کاربر:Khosro/صفحه تمرین1: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۹۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:برای صفحه تمرین.jpg|وسط|بندانگشتی|1148x1148px]]
[[پرونده:برای_صفحه_تمرین.jpg|بندانگشتی|1148x1148پیکسل]]
{{Infobox Treaty
محمدرضا میری، ۲۱ ساله، فرزند ناصر، یکی از زندانیان سیاسی مرتبط با اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهر مشهد بود. وی در جریان این اعتراضات که از ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ در تهران آغاز شد و به سرعت به سایر شهرها از جمله مشهد گسترش یافت، بازداشت گردید. جزئیات دقیق زمان و نحوه بازداشت او در گزارش‌های موجود محدود است و پیش از انتشار اخبار مربوط به اعدام، پرونده این زندانی برای بسیاری از گروه‌های حقوق بشری نیز تا حد زیادی ناشناخته مانده بود. مانند سایر معترضان بازداشت‌شده در این دوره، محمدرضا میری نیز از کارگرانی بود که در جریان ناآرامی‌های خیابانی مشهد دستگیر شد. (هرانا) (صدای آمریکا) (نفس در قفس)
| name                = قرارداد دارسی
| long_name          = امتیازنامه انحصاری اکتشاف و استخراج نفت ایران (۱۹۰۱)
| image              = قرارداد دارسی1.jpg
| image_width        = 280px
| caption            = امضای قرارداد دارسی – ۲۸ مه ۱۹۰۱ میلادی
| date_signed        = ۲۸ مه ۱۹۰۱ میلادی
۹ صفر ۱۳۱۹ قمری
۷ خرداد ۱۲۸۰ خورشیدی
| location_signed    = تهران، ایران
| date_effective      = ۲۸ مه ۱۹۰۱ میلادی
| date_expiration    = ۲۸ مه ۱۹۶۱ میلادی (در سال ۱۹۳۲ قرارداد دارس لغو شد و قرارداد ۱۹۳۳ منعقد گردید)
| date_cancelled      = ۵ آذر ۱۳۱۱ خورشیدی (۲۷ نوامبر ۱۹۳۲ میلادی)
| signatories        = {{flag|Iran|1907}} دولت ایران (مظفرالدین شاه قاجار)
{{flag|United Kingdom}} ویلیام ناکس دارسی (تاجر بریتانیایی)
| parties            = دولت قاجار ایران
ویلیام ناکس دارسی (و نماینده‌اش آلفرد ماریوت)
| language            = فارسی و فرانسوی (نسخه فرانسوی معتبر)
| wikisource          =
}}
'''قرارداد دارسی'''، نخستین امتیازنامه جامع نفتی ایران، در ۲۸ مه ۱۹۰۱ میلادی (۹ صفر ۱۳۱۹ قمری / ۷ خرداد ۱۲۸۰ خورشیدی) بین دولت ایران به نمایندگی [[مظفرالدین شاه]] قاجار و ویلیام ناکس دارسی، سرمایه‌دار انگلیسی، منعقد شد. این قرارداد به مدت ۶۰ سال، امتیاز انحصاری اکتشاف، استخراج، توسعه و فروش نفت، گاز طبیعی، قیر و موم در سراسر ایران (به استثنای پنج ایالت شمالی) را به دارسی واگذار کرد. زمینه آن به گزارش‌های هیئت فرانسوی به سرپرستی ژاک دمورگان در سال ۱۸۹۲ میلادی بازمی‌گردد که وجود نفت در غرب و جنوب‌غربی ایران را تأیید کرد. مذاکرات با واسطه‌گری آنتوان کتابچی خان، مدیر گمرکات ایران، و حمایت وزارت خارجه انگلیس انجام شد و شامل پرداخت رشوه‌های هنگفت به درباریان ایرانی بود.


از مفاد کلیدی می‌توان به پرداخت ۲۰ هزار پوند نقد و سهام معادل به دولت ایران، ۱۶ درصد سود خالص سالانه، معافیت‌های گمرکی و مالیاتی، واگذاری زمین‌های بایر رایگان، و الزام به تأسیس شرکت در دو سال اشاره کرد. دارسی با مشکلات مالی مواجه شد و امتیاز را به سندیکای امتیازات واگذار کرد. کشف نفت در مسجدسلیمان در ۲۶ مه ۱۹۰۸ میلادی منجر به تشکیل شرکت نفت ایران و انگلیس در ۱۴ آوریل ۱۹۰۹ میلادی گردید.
'''اتهامات و روند قضایی'''


این قرارداد تأثیرات عمیقی بر اقتصاد و سیاست ایران داشت، از جمله وابستگی اقتصادی، نفوذ سیاسی انگلیس، و اختلافات بر سر پرداخت سهم ایران. شرکت به تعهدات عمل نکرد و از پرداخت کامل سود خودداری ورزید. در نهایت، [[رضاشاه پهلوی|رضا شاه]] در ۲۶ نوامبر ۱۹۳۲ میلادی (۵ آذر ۱۳۱۱ هـ. ش) آن را لغو کرد، که منجر به شکایت انگلیس به جامعه ملل و انعقاد قرارداد جدید در سال ۱۹۳۳ میلادی شد. این قرارداد به عنوان نمادی از استعمار اقتصادی، زمینه‌ساز [[نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]] در سال ۱۹۵۱ میلادی گردید.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />
قوه قضائیه جمهوری اسلامی محمدرضا میری را به همراه مهدی رسولی از عناصر مرتبط با موساد در اعتراضات دی‌ماه مشهد معرفی کرد و هر دو را به مشارکت مستقیم در کشته شدن حمیدرضا یوسفی‌نژاد، از نیروهای حکومتی، متهم نمود. اتهامات منتسب به وی شامل اقدام علیه امنیت کشور، تخریب اموال عمومی، غارت، اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم، ایجاد رعب و وحشت عمومی، استفاده از سلاح‌های سرد و گرم نظیر شمشیر دست‌ساز، کوکتل مولوتف و چاقو، تحریک به خشونت و مشارکت در قتل یک مأمور نیروی انتظامی بود. (صدای آمریکا) (نفس در قفس)


== زمینه تاریخی و زندگی ویلیام ناکس دارسی ==
نهادهای امنیتی مدعی شدند که ویدئویی از ضرب و شتم یک بسیجی در تلفن همراه مرتبط با پرونده کشف شده و آن را به عنوان دلیلی بر مشارکت محمدرضا میری و مهدی رسولی در این incident مطرح کردند. گزارش‌ها تأکید دارند که محمدرضا میری و همراهش این اتهامات را زیر سؤال برده بودند، اما به دلیل ضرب و شتم شدید جسمی و شکنجه‌های روانی ناچار به پذیرش اتهامات شده‌اند و اعترافات اجباری به عنوان مهم‌ترین سند علیه آنها در پرونده قضایی مورد استناد قرار گرفته است. خانواده‌ها نیز تحت فشار نهادهای امنیتی قرار گرفته و با وعده بررسی پرونده در کمیسیون عفو و احتمال تغییر حکم، به سکوت و عدم اطلاع‌رسانی عمومی واداشته شده بودند. (هرانا) (صدای آمریکا)
[[پرونده:ویلیام نکس دارسی.jpg|جایگزین=ویلیام نکس دارسی|بندانگشتی|240x240پیکسل|ویلیام نکس دارسی]]
ویلیام ناکس دارسی در سال ۱۸۴۹ م، در نیوتون ابوت دونشایر انگلستان متولد شد. او دوره دبیرستان را در لندن گذراند و در ۱۷ سالگی همراه پدرش، که وکیل بود، به راکهمپتون کوینزلند استرالیا مهاجرت کرد. دارسی حقوق خواند و در دفتر پدرش کار کرد، اما در سال ۱۸۸۲ م، به استخراج طلا علاقه‌مند شد و ثروت هنگفتی به دست آورد. در سال ۱۸۸۶ م، با این ثروت به انگلستان بازگشت.


دارسی در سال ۱۹۰۱، با آنتوان کتابچی خان، ارمنی ترکیه‌ای و مدیر گمرکات ایران، آشنا شد که دوست نزدیک امین‌السلطان صدراعظم بود. کتابچی پس از آگاهی از منابع نفتی ایران، دارسی را برای سرمایه‌گذاری ترغیب کرد. دارسی زمین‌شناسانی مانند برلز و دالتون را برای بررسی به ایران فرستاد و گزارش آن‌ها وجود نفت در کرمانشاه و خوزستان را تأیید کرد.
دادگاه انقلاب مشهد در شعبه اول وی را به اعدام محکوم کرد. قوه قضائیه اعلام داشت که دادگاه با استناد به گزارش‌های امنیتی، تصاویر و ویدیوهای موجود، اظهارات متهمان و نظر قضات، اتهامات را احراز کرده است. حکم صادره پس از بررسی در شعبه نهم دیوان عالی کشور تأیید گردید. با این حال، نهادهای حقوق بشری روند دادرسی را فاقد شفافیت کافی، همراه با محرومیت متهمان از دسترسی مؤثر به وکلای مستقل و مبتنی بر اعترافات اخذشده تحت شکنجه و فشار توصیف کرده‌اند. (صدای آمریکا) (نفس در قفس) (هرانا)


در اواخر قرن نوزدهم، با کشف نفت در پنسیلوانیا در سال ۱۸۵۹، نفت به منبع انرژی اصلی تبدیل شد و اقتصاد ایران را وابسته کرد. امتیاز دارسی نقطه عطفی در روابط خارجی ایران قاجار بود و بر سیاست داخلی و خارجی تأثیر گذاشت.<ref name=":0">[https://rch.ac.ir/article/Details/8997 دارسی امتیاز - دانشنامه جهان اسلام]</ref><ref name=":1">[https://www.ipis.ir/portal/subjectview/606343 امتیاز نفت دارسی، از نگاه اسناد موجود در مرکز اسناد وزارت امور خارجه - مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی]</ref>
'''روزهای پایانی و انتقال به سلول انفرادی'''


== مذاکرات و انعقاد قرارداد ==
روز شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، محمدرضا میری طی تماس تلفنی با خانواده خود از انتقال به سلول انفرادی خبر داد. این تماس در شرایطی انجام شد که خانواده‌ها تحت وعده‌های بررسی عفو به سکوت واداشته شده بودند، اما این وعده‌ها در عمل محقق نشد و پرونده به سمت اجرای حکم پیش رفت. (هرانا) (صدای آمریکا)
هیئت باستان‌شناسی فرانسوی به ریاست ژاک دمورگان در سال ۱۸۹۱، برای کاوش به ایران آمد و به رگه‌های نفت در چاه سرخ (سیاه سرخ) نزدیک قصرشیرین برخورد. گزارش آن‌ها در مجله سالنامه معادن فرانسه منتشر شد و کتابچی خان را به فکر کسب امتیاز انداخت. او با سر هنری دراموند وولف، وزیرمختار پیشین انگلیس، مذاکره کرد و دارسی را معرفی نمود.


مذاکرات در پاریس و لندن بین دارسی، وولف و کتابچی انجام شد. کتابچی امتیاز خود را به ۵۰ هزار پوند به دارسی فروخت. وزارت خارجه انگلیس به سر آرتور هاردینگ، وزیرمختار در تهران، دستور داد بدون تحریک روس‌ها، امتیاز جنوب را برای تبعه انگلیسی تحصیل کند. نماینده دارسی، آلفرد ماریوت، با وساطت کتابچی و رشوه به امین‌السلطان و درباریان، راه را هموار کرد.
'''اجرای حکم اعدام'''


در ۲۸ مه ۱۹۰۱ (۹ صفر ۱۳۱۹ قمری / ۷ خرداد ۱۲۸۰ خورشیدی)، مظفرالدین شاه قرارداد را امضا کرد. طرفین: دولت ایران (مظفرالدین شاه، امین‌السلطان، [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله|مشیرالدوله]]، مهندس‌الممالک) و دارسی (با نماینده ماریوت). دارسی حدود ۴۹ هزار پوند (۱۹ هزار نقد و ۳۰ هزار سهام) به مقامات ایرانی رشوه داد.<ref name=":2">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/245406/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF دارسی، قرارداد - مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]</ref><ref name=":0" />
سحرگاه یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، حکم اعدام محمدرضا میری در زندان وکیل‌آباد مشهد بدون اطلاع قبلی به خانواده اجرا شد. پیکر او حوالی ساعت ۱۰ صبح همان روز به خانواده تحویل گردید. مرضیه محبی، وکیل مدافع محمدرضا میری و مهدی رسولی، تأیید کرد که دادگاه انقلاب خانواده‌ها را فریب داده و با وعده عفو آن‌ها را به سکوت واداشته بود. (هرانا) (صدای آمریکا) (نفس در قفس)


== مفاد قرارداد دارسی ==
'''زمینه و ابعاد کلی'''


=== حقوق اکتشاف و استخراج ===
اجرای این حکم بخشی از موج گسترده و تازه اعدام‌های زندانیان سیاسی و معترضان است که از ابتدای جنگ اخیر تاکنون به اعدام دست‌کم ۳۰ نفر انجامیده است. این اعدام‌ها در فضای «آرایش جنگی» قوه قضائیه و تشدید تنش‌های منطقه‌ای انجام گرفته و نهادهای حقوق بشری آن را تلاش حکومت برای ایجاد رعب و وحشت عمومی و سرکوب اعتراضات توصیف کرده‌اند.<ref>[https://ir.voanews.com/a/8146291.html جمهوری اسلامی سه زندانی مرتبط با اعتراضات دی‌ماه مشهد را اعدام کرد - صدای آمریکا]</ref><ref>[https://www.hra-news.org/2026/hranews/a-58080/ مهدی رسولی و محمدرضا میری؛ اعدام دو زندانی مرتبط با اعتراضات دی‌ماه در مشهد - هرانا]</ref><ref>[https://bciran.org/mahamadrezam/ خبر تکمیلی، اعدام سه زندانی سیاسی از بازداشت شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ مشهد - نفس در قفس]</ref> (صدای آمریکا) (نفس در قفس) (هرانا)
دولت ایران امتیاز انحصاری اکتشاف، کشف، استخراج، توسعه و فروش گاز طبیعی، نفت، قیر و موم طبیعی را در تمام قلمرو ایران (به استثنای ولایات آذربایجان، گیلان، مازندران، خراسان و استرآباد) برای ۶۰ سال به دارسی واگذار کرد. دارسی حق کشیدن لوله‌ها از منابع به خلیج فارس و شاخه‌های توزیع را داشت.
 
دارسی مکلف به اعزام متخصصان بدون تأخیر برای اکتشاف بود و اگر گزارش‌ها مساعد باشد، تجهیزات استخراج را می‌فرستاد. معادن خاص شوشتر، قصرشیرین و دالکی بوشهر نیز واگذار شد.
 
=== جنبه‌های مالی و پرداخت‌ها ===
دارسی متعهد به تأسیس شرکت در دو سال شد و یک ماه پس از آن، ۲۰ هزار پوند نقد و ۲۰ هزار پوند سهام به دولت پرداخت می‌کرد. شرکت‌ها ۱۶ درصد سود خالص سالانه را به دولت می‌پرداختند. علاوه بر آن، سالانه ۲۰۰۰ تومان برای معادن خاص پرداخت می‌شد.
 
تمام زمین‌ها، محصولات و تجهیزات ورودی از مالیات و گمرک معاف بودند. کمیسیونر دولت سالانه ۱۰۰۰ پوند حقوق دریافت می‌کرد.
 
=== واگذاری زمین‌ها و محدودیت‌ها ===
زمین‌های بایر رایگان واگذار می‌شد و زمین‌های دایر به قیمت عادلانه خریداری می‌گردید. اماکن مقدس در شعاع ۲۰۰ ذرع مستثنی بودند. کارکنان باید ایرانی باشند جز مهندسان و مدیران. در مناطق محلی استفاده‌کننده از نفت، مقدار قبلی رایگان تأمین می‌شد.
 
دولت امنیت را تضمین می‌کرد و دارسی حق مطالبه خسارت نداشت. در پایان ۶۰ سال، تمام دارایی‌ها بدون غرامت به دولت بازمی‌گشت. اگر شرکت در دو سال تأسیس نشود، امتیاز باطل می‌شد. اختلافات به حکمیت دو قاضی (و قاضی سوم اگر لازم) ارجاع می‌گردید. متن فرانسوی اولویت داشت.<ref name=":4">[https://dr.shiravi.com/wp-content/uploads/2012/03/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C.pdf امتیازنامه دارسی - تألیف دکتر عبدالحسین شیروی]</ref>
 
== عملیات اکتشاف و کشف نفت ==
دارسی رینولدز را با حفاران لهستانی به چاه سرخ فرستاد. حفاری از پاییز ۱۹۰۲ میلادی (۱۳۲۰ قمری) آغاز شد اما به دلیل ناامنی و مزاحمت عشایر کند پیش رفت. در تابستان ۱۹۰۳ میلادی (۱۳۲۱ قمری)، چاه اول در ۵۰۷ متری به نفت رسید اما به دلیل کمی نفت و فاصله زیاد تا خلیج فارس متوقف شد.
 
دارسی با مشکلات مالی مواجه شد و مذاکراتی با شرکت‌های فرانسوی و آمریکایی کرد. در سال ۱۹۰۵، سندیکای امتیازات با شرکت نفت برمه و لرد استراتکونا تشکیل شد. حفاری در رامهرمز و سپس مسجدسلیمان ادامه یافت اما بختیاری‌ها مانع شدند. قراردادی با بختیاری‌ها برای ۳ درصد سهام و حفاظت منعقد شد.
 
در ۲۶ مه ۱۹۰۸ (۲۴ ربیع‌الآخر ۱۳۲۶ قمری)، چاه اول مسجدسلیمان در ۳۶۰ متری به نفت عظیم رسید. این کشف نفت خاورمیانه را بنیان گذاشت و نفوذ انگلیس را افزایش داد.<ref name=":0" />
 
== تشکیل شرکت و عملیات اولیه ==
در آوریل ۱۹۰۹، شرکت نفت ایران و انگلیس با سرمایه ۲ میلیون پوند تشکیل شد و جایگزین سندیکا گردید. بیشتر سهام متعلق به شرکت نفت برمه بود. تا سال ۱۹۱۴ میلادی، ۳۱ چاه در مسجدسلیمان حفر شد. پالایشگاه آبادان در سال ۱۹۱۲، با ظرفیت ۱۲۰ هزار تن سالانه ساخته شد.
 
در جنگ جهانی اول، انگلیس سربازان هندی را برای حفاظت فرستاد. شرکت امنیت را مختل دید و پرداخت‌ها را متوقف کرد.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ''')'''
 
== تأثیرات اقتصادی و سیاسی ==
قرارداد دارسی، قرارداد نفت را با سیاست درآمیخت و اقتصاد ایران را وابسته کرد. کشف نفت وابستگی ایجاد کرد و نفوذ انگلیس را پایدار نمود. اختلافات شامل عدم پرداخت ۱۶ درصد سود، معافیت گمرکی، واگذاری زمین‌ها، و استخدام خارجی‌ها بود. شرکت با بختیاری‌ها قرارداد داخلی امضا کرد که دولت آن را مخالف منافع دانست.<ref name=":2" />
 
شرکت به تعهدات عمل نکرد: محدود به خوزستان، عدم ساخت کارخانه در ایران، عدم پرداخت مالیات، عدم سهیم کردن ایران در شرکت‌های تابعه، و عدم مشارکت نمایندگان ایران. این تخلفات زمینه لغو را فراهم کرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20151018154627-9971-51.pdf بررسی قرارداد نفت دارسی براساس اسناد نویافته - تألیف ناهید کشتمند و شمس‌الدین امرایی]</ref>
 
== لغو قرارداد و رویدادهای بعدی ==
در نوامبر ۱۹۳۲ میلادی (۵ آذر ۱۳۱۱ خورشیدی)، رضا شاه قرارداد را لغو کرد و مجلس تصویب نمود. انگلیس به جامعه ملل شکایت کرد. با وساطت، قرارداد ۱۹۳۳ میلادی (اردیبهشت ۱۳۱۲ خورشیدی) جایگزین شد.<ref name=":2" />
 
=== تفاوت‌های قرارداد ۱۹۳۳ با دارسی ===
مدت دارسی تا سال ۱۹۶۱ (۲۸ سال باقی‌مانده) بود اما قرارداد ۱۹۳۳ آن را ۳۲ سال تمدید کرد. سهم ایران در دارسی ۱۶ درصد کل سود بود اما در قرارداد ۱۹۳۳، ۴ شیلینگ به ازای هر تن و ۲۰ درصد اضافه درآمد (حداقل ۷۵۰ هزار پوند) فقط از شرکت اصلی. قرارداد دارسی فقط خشکی را شامل می‌شد اما قرارداد ۱۹۳۳ آب‌های ساحلی را افزود. در قرارداد دارسی، دارایی‌ها بدون غرامت بازمی‌گشت اما در قرارداد ۱۹۳۳، ایران از حق اعراض کرد. در قرارداد ۱۹۳۳ امتیازات اضافی مانند معادن و راه‌آهن به انگلیس داد.<ref name=":3">[https://www.iichs.ir/fa/article/17372/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-1933-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C تفاوت‌های قرارداد 1933 با قرارداد دارسی - پژوهشکده تاریخ معاصر]</ref>
 
قرارداد ۱۹۳۳ موقعیت انگلیس را تحکیم کرد و ایران امتیازات ناچیزی گرفت. این زمینه‌ساز نهضت ملی شدن نفت در سال ۱۹۵۱ میلادی شد.<ref name=":1" />
 
== منابع ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۹

محمدرضا میری، ۲۱ ساله، فرزند ناصر، یکی از زندانیان سیاسی مرتبط با اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهر مشهد بود. وی در جریان این اعتراضات که از ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ در تهران آغاز شد و به سرعت به سایر شهرها از جمله مشهد گسترش یافت، بازداشت گردید. جزئیات دقیق زمان و نحوه بازداشت او در گزارش‌های موجود محدود است و پیش از انتشار اخبار مربوط به اعدام، پرونده این زندانی برای بسیاری از گروه‌های حقوق بشری نیز تا حد زیادی ناشناخته مانده بود. مانند سایر معترضان بازداشت‌شده در این دوره، محمدرضا میری نیز از کارگرانی بود که در جریان ناآرامی‌های خیابانی مشهد دستگیر شد. (هرانا) (صدای آمریکا) (نفس در قفس)

اتهامات و روند قضایی

قوه قضائیه جمهوری اسلامی محمدرضا میری را به همراه مهدی رسولی از عناصر مرتبط با موساد در اعتراضات دی‌ماه مشهد معرفی کرد و هر دو را به مشارکت مستقیم در کشته شدن حمیدرضا یوسفی‌نژاد، از نیروهای حکومتی، متهم نمود. اتهامات منتسب به وی شامل اقدام علیه امنیت کشور، تخریب اموال عمومی، غارت، اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم، ایجاد رعب و وحشت عمومی، استفاده از سلاح‌های سرد و گرم نظیر شمشیر دست‌ساز، کوکتل مولوتف و چاقو، تحریک به خشونت و مشارکت در قتل یک مأمور نیروی انتظامی بود. (صدای آمریکا) (نفس در قفس)

نهادهای امنیتی مدعی شدند که ویدئویی از ضرب و شتم یک بسیجی در تلفن همراه مرتبط با پرونده کشف شده و آن را به عنوان دلیلی بر مشارکت محمدرضا میری و مهدی رسولی در این incident مطرح کردند. گزارش‌ها تأکید دارند که محمدرضا میری و همراهش این اتهامات را زیر سؤال برده بودند، اما به دلیل ضرب و شتم شدید جسمی و شکنجه‌های روانی ناچار به پذیرش اتهامات شده‌اند و اعترافات اجباری به عنوان مهم‌ترین سند علیه آنها در پرونده قضایی مورد استناد قرار گرفته است. خانواده‌ها نیز تحت فشار نهادهای امنیتی قرار گرفته و با وعده بررسی پرونده در کمیسیون عفو و احتمال تغییر حکم، به سکوت و عدم اطلاع‌رسانی عمومی واداشته شده بودند. (هرانا) (صدای آمریکا)

دادگاه انقلاب مشهد در شعبه اول وی را به اعدام محکوم کرد. قوه قضائیه اعلام داشت که دادگاه با استناد به گزارش‌های امنیتی، تصاویر و ویدیوهای موجود، اظهارات متهمان و نظر قضات، اتهامات را احراز کرده است. حکم صادره پس از بررسی در شعبه نهم دیوان عالی کشور تأیید گردید. با این حال، نهادهای حقوق بشری روند دادرسی را فاقد شفافیت کافی، همراه با محرومیت متهمان از دسترسی مؤثر به وکلای مستقل و مبتنی بر اعترافات اخذشده تحت شکنجه و فشار توصیف کرده‌اند. (صدای آمریکا) (نفس در قفس) (هرانا)

روزهای پایانی و انتقال به سلول انفرادی

روز شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، محمدرضا میری طی تماس تلفنی با خانواده خود از انتقال به سلول انفرادی خبر داد. این تماس در شرایطی انجام شد که خانواده‌ها تحت وعده‌های بررسی عفو به سکوت واداشته شده بودند، اما این وعده‌ها در عمل محقق نشد و پرونده به سمت اجرای حکم پیش رفت. (هرانا) (صدای آمریکا)

اجرای حکم اعدام

سحرگاه یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، حکم اعدام محمدرضا میری در زندان وکیل‌آباد مشهد بدون اطلاع قبلی به خانواده اجرا شد. پیکر او حوالی ساعت ۱۰ صبح همان روز به خانواده تحویل گردید. مرضیه محبی، وکیل مدافع محمدرضا میری و مهدی رسولی، تأیید کرد که دادگاه انقلاب خانواده‌ها را فریب داده و با وعده عفو آن‌ها را به سکوت واداشته بود. (هرانا) (صدای آمریکا) (نفس در قفس)

زمینه و ابعاد کلی

اجرای این حکم بخشی از موج گسترده و تازه اعدام‌های زندانیان سیاسی و معترضان است که از ابتدای جنگ اخیر تاکنون به اعدام دست‌کم ۳۰ نفر انجامیده است. این اعدام‌ها در فضای «آرایش جنگی» قوه قضائیه و تشدید تنش‌های منطقه‌ای انجام گرفته و نهادهای حقوق بشری آن را تلاش حکومت برای ایجاد رعب و وحشت عمومی و سرکوب اعتراضات توصیف کرده‌اند.[۱][۲][۳] (صدای آمریکا) (نفس در قفس) (هرانا)