صفحه تمرین ۶ مصطفی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۲۸۰ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۲۸۰ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
# آورام هرشکو (Avram Hershko)
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام = آفرام هرسکو
| نام اصلی = آفرام هرسکو
| نام به انگلیسی = Avram Hershko
| تاریخ تولد = ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷
| محل تولد = کارکاگ، مجارستان
| تابعیت = اسرائیلی
| حوزه فعالیت = بیوشیمی
| دانشگاه = دانشگاه عبری اورشلیم
| محل فعالیت = تکنینون – مؤسسه فناوری اسرائیل
| شناخته‌شده برای = کشف سامانهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین
| جایزه نوبل = جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
| همکاران علمی = [[آرون سیخانوور]]، [[اروین روز]]
}}


## جعبه اطلاعات دانشمند
<!-- تصویر پیشنهادی: پرترهٔ رسمی آفرام هرسکو از Technion یا Avram_Hershko.jpg


| عنوان                      | اطلاعات                                                                |
<!-- تصویر دوم پیشنهادی: آفرام هرسکو هنگام دریافت جایزه نوبل یا مراسم مرتبط با جایزه نوبل -->
| -------------------------- | ----------------------------------------------------------------------- |
| **نام کامل**              | Avram Hershko                                                          |
| **نام فارسی**              | آورام هرشکو                                                            |
| **تاریخ تولد**            | ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷                                                          |
| **محل تولد**              | کارچگ، مجارستان                                                        |
| **ملیت**                  | اسرائیلی                                                                |
| **رشته علمی**              | بیوشیمی                                                                |
| **حوزه تخصصی**            | زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، تخریب پروتئین                              |
| **تحصیلات**                | پزشکی و بیوشیمی، دانشگاه عبری اورشلیم                                  |
| **مدرک پزشکی**            | M.D.                                                                    |
| **مدرک دکترا**            | Ph.D.                                                                  |
| **مؤسسه علمی اصلی**        | Technion – Israel Institute of Technology                              |
| **مهم‌ترین دستاورد**      | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین                                  |
| **جایزه نوبل**            | نوبل شیمی ۲۰۰۴                                                          |
| **هم‌دریافت‌کنندگان نوبل** | Aaron Ciechanover و Irwin Rose                                          |
| **عضویت‌های علمی**        | Israel Academy of Sciences and Humanities؛ National Academy of Sciences |


**تصویر**                  Avram_Hershko.jpg
<!-- تصویر سوم پیشنهادی: نمودار یا تصویر علمی سامانهٔ یوبیکویتین ـ پروتئازوم، با بررسی وضعیت حقوقی تصویر پیش از بارگذاری -->


**عنوان تصویر:** آورام هرشکو، برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴.
'''آفرام هرسکو''' (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه [[آرون سیخانوور]] و [[اروین روز]] در سال ۲۰۰۴ [[جایزه نوبل شیمی]] را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.<ref name="Nobel2004">The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.</ref>


---
پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک [[یوبیکویتین]] به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در [[پروتئازوم]] علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم [[دی‌ان‌ای]] و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.<ref name="NobelAdvanced">The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.</ref>


# مقدمه
== زندگی و خانواده ==


**آورام هرشکو** (Avram Hershko) بیوشیمی‌دان برجسته اسرائیلی و یکی از دانشمندان مهم در زمینه مطالعه سازوکار تخریب پروتئین در سلول است.
آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref name="HungarianAcademy">Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.</ref>


او در سال ۲۰۰۴، به همراه **آرون چیخانور** و **اروین روز**، جایزه نوبل شیمی را برای کشف «تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین» دریافت کرد.
پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در [[بیوشیمی]] منتهی شد.


این کشف نشان داد که سلول چگونه پروتئین‌هایی را که دیگر به آنها نیاز ندارد، آسیب دیده‌اند یا باید از چرخه سلولی حذف شوند، به‌صورت انتخابی شناسایی و تخریب می‌کند.
== تحصیلات ==


سیستم یوبیکوئیتین امروزه یکی از سازوکارهای اساسی تنظیم عملکرد سلول محسوب می‌شود.
هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از [[دانشگاه عبری اورشلیم]] دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.<ref name="TechnionBio">Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


---
او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.<ref name="HershkoScience">Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.</ref>


# زندگی و سال‌های نخست
== فعالیت علمی ==


آورام هرشکو در **۳۱ دسامبر ۱۹۳۷** در شهر **کارچگ (Karcag)** در مجارستان متولد شد.
پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.<ref name="TechnionBio" />


او در سال ۱۹۵۰، همراه خانواده خود به اسرائیل مهاجرت کرد و در اورشلیم زندگی خود را ادامه داد.
هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.<ref name="Gairdner">Avram Hershko، Gairdner Foundation.</ref>


خانواده او اهمیت زیادی برای آموزش و تحصیل قائل بودند. Technion نیز در شرح زندگی علمی او اشاره می‌کند که والدین هرشکو با وجود امکانات محدود، تحصیل فرزندان خود را در اولویت قرار می‌دادند.
== پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین ==


---
یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.<ref name="NobelPresentation">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.</ref>


# تحصیلات
هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.<ref name="NobelAdvanced" />


هرشکو تحصیلات پزشکی خود را در **دانشگاه عبری اورشلیم و دانشکده پزشکی حداسا** دنبال کرد.
در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.<ref name="NobelAdvanced" />


او در سال ۱۹۶۹، پس از پایان تحصیلات پزشکی و دکترا، مسیر حرفه‌ای خود را به سمت پژوهش علمی و بیوشیمی هدایت کرد.
== کشف سامانهٔ یوبیکویتین ==


در دوران تحصیل پزشکی، درس‌های علوم پایه و به‌ویژه بیوشیمی توجه او را به خود جلب کردند. همچنین یک دوره پژوهشی یک‌ساله میان مطالعات پیش‌بالینی و بالینی، علاقه او را به پژوهش بنیادی تقویت کرد.
یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.<ref name="NobelUbiquitin">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.</ref>


---
در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.<ref name="NobelAdvanced" />


# آغاز فعالیت علمی در Technion
این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.


هرشکو در سال ۱۹۶۹ به Technion پیوست و در شکل‌گیری **دانشکده پزشکی جدید Technion** مشارکت داشت.
== همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز ==


او به‌عنوان نخستین رئیس بخش بیوشیمی این دانشکده فعالیت کرد و آزمایشگاه پژوهشی خود را ایجاد نمود.
[[آرون سیخانوور]] در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه [[اروین روز]] در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.<ref name="LindauCV">Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.</ref>


در آن زمان بیشتر توجه دانشمندان به چگونگی ساخت پروتئین‌ها معطوف بود، در حالی که سازوکار تخریب انتخابی پروتئین‌ها هنوز به‌خوبی شناخته نشده بود.
این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.


هرشکو اهمیت این مسئله را تشخیص داد و پژوهش‌های خود را بر شناخت فرایند تخریب پروتئین در سلول متمرکز کرد.
== سازوکار آنزیمی سامانه ==


---
یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.<ref name="E1E2E3">Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.</ref>


**تصویر**
اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.


**عنوان تصویر:** آورام هرشکو در محیط پژوهشی و دانشگاهی Technion.
== نقش در چرخهٔ سلولی ==


---
پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم [[چرخهٔ سلولی]] نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.<ref name="HershkoNobelLecture">Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.</ref>


# همکاری با آرون چیخانور
هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.<ref name="TechnionResearch">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


یکی از مهم‌ترین مراحل فعالیت علمی هرشکو، همکاری او با **آرون چیخانور** بود.
== اهمیت پزشکی و زیستی ==


چیخانور به‌عنوان دانشجوی پژوهشی نزد هرشکو فعالیت می‌کرد. همکاری میان این دو دانشمند بعدها به یکی از مهم‌ترین کشفیات زیست‌شناسی مولکولی تبدیل شد.
پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.<ref name="Ubiquitin1998">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.</ref>


هرشکو و چیخانور همچنین با **اروین روز** در Fox Chase Cancer Center در فیلادلفیا همکاری کردند. پژوهش‌های مشترک آنها در اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل دهه ۱۹۸۰ به کشف سازوکار تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین انجامید.
اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.<ref name="NobelAdvanced" />


Technion نیز تأکید می‌کند که هرشکو، چیخانور و روز در اوایل دهه ۱۹۸۰ پژوهش‌های مهمی درباره تخریب وابسته به انرژی پروتئین‌های داخل سلول منتشر کردند.
اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.


---
== جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴ ==


# کشف سیستم یوبیکوئیتین
در سال ۲۰۰۴، [[بنیاد نوبل|آکادمی سلطنتی علوم سوئد]] جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».<ref name="Nobel2004" />


پژوهش‌های هرشکو، چیخانور و روز نشان داد که تخریب پروتئین در سلول یک فرایند تصادفی نیست.
این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.<ref name="NobelPresentation" />


آنها دریافتند که پروتئین‌های خاص ابتدا با یک مولکول کوچک به نام **یوبیکوئیتین (Ubiquitin)** علامت‌گذاری می‌شوند.
هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.<ref name="HershkoNobelLecture" />


این علامت به سلول اجازه می‌دهد پروتئین موردنظر را شناسایی کرده و آن را برای تخریب به **پروتئازوم (Proteasome)** هدایت کند.
== جوایز و افتخارات ==


بررسی‌های آنها در سال‌های ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۰ به شناسایی اجزای اصلی این سیستم و نقش یوبیکوئیتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها منجر شد.
هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:


---
* '''۱۹۸۷:''' جایزهٔ وایزمن.
* '''۱۹۹۴:''' جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ ولف در پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.<ref name="TechnionAwards">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


**تصویر**
هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.<ref name="TechnionAwards" />


**عنوان تصویر:** سازوکار سیستم یوبیکوئیتین ـ پروتئازوم در تخریب انتخابی پروتئین‌ها.
== فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل ==


---
هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.<ref name="TechnionResearch" />


# یوبیکوئیتین چیست؟
در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.<ref name="TechnionResearch" />


یوبیکوئیتین پروتئینی کوچک است که می‌تواند به پروتئین‌های دیگر متصل شود.
== آثار علمی ==


وقتی سلول تصمیم می‌گیرد پروتئینی را تخریب کند، یوبیکوئیتین به آن متصل می‌شود و آن را برای سیستم تخریب سلولی علامت‌گذاری می‌کند.
از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


این فرایند امکان می‌دهد سلول پروتئین‌های مشخصی را در زمان مناسب از بین ببرد.
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins'''، ۱۹۸۶، ''Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology''، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.<ref name="HershkoCiechanover1986">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.</ref>


به این ترتیب، سیستم یوبیکوئیتین نه‌تنها برای حذف پروتئین‌های آسیب‌دیده، بلکه برای **تنظیم فعالیت طبیعی سلول** نیز ضروری است.
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system for protein degradation'''، ۱۹۹۲، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.<ref name="HershkoCiechanover1992">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.</ref>


---
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system'''، ۱۹۹۸، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.<ref name="Ubiquitin1998" />


# اهمیت کشف برای زیست‌شناسی
* Hershko, A.، '''The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle'''، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.<ref name="HershkoNobelLecture" />


کشف سیستم یوبیکوئیتین درک دانشمندان از نحوه کنترل پروتئین‌ها در سلول را تغییر داد.
== دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها ==


این سیستم در فرایندهای مهمی مانند:
اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.<ref name="NobelAdvanced" />


* تقسیم سلولی
گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.<ref name="Ubiquitin1998" />
* کنترل چرخه سلولی
* ترمیم DNA
* کنترل کیفیت پروتئین‌های تازه ساخته‌شده
* پاسخ ایمنی
* تنظیم فعالیت بسیاری از پروتئین‌ها


نقش دارد.
از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.


به همین دلیل، کشف هرشکو و همکارانش تأثیری فراتر از بیوشیمی داشت و به یکی از پایه‌های مهم زیست‌شناسی مولکولی مدرن تبدیل شد.
== گاه‌شمار ==


---
* '''۱۹۳۷:''' تولد در کارکاگ، مجارستان.
* '''۱۹۵۰:''' مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
* '''۱۹۶۵:''' دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۵–۱۹۶۷:''' خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
* '''۱۹۶۹:''' دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۹–۱۹۷۲:''' انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
* '''۱۹۷۰ها:''' آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
* '''۱۹۷۸:''' انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
* '''اوایل دههٔ ۱۹۸۰:''' شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
* '''۱۹۹۴:''' دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
* '''۸ دسامبر ۲۰۰۴:''' ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
* '''پس از ۲۰۰۴:''' ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.


# نقش سیستم یوبیکوئیتین در چرخه سلولی
== تصاویر پیشنهادی ==


یکی از زمینه‌های مهم پژوهشی هرشکو، بررسی نقش تخریب پروتئین در **کنترل چرخه تقسیم سلولی** بود.
<!--
تصویر ۱: پرترهٔ آفرام هرسکو
منبع پیشنهادی: Technion – Israel Institute of Technology
پیش از بارگذاری، وضعیت حق نشر و مجوز تصویر بررسی شود.


برای تقسیم صحیح سلول، بعضی پروتئین‌ها باید در زمان مشخصی تخریب شوند.
تصویر ۲: تصویر آفرام هرسکو در ارتباط با جایزهٔ نوبل
منبع پیشنهادی: NobelPrize.org / Nobel Foundation
پیش از استفاده، وضعیت حق نشر بررسی شود.


اگر این پروتئین‌ها در زمان مناسب حذف نشوند، روند طبیعی چرخه سلولی می‌تواند مختل شود.
تصویر ۳: تصویر یا نمودار سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم
منبع پیشنهادی: منابع علمی یا آرشیوهای دارای مجوز مناسب.
-->


سخنرانی نوبل هرشکو در سال ۲۰۰۴ نیز به سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در کنترل چرخه تقسیم سلولی اختصاص داشت.
== منابع ==


---
<references />
 
**تصویر**
 
**عنوان تصویر:** نقش سیستم یوبیکوئیتین در کنترل چرخه تقسیم سلولی.
 
---
 
# اهمیت پزشکی
 
شناخت سیستم یوبیکوئیتین تنها یک دستاورد نظری نبود.
 
اختلال در فرایند تخریب کنترل‌شده پروتئین‌ها می‌تواند با بیماری‌های مختلف ارتباط داشته باشد.
 
این شناخت همچنین به توسعه داروهایی کمک کرد که مسیر پروتئازوم و سیستم تخریب پروتئین را هدف قرار می‌دهند.
 
به همین دلیل، کشف هرشکو و همکارانش نمونه‌ای مهم از تأثیر پژوهش بنیادی بر پزشکی مدرن است.
 
---
 
# جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
 
در سال **۲۰۰۴**، جایزه نوبل شیمی به‌طور مشترک به:
 
**Avram Hershko، Aaron Ciechanover و Irwin Rose**
 
اعطا شد.
 
علت رسمی دریافت جایزه چنین اعلام شد:
 
**«برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین»**.
 
این جایزه نخستین جایزه نوبل علمی بود که به دو پژوهشگر Technion، آورام هرشکو و آرون چیخانور، اعطا شد.
 
---
 
**تصویر**
 
**عنوان تصویر:** آورام هرشکو، آرون چیخانور و اروین روز، دریافت‌کنندگان جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴.
 
---
 
# سخنرانی نوبل
 
آورام هرشکو در **۸ دسامبر ۲۰۰۴** سخنرانی نوبل خود را ارائه کرد.
 
عنوان سخنرانی او:
 
**The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell Division Cycle**
 
بود.
 
در این سخنرانی، هرشکو تاریخچه کشف سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در کنترل چرخه سلولی را تشریح کرد.
 
---
 
# جوایز و افتخارات
 
آورام هرشکو در طول فعالیت علمی خود جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرده است.
 
از مهم‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
* **Israel Prize** – ۱۹۹۴
* **Gairdner International Award** – ۱۹۹۹
* **Albert Lasker Award for Basic Medical Research** – ۲۰۰۰
* **Wolf Prize in Medicine** – ۲۰۰۱
* **Louisa Gross Horwitz Prize** – ۲۰۰۱
* **Nobel Prize in Chemistry** – ۲۰۰۴
 
Technion همچنین او را از دانشمندان برجسته‌ای می‌داند که دستاورد پژوهشی آنان تأثیر جهانی داشته است.
 
---
 
# فعالیت علمی پس از دریافت نوبل
 
هرشکو پس از دریافت جایزه نوبل به فعالیت علمی خود در Technion ادامه داد.
 
پژوهش‌های او همچنان بر سیستم یوبیکوئیتین، تخریب پروتئین و نقش این فرایندها در تنظیم فعالیت سلول متمرکز بوده است.
 
او همچنین در آموزش و تربیت پژوهشگران نسل‌های بعدی نقش داشته است.
 
---
 
**تصویر**
 
**عنوان تصویر:** آورام هرشکو در سال‌های فعالیت علمی خود در Technion.
 
---
 
# ویژگی‌های علمی و روش پژوهش
 
هرشکو در توصیف فعالیت علمی خود بر **کنجکاوی، پشتکار و مشاهده دقیق** تأکید کرده است.
 
در گزارش رسمی Technion از او به‌عنوان پژوهشگری دقیق، کنجکاو و بسیار پیگیر یاد شده است.
 
او همچنین علاقه ویژه‌ای به انجام آزمایش‌های عملی در آزمایشگاه داشت و کار آزمایشگاهی را بخش مهمی از زندگی علمی خود می‌دانست.
 
---
 
# فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی
 
فعالیت شناخته‌شده و مستند آورام هرشکو عمدتاً در حوزه علمی و دانشگاهی بوده است.
 
در منابع معتبر علمی و زندگینامه‌ای، اطلاعات کافی برای نسبت دادن یک وابستگی سیاسی حزبی مشخص به او وجود ندارد.
 
بنابراین در این مقاله از نسبت دادن دیدگاه سیاسی بدون منبع معتبر خودداری می‌شود.
 
---
 
# مواضع درباره ایران
 
در منابع معتبر علمی و زندگینامه‌ای بررسی‌شده، سند قابل اتکایی درباره یک موضع‌گیری عمومی و مشخص آورام هرشکو درباره ایران یا تحولات سیاسی ایران یافت نشد.
 
بنابراین نمی‌توان بدون منبع معتبر، موضع مشخصی درباره ایران را به او نسبت داد.
 
---
 
# ارتباط با مقاومت ایران
 
در منابع معتبر بررسی‌شده، مدرک قابل اتکایی درباره ارتباط سازمانی یا فعالیت مشخص آورام هرشکو با **مقاومت ایران** یافت نشد.
 
بنابراین در این مقاله چنین ارتباطی به او نسبت داده نمی‌شود.
 
---
 
# زندگی شخصی
 
اطلاعات عمومی معتبر درباره زندگی شخصی آورام هرشکو در مقایسه با فعالیت علمی او محدود است.
 
بخش عمده منابع معتبر درباره او به زندگی علمی، پژوهش‌های بیوشیمیایی و فعالیت دانشگاهی اختصاص دارد.
 
---
 
# گاهشمار زندگی و فعالیت علمی
 
| سال                | رویداد                                                |
| ------------------ | ----------------------------------------------------- |
| **۱۹۳۷**          | تولد در کارچگ، مجارستان                              |
| **۱۹۵۰**          | مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده                      |
| **۱۹۶۹**          | دریافت M.D. و Ph.D. و آغاز مسیر حرفه‌ای پژوهش        |
| **۱۹۶۹**          | پیوستن به Technion و مشارکت در شکل‌گیری دانشکده پزشکی |
| **دهه ۱۹۷۰**      | آغاز پژوهش‌های مهم درباره تخریب پروتئین              |
| **۱۹۷۸**          | آغاز مطالعات کلیدی درباره تخریب وابسته به ATP        |
| **۱۹۸۰**          | شناسایی نقش یوبیکوئیتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها    |
| **اوایل دهه ۱۹۸۰** | تکمیل مدل سیستم تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین    |
| **۱۹۹۴**          | دریافت Israel Prize                                  |
| **۱۹۹۹**          | دریافت Gairdner Award                                |
| **۲۰۰۰**          | دریافت Lasker Award                                  |
| **۲۰۰۱**          | دریافت Wolf Prize و Louisa Gross Horwitz Prize        |
| **۲۰۰۴**          | دریافت جایزه نوبل شیمی                                |
| **۸ دسامبر ۲۰۰۴**  | ارائه سخنرانی نوبل                                    |
| **پس از ۲۰۰۴**    | ادامه فعالیت علمی و دانشگاهی در Technion              |
 
جزئیات تاریخی کشف سیستم یوبیکوئیتین در منابع رسمی نوبل نیز به‌صورت مرحله‌به‌مرحله ثبت شده است.
 
---
 
# میراث علمی
 
مهم‌ترین میراث علمی آورام هرشکو، کشف سازوکاری است که نشان داد سلول چگونه پروتئین‌های خود را **شناسایی، علامت‌گذاری و تخریب** می‌کند.
 
پیش از این کشف، توجه علمی بیشتر بر ساخت پروتئین‌ها متمرکز بود؛ اما پژوهش هرشکو، چیخانور و روز نشان داد که تخریب پروتئین نیز یک فرایند دقیق و تنظیم‌شده است.
 
امروزه سیستم یوبیکوئیتین یکی از مفاهیم بنیادی زیست‌شناسی سلولی است و در زمینه‌هایی مانند چرخه سلولی، ترمیم DNA، کنترل کیفیت پروتئین‌ها و ایمنی اهمیت دارد.
 
---
 
# جمع‌بندی
 
آورام هرشکو یکی از دانشمندانی است که یک پرسش بنیادی درباره سرنوشت پروتئین‌ها را به یکی از کشفیات مهم زیست‌شناسی سلولی تبدیل کرد.
 
او همراه با آرون چیخانور و اروین روز نشان داد که سلول پروتئین‌های خود را به‌صورت تصادفی از بین نمی‌برد، بلکه آنها را با استفاده از **یوبیکوئیتین** علامت‌گذاری کرده و برای تخریب به پروتئازوم می‌فرستد.
 
این کشف در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را برای آنان به همراه داشت.
 
میراث علمی هرشکو نشان می‌دهد که **تخریب کنترل‌شده پروتئین‌ها به اندازه ساخت آنها برای عملکرد صحیح سلول اهمیت دارد.**
 
---
 
# منابع
 
1. Nobel Prize – Avram Hershko, Nobel Prize in Chemistry 2004.
2. Nobel Prize – Advanced Information: The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis.
3. Technion – The History of the Technion.
4. Technion – Distinguished Professor Avram Hershko.
5. Technion – Scientific Excellence Cultivates the Future.
6. Nobel Prize – Avram Hershko, Nobel Lecture, December 8, 2004.

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۴

آفرام هرسکو
متولد۳۱ دسامبر ۱۹۳۷


آفرام هرسکو (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه آرون سیخانوور و اروین روز در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.[۱]

پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک یوبیکویتین به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در پروتئازوم علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم دی‌ان‌ای و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.[۲]

زندگی و خانواده

آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.[۳]

پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در بیوشیمی منتهی شد.

تحصیلات

هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از دانشگاه عبری اورشلیم دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.[۴]

او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.[۵]

فعالیت علمی

پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.[۴]

هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.[۶]

پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین

یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.[۷]

هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.[۲]

در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.[۲]

کشف سامانهٔ یوبیکویتین

یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.[۸]

در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.[۲]

این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.

همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز

آرون سیخانوور در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.[۹]

این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.

سازوکار آنزیمی سامانه

یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.[۱۰]

اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.

نقش در چرخهٔ سلولی

پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم چرخهٔ سلولی نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.[۱۱]

هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.[۱۲]

اهمیت پزشکی و زیستی

پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.[۱۳]

اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.[۲]

اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴

در سال ۲۰۰۴، آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».[۱]

این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.[۷]

هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.[۱۱]

جوایز و افتخارات

هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:

  • ۱۹۸۷: جایزهٔ وایزمن.
  • ۱۹۹۴: جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ ولف در پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.[۱۴]

هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.[۱۴]

فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل

هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.[۱۲]

در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.[۱۲]

آثار علمی

از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، ۱۹۸۶، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.[۱۵]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، ۱۹۹۲، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.[۱۶]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system، ۱۹۹۸، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.[۱۳]
  • Hershko, A.، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.[۱۱]

دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها

اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.[۲]

گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.[۱۳]

از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.

گاه‌شمار

  • ۱۹۳۷: تولد در کارکاگ، مجارستان.
  • ۱۹۵۰: مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
  • ۱۹۶۵: دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۵–۱۹۶۷: خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
  • ۱۹۶۹: دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۹–۱۹۷۲: انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
  • ۱۹۷۰ها: آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
  • ۱۹۷۸: انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
  • اوایل دههٔ ۱۹۸۰: شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
  • ۱۹۹۴: دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
  • ۸ دسامبر ۲۰۰۴: ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
  • پس از ۲۰۰۴: ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.

تصاویر پیشنهادی

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.
  3. ↑ Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.
  5. ↑ Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.
  6. ↑ Avram Hershko، Gairdner Foundation.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.
  8. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.
  9. ↑ Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.
  10. ↑ Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.
  14. ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  15. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.
  16. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=صفحه_تمرین_۶_مصطفی&oldid=92170»