غلامحسین صادقی

غلامحسین صادقی خرمدشتی حاج صادقی
غلامحسین صادقی، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران و شورای ملی مقاومت ایران
زادروز	۱۳۱۷
درگذشت	۴ بهمن ۱۳۹۱ بیمارستان قاضی حریری، بغداد، عراق
علت مرگ	سکته قلبی پس از جراحی تومور مغزی
آرامگاه	کربلا، عراق
محل زندگی	تهران، اسپانیا، فرانسه، کمپ اشرف و کمپ لیبرتی
ملیت	ایرانی
نام‌های دیگر	حاج صادقی
تابعیت	ایرانی
پیشه	بازاری و فعال سیاسی
سال‌های فعالیت	۱۳۴۹–۱۳۹۱
نهاد	سازمان مجاهدین خلق ایران؛ شورای ملی مقاومت ایران
شناخته‌شده برای	فعالیت در میان بازاریان هوادار سازمان مجاهدین، عضویت در کانون توحیدی اصناف و شورای ملی مقاومت ایران
نقش‌های برجسته	از بنیان‌گذاران کانون توحیدی اصناف؛ عضو شورای ملی مقاومت ایران
شهر خانگی	تهران
جنبش	مقاومت ایران
مخالفان	حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی ایران
دین	اسلام
مذهب	شیعه
اتهام‌ها	فعالیت در حمایت از سازمان مجاهدین خلق ایران در دوران پهلوی
مجازات‌ها	چند ماه زندان در دوران حکومت پهلوی
فرزندان	حسن صادقی، محمد صادقی و دیگران
خویشاوندان	فاطمه مثنی، عروس

غلامحسین صادقی با نام کامل غلامحسین صادقی خرمدشتی (۱۳۱۷ – ۴ بهمن ۱۳۹۱)، معروف به حاج صادقی، بازاری، فعال سیاسی، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران و از اعضای شورای ملی مقاومت ایران بود. او فعالیت سیاسی خود را در دوران حکومت پهلوی و در میان بازاریان تهران آغاز کرد و از سال ۱۳۴۹ به جمع حامیان سازمان مجاهدین پیوست. صادقی در دوران پهلوی بازداشت و چند ماه زندانی شد و پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز در تأسیس و فعالیت «کانون توحیدی اصناف» مشارکت داشت.

غلامحسین صادقی پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ به زندگی مخفی روی آورد و در سال ۱۳۶۱ از ایران خارج شد. او پس از اقامت در اسپانیا و فرانسه، در سال ۱۳۶۵ به پایگاه‌های سازمان مجاهدین در منطقه مرزی ایران و عراق رفت و مسئولیت‌هایی در این سازمان و ارتش آزادی‌بخش ملی ایران بر عهده گرفت. او در سال‌های پایانی زندگی از ساکنان کمپ اشرف و سپس کمپ لیبرتی بود. صادقی پس از چند سال ابتلا به بیماری و در پی تشخیص دیرهنگام تومور مغزی، در بغداد جراحی شد و دو هفته بعد، شامگاه ۴ بهمن ۱۳۹۱، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

زندگی و سال‌های آغازین

غلامحسین صادقی در سال ۱۳۱۷ متولد شد. منابع منتشرشده درباره زندگی او محل دقیق تولدش را مشخص نکرده‌اند، اما مریم رجوی در پیام درگذشت او، ضمن تسلیت به خانواده صادقی، از مردم کاشان نیز نام برده است.

صادقی در نوجوانی به‌دلیل وضعیت اقتصادی خانواده تحصیل را ترک کرد و برای تأمین معاش به کار در بازار روی آورد. او ابتدا شاگرد بازار بود و سپس در سال ۱۳۳۵، در حدود ۱۸سالگی، در کوچه حاجب‌الدوله بازار تهران حجره‌ای دایر کرد. عطاالله حاج‌محمودیان و محمد مصباح از شرکای تجاری و همراهان او در فعالیت‌های مذهبی و اجتماعی آن دوران بودند.

او در نوجوانی و جوانی، تحت تأثیر اعتقادات مذهبی خود، در هیئت‌ها و محافل مذهبی بازار شرکت می‌کرد. صادقی بعدها در روایت زندگی خود گفته بود که در این محافل در جست‌وجوی پاسخی برای فقر، نابرابری و ستم اجتماعی بوده است. این جست‌وجو سرانجام او را به جریان‌های سیاسی و مذهبی مخالف حکومت پهلوی نزدیک کرد.

آشنایی با سازمان مجاهدین خلق ایران

غلامحسین صادقی از سال ۱۳۴۹، همراه با محمد مصباح و عطاالله حاج‌محمودیان، فعالیت در میان حامیان سازمان مجاهدین خلق ایران در بازار تهران را آغاز کرد. فعالیت‌های اولیه آنان شامل شرکت در نشست‌های سیاسی و مذهبی، برنامه‌های جمعی و کوه‌پیمایی بود.

پس از ضربه شهریور ۱۳۵۰ به سازمان مجاهدین و بازداشت گسترده اعضا و بنیان‌گذاران آن، صادقی ارتباط خود را با اعضای باقی‌مانده سازمان ادامه داد. به نوشته منابع سازمان مجاهدین، او پس از این ضربه با احمد رضایی مرتبط شد و خانه، حجره و امکانات مالی خود را در اختیار فعالیت‌های سازمان قرار داد.

بازار تهران در آن دوره یکی از مراکز سنتی فعالیت‌های اجتماعی، مذهبی و سیاسی بود. صادقی با استفاده از ارتباطات خود در بازار، برای تأمین برخی امکانات و پشتیبانی مالی از سازمان مجاهدین فعالیت می‌کرد. او بعدها توضیح داد که شماری از بازاریان، پس از اطلاع از ارتباط درخواست‌های مالی با سازمان، بدون پرسش بیشتر کمک می‌کردند.

بازداشت در دوران پهلوی

غلامحسین صادقی در اوایل دهه ۱۳۵۰ به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی بازداشت شد. او چند ماه را در زندان حکومت پهلوی گذراند. بنا بر زندگی‌نامه منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین، ارتباط مستقیم او با تشکیلات سازمان در جریان بازجویی‌ها آشکار نشد و به همین دلیل پس از چند ماه آزاد شد.

اطلاعات دقیق‌تری درباره تاریخ بازداشت، محل زندان، اتهام‌های رسمی و چگونگی محاکمه او در منابع مورد استفاده منتشر نشده است. صادقی پس از آزادی، فعالیت سیاسی و پشتیبانی خود از سازمان مجاهدین را ادامه داد.

فعالیت در انقلاب ۱۳۵۷

با گسترش اعتراض‌های عمومی در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷، صادقی دامنه فعالیت‌های سیاسی خود را افزایش داد. به روایت منابع مجاهدین، او در این دوره فعالیت تجاری خود در مغازه و کارخانه کوچکی را که تأسیس کرده بود، کاهش داد و بخش عمده وقت و امکاناتش را در اختیار مبارزه سیاسی و فعالیت‌های مرتبط با سازمان مجاهدین قرار داد.

او با استفاده از ارتباطات خود در بازار، در جمع‌آوری کمک‌های مالی، تهیه وسایل و گسترش حمایت از زندانیان سیاسی و سازمان مجاهدین مشارکت داشت. این فعالیت‌ها تا سقوط حکومت پهلوی در بهمن ۱۳۵۷ ادامه یافت.

کانون توحیدی اصناف

پس از انقلاب ۱۳۵۷، غلامحسین صادقی از مؤسسان «کانون توحیدی اصناف» بود. این کانون یکی از تشکل‌های هوادار سازمان مجاهدین در میان بازاریان و اصناف به شمار می‌رفت و در زمینه فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی و تبلیغی عمل می‌کرد.

صادقی در چارچوب این کانون به سازمان‌دهی بازاریان و اصناف هوادار مجاهدین، جمع‌آوری کمک‌های مالی و پشتیبانی از فعالیت‌های سیاسی سازمان پرداخت. در منابع مقاومت ایران از او به‌عنوان یکی از معتمدان بازاریان تهران و از چهره‌های فعال کانون توحیدی اصناف یاد شده است.

در فاصله بهمن ۱۳۵۷ تا خرداد ۱۳۶۰، سازمان مجاهدین در رقابت و رویارویی فزاینده‌ای با حکومت تازه‌تأسیس جمهوری اسلامی قرار گرفت. تعطیلی مراکز سازمان، حمله به گردهمایی‌ها و بازداشت هواداران، فضای سیاسی این دوره را به‌تدریج محدود کرد.

زندگی مخفی و خروج از ایران

پس از تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ و آغاز سرکوب گسترده اعضا و هواداران سازمان مجاهدین، غلامحسین صادقی به زندگی مخفی روی آورد. او در پایگاه‌های مختلف سازمان فعالیت کرد و تا سال ۱۳۶۱ در ایران باقی ماند.

صادقی در سال ۱۳۶۱ از ایران خارج شد و ابتدا به اسپانیا و سپس به فرانسه رفت. نوع مسئولیت‌ها و جزئیات فعالیت‌های او در اسپانیا و فرانسه در منابع منتشرشده به‌طور دقیق بیان نشده است، اما این فعالیت‌ها در چارچوب سازمان مجاهدین و مقاومت ایران ادامه داشت.

در سال ۱۳۶۵، هم‌زمان با انتقال مرکز فعالیت سازمان مجاهدین از فرانسه به عراق، صادقی نیز به منطقه مرزی ایران و عراق رفت. او در پایگاه‌های سازمان مجاهدین و سپس ارتش آزادی‌بخش ملی مسئولیت‌های مختلفی بر عهده گرفت.

عضویت در شورای ملی مقاومت ایران

غلامحسین صادقی از اعضای شورای ملی مقاومت ایران بود. شورای ملی مقاومت در ۳۰ تیر ۱۳۶۰ با هدف ایجاد یک ائتلاف سیاسی برای جایگزینی جمهوری اسلامی و انتقال حاکمیت به مردم ایران تشکیل شد.

تاریخ دقیق پیوستن صادقی به شورا در منابع مورد استفاده مشخص نشده است. اطلاعیه‌ها و بیانیه‌های شورای ملی مقاومت، از او به‌عنوان یکی از اعضای باسابقه شورا و از مبارزان فعال در برابر دو حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی یاد کرده‌اند.

حضور در کمپ اشرف

غلامحسین صادقی سال‌های طولانی در کمپ اشرف، محل استقرار اعضای سازمان مجاهدین در استان دیاله عراق، زندگی کرد. پس از واگذاری مسئولیت حفاظت از اشرف از نیروهای آمریکایی به دولت عراق در سال ۱۳۸۷، ساکنان این اردوگاه با محدودیت‌های پزشکی، دارویی، رفت‌وآمدی و تدارکاتی روبه‌رو شدند.

به نوشته منابع مقاومت ایران، صادقی در سال‌های پایانی اقامت در اشرف به بیماری‌های متعددی مبتلا شده بود، اما محدودیت‌های اعمال‌شده بر انتقال بیماران به بیمارستان و ورود دارو و تجهیزات پزشکی، روند تشخیص و درمان او را دشوار کرد.

سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت از این وضعیت با عنوان «محاصره پزشکی اشرف» یاد کرده و دولت نوری مالکی را مسئول جلوگیری از دسترسی آزادانه بیماران به خدمات پزشکی معرفی کرده‌اند.

انتقال به کمپ لیبرتی

در پی توافق دولت عراق و هیئت مساعدت سازمان ملل متحد در عراق، انتقال ساکنان اشرف به کمپ لیبرتی در نزدیکی فرودگاه بغداد از بهمن ۱۳۹۰ آغاز شد. غلامحسین صادقی نیز همراه با دیگر اعضای سازمان مجاهدین به لیبرتی منتقل شد.

او لیبرتی را در نوشته‌ها و سخنان خود ادامه صحنه مبارزه سیاسی با جمهوری اسلامی می‌دانست. در یکی از اظهارات منسوب به او درباره انتقال به لیبرتی آمده است:

«هر کجایی که با رژیم بتوانم بجنگم، همان‌جا می‌روم؛ چه لیبرتی باشد، چه جای دیگر... جنگ من با رژیم است.»

سازمان مجاهدین، کمپ لیبرتی را به‌دلیل محدودیت مساحت، فقدان زیرساخت‌های کافی، حضور نیروهای مسلح عراقی و محدودیت رفت‌وآمد، «زندان لیبرتی» می‌نامید.

بیماری و ممانعت از درمان

غلامحسین صادقی طی چند سال پایانی زندگی با بیماری و دردهای شدید روبه‌رو بود. بر پایه گزارش سازمان مجاهدین، او در ۲ دی ۱۳۹۱ برای تشخیص بیماری به یک بیمارستان تخصصی در بغداد اعزام شد، اما مأموران امنیتی عراق مانع معاینه او توسط پزشک متخصص شدند و وی را به کمپ لیبرتی بازگرداندند.

صادقی پس از بازگشت، اعتراض خود را به ناظران هیئت مساعدت سازمان ملل متحد در عراق اعلام کرد. با ادامه وخامت وضعیت جسمی او و پیگیری دیگر ساکنان لیبرتی، وی روز بعد بار دیگر به بیمارستان منتقل شد.

پزشکان پس از انجام معاینات، ابتلای او به تومور مغزی را تشخیص دادند. صادقی در ۱۹ دی ۱۳۹۱ تحت عمل جراحی مغز قرار گرفت. به نوشته منابع مقاومت، جراحی در شرایطی انجام شد که بیماری به‌دلیل تأخیر در دسترسی به پزشک متخصص پیشرفت کرده بود.

درگذشت

غلامحسین صادقی شامگاه چهارشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۱، حدود دو هفته پس از عمل جراحی مغز، بر اثر سکته قلبی در بیمارستان قاضی حریری بغداد درگذشت. او هنگام مرگ ۷۴ سال داشت و بیش از چهار دهه از زندگی خود را در ارتباط با سازمان مجاهدین و مقاومت ایران گذرانده بود.

سازمان مجاهدین علت زمینه‌ای مرگ او را سال‌ها محدودیت پزشکی و دارویی در اشرف و لیبرتی و تأخیر در تشخیص و درمان بیماری دانست. شورای ملی مقاومت نیز نام او را در شمار اعضایی قرار داد که بر اثر بیماری و محرومیت از رسیدگی پزشکی کافی در کمپ لیبرتی جان باختند.

مریم رجوی پس از درگذشت صادقی، با انتشار پیامی به خانواده او، اعضای سازمان مجاهدین، ساکنان اشرف و لیبرتی، اعضای شورای ملی مقاومت و مردم کاشان تسلیت گفت. وی صادقی را متعلق به نسلی توصیف کرد که سرمایه مردم ایران برای رهایی از استبداد به شمار می‌رود.

پیکر غلامحسین صادقی در کربلا به خاک سپرده شد. منابع مقاومت از او با عنوان «مجاهد صدیق اشرفی» و «حاج صادقی» یاد کرده‌اند.

آخرین نوشته

یکی از آخرین نوشته‌های غلامحسین صادقی به ۲۶ آبان ۱۳۹۱ و دوران اقامت او در کمپ لیبرتی مربوط است. این نوشته در پاسخ به آنچه «ابلاغیه تعیین تکلیف در لیبرتی» خوانده شده، تنظیم شده بود.

صادقی در این نوشته بر ادامه عضویت خود در سازمان مجاهدین و وفاداری به آرمان «جامعه بی‌طبقه توحیدی» تأکید کرد و نوشت که تا پایان زندگی مسیر مبارزه برای آزادی مردم ایران را ادامه خواهد داد. این نوشته با نام کامل «غلامحسین صادقی خرمدشتی» امضا شده است.

بازداشت اعضای خانواده

پس از مرگ غلامحسین صادقی، اعضای خانواده او در تهران برای برگزاری مراسم یادبود آماده می‌شدند. سحرگاه ۹ بهمن ۱۳۹۱، مأموران وزارت اطلاعات، حسن صادقی، فرزند او، و همسرش فاطمه مثنی را بازداشت کردند. مأموران وسایل شخصی آنان، از جمله رایانه، کتاب‌ها و آلبوم‌های خانوادگی را ضبط کردند.

روز بعد، نیما، فرزند ۱۷ساله حسن صادقی و فاطمه مثنی، نیز بازداشت شد. مأموران خانه محل برگزاری مراسم را پلمب کردند و مانع ورود بستگان به ساختمان شدند. شورای ملی مقاومت هدف این اقدامات را جلوگیری از برگزاری مجلس یادبود غلامحسین صادقی اعلام کرد و خواستار آزادی بازداشت‌شدگان شد.

حسن صادقی و فاطمه مثنی هر دو سابقه زندان سیاسی در دهه ۱۳۶۰ داشتند. بازداشت آنان در سال‌های بعد نیز در گزارش‌های حقوق‌بشری مربوط به فشار بر خانواده اعضای سازمان مجاهدین مورد اشاره قرار گرفت.

مراسم‌های بزرگداشت

پس از درگذشت صادقی، چند مراسم یادبود از سوی اعضا و هواداران مقاومت ایران برگزار شد. یکی از این مراسم‌ها در اسلو، پایتخت نروژ، با حضور شماری از اعضای خانواده، هواداران مقاومت و پرویز خزایی، نماینده شورای ملی مقاومت در کشورهای نوردیک، برگزار شد.

در این مراسم، یکی از فرزندان صادقی از ادامه راه سیاسی پدرش سخن گفت. همچنین از چند دهه فعالیت او در بازار تهران، سازمان مجاهدین، ارتش آزادی‌بخش ملی و شورای ملی مقاومت یاد شد. سازمان مجاهدین نیز برنامه‌ای تصویری با عنوان «یادبود مجاهد صدیق غلامحسین صادقی» منتشر کرد.

ویژگی‌ها در روایت همرزمان

در زندگی‌نامه‌ها و یادبودهای منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین، غلامحسین صادقی فردی پرتحرک، شوخ‌طبع، سخت‌کوش و صریح توصیف شده است. هم‌رزمانش از فعالیت مستمر او از نخستین ساعت‌های صبح تا ساعات پایانی شب و مشارکتش در کارهای جمعی یاد کرده‌اند.

منابع مقاومت همچنین کمک‌های مالی و تدارکاتی او در دوران مبارزه با حکومت پهلوی، ترک فعالیت تجاری برای پرداختن به مبارزه سیاسی و حضورش در اشرف و لیبرتی با وجود بیماری را از وجوه برجسته زندگی او دانسته‌اند.

در ادبیات سازمان مجاهدین، زندگی صادقی نمونه‌ای از پیوند بخشی از بازاریان مذهبی مخالف شاه با سازمان مجاهدین و ادامه این همراهی در برابر جمهوری اسلامی معرفی شده است.

گاه‌شمار زندگی

• ۱۳۱۷: تولد غلامحسین صادقی.
• ۱۳۳۵: آغاز فعالیت مستقل تجاری در بازار تهران.
• ۱۳۴۹: آغاز فعالیت در میان حامیان سازمان مجاهدین خلق ایران در بازار.
• پس از شهریور ۱۳۵۰: برقراری ارتباط با احمد رضایی و ارائه امکانات به سازمان مجاهدین.
• اوایل دهه ۱۳۵۰: بازداشت و گذراندن چند ماه در زندان حکومت پهلوی.
• ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷: گسترش فعالیت‌های سیاسی هم‌زمان با انقلاب ضدسلطنتی.
• پس از بهمن ۱۳۵۷: مشارکت در تأسیس و فعالیت کانون توحیدی اصناف.
• ۳۰ خرداد ۱۳۶۰: آغاز زندگی مخفی.
• ۱۳۶۱: خروج از ایران و اقامت در اسپانیا و فرانسه.
• ۱۳۶۵: انتقال به منطقه مرزی ایران و عراق و پذیرش مسئولیت در پایگاه‌های سازمان مجاهدین.
• دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰: فعالیت در سازمان مجاهدین، ارتش آزادی‌بخش ملی و شورای ملی مقاومت.
• ۱۳۹۱: انتقال از کمپ اشرف به کمپ لیبرتی.
• ۲ دی ۱۳۹۱: اعزام به بیمارستان بغداد و بازگرداندن به لیبرتی بدون معاینه تخصصی.
• ۱۹ دی ۱۳۹۱: انجام جراحی تومور مغزی.
• ۴ بهمن ۱۳۹۱: درگذشت بر اثر سکته قلبی در بیمارستان قاضی حریری بغداد.
• ۹ بهمن ۱۳۹۱: بازداشت حسن صادقی و فاطمه مثنی هنگام تدارک مراسم یادبود او.

جستارهای وابسته

• سازمان مجاهدین خلق ایران
• شورای ملی مقاومت ایران
• کانون توحیدی اصناف
• ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
• کمپ اشرف
• کمپ لیبرتی
• ۳۰ خرداد ۱۳۶۰
• احمد رضایی
• فاطمه مثنی
• محاصره پزشکی کمپ اشرف
• هیئت مساعدت سازمان ملل متحد در عراق