]
فعالیت ادبی
مهدی حسین‌پور هم‌زمان با فعالیت سیاسی و رزمی به سرودن شعر می‌پرداخت. او آثار خود را با نام «بهداد» می‌نوشت. مضمون شعرهای وی عمدتاً آزادی، مبارزه، زندگی، عشق، فقر، سرکوب سیاسی و مسئولیت شاعر در برابر جامعه بود.
منابع ادبی سازمان مجاهدین، حسین‌پور را از شاعران جوان «نسل انقلاب» معرفی کرده‌اند. در این منابع، اشعار او در کنار آثار غلامحسین رمضان‌پور، بیژن حسن‌نژاد و بهروز ثابت از نمونه‌های شعر مقاومت شمرده شده‌اند.[۲]
کتاب سمفونی مقاومت؛ ترانه‌سروده‌های مجاهدین نیز بخشی را به معرفی حسین‌پور اختصاص داده و او را شاعری معرفی کرده است که تجربهٔ مستقیم مبارزه و حضور در میدان نبرد را در سروده‌هایش بازتاب می‌داد.[۳]
پشت دیوار پلک‌ها
پس از جان‌باختن حسین‌پور، دفترها و نوشته‌های پراکندهٔ او گردآوری و اشعارش فهرست‌بندی شد. مجموعهٔ این آثار با عنوان پشت دیوار پلک‌ها در اسفند ۱۳۶۷ از سوی انتشارات کتاب طالقانی منتشر گردید.[۱]
در گزارشی دربارهٔ فعالیت‌های ادبی حمید اسدیان، از او به‌عنوان کسی یاد شده است که دفترهای پراکندهٔ بهداد را گردآوری کرد، اشعارش را سامان داد و مقدمه یا نقدی دربارهٔ جایگاه ادبی او نوشت.[۴]
برای کلمه می‌جنگم
«برای کلمه می‌جنگم» از شناخته‌شده‌ترین شعرهای مهدی حسین‌پور است. این شعر در ۷ آذر ۱۳۶۶ سروده شد و رابطهٔ میان کلمه، آزادی، عشق و مبارزه را بیان می‌کند.[۵]
در بخشی از شعر آمده است:
برای کلمه می‌جنگم
به‌خاطر تک‌تک واژه‌ها
به‌خاطر یک شعر.[۵]
این شعر در نوشته‌ها و برنامه‌های ادبی رسانه‌های مقاومت ایران بارها بازنشر شده و به‌عنوان نمونه‌ای از نگاه حسین‌پور به مسئولیت اجتماعی شاعر مورد استناد قرار گرفته است.[۶]
ساعت شنی و آخرین نامه
«ساعت شنی» عنوانی است که رسانهٔ سیمای آزادی برای انتشار آخرین نامهٔ حسین‌پور به مادرش به کار برده است. این نوشته، مجموعه‌ای از خاطرات دوران کودکی او در شهر ری، جوادیه، شوش، خانی‌آباد و باغهای ورامین است.[۷]
حسین‌پور در این نامه از کوچه‌ها و محله‌هایی سخن می‌گوید که به نوشتهٔ او در محاصرهٔ فقر، فساد و جنگ قرار گرفته بودند. او همچنین از مادرش می‌خواهد از گلدان‌های لاله‌عباسی خانه نگهداری کند؛ گلدان‌هایی که هر یک برای او یادآور بخشی از خاطرات کودکی بودند.[۷]
این نامه افزون بر محتوای سیاسی، دارای زبانی تصویری است و در آن بادبادک، ماهی سرخ، کوچه‌باغ، گل و خاطرات کودکی برای بیان پیوند نویسنده با مردم و زادگاهش به کار رفته‌اند.
وصیت‌نامه
در وصیت‌نامهٔ حسین‌پور، اعتقاد او به آرمان‌های سازمان مجاهدین و ایجاد جامعه‌ای عاری از استثمار و بهره‌کشی بیان شده است. وی خود را سرباز ارتش آزادی‌بخش ملی معرفی کرده و مبارزه برای آزادی و عدالت اجتماعی را علت انتخاب مسیر سیاسی و نظامی خود دانسته است.[۱]
در بخشی از این نوشته، حسین‌پور انسان را در برابر شرایط سیاسی جامعه مسئول می‌داند و بی‌تفاوتی در برابر سرکوب را موجب سرافکندگی در برابر نسل‌های آینده توصیف می‌کند. این مضمون با محتوای شعرهای او، به‌ویژه تأکید بر مسئولیت شاعر و کلمه، پیوند دارد.
جایگاه در شعر مقاومت
آثار مهدی حسین‌پور در ادبیات مقاومت ایران آمیزه‌ای از زبان عاطفی، تصاویر زندگی روزمره و مضامین سیاسی است. در اشعار و نامه‌های او، خاطرات محله‌های جنوب تهران و شهر ری در کنار مفاهیمی چون آزادی، مبارزه و آیندهٔ ایران قرار می‌گیرند.
برنامهٔ «شعر در آینه» در سیمای آزادی، حسین‌پور را نمونه‌ای از «شاعر رزمنده» معرفی کرده است؛ شاعری که شعر را از تجربهٔ مستقیم مبارزه جدا نمی‌دانست و در جوانی در میدان نبرد جان باخت.[۸]
نامه بهداد به مادرش
مهدی حسین‌پور (بهداد) در نامهای خطاب به مادرش می‌نویسد:
روی سنگ مزارم بی‌شک می‌نویسند:
«شهادت در آستانهٌ فتح دروازه‌های تهران»
اما من در فراموشی نخواهم مرد، باز هم آسمان جوادیه و شوش و ری را با بادباکهای رنگین رؤیاهایم تزیین می‌کنم و همراه عشقهای خودم زندگی می‌کنم. با هم با رضا و علی به تاراج باغهای ورامین می‌رویم وبا دستانی پر از گیلاس و یاس خواب کوچه‌باغهای ساکت آن‌را در انبوه خنده‌هایمان آشفته می‌کنیم. خوابهایم هنوز آشفتهٌ رقص عریانی ماهی سرخ بلور خانه‌مان است. باز هم ظهرهای تابستان در سایهٌ بازارچهٌ کاروانسرا دوقلو، داستانهای خیال‌انگیز اکبر را گوش می‌دهم.
هرگز در فراموشی نمی‌میرم.
هنوز لذت پرسه‌زدن توی کوچه‌های خانی‌آباد... روی دلم باقی مانده.
کوچه‌هایی که الان در حصار فقر و فساد و جنگ دچار نفرین و عذاب دجالان، هر شب و روز در هذیانی سخت زندگی می‌کنند.
آثار
- پشت دیوار پلک‌ها، مجموعه‌شعر، انتشارات کتاب طالقانی، اسفند ۱۳۶۷
- «برای کلمه می‌جنگم»، سروده‌شده در ۷ آذر ۱۳۶۶
- «ساعت شنی»، آخرین نامه به مادر
- وصیت‌نامهٔ مهدی حسین‌پور
گاه‌شمار زندگی
| سال یا تاریخ | رویداد |
|---|---|
| ۱۳۴۵ | تولد در شهر ری |
| بهمن ۱۳۵۷ | حضور در فضای سیاسی انقلاب ضدسلطنتی در دوران نوجوانی |
| ۱۳۵۹ | ورود به تشکیلات دانش‌آموزی هواداران سازمان مجاهدین خلق ایران |
| ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ | قطع ارتباط با سازمان مجاهدین در پی آغاز سرکوب گسترده |
| ۱۳۶۰–۱۳۶۲ | ادامهٔ فعالیت‌های اعتراضی و زندگی مخفی |
| ۱۳۶۲ | برقراری مجدد ارتباط با سازمان و اعزام به منطقهٔ مرزی |
| ۷ آذر ۱۳۶۶ | سرودن شعر «برای کلمه می‌جنگم» |
| مرداد ۱۳۶۷ | شرکت در عملیات فروغ جاویدان به‌عنوان سرتیم یک تیم رزمی |
| ۵ یا ۶ مرداد ۱۳۶۷ | جان‌باختن در جادهٔ اسلام‌آباد غرب–کرمانشاه |
| اسفند ۱۳۶۷ | انتشار مجموعه‌شعر پشت دیوار پلک‌ها |
جستارهای وابسته
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
- عملیات فروغ جاویدان
- شعر مقاومت
- ۳۰ خرداد ۱۳۶۰
- مسعود رجوی
- حمید اسدیان
- غلامحسین رمضان‌پور
- بیژن حسن‌نژاد
- بهروز ثابت
منابع
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ سازمان مجاهدین خلق ایران، یاد مجاهد شهید مهدی حسین‌پور (بهداد) گرامی باد، ۲۰ مرداد ۱۳۸۷.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، شعر مقاومت، ۱۵ دی ۱۳۹۵.
- ↑ محمد سیدی کاشانی، سمفونی مقاومت؛ ترانه‌سروده‌های مجاهدین، انتشارات سازمان مجاهدین خلق ایران، اسفند ۱۳۹۶.
- ↑ یادنامه حمید اسدیان (کاظم مصطفوی)، آذر ۱۴۰۱.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، برای کلمه می‌جنگم ـ مجاهد شهید مهدی حسین‌پور «بهداد»، ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۴.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، انقلاب دموکراتیک و اعادهٔ حیثیت از واژگان مسخ‌شده، ۲۶ آبان ۱۴۰۰.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ سیمای آزادی، مهدی حسین‌پور ـ ساعت شنی، ۱ بهمن ۱۴۰۲.
- ↑ سیمای آزادی، شعر در آینه ـ مهدی حسین‌پور (بهداد)، ۱ اردیبهشت ۱۴۰۴.