مجتبی باباخانی
| مجتبی باباخانی | |
|---|---|
 مجتبی باباخانی | |
| درگذشت | ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ شهرک اسلامیه، شهرستان مهران، استان ایلام |
| علت مرگ | انفجار نارنجک در جریان بازداشت و یورش نیروهای حکومتی |
| محل زندگی | شهرستان مهران |
| ملیت | ایرانی |
| تابعیت | ایرانی |
| سالهای فعالیت | ۱۴۰۴–۱۴۰۵ |
| شناختهشده برای | شرکت در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جانباختن هنگام یورش نیروهای حکومتی |
| شهر خانگی | مهران |
| جنبش | اعتراضات سراسری ایران |
| مخالفان | حکومت جمهوری اسلامی ایران |
| اتهامها | مشارکت در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ |
| خویشاوندان | شجاع باباخانی، برادر |
مجتبی باباخانی (جانباختهٔ ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در مهران) شهروند کُرد اهل شهرستان مهران در استان ایلام و از شرکتکنندگان در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ بود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، او و برادرش، شجاع باباخانی، پس از اعتراضات تحت تعقیب نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفتند و برای چند ماه بهصورت مخفیانه زندگی کردند.[۱]
صبح ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، محل اختفای این دو برادر در شهرک اسلامیهٔ مهران به محاصرهٔ نیروهای مسلح حکومتی درآمد. در جریان یورش، شجاع باباخانی توانست از محل خارج شود، اما مجتبی باباخانی بازداشت شد. گزارشها حاکی از آن است که او هنگام بازداشت یا بلافاصله پس از آن، نارنجکی را منفجر کرد و جان باخت. در این انفجار دستکم دو مأمور حکومتی نیز مجروح شدند.[۱][۲]
منابع خبری دربارهٔ جزئیات لحظهٔ انفجار روایتهای کاملاً یکسانی ارائه نکردهاند. ههنگاو نوشته است که باباخانی پس از بازداشت نارنجک دستی را منفجر کرد؛ برخی گزارشها زمان انفجار را پس از انتقال او به خودروی مأموران دانستهاند و منابع وابسته به مقاومت ایران از این واقعه بهعنوان خودداری او از تسلیم در برابر نیروهای سرکوبگر یاد کردهاند.[۳][۴]
زندگی
اطلاعات منتشرشده دربارهٔ تاریخ تولد، تحصیلات، شغل و زندگی شخصی مجتبی باباخانی محدود است. منابع حقوق بشری او را شهروندی کُرد و اهل شهرستان مهران در استان ایلام معرفی کردهاند.[۱]
مهران در غرب استان ایلام و در نزدیکی مرز ایران و عراق قرار دارد. باباخانی همراه با برادرش شجاع در این شهرستان زندگی میکرد. منابع مورد استفاده دربارهٔ دیگر اعضای خانواده یا فعالیتهای اجتماعی و سیاسی او پیش از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ اطلاعاتی منتشر نکردهاند.
حضور در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴
به گزارش ههنگاو و چند رسانهٔ دیگر، مجتبی و شجاع باباخانی در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ شرکت داشتند. پس از این اعتراضات، نهادهای امنیتی در پی بازداشت آنان برآمدند و دو برادر ناچار شدند زندگی مخفیانهای در پیش بگیرند.[۱][۵]
جزئیات مربوط به نقش مجتبی باباخانی در اعتراضات، تاریخ آغاز تعقیب او، اتهامهای احتمالی و نهاد صادرکنندهٔ دستور بازداشت در گزارشهای در دسترس مشخص نشده است. همچنین معلوم نیست که آیا پیش از زندگی مخفیانه پروندهای رسمی علیه او تشکیل شده بود یا خیر.
گزارشها دورهٔ زندگی مخفیانهٔ دو برادر را چند ماه عنوان کردهاند. محل اختفای آنان سرانجام در شهرک اسلامیه در محدودهٔ شهرستان مهران شناسایی شد.[۶]
محاصرهٔ محل اختفا
صبح چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، گروهی از نیروهای مسلح حکومتی محل اختفای مجتبی و شجاع باباخانی را در شهرک اسلامیه محاصره کردند.[۱]
دربارهٔ هویت دقیق نیروهای شرکتکننده در عملیات تفاوتهایی در گزارشها دیده میشود. ههنگاو آنان را نیروهای «یگان ویژه نوپو» معرفی کرده است، در حالی که عنوان گزارش ایرانوایر از یورش نیروهای سپاه به مخفیگاه باباخانی سخن میگوید.[۱][۲] شماری دیگر از رسانهها نیز از تعبیر کلیتر «نیروهای امنیتی و انتظامی» استفاده کردهاند. تاکنون گزارش مستقلی که ترکیب نیروهای حاضر در عملیات را بهطور دقیق روشن کند، منتشر نشده است.
بر اساس گزارش ههنگاو، در جریان یورش میان نیروهای حکومتی و افراد حاضر در محل درگیری مسلحانه روی داد. شجاع باباخانی توانست از منزل محاصرهشده خارج شود و بگریزد، اما مجتبی در اختیار مأموران قرار گرفت.[۱]
بازداشت و انفجار نارنجک
رسانههای منتشرکنندهٔ خبر در این موضوع همنظرند که انفجار یک نارنجک دستی سبب مرگ مجتبی باباخانی و مجروحشدن شماری از نیروهای حکومتی شد؛ با این حال، دربارهٔ زمان دقیق انفجار و وضعیت او در آن لحظه روایتهای متفاوتی ارائه شده است.
روایت ههنگاو
سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داد که مجتبی باباخانی پس از بازداشت، نارنجک دستی را منفجر کرد. بر پایهٔ این روایت، او در دم جان باخت و دستکم دو مأمور نیروی انتظامی بهشدت مجروح شدند. وضعیت این مأموران در گزارش اولیه وخیم توصیف شد.[۱]
این گزارش از واقعه با عنوان «پایاندادن به زندگی» یاد کرده است؛ هرچند رویداد در شرایط محاصرهٔ مسلحانه، بازداشت و درگیری با نیروهای حکومتی رخ داد.
روایت انتقال به خودروی مأموران
در برخی گزارشهای محلی آمده است که انفجار پس از بازداشت و انتقال باباخانی به خودروی نیروهای حکومتی روی داد.[۴] در این روایت نیز نارنجک متعلق به باباخانی دانسته شده و هدف یا نتیجهٔ اقدام، جلوگیری از انتقال او و واردکردن تلفات به مأموران عنوان شده است.
جزئیات این روایت، از جمله نوع خودرو، شمار مأموران حاضر و فاصلهٔ زمانی میان بازداشت و انفجار، بهصورت مستقل تأیید نشده است.
روایت مقاومت ایران
وبسایت سازمان مجاهدین خلق ایران، مرگ مجتبی باباخانی را نتیجهٔ تصمیم او برای تسلیمنشدن در برابر مأموران توصیف کرد. این منبع از رویداد با عنوان «ایستادگی تا آخرین نفس» یاد کرده و اقدام او را مقاومت در برابر بازداشت و سرکوب سیاسی دانسته است.[۳]
مجروحشدن مأموران
ههنگاو اعلام کرد که در انفجار نارنجک دستکم دو تن از مأموران نیروی انتظامی بهشدت مجروح شدند و حال آنان وخیم بود.[۱] برخی گزارشهای دیگر از واردشدن تلفات به نیروهای شرکتکننده در عملیات سخن گفتهاند، اما شمار دقیق مجروحان، هویت آنان و سرنوشت بعدیشان مشخص نشده است.
تا زمان انتشار گزارشهای مورد استفاده، نهادهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی اطلاعیهای عمومی و حاوی جزئیات قابل بررسی دربارهٔ عملیات، شمار نیروهای آسیبدیده یا علت مرگ باباخانی منتشر نکرده بودند.
وضعیت شجاع باباخانی
شجاع باباخانی، برادر مجتبی، همراه او در محل اختفا حضور داشت. به گزارش ههنگاو، وی هنگام یورش توانست از منزل محاصرهشده خارج شود.[۱]
اطلاعات قابل اتکایی دربارهٔ چگونگی خروج او، محل بعدی اقامت یا وضعیتش پس از حادثه در گزارشهای اولیه منتشر نشده است. با توجه به تعقیب پیشین دو برادر و عملیات گسترده برای شناسایی محل اختفای آنان، احتمال ادامهٔ تعقیب شجاع باباخانی مطرح شده، اما جزئیات آن مشخص نیست.
واکنشها
رسانهها و نهادهای حقوق بشری مخالف جمهوری اسلامی، مرگ مجتبی باباخانی را در چارچوب تعقیب و سرکوب معترضان دیماه ۱۴۰۴ گزارش کردند. ههنگاو بر جنبهٔ حقوق بشری واقعه و یورش مسلحانه به محل اختفای دو معترض تأکید داشت.[۱]
ایرانوایر نیز او را از معترضان دیماه معرفی کرد که در یورش نیروهای حکومتی به مخفیگاهش جان باخت.[۲] سایت بازداشتشدگان و زاگرس ۲۴ مرگ او را در ادامهٔ پیگرد امنیتی معترضان و شهروندان کُرد پوشش دادند.[۵][۶]
سازمان مجاهدین خلق ایران از باباخانی با عناوینی چون «جوان شورشگر» یاد کرد و واقعه را نمونهای از مقاومت در برابر نیروهای سرکوبگر حکومت توصیف کرد.[۳] این سازمان، تصمیم او به منفجرکردن نارنجک را اقدامی آگاهانه برای جلوگیری از تسلیم و بازداشت دانست.
گاهشمار
| تاریخ یا دوره | رویداد |
|---|---|
| دیماه ۱۴۰۴ | شرکت مجتبی و شجاع باباخانی در اعتراضات |
| پس از اعتراضات | آغاز تعقیب امنیتی و زندگی مخفیانهٔ دو برادر |
| صبح ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ | محاصرهٔ محل اختفای آنان در شهرک اسلامیهٔ مهران |
| ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ | وقوع درگیری؛ خروج شجاع باباخانی از محل و بازداشت مجتبی |
| ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ | انفجار نارنجک، جانباختن مجتبی باباخانی و مجروحشدن دستکم دو مأمور |
جستارهای وابسته
- اعتراضات سراسری ایران
- اعتراضات دیماه ۱۴۰۴
- سرکوب اعتراضات در ایران
- نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
- کشتار معترضان در ایران
- استان ایلام
- شهرستان مهران
- یگان ویژه
- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- مقاومت ایران
منابع
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ سازمان حقوق بشری ههنگاو، مهران؛ مجتبی باباخانی از معترضان تحت تعقیب اعتراضات دیماه پس از بازداشت توسط نیروهای حکومتی با انفجار نارنجک به زندگی خود پایان داد، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ایرانوایر، مجتبی باباخانی، معترض دیماه، در یورش نیروهای سپاه به مخفیگاهش جان باخت، شهریور ۱۴۰۵.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ سازمان مجاهدین خلق ایران، جانباختن مجتبی باباخانی؛ ایستادگی تا آخرین نفس در برابر نیروهای سرکوبگر، شهریور ۱۴۰۵.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ اپک تایمز فارسی، مجتبی باباخانی، معترض دیماه، هنگام درگیری با مأموران جان باخت، شهریور ۱۴۰۵.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ بازداشتشدگان، جانباختن مجتبی باباخانی، از معترضان دیماه، شهریور ۱۴۰۵.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ زاگرس ۲۴، مجتبی باباخانی، معترض کُرد، در جریان یورش نیروهای حکومتی جان باخت، شهریور ۱۴۰۵.