صفحه تمرین ۶ مصطفی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۲۸۰ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۲۸۰ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۱ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
# آورام هرشکو (Avram Hershko)
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام = آفرام هرسکو
| نام اصلی = آفرام هرسکو
| نام به انگلیسی = Avram Hershko
| تاریخ تولد = ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷
| محل تولد = کارکاگ، مجارستان
| تابعیت = اسرائیلی
| حوزه فعالیت = بیوشیمی
| دانشگاه = دانشگاه عبری اورشلیم
| محل فعالیت = تکنینون – مؤسسه فناوری اسرائیل
| شناخته‌شده برای = کشف سامانهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین
| جایزه نوبل = جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
| همکاران علمی = [[آرون سیخانوور]]، [[اروین روز]]
}}


## جعبه اطلاعات دانشمند
<!-- تصویر پیشنهادی: پرترهٔ رسمی آفرام هرسکو از Technion یا Avram_Hershko.jpg


| عنوان                      | اطلاعات                                                                        |
<!-- تصویر دوم پیشنهادی: آفرام هرسکو هنگام دریافت جایزه نوبل یا مراسم مرتبط با جایزه نوبل -->
| -------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------ |
| **نام کامل**              | Avram Hershko                                                                  |
| **نام فارسی**              | آورام هرشکو                                                                    |
| **تاریخ تولد**            | ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷                                                                |
| **محل تولد**              | کارچگ، مجارستان                                                                |
| **ملیت**                  | اسرائیلی                                                                      |
| **رشته علمی**              | بیوشیمی                                                                        |
| **حوزه تخصصی**            | زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، تخریب پروتئین                                      |
| **تحصیلات**                | پزشکی و بیوشیمی، دانشگاه عبری اورشلیم                                          |
| **مدرک پزشکی**            | M.D.                                                                          |
| **مدرک دکترا**            | Ph.D.                                                                          |
| **دانشگاه محل فعالیت**    | Technion – Israel Institute of Technology                                      |
| **مهم‌ترین دستاورد**      | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین                                        |
| **جایزه نوبل**            | نوبل شیمی ۲۰۰۴                                                                |
| **هم‌دریافت‌کنندگان نوبل** | Aaron Ciechanover و Irwin Rose                                                |
| **عضویت‌های علمی**        | Israel Academy of Sciences and Humanities؛ National Academy of Sciences آمریکا |


### 📷 تصویر اصلی دانشمند
<!-- تصویر سوم پیشنهادی: نمودار یا تصویر علمی سامانهٔ یوبیکویتین ـ پروتئازوم، با بررسی وضعیت حقوقی تصویر پیش از بارگذاری -->


**[محل درج تصویر آورام هرشکو]**
'''آفرام هرسکو''' (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه [[آرون سیخانوور]] و [[اروین روز]] در سال ۲۰۰۴ [[جایزه نوبل شیمی]] را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.<ref name="Nobel2004">The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.</ref>


**زیرنویس تصویر:** آورام هرشکو، بیوشیمی‌دان اسرائیلی و برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴.
پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک [[یوبیکویتین]] به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در [[پروتئازوم]] علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم [[دی‌ان‌ای]] و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.<ref name="NobelAdvanced">The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.</ref>


---
== زندگی و خانواده ==


# مقدمه
آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref name="HungarianAcademy">Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.</ref>


**آورام هرشکو** (Avram Hershko) بیوشیمی‌دان برجسته اسرائیلی و یکی از پیشگامان مطالعه سازوکار تخریب پروتئین در سلول است.
پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در [[بیوشیمی]] منتهی شد.


او در سال ۲۰۰۴، به همراه **آرون چیخانور** و **اروین روز**، جایزه نوبل شیمی را برای کشف «تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین» دریافت کرد.
== تحصیلات ==


کشف آنان نشان داد که سلول چگونه پروتئین‌هایی را که باید حذف شوند، به‌صورت انتخابی شناسایی و برای تخریب علامت‌گذاری می‌کند.
هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از [[دانشگاه عبری اورشلیم]] دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.<ref name="TechnionBio">Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


این کشف یکی از دستاوردهای مهم در زیست‌شناسی سلولی و مولکولی به شمار می‌رود.
او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.<ref name="HershkoScience">Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.</ref>


---
== فعالیت علمی ==


# زندگی و سال‌های نخست
پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.<ref name="TechnionBio" />


آورام هرشکو در **۳۱ دسامبر ۱۹۳۷** در شهر **کارچگ** در مجارستان متولد شد.
هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.<ref name="Gairdner">Avram Hershko، Gairdner Foundation.</ref>


او در سال ۱۹۵۰، در سن ۱۲ سالگی، همراه خانواده خود به اسرائیل مهاجرت کرد و در اورشلیم ساکن شد.
== پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین ==


دوران کودکی و نوجوانی او در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم سپری شد و بعدها مسیر زندگی او به سمت پزشکی و پژوهش‌های زیست‌پزشکی هدایت شد.
یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.<ref name="NobelPresentation">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.</ref>


---
هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.<ref name="NobelAdvanced" />


# تحصیلات
در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.<ref name="NobelAdvanced" />


هرشکو تحصیلات پزشکی خود را در **دانشگاه عبری اورشلیم و دانشکده پزشکی حداسا** دنبال کرد.
== کشف سامانهٔ یوبیکویتین ==


او در سال ۱۹۶۵ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد و در سال ۱۹۶۹ موفق به دریافت دکترای بیوشیمی شد.
یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.<ref name="NobelUbiquitin">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.</ref>


در دوران تحصیل، علاقه او به علوم پایه و سازوکارهای سلولی افزایش یافت و سرانجام پژوهش علمی را به‌عنوان مسیر اصلی حرفه‌ای خود انتخاب کرد.
در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.<ref name="NobelAdvanced" />


---
این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.


# دوره پژوهشی در آمریکا
== همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز ==


هرشکو برای ادامه فعالیت علمی به **University of California, San Francisco** رفت و در آزمایشگاه **Gordon Tomkins** به پژوهش پرداخت.
[[آرون سیخانوور]] در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه [[اروین روز]] در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.<ref name="LindauCV">Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.</ref>


این دوره نقش مهمی در شکل‌گیری مسیر پژوهشی آینده او داشت.
این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.


پس از پایان این دوره، هرشکو به اسرائیل بازگشت و فعالیت دانشگاهی خود را در **Technion – Israel Institute of Technology** آغاز کرد.
== سازوکار آنزیمی سامانه ==


---
یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.<ref name="E1E2E3">Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.</ref>


# فعالیت علمی در Technion
اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.


هرشکو در دانشکده پزشکی Technion فعالیت پژوهشی خود را در زمینه بیوشیمی ادامه داد.
== نقش در چرخهٔ سلولی ==


یکی از پرسش‌های اساسی مورد توجه او این بود که سلول چگونه پروتئین‌هایی را که دیگر به آنها نیاز ندارد، شناسایی و حذف می‌کند.
پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم [[چرخهٔ سلولی]] نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.<ref name="HershkoNobelLecture">Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.</ref>


در آن زمان دانشمندان اطلاعات زیادی درباره ساخت پروتئین‌ها داشتند، اما سازوکار دقیق تخریب انتخابی پروتئین‌ها هنوز به‌خوبی شناخته نشده بود.
هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.<ref name="TechnionResearch">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


هرشکو تصمیم گرفت این مسئله را به‌صورت تجربی بررسی کند.
== اهمیت پزشکی و زیستی ==


---
پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.<ref name="Ubiquitin1998">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.</ref>


### 📷 تصویر دوم
اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.<ref name="NobelAdvanced" />


**[محل درج تصویر آورام هرشکو در آزمایشگاه یا محیط دانشگاهی]**
اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.


**زیرنویس تصویر:** آورام هرشکو در دوران فعالیت علمی و پژوهشی خود.
== جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴ ==


---
در سال ۲۰۰۴، [[بنیاد نوبل|آکادمی سلطنتی علوم سوئد]] جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».<ref name="Nobel2004" />


# همکاری با آرون چیخانور
این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.<ref name="NobelPresentation" />


یکی از مهم‌ترین مراحل زندگی علمی هرشکو، همکاری او با **آرون چیخانور** بود.
هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.<ref name="HershkoNobelLecture" />


چیخانور به‌عنوان دانشجوی پژوهشی نزد هرشکو فعالیت می‌کرد و این همکاری علمی به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای تاریخ زیست‌شناسی مولکولی منجر شد.
== جوایز و افتخارات ==


هرشکو و چیخانور در همکاری با **اروین روز** تحقیقات خود درباره تخریب پروتئین را ادامه دادند.
هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:


نتیجه این تحقیقات، کشف سیستم یوبیکوئیتین بود.
* '''۱۹۸۷:''' جایزهٔ وایزمن.
* '''۱۹۹۴:''' جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ ولف در پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.<ref name="TechnionAwards">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


---
هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.<ref name="TechnionAwards" />


# کشف سیستم تخریب پروتئین
== فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل ==


پژوهش‌های هرشکو، چیخانور و روز نشان داد که تخریب پروتئین در سلول یک فرایند تصادفی نیست.
هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.<ref name="TechnionResearch" />


سلول ابتدا پروتئین موردنظر را شناسایی می‌کند و سپس آن را برای تخریب علامت‌گذاری می‌کند.
در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.<ref name="TechnionResearch" />


این علامت‌گذاری با استفاده از پروتئینی کوچک به نام **یوبیکوئیتین (Ubiquitin)** انجام می‌شود.
== آثار علمی ==


پروتئین علامت‌گذاری‌شده سپس به ساختاری به نام **پروتئازوم (Proteasome)** منتقل می‌شود و در آنجا تخریب می‌گردد.
از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


---
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins'''، ۱۹۸۶، ''Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology''، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.<ref name="HershkoCiechanover1986">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.</ref>


### 📷 تصویر علمی
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system for protein degradation'''، ۱۹۹۲، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.<ref name="HershkoCiechanover1992">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.</ref>


**[محل درج تصویر نمودار سیستم Ubiquitin–Proteasome]**
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system'''، ۱۹۹۸، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.<ref name="Ubiquitin1998" />


**زیرنویس تصویر:** سازوکار علامت‌گذاری پروتئین توسط یوبیکوئیتین و تخریب آن در پروتئازوم.
* Hershko, A.، '''The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle'''، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.<ref name="HershkoNobelLecture" />


---
== دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها ==


# یوبیکوئیتین چیست؟
اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.<ref name="NobelAdvanced" />


یوبیکوئیتین پروتئینی کوچک است که می‌تواند به پروتئین‌های دیگر متصل شود.
گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.<ref name="Ubiquitin1998" />


هنگامی که سلول بخواهد یک پروتئین را برای تخریب علامت‌گذاری کند، مولکول‌های یوبیکوئیتین به آن متصل می‌شوند.
از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.


این علامت به سیستم تخریب سلول اعلام می‌کند که پروتئین موردنظر باید شناسایی و تخریب شود.
== گاه‌شمار ==


به این ترتیب، یوبیکوئیتین را می‌توان یکی از مهم‌ترین «برچسب‌های مولکولی» در سلول دانست.
* '''۱۹۳۷:''' تولد در کارکاگ، مجارستان.
* '''۱۹۵۰:''' مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
* '''۱۹۶۵:''' دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۵–۱۹۶۷:''' خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
* '''۱۹۶۹:''' دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۹–۱۹۷۲:''' انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
* '''۱۹۷۰ها:''' آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
* '''۱۹۷۸:''' انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
* '''اوایل دههٔ ۱۹۸۰:''' شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
* '''۱۹۹۴:''' دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
* '''۸ دسامبر ۲۰۰۴:''' ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
* '''پس از ۲۰۰۴:''' ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.


---
== تصاویر پیشنهادی ==


# اهمیت کشف
<!--
تصویر ۱: پرترهٔ آفرام هرسکو
منبع پیشنهادی: Technion – Israel Institute of Technology
پیش از بارگذاری، وضعیت حق نشر و مجوز تصویر بررسی شود.


کشف سیستم یوبیکوئیتین نشان داد که تخریب پروتئین بخشی مهم از تنظیم فعالیت سلول است.
تصویر ۲: تصویر آفرام هرسکو در ارتباط با جایزهٔ نوبل
منبع پیشنهادی: NobelPrize.org / Nobel Foundation
پیش از استفاده، وضعیت حق نشر بررسی شود.


این سیستم در فرایندهای مختلفی نقش دارد، از جمله:
تصویر ۳: تصویر یا نمودار سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم
منبع پیشنهادی: منابع علمی یا آرشیوهای دارای مجوز مناسب.
-->


* کنترل چرخه سلولی
== منابع ==
* تقسیم سلولی
* ترمیم DNA
* تنظیم فعالیت پروتئین‌ها
* کنترل کیفیت پروتئین‌ها
* پاسخ ایمنی
* پیام‌رسانی سلولی


به همین دلیل، کشف هرشکو و همکارانش تأثیری بسیار گسترده بر زیست‌شناسی مدرن گذاشت.
<references />
 
---
 
# ارتباط با چرخه سلولی
 
یکی از حوزه‌های مهم پژوهشی هرشکو، نقش سیستم یوبیکوئیتین در **چرخه تقسیم سلولی** بود.
 
برای اینکه یک سلول بتواند به‌درستی تقسیم شود، برخی پروتئین‌های تنظیم‌کننده باید در زمان مناسب از بین بروند.
 
اگر این پروتئین‌ها بیش از اندازه باقی بمانند، نظم چرخه سلولی مختل می‌شود.
 
سیستم یوبیکوئیتین به سلول اجازه می‌دهد این پروتئین‌ها را در زمان مناسب تخریب کند.
 
---
 
### 📷 تصویر علمی دوم
 
**[محل درج تصویر چرخه سلولی و نقش یوبیکوئیتین]**
 
**زیرنویس تصویر:** نقش تخریب کنترل‌شده پروتئین‌ها در تنظیم چرخه تقسیم سلولی.
 
---
 
# اهمیت پزشکی
 
اختلال در سیستم تخریب پروتئین می‌تواند موجب اختلال در عملکرد طبیعی سلول شود.
 
پژوهش‌های بعدی نشان دادند که سیستم یوبیکوئیتین با بیماری‌های مختلف، از جمله برخی انواع سرطان، ارتباط دارد.
 
شناخت این مسیر همچنین به توسعه داروهایی منجر شد که اجزای سیستم تخریب پروتئین، به‌ویژه پروتئازوم، را هدف قرار می‌دهند.
 
بنابراین کشف هرشکو و همکارانش نمونه‌ای برجسته از تبدیل یک پژوهش بنیادی به دانشی با اهمیت پزشکی است.
 
---
 
# جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
 
در سال **۲۰۰۴**، جایزه نوبل شیمی به‌طور مشترک به:
 
* **Avram Hershko**
* **Aaron Ciechanover**
* **Irwin Rose**
 
اعطا شد.
 
علت رسمی دریافت جایزه:
 
**«برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین»**
 
اعلام شد.
 
---
 
### 📷 تصویر سوم
 
**[محل درج تصویر سه برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴]**
 
**زیرنویس تصویر:** آورام هرشکو، آرون چیخانور و اروین روز، دریافت‌کنندگان مشترک جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴.
 
---
 
# سخنرانی نوبل
 
هرشکو در دسامبر ۲۰۰۴ سخنرانی نوبل خود را در دانشگاه استکهلم ارائه کرد.
 
موضوع سخنرانی او درباره سیستم یوبیکوئیتین برای تخریب پروتئین و نقش آن در کنترل چرخه تقسیم سلولی بود.
 
این سخنرانی خلاصه‌ای از مسیر پژوهشی او و اهمیت کشف سیستم یوبیکوئیتین بود.
 
---
 
# جوایز و افتخارات
 
آورام هرشکو در طول فعالیت علمی خود جوایز متعددی دریافت کرده است.
 
از مهم‌ترین افتخارات او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
* Israel Prize
* Canada Gairdner International Award
* Albert Lasker Award for Basic Medical Research
* Wolf Prize in Medicine
* Louisa Gross Horwitz Prize
* Nobel Prize in Chemistry
 
مهم‌ترین افتخار علمی او دریافت **جایزه نوبل شیمی در سال ۲۰۰۴** بود.
 
---
 
# فعالیت‌های علمی پس از دریافت نوبل
 
هرشکو پس از دریافت جایزه نوبل به فعالیت علمی خود در Technion ادامه داد.
 
پژوهش‌های او همچنان به سیستم یوبیکوئیتین، تخریب پروتئین و نقش این فرایند در کنترل فعالیت سلول مربوط بوده است.
 
او همچنین در آموزش دانشجویان و تربیت پژوهشگران جوان مشارکت داشته است.
 
---
 
### 📷 تصویر چهارم
 
**[محل درج تصویر جدیدتر آورام هرشکو]**
 
**زیرنویس تصویر:** آورام هرشکو در سال‌های فعالیت علمی خود پس از دریافت جایزه نوبل.
 
---
 
# فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی
 
فعالیت شناخته‌شده و مستند آورام هرشکو عمدتاً در حوزه علمی و دانشگاهی بوده است.
 
در منابع معتبر علمی و زندگینامه‌ای، اطلاعات کافی برای نسبت دادن یک وابستگی سیاسی حزبی مشخص به او وجود ندارد.
 
بنابراین در این مقاله از نسبت دادن دیدگاه سیاسی بدون منبع معتبر خودداری می‌شود.
 
---
 
# مواضع درباره ایران
 
در منابع معتبر علمی و زندگینامه‌ای بررسی‌شده، سند قابل اتکایی درباره یک موضع‌گیری عمومی و مشخص آورام هرشکو درباره ایران یا تحولات سیاسی ایران یافت نشد.
 
بنابراین نمی‌توان بدون ارائه منبع معتبر، موضع مشخصی درباره ایران را به او نسبت داد.
 
---
 
# ارتباط با مقاومت ایران
 
در منابع معتبر بررسی‌شده، مدرک قابل اتکایی درباره ارتباط سازمانی یا فعالیت مشخص آورام هرشکو با **مقاومت ایران** یافت نشد.
 
بنابراین در این مقاله چنین ارتباطی به او نسبت داده نمی‌شود.
 
---
 
# زندگی شخصی
 
اطلاعات عمومی معتبر درباره زندگی شخصی آورام هرشکو نسبت به فعالیت علمی او محدود است.
 
بخش عمده منابع معتبر درباره او به فعالیت‌های پژوهشی، دانشگاهی و کشف سیستم یوبیکوئیتین اختصاص دارد.
 
---
 
# گاهشمار زندگی و فعالیت علمی
 
| سال                | رویداد                                        |
| ------------------ | ---------------------------------------------- |
| **۱۹۳۷**          | تولد در کارچگ، مجارستان                        |
| **۱۹۵۰**          | مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده                |
| **۱۹۶۵**          | دریافت مدرک پزشکی                              |
| **۱۹۶۹**          | دریافت Ph.D.                                  |
| **۱۹۶۹–۱۹۷۲**      | فعالیت پژوهشی در آمریکا                        |
| **دهه ۱۹۷۰**      | آغاز پژوهش‌های مهم درباره تخریب پروتئین        |
| **دهه ۱۹۷۰**      | همکاری علمی با آرون چیخانور                    |
| **اوایل دهه ۱۹۸۰** | کشف سیستم تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین  |
| **۱۹۹۴**          | دریافت Israel Prize                            |
| **۱۹۹۹**          | دریافت Gairdner Award                          |
| **۲۰۰۰**          | دریافت Lasker Award                            |
| **۲۰۰۱**          | دریافت Wolf Prize و Louisa Gross Horwitz Prize |
| **۲۰۰۴**          | دریافت جایزه نوبل شیمی                        |
| **دسامبر ۲۰۰۴**    | ارائه سخنرانی نوبل                            |
| **پس از ۲۰۰۴**    | ادامه فعالیت پژوهشی و دانشگاهی                |
 
---
 
# میراث علمی
 
مهم‌ترین میراث علمی آورام هرشکو، کشف سازوکاری است که نشان داد سلول چگونه پروتئین‌های خود را **شناسایی، علامت‌گذاری و تخریب** می‌کند.
 
این کشف درک دانشمندان از تنظیم فعالیت سلولی را تغییر داد.
 
امروزه سیستم یوبیکوئیتین یکی از مفاهیم بنیادی زیست‌شناسی سلولی محسوب می‌شود و ارتباط آن با چرخه سلولی، ترمیم DNA، کنترل کیفیت پروتئین‌ها و بیماری‌ها همچنان موضوع پژوهش‌های گسترده است.
 
---
 
# جمع‌بندی
 
آورام هرشکو یکی از دانشمندانی است که یک پرسش بنیادی درباره سرنوشت پروتئین‌ها را به یکی از کشفیات مهم زیست‌شناسی سلولی تبدیل کرد.
 
او همراه با آرون چیخانور و اروین روز نشان داد که سلول پروتئین‌های خود را به‌صورت تصادفی از بین نمی‌برد، بلکه آنها را با استفاده از **یوبیکوئیتین** علامت‌گذاری کرده و برای تخریب به پروتئازوم می‌فرستد.
 
این کشف در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را برای آنان به همراه داشت.
 
میراث اصلی هرشکو این است که نشان داد **حذف دقیق و کنترل‌شده پروتئین‌ها، به اندازه ساخت آنها برای ادامه حیات و عملکرد صحیح سلول اهمیت دارد.**
 
---
 
# منابع
 
1. Nobel Prize – The Nobel Prize in Chemistry 2004
2. Nobel Prize – Avram Hershko: Facts
3. Nobel Prize – Avram Hershko Interview
4. Nobel Prize – Avram Hershko Nobel Lecture
5. Nobel Prize – Presentation Speech, Chemistry 2004
6. Technion – Israel Institute of Technology – Avram Hershko
7. Nobel Prize – Advanced Information: Chemistry 2004

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۴

آفرام هرسکو
متولد۳۱ دسامبر ۱۹۳۷


آفرام هرسکو (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه آرون سیخانوور و اروین روز در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.[۱]

پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک یوبیکویتین به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در پروتئازوم علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم دی‌ان‌ای و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.[۲]

زندگی و خانواده

آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.[۳]

پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در بیوشیمی منتهی شد.

تحصیلات

هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از دانشگاه عبری اورشلیم دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.[۴]

او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.[۵]

فعالیت علمی

پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.[۴]

هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.[۶]

پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین

یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.[۷]

هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.[۲]

در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.[۲]

کشف سامانهٔ یوبیکویتین

یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.[۸]

در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.[۲]

این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.

همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز

آرون سیخانوور در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.[۹]

این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.

سازوکار آنزیمی سامانه

یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.[۱۰]

اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.

نقش در چرخهٔ سلولی

پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم چرخهٔ سلولی نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.[۱۱]

هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.[۱۲]

اهمیت پزشکی و زیستی

پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.[۱۳]

اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.[۲]

اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴

در سال ۲۰۰۴، آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».[۱]

این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.[۷]

هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.[۱۱]

جوایز و افتخارات

هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:

  • ۱۹۸۷: جایزهٔ وایزمن.
  • ۱۹۹۴: جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ ولف در پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.[۱۴]

هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.[۱۴]

فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل

هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.[۱۲]

در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.[۱۲]

آثار علمی

از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، ۱۹۸۶، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.[۱۵]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، ۱۹۹۲، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.[۱۶]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system، ۱۹۹۸، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.[۱۳]
  • Hershko, A.، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.[۱۱]

دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها

اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.[۲]

گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.[۱۳]

از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.

گاه‌شمار

  • ۱۹۳۷: تولد در کارکاگ، مجارستان.
  • ۱۹۵۰: مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
  • ۱۹۶۵: دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۵–۱۹۶۷: خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
  • ۱۹۶۹: دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۹–۱۹۷۲: انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
  • ۱۹۷۰ها: آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
  • ۱۹۷۸: انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
  • اوایل دههٔ ۱۹۸۰: شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
  • ۱۹۹۴: دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
  • ۸ دسامبر ۲۰۰۴: ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
  • پس از ۲۰۰۴: ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.

تصاویر پیشنهادی

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.
  3. ↑ Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.
  5. ↑ Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.
  6. ↑ Avram Hershko، Gairdner Foundation.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.
  8. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.
  9. ↑ Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.
  10. ↑ Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.
  14. ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  15. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.
  16. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=صفحه_تمرین_۶_مصطفی&oldid=92170»