مجتبی ترشیز

مجتبی ترشیز مجتبی ترشیز
زادروز	حدود ۱۳۵۶ خورشیدی قائمشهر، استان مازندران، ایران
درگذشت	۱۸ دی ۱۴۰۴ تهران، ایران
ملیت	ایرانی
پیشه	بازیکن فوتبال حرفه‌ای
سال‌های فعالیت	حدود ۱۳۷۷–۱۳۹۴
شناخته‌شده برای	بازیکن فوتبال و جان‌باختهٔ اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

مجتبی ترشیز بازیکن سابق فوتبال ایران و از جان‌باختگان قیام سراسری مردم ایران در دی‌ماه ۱۴۰۴ بود. او که سابقهٔ حضور در چند باشگاه شناخته‌شدهٔ لیگ برتر فوتبال ایران را داشت، در جریان اعتراضات سراسری علیه جمهوری اسلامی، هدف شلیک نیروهای امنیتی قرار گرفت و جان خود را از دست داد. کشته‌شدن ترشیز، به‌ویژه به‌دلیل جایگاه او در جامعهٔ ورزشی، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و میان فعالان حقوق بشر داشت.

چکیده

مجتبی ترشیز، بازیکن حرفه‌ای فوتبال اهل قائمشهر، از جمله قربانیان سرکوب خونین قیام سراسری ایران در دی‌ماه ۱۴۰۴ بود. او که سال‌ها در تیم‌هایی چون نساجی مازندران، تراکتور تبریز و فجر سپاسی فعالیت کرده بود، در جریان اعتراضات مردمی به وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور، در تهران هدف شلیک مستقیم نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفت و کشته شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که همسر او نیز در این واقعه جان باخت و دو فرزند از این خانواده بر جای ماندند. نام مجتبی ترشیز در کنار دیگر جان‌باختگان اعتراضات، به نمادی از پیوند سرکوب سیاسی و نابودی سرمایه‌های اجتماعی و ورزشی ایران تبدیل شد.

زندگی و فعالیت حرفه‌ای

مجتبی ترشیز در دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی در شهر قائمشهر متولد شد. او از جوانی به فوتبال روی آورد و با استعداد ورزشی خود توانست به سطح حرفه‌ای راه یابد. ترشیز در طول دوران فعالیتش برای تیم‌های مختلفی در لیگ‌های فوتبال ایران بازی کرد که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به نساجی مازندران، تراکتور تبریز، فجر سپاسی شیراز و مس کرمان اشاره کرد. حضور او در این تیم‌ها، به‌ویژه در تراکتور و نساجی، موجب شناخته‌شدنش در میان هواداران فوتبال شد.

زمینه اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴

در دی‌ماه ۱۴۰۴، ایران شاهد یکی از گسترده‌ترین موج‌های اعتراضات مردمی پس از دهه‌ها حاکمیت جمهوری اسلامی بود. این اعتراضات که در واکنش به بحران‌های اقتصادی، فساد ساختاری، سرکوب سیاسی و فروپاشی اعتماد عمومی شکل گرفت، به‌سرعت به یک قیام سراسری در ده‌ها شهر کشور تبدیل شد. پاسخ حکومت به این اعتراضات، استفادهٔ گسترده از خشونت، شلیک گلولهٔ جنگی و بازداشت‌های فله‌ای بود.

کشته‌شدن

بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع مستقل حقوق بشری، مجتبی ترشیز در تاریخ ۱۸ دی ۱۴۰۴ در تهران، در جریان اعتراضات مردمی، هدف شلیک مستقیم نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفت و جان باخت. برخی گزارش‌ها تأیید می‌کنند که همسر او نیز در همان واقعه کشته شد. این حادثه یکی از نمونه‌های بارز استفادهٔ مرگبار از سلاح گرم علیه شهروندان غیرمسلح در جریان قیام سراسری ایران به‌شمار می‌رود.

واکنش‌ها

کشته‌شدن مجتبی ترشیز واکنش‌های گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور برانگیخت. فعالان حقوق بشر، روزنامه‌نگاران مستقل و شماری از ورزشکاران پیشین، این واقعه را محکوم کرده و آن را نشانه‌ای از تشدید خشونت دولتی علیه معترضان دانستند. همچنین نام او در کنار دیگر جان‌باختگان ورزشی اعتراضات، به‌عنوان نمونه‌ای از سرکوب فراگیر جامعهٔ مدنی مطرح شد.

جایگاه در حافظه جمعی

مجتبی ترشیز در حافظهٔ جمعی ایرانیان معترض، نه‌فقط به‌عنوان یک بازیکن فوتبال، بلکه به‌عنوان شهروندی که در برابر استبداد ایستاد و جان خود را از دست داد، شناخته می‌شود. یاد او در کنار دیگر جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴، بخشی از روایت تاریخی مقاومت مدنی مردم ایران در برابر سرکوب سازمان‌یافتهٔ جمهوری اسلامی است.