آل حسنویه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
== امیرحسین برزیکانی == | == امیرحسین برزیکانی == | ||
امیرحسین رئیس عشیره بزرگ برزیکانی، در شهر زور بوده که در میان این عشیره، به حمیت و بخشش معروف بود. او در سال ۳۳۰ق/۹۴۱م، اساس حاکمیت خود را در شهر زور استوار کرد و به توسعه قلمرو خود پرداخت (زکی، ۱۹۴۵: ۶۸). توانمندی امیرحسین در گسترش قدرت خود، باعث شد خلیفه بغداد دچار ترس و نگرانی شود و سپاهی، برای برانداختن وی گسیل کند؛ اما نیروی مذکور شکست خورد و سلاحهای آنها به دست امیرحسین افتاد (روحانی، ۱۳۷۱: ۳/۴۱؛ صدفی، ۱۳۲۵ق: ۳/۴۲۹). در باب زندگانی و عملکرد وی، اطلاعات چندانی در دست نیست. متون تاریخی اشاره میکنند که پیش از قدرتگیری امیرحسین و تشکیل حکومت بنیحسنویه نواحی دینور، همدان، نهاوند و پارهای از نواحی آذربایجان تا مرز شهر زور، به مدت پنجاه سال، تحتتسلط سلسلهای از کردهای برزیکانی، به نام عیشانیه بود. در زمان امیرحسین، رهبری حکومت عیشانیه در دست ونداد و غانم، برادر زنهای او، بود. کُردهای عیشانی شاخهای از عشیره بزرگ و کُرد برزیکانی بود (ابناثیر، ۱۳۵۱: ۱۵/۱۲۱ و ۱۲۲). امیرحسین سرانجام در سال ۳۴۸ق/۹۵۹م، درگذشت (ابناثیر، ۱۳۵۱: ۱۵/۱۲۲؛ زیدان، | امیرحسین رئیس عشیره بزرگ برزیکانی، در شهر زور بوده که در میان این عشیره، به حمیت و بخشش معروف بود. او در سال ۳۳۰ق/۹۴۱م، اساس حاکمیت خود را در شهر زور استوار کرد و به توسعه قلمرو خود پرداخت (زکی، ۱۹۴۵: ۶۸). توانمندی امیرحسین در گسترش قدرت خود، باعث شد خلیفه بغداد دچار ترس و نگرانی شود و سپاهی، برای برانداختن وی گسیل کند؛ اما نیروی مذکور شکست خورد و سلاحهای آنها به دست امیرحسین افتاد (روحانی، ۱۳۷۱: ۳/۴۱؛ صدفی، ۱۳۲۵ق: ۳/۴۲۹). در باب زندگانی و عملکرد وی، اطلاعات چندانی در دست نیست. متون تاریخی اشاره میکنند که پیش از قدرتگیری امیرحسین و تشکیل حکومت بنیحسنویه نواحی دینور، همدان، نهاوند و پارهای از نواحی آذربایجان تا مرز شهر زور، به مدت پنجاه سال، تحتتسلط سلسلهای از کردهای برزیکانی، به نام عیشانیه بود. در زمان امیرحسین، رهبری حکومت عیشانیه در دست ونداد و غانم، برادر زنهای او، بود. کُردهای عیشانی شاخهای از عشیره بزرگ و کُرد برزیکانی بود (ابناثیر، ۱۳۵۱: ۱۵/۱۲۱ و ۱۲۲). امیرحسین سرانجام در سال ۳۴۸ق/۹۵۹م، درگذشت (ابناثیر، ۱۳۵۱: ۱۵/۱۲۲؛ زیدان، ۱۳۵۲: ۸۲۵).<ref name=":0" /> | ||
== حسنویهبنحسین کُرد == | == حسنویهبنحسین کُرد == | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
نخست، درگیریهای مداوم آلبویه با سامانیان و آلزیار فرصت جمعآوری نیروی کافی، برای سرکوبی حسنویه کُرد را از رکنالدوله سلب کرده بود. در این دوره، حسنویه نیز بر قدرت خود بسیار افزود تا جاییکه توانست دو بار نیروهای معزالدوله دیلمی را شکست دهد و قرارداد صلحی بر وی تحمیل کند (زکی، ۱۳۵۰ق: ۲/۹۴ و ۹۵؛ صفیزاده بورکهای، ۱۳۷۳: ۱۴۹). بنابراین، منطقی بود که رکنالدوله در چنین موقعیتی، درصدد گشایش جبهة نیرومند دیگری در مقابل خود نباشد. | نخست، درگیریهای مداوم آلبویه با سامانیان و آلزیار فرصت جمعآوری نیروی کافی، برای سرکوبی حسنویه کُرد را از رکنالدوله سلب کرده بود. در این دوره، حسنویه نیز بر قدرت خود بسیار افزود تا جاییکه توانست دو بار نیروهای معزالدوله دیلمی را شکست دهد و قرارداد صلحی بر وی تحمیل کند (زکی، ۱۳۵۰ق: ۲/۹۴ و ۹۵؛ صفیزاده بورکهای، ۱۳۷۳: ۱۴۹). بنابراین، منطقی بود که رکنالدوله در چنین موقعیتی، درصدد گشایش جبهة نیرومند دیگری در مقابل خود نباشد. | ||
دوم، حتی اگر رکنالدوله میتوانست حسنویه را شکست دهد و قلمرو وی را تصرف کند، منطقه کوهستانی تحتسیطره کردها جای امنی برای سپاهیان آلبویه نبود و باید استقرار امنیت، در این منطقه استراتژیک و کوهستانی را به خود کردها میسپرد؛ بهویژه، در این زمان کردهای برزیکانی قدرت بلامنازع منطقه مذکور بهشمار میرفتند. سوم، تسلط حسنویه بر بخشی از شاهراهی که نواحی شرقی جهان اسلام را به مرکز خلافت عباسی متصل میکرد، وی را در موقعیت برتری قرار داده بود؛ زیرا زمانی که آلبویه در مرزهای شمال و شمالشرقی خویش، با سامانیان و آلزیار درگیر بودند به کمکهای مداوم حکام آلبویة مسلط بر عراق نیاز داشتند. این کمکها بایستی از کوتاهترین راه که از حلوان، کرمانشاه، دینور و همدان میگذشت عبور میکرد. در این زمان، مناطق مذکور تحتسیطره حسنویه بود؛ پس رکنالدوله ناگزیر به اتخاذ سیاستی مسالمتآمیز، در قبال حسنویه کُرد شد؛ اما هر زمان که اوضاع در مرزهای شمال و شمالشرقی آرام میشد، رکنالدوله به اقداماتی قاطعانه در برابر کردهای برزیکانی دست میزد. چهارم، رکنالدوله برای مقابله با آلزیار و سامانیان، به نیروهای کارآمد و زبده حسنویه کُرد نیاز فراوانی داشت و حسنویه نیز در موقع لزوم، از کمک به حاکم آلبویه دریغ نمیورزید. در سال ۳۵۹ ق/۹۶۹م، رکنالدوله نیرویی به فرماندهی ابوالفضلبنعمید، وزیر معروف خویش، برای گوشمالی و سرکوب حسنویه کُرد، به جانب دینور رهسپار کرد. در این لشکرکشی، ابنعمید در همدان در اثر بیماری درگذشت و فرزندش، ابوالفتح، فرماندهی لشکر را به عهده گرفت؛ ولی، پیش از اینکه جنگی رخ دهد حسنویه با پرداخت مبلغی در حدود یکصد هزار دینار به فرمانده سپاه رکنالدوله، با وی از در صلح درآمد. بدین ترتیب، حسنویه توانست از درگیری با قدرتی برتر و نیرومندتر احراز کند (ابناثیر، ۱۳۵۱: ۱۵/۱۵ و ۱۶). مسکویه رازی علت این لشکرکشی رکنالدوله را اختلاف حسنویه با سَهْلانبنمُسافِر، کارگزار آلبویه، بر سر تصرّف جبال و شکست سخت ابنمسافر و برخورد تحقیرآمیز سپاهیان حسنویه با وی و سپاهیانش عنوان میکند (مسکویه رازی، ۱۳۷۶: ۶/۳۲۸ تا | دوم، حتی اگر رکنالدوله میتوانست حسنویه را شکست دهد و قلمرو وی را تصرف کند، منطقه کوهستانی تحتسیطره کردها جای امنی برای سپاهیان آلبویه نبود و باید استقرار امنیت، در این منطقه استراتژیک و کوهستانی را به خود کردها میسپرد؛ بهویژه، در این زمان کردهای برزیکانی قدرت بلامنازع منطقه مذکور بهشمار میرفتند. سوم، تسلط حسنویه بر بخشی از شاهراهی که نواحی شرقی جهان اسلام را به مرکز خلافت عباسی متصل میکرد، وی را در موقعیت برتری قرار داده بود؛ زیرا زمانی که آلبویه در مرزهای شمال و شمالشرقی خویش، با سامانیان و آلزیار درگیر بودند به کمکهای مداوم حکام آلبویة مسلط بر عراق نیاز داشتند. این کمکها بایستی از کوتاهترین راه که از حلوان، کرمانشاه، دینور و همدان میگذشت عبور میکرد. در این زمان، مناطق مذکور تحتسیطره حسنویه بود؛ پس رکنالدوله ناگزیر به اتخاذ سیاستی مسالمتآمیز، در قبال حسنویه کُرد شد؛ اما هر زمان که اوضاع در مرزهای شمال و شمالشرقی آرام میشد، رکنالدوله به اقداماتی قاطعانه در برابر کردهای برزیکانی دست میزد. چهارم، رکنالدوله برای مقابله با آلزیار و سامانیان، به نیروهای کارآمد و زبده حسنویه کُرد نیاز فراوانی داشت و حسنویه نیز در موقع لزوم، از کمک به حاکم آلبویه دریغ نمیورزید. در سال ۳۵۹ ق/۹۶۹م، رکنالدوله نیرویی به فرماندهی ابوالفضلبنعمید، وزیر معروف خویش، برای گوشمالی و سرکوب حسنویه کُرد، به جانب دینور رهسپار کرد. در این لشکرکشی، ابنعمید در همدان در اثر بیماری درگذشت و فرزندش، ابوالفتح، فرماندهی لشکر را به عهده گرفت؛ ولی، پیش از اینکه جنگی رخ دهد حسنویه با پرداخت مبلغی در حدود یکصد هزار دینار به فرمانده سپاه رکنالدوله، با وی از در صلح درآمد. بدین ترتیب، حسنویه توانست از درگیری با قدرتی برتر و نیرومندتر احراز کند (ابناثیر، ۱۳۵۱: ۱۵/۱۵ و ۱۶). مسکویه رازی علت این لشکرکشی رکنالدوله را اختلاف حسنویه با سَهْلانبنمُسافِر، کارگزار آلبویه، بر سر تصرّف جبال و شکست سخت ابنمسافر و برخورد تحقیرآمیز سپاهیان حسنویه با وی و سپاهیانش عنوان میکند (مسکویه رازی، ۱۳۷۶: ۶/۳۲۸ تا ۳۳۱).<ref name=":0" /> | ||
== بدربنحسنویه == | == بدربنحسنویه == | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۵: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{پانویس|۲}} | {{پانویس|۲}} | ||
[[رده:تاریخ کردستان]] | |||
[[رده:سلسلههای شیعه]] | |||
[[رده:سلسلههای کرد]] | |||
[[رده:سلسلههای ملوکالطوایفی ایران]] | |||
[[رده:کردها]] | |||