ایران‌پدیا:نوشتار پیشنهادی هفته/۲۰۲۶/۳۰: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «<div class="main-box"> <div class="box-header">40px|alt=|پیوند= مطلب برگزیده</div> <div class="box-content"> <div>جایگزین=قیام ۳۰ تیر|بندانگشتی|250x250پیکسل| قیام ۳۰ تیر</div> <div> ''''''قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱'''، یکی از نقاط عط...» ایجاد کرد
 
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۳: خط ۳:


   <div class="box-content">
   <div class="box-content">
<div>[[پرونده: قیام ۳۰ تیر در حمایت از دکتر مصدق.jpg|جایگزین=قیام ۳۰ تیر|بندانگشتی|250x250پیکسل| قیام ۳۰ تیر]]</div>
<div>[[پرونده: فروغ جاویدان.jpg|جایگزین=عملیات فروغ جاویدان|بندانگشتی|250x250پیکسل| عملیات فروغ جاویدان]]</div>
     <div>
     <div>
''''''قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱'''، یکی از نقاط عطف تاریخ سیاسی ایران است. پس از انتخاب '''[[دکتر محمد مصدق]]''' به عنوان نخست‌وزیر، وی درصدد اصلاح امور ایران برآمد. او قصد داشت از قدرت مطلقه‌ی سلطنت بکاهد و امور را به سمت یک  دموکراسی حرکت دهد. دکتر محمد مصدق به تازگی نفت ایران را ملی کرده و در دادگاه لاهه با دفاعی تاریخی از حقوق ملت ایران، پیروز شده بود. او در روز ۱۷ تیرماه ۱۳۳۱ در حالی پیروزمندانه به ایران بازگشت که تأثیرات دفاع او از ملی شدن صنعت نفت ایران منجر به حرکت‌های مردمی در کشورهای دیگر شد. از جمله در مصر مردم خواهان ملی شدن کانال سوئز شدند و [[جمال عبدالناصر|جمال‌ عبدالناصر]] را به این کار تشویق نمودند.  
'''عملیات فروغ جاویدان'''، عملیات بزرگ مجاهدین خلق بود که در تاریخ سوم مرداد ۱۳۶۷ آغاز شد و ۴ روز بعد، در هفتم مرداد به پایان رسید. این عملیات از طرف جمهوری اسلامی «مرصاد» نامیده می‌شود. در این عملیات [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]] (شامل تمامی کادرهای [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]) با هدف فتح تهران وارد ایران شد و توانست تا عمق ۱۵۰ کیلومتری خاک ایران پیشروی کند. در عملیات فروغ جاویدان ۱۳۰۴ تن از مجاهدین خلق و ۵۵ هزار نفر از نیروهای سپاه و بسیج کشته شدند. تصاویر نشان می‌دهد برخی از مردم در مسیر با انگیزه سرنگونی رژیم ایران به مجاهدین خلق پیوستند. عملیات فروغ جاویدان از ماه‌ها قبل طراحی شده بود اما قرار نبود در چنین تاریخی انجام شود. چند ماه پیش از آن، مجاهدین در [[عملیات چلچراغ]] شهر مهران را تسخیر کرده بودند. در این عملیات دو لشکر کامل و یک تیپ بزرگ جمهوری اسلامی متلاشی شد و مجاهدین خلق از نیروهای نظامی تحت امر خمینی ۲ میلیارد دلار غنیمت گرفتند. شعار مجاهدین این بود: امروز مهران! فردا تهران!


دکتر مصدق که به عنوان نخست وزیر با محدودیت‌های بسیاری از طرف دربار فاسد مواجه بود، از محمدرضا شاه ریاست وزارت جنگ را طلب کرد اما او نپذیرفت. محمد مصدق پس از رد درخواستش از نخست وزیری استعفا داد. [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه]] نیز به سرعت با آن موافقت کرده و [[احمد قوام|احمد قوام‌السلطنه]] را  که یک مهره‌ی وابسته به انگلیس بود به جای او منصوب کرد.  
این عملیات زنگ خطر سرنگونی برای خمینی بود و بسیاری از تحلیل‌گران معتقد بودند که مجاهدین خلق در گام بعدی به تهران خواهند رسید.  


با منصوب شدن قوام السلطنه، مردم ایران در روز  ۳۰ تیر ۱۳۳۱ در حمایت از دولت ملی [[دکتر محمد مصدق|محمد مصدق]] در سراسر ایران و در تمامی شهرها  به خیابان‌ها ریخته و شعار «یامرگ یا مصدق» سردادند. این تظاهرات به رگبار بسته شد و صدها نفر کشته شدند. سرانجام محمدرضا شاه مجبور شد مجددا قوم‌السلطنه را عزل کرده و [[دکتر محمد مصدق|محمد مصدق]] را به نخست‌وزیری منصوب نماید. هر چند دولت او دیری نپایید و در [[کودتای ۲۸ مرداد]] توسط عوامل دربار، [[سید ابوالقاسم کاشانی|ابوالقاسم کاشانی]] و با همکاری سیا سرنگون شد.
به همین دلیل خمینی که پیش از آن، گفته‌ بود تا «فتح قدس» دست از جنگ نخواهد کشید، به ناگهان اعلام کرد که قصد آتش بس دارد. آتش بس منجر به بسته شدن مرزها به لحاظ قوانین بین‌المللی می‌شد و مجاهدین دیگر نمی‌توانستند برای عملیات بعدی به قصد فتح تهران خود را آماده کنند. از سویی با پذیرش آتش بس، ارتش مجاهدین چشم‌انداز  عملیات سرنگونی را از دست می‌داد و پیش از آن که حتی یک‌بار برای آن اقدام کرده و توان خود را به نمایش بگذارد، متوقف می‌شد. در نتیجه خمینی می‌توانست آن را تنها زاییده‌ی جنگ ایران و عراق معرفی نماید.


[[قیام ۳۰ تیر|بیشتر بخوانید...]]
به همین دلیل مجاهدین با پذیرش ریسک بسیار، به محض آن‌که زمزمه‌‌ی پذیرش آتش‌بس را شنیدند، پیش از به تصویب رسیدن آن، در حالی که هنوز آماده‌سازی‌های خود را انجام نداده و تازه از عملیات پیشین بازگشته بودند، برای تسخیر تهران اقدام کردند. این بدان معنا بود که می‌بایست عملیاتی را که گویا قرار بود در مهرماه صورت پذیرد، بسیار زودتر از موعد و بدون آمادگی‌ها و شناسایی‌های و برنامه‌ریزی‌‌های معمول نظامی، در مرداد ماه اجرایی کنند.
 
در این عملیات نقش زنان مجاهدین بسیار برجسته بود. برخی از آن‌ها در صحنه‌هایی که توسط سران سپاه گزارش شده، به تنهایی با انبوهی از نیروهای مسلح رژیم ایران مقابله می‌کردند. مجاهدین خلق در عملیات فروغ جاویدان ۱۵۰ کیلومتر، یعنی تا ۱۰ کیلومتری کرمانشاه پیشروی کردند. آنها در گردنه‌ی چهارزبر متوقف شدند.
 
[[عملیات فروغ جاویدان|بیشتر بخوانید...]]


  <div>
  <div>

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۶

مطلب برگزیده
عملیات فروغ جاویدان
عملیات فروغ جاویدان

عملیات فروغ جاویدان، عملیات بزرگ مجاهدین خلق بود که در تاریخ سوم مرداد ۱۳۶۷ آغاز شد و ۴ روز بعد، در هفتم مرداد به پایان رسید. این عملیات از طرف جمهوری اسلامی «مرصاد» نامیده می‌شود. در این عملیات ارتش آزادی‌بخش ملی ایران (شامل تمامی کادرهای سازمان مجاهدین خلق ایران) با هدف فتح تهران وارد ایران شد و توانست تا عمق ۱۵۰ کیلومتری خاک ایران پیشروی کند. در عملیات فروغ جاویدان ۱۳۰۴ تن از مجاهدین خلق و ۵۵ هزار نفر از نیروهای سپاه و بسیج کشته شدند. تصاویر نشان می‌دهد برخی از مردم در مسیر با انگیزه سرنگونی رژیم ایران به مجاهدین خلق پیوستند. عملیات فروغ جاویدان از ماه‌ها قبل طراحی شده بود اما قرار نبود در چنین تاریخی انجام شود. چند ماه پیش از آن، مجاهدین در عملیات چلچراغ شهر مهران را تسخیر کرده بودند. در این عملیات دو لشکر کامل و یک تیپ بزرگ جمهوری اسلامی متلاشی شد و مجاهدین خلق از نیروهای نظامی تحت امر خمینی ۲ میلیارد دلار غنیمت گرفتند. شعار مجاهدین این بود: امروز مهران! فردا تهران!

این عملیات زنگ خطر سرنگونی برای خمینی بود و بسیاری از تحلیل‌گران معتقد بودند که مجاهدین خلق در گام بعدی به تهران خواهند رسید.

به همین دلیل خمینی که پیش از آن، گفته‌ بود تا «فتح قدس» دست از جنگ نخواهد کشید، به ناگهان اعلام کرد که قصد آتش بس دارد. آتش بس منجر به بسته شدن مرزها به لحاظ قوانین بین‌المللی می‌شد و مجاهدین دیگر نمی‌توانستند برای عملیات بعدی به قصد فتح تهران خود را آماده کنند. از سویی با پذیرش آتش بس، ارتش مجاهدین چشم‌انداز عملیات سرنگونی را از دست می‌داد و پیش از آن که حتی یک‌بار برای آن اقدام کرده و توان خود را به نمایش بگذارد، متوقف می‌شد. در نتیجه خمینی می‌توانست آن را تنها زاییده‌ی جنگ ایران و عراق معرفی نماید.

به همین دلیل مجاهدین با پذیرش ریسک بسیار، به محض آن‌که زمزمه‌‌ی پذیرش آتش‌بس را شنیدند، پیش از به تصویب رسیدن آن، در حالی که هنوز آماده‌سازی‌های خود را انجام نداده و تازه از عملیات پیشین بازگشته بودند، برای تسخیر تهران اقدام کردند. این بدان معنا بود که می‌بایست عملیاتی را که گویا قرار بود در مهرماه صورت پذیرد، بسیار زودتر از موعد و بدون آمادگی‌ها و شناسایی‌های و برنامه‌ریزی‌‌های معمول نظامی، در مرداد ماه اجرایی کنند.

در این عملیات نقش زنان مجاهدین بسیار برجسته بود. برخی از آن‌ها در صحنه‌هایی که توسط سران سپاه گزارش شده، به تنهایی با انبوهی از نیروهای مسلح رژیم ایران مقابله می‌کردند. مجاهدین خلق در عملیات فروغ جاویدان ۱۵۰ کیلومتر، یعنی تا ۱۰ کیلومتری کرمانشاه پیشروی کردند. آنها در گردنه‌ی چهارزبر متوقف شدند.

بیشتر بخوانید...