کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین معرفی کتاب: تفاوت میان نسخه‌ها

جزبدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:کتاب جامعه‌شناسی هنر.jpg|جایگزین=کتاب جامعه‌شناسی هنر|بندانگشتی|300x300پیکسل|کتاب جامعه‌شناسی هنر]]
'''جامعه‌شناسی هنر،''' نوشته‌ی امیرحسین آریانپور، اثری تحلیلی در حوزه‌ی جامعه‌شناسی فرهنگ است که به بررسی نسبت میان ساختارهای اجتماعی و تولیدات هنری می‌پردازد. نویسنده با بهره‌گیری از نظریه‌های کلاسیک و معاصر، هنر را پدیده‌ای اجتماعی، نمادین و تاریخی می‌داند و تأثیر طبقه، قدرت، نهادهای فرهنگی و ایدئولوژی را بر فرآیند خلق و مصرف هنری تحلیل می‌کند. کتاب علاوه بر طرح مبانی نظری، نمونه‌هایی از هنرهای تجسمی، ادبیات و موسیقی را در زمینهٔ اجتماعی‌شان توضیح می‌دهد.


== معرفی ==
جامعه‌شناسی هنر نوشته‌ی امیرحسین آریانپور یکی از آثار پژوهشی در حوزه‌ی جامعه‌شناسی هنر و فرهنگ است که کوشیده است رابطه‌ی پیچیده‌ی میان ساختار اجتماعی، تولید هنری و تجربه‌ی زیبایی‌شناختی را توضیح دهد. کتاب با تکیه بر نظریه‌های کلاسیک و معاصر، هنر را نه امری فردی و صرفاً زیبایی‌شناختی، بلکه محصول تعامل تاریخی، طبقاتی، اقتصادی و نمادین میان گروه‌های اجتماعی می‌داند. مؤلف در این اثر تلاش کرده است خواننده را با چشم‌اندازی پیوسته میان هنر و جامعه مواجه سازد؛ چشم‌اندازی که در آن آثار هنری همچون اسناد تاریخی و فرهنگی فهم می‌شوند و معنا و ارزش آن‌ها در شبکه‌ای از نیروهای اجتماعی شکل می‌گیرد.


== چارچوب نظری ==
آریانپور در این کتاب بر پایه‌ی رویکردهای بنیادین جامعه‌شناسی هنر، همچون نظریات ماکس وبر، امیل دورکیم، پی‌یر بوردیو و هربرت رید، نشان می‌دهد که هنر همواره در دل جامعه زاده می‌شود و از آن تأثیر می‌پذیرد. او با تأکید بر ساختارهای طبقاتی، میدان‌های هنری و نهادهای تولیدکننده‌ی ارزش فرهنگی، تداوم هنر را در پیوند مستقیم با قدرت نمادین تحلیل می‌کند. از نظر نویسنده، «هنر» پدیده‌ای است که هم از مناسبات اقتصادی تأثیر می‌پذیرد و هم در شکل‌دهی به ایدئولوژی‌های اجتماعی نقش دارد؛ از این‌رو باید آن را در بستر جامعه مطالعه کرد، نه فقط در حوزه‌ی نقد هنری یا تاریخ هنر.


== ساختار کتاب ==
'''علی ربیعی''' (زاده ۱۴ آذر ۱۳۳۴ در تهران؛ معروف به نام مستعار «عباد» در برخی منابع مخالف) سیاستمدار ایرانی نزدیک به جناح اصلاح‌طلب است. او سابقه طولانی در نهادهای امنیتی، کارگری و دولتی دارد و از مهر ۱۴۰۳ دستیار رئیس‌جمهور [[مسعود پزشکیان]] در امور اجتماعی است.[[۱]][[۲]] ربیعی پیش‌تر در دولت‌های یازدهم و دوازدهم [[حسن روحانی]] وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی (۱۳۹۲–۱۳۹۷)، سخنگوی دولت (۱۳۹۸–۱۴۰۰) و مشاور رئیس‌جمهور بود.[[۳]][[۴]]
کتاب از فصل‌هایی تشکیل شده که هر یک جنبه‌ای از جامعه‌شناسی هنر را تشریح می‌کند؛ از جمله:
ربیعی به عنوان پژوهشگر و استاد دانشگاه در حوزه جامعه‌شناسی سیاسی و اقتصادی فعالیت می‌کند.[[۵]] از سوی رسانه‌های نزدیک به [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]، او به نقش در سرکوب مخالفان سیاسی در دهه ۱۳۶۰، شکنجه و نقض گسترده حقوق بشر متهم شده است.[[۶]][[۷]] این اتهامات شامل نقل قول‌هایی از مقامات سابق مانند [[روح‌الله حسینیان]] مبنی بر خشونت شدید ربیعی در بازجویی‌ها و ادعای نقش در مرگ زندانیان سیاسی است.[[۶]] این ادعاها توسط منابع رسمی جمهوری اسلامی تأیید نشده و عمدتاً از سوی مخالفان مطرح می‌گردند.[[۸]] ربیعی خود به تحلیل جامعه‌شناختی دلایل افول سازمان مجاهدین خلق پرداخته است.[[۹]]
 
== زندگی اولیه و شخصی ==
* مبانی و مفاهیم بنیادین جامعه‌شناسی هنر
علی ربیعی در خانواده‌ای کارگری در محله جوادیه جنوب تهران زاده شد.[[۱۰]] پیش از انقلاب ۱۳۵۷، به عنوان تکنیسین در کارخانه‌هایی مانند جنرال موتورز، ارج و قرقره پرستو کار می‌کرد و در اعتصابات کارگری، از جمله اعتصاب شهرک اکباتان، نقش رهبری داشت که منجر به برخورد با ساواک شد.[[۱۱]][[۱۲]]
* نقش ساختار اجتماعی در شکل‌گیری آثار هنری
پس از انقلاب، در سال ۱۳۵۹ ازدواج کرد و چهار فرزند داشت. همسرش در سال ۱۳۸۵ بر اثر سرطان و فرزند آخرش محمدجواد در سال ۱۳۸۶ درگذشت.[[۱۳]][[۱۴]]
* نهادهای هنری و میدان‌های تولید فرهنگ
ربیعی تحصیلات عالی خود را پس از انقلاب ادامه داد و دکترای مدیریت استراتژیک از دانشگاه تهران گرفت.[[۱۵]] او عضو هیئت علمی دانشگاه‌هایی مانند پیام نور و تهران است و بیش از ۵۰ مقاله علمی، چندین کتاب و طرح پژوهشی در حوزه جامعه‌شناسی سیاسی، اقتصادی و مدیریت دارد.[[۵]]
* زیبایی‌شناسی اجتماعی
== سوابق اولیه سیاسی، کارگری و امنیتی ==
* تحول تاریخی معناهای هنری
ربیعی از ابتدای انقلاب در فعالیت‌های کارگری و سیاسی فعال بود. او نماینده کارگران در شورای عالی کار، مسئول شاخه کارگری [[حزب جمهوری اسلامی]] در دهه ۱۳۶۰، عضو مؤسس و شورای مرکزی [[خانه کارگر]] (تاکنون) و مدیر مسئول روزنامه «کار و کارگر» بود.[[۱۶]][[۱۷]]
* رابطه‌ی هنر با هویت، قدرت و ایدئولوژی
در سال‌های اولیه انقلاب به [[سپاه پاسداران]] پیوست، ۶۵ ماه در جبهه‌های جنگ ایران و عراق (عمدتاً غرب کشور) حضور داشت و مسئول اطلاعات سپاه در مناطق شمالی و آذربایجان شرقی بود.[[۱۸]]
 
از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۲، معاون حقوقی و پارلمانی وزارت اطلاعات در دوره وزارت [[محمد ری‌شهری]] و [[علی فلاحیان]] بود.[[۱۹]] پس از آن، تا ۱۳۸۴ مسئول اجرایی دبیرخانه [[شورای عالی امنیت ملی]] (دوره دبیری [[حسن روحانی]]) و ریاست کمیته تبلیغات آن شورا را بر عهده داشت.[[۲۰]]
نثر کتاب تحلیلی است و تلاش شده نمونه‌های تاریخی، فرهنگی و هنری در متن جاگذاری شوند تا مباحث نظری ملموس‌تر شوند.
=== اتهامات مرتبط با سابقه امنیتی و نقض حقوق بشر ===
 
منابع نزدیک به سازمان مجاهدین خلق، ربیعی را با نام مستعار «عباد» معرفی کرده و او را به نقش مستقیم در سرکوب مخالفان، شکنجه و عملیات اطلاعاتی در دهه ۱۳۶۰ متهم می‌کنند.[[۶]][[۷]] نقل قول‌هایی از روح‌الله حسینیان آورده شده که ربیعی را «صدبار وحشی‌تر از [[محسنی اژه‌ای]]» توصیف کرده و ادعا می‌کند اژه‌ای به دلیل خشونت ربیعی استعفا داد.[[۶]] همچنین ادعاهایی مانند دستور قرار دادن ۱۸ زندانی سیاسی آذربایجانی در تابوت و میخ‌زدن درها (منجر به خفگی) و نقش در کشتارهای دهه ۱۳۶۰ مطرح شده است.[[۶]]
== هنر به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی ==
این منابع همچنین ربیعی را به نقش در پرونده‌سازی علیه مجاهدین خلق در فرانسه (سال ۲۰۰۳، معروف به پرونده ۱۷ ژوئن) متهم می‌کنند، از جمله درخواست بودجه یک میلیون دلاری برای پیگیری قضایی.[[۶]][[۷]]
یکی از محورهای اصلی کتاب این است که هنر را باید «پدیده‌ای اجتماعی» دانست. از دید آریانپور، هر اثر هنری در بستری از روابط اجتماعی شکل می‌گیرد:
این اتهامات عمدتاً از سوی مخالفان جمهوری اسلامی مطرح شده و توسط دادگاه‌های بین‌المللی یا منابع مستقل بررسی و تأیید نشده‌اند.[[۸]] ربیعی به عنوان جامعه‌شناس، کتاب‌ها و مقالاتی در تحلیل دلایل زوال سازمان مجاهدین خلق نوشته و در مصاحبه‌هایی مانند اذعان به گسترش اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ به ۱۶۰ شهر به دلیل «شکستن مارپیچ سکوت» سخن گفته است.[[۷]][[۲۱]]
 
== فعالیت در دوره اصلاحات و دولت‌های خاتمی و روحانی ==
* شرایط اقتصادیِ هنرمند
در دوره ریاست‌جمهوری [[سید محمد خاتمی]] (۱۳۷۶–۱۳۸۴)، ربیعی مشاور اجتماعی رئیس‌جمهور بود.[[۲۲]] او در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ از اعضای اصلی ستاد [[میرحسین موسوی]] بود و در کنفرانس خبری اعلام پیروزی موسوی حضور داشت، اما پس از اعلام نتایج رسمی، موضع خاصی علیه نتیجه نگرفت.[[۲۳]]
* گروه‌های مرجع و مخاطبان
در دولت یازدهم حسن روحانی، ربیعی به عنوان وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی معرفی شد و رأی اعتماد گرفت.[[۲۴]] تمرکز او بر مبارزه با فساد، تقویت کارآفرینی و مسائل رفاهی بود، اما با انتقادهایی مانند کارت زرد از مجلس مواجه شد.[[۲۵]]
* میزان سرمایهٔ فرهنگی
در دولت دوازدهم ادامه وزارت داشت، اما در اسفند ۱۳۹۶ استیضاح شد و دفاع کرد، سپس در مرداد ۱۳۹۷ با ۱۲۹ رأی موافق استیضاح برکنار گردید.[[۲۶]] انتقادات شامل سیاست‌های ضدکارگری، بی‌توجهی به بیکاری و مسائل تأمین اجتماعی بود.[[۶]]
* ساختارهای قدرت
از خرداد ۱۳۹۸ تا مرداد ۱۴۰۰ سخنگوی دولت بود و پس از آن مشاور رئیس‌جمهور و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک شد.[[۳]]
* نهادهای ارزش‌گذار
در دولت [[مسعود پزشکیان]] (از مهر ۱۴۰۳)، به عنوان دستیار رئیس‌جمهور در امور اجتماعی منصوب شد و بر تقویت نهادهای مدنی، وفاق اجتماعی و عبور از بحران‌ها از طریق همدلی تأکید دارد.[[۱]][[۲]]
 
== دیدگاه‌ها و عملکرد شاخص ==
این عوامل تعیین می‌کنند که چه چیزی به‌عنوان «هنر» شناخته می‌شود و چه چیزی در حاشیه یا بیرون از رسمیت قرار می‌گیرد. چنین تحلیلی، به‌ویژه با ارجاع به نظریات بوردیو دربارهٔ میدان هنری، در کتاب اهمیت ویژه یافته است.
ربیعی به عنوان جامعه‌شناس، بر مسائل اجتماعی مانند کاهش اعتماد عمومی، بحران‌های رفاهی و نیاز به سیاست‌گذاری مبتنی بر تغییرات اجتماعی تمرکز دارد.[[۲۷]] او اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ را آژیر خطر برای نظام توصیف کرده و هشدار داده که بدون حل علل نارضایتی، ممکن است تکرار شود.[[۷]][[۲۱]]
 
در دوره وزارت، بر مبارزه با فساد تأکید داشت، اما با اتهاماتی مانند فساد مالی در زیرمجموعه‌ها مواجه بود.[[۲۸]] مخالفت با پرداخت یارانه نقدی مستقیم و پیشنهاد سرمایه‌گذاری آن در اشتغال از دیدگاه‌های اقتصادی او بود.[[۲۹]]
== نظام تولید و توزیع هنر ==
== منابع ==
نویسنده بخشی از کتاب را به اقتصاد و چرخه‌ی تولید هنر اختصاص داده است. در این بخش، او توضیح می‌دهد که چگونه بازار، گالری‌ها، نمایشگاه‌ها، ناشران و نهادهای فرهنگی در ساختِ ارزش و اعتبار هنری دخیل‌اند. هنر، هرچند دارای جنبه‌ی خلاقانه است، اما در نهایت وارد گردش اجتماعی می‌شود و مانند هر کالای نمادین، ارزش‌گذاری و مصرف می‌شود. اثر هنری در این چرخه، معنایی دوگانه می‌یابد: معنای زیبایی‌شناختی برای مخاطب و معنای اقتصادی برای نهادهای فرهنگی.
https://president.ir/fa/154436 - انتصاب علی ربیعی به عنوان دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور (۱۴۰۳)
 
https://www.irna.ir/news/85617739 - خبر انتصاب علی ربیعی (ایرنا، ۱۴۰۳)
== هنر و هویت ==
https://fa.wikipedia.org/wiki/علی_ربیعی - مقاله ویکی‌پدیا فارسی (بازبینی دسامبر ۲۰۲۵)
یکی از فصل‌های مهم کتاب به بررسی نسبت هنر با هویت فردی و جمعی می‌پردازد. آریانپور توضیح می‌دهد که هنر در جوامع گوناگون، ابزاری برای تثبیت یا بازتعریف هویت‌های فرهنگی، قومی، جنسیتی و طبقاتی بوده است. هنر به‌مثابه زبان نمادین، می‌تواند مقاومت اجتماعی را بیان کند یا در خدمت بازتولید نظم موجود قرار گیرد. بنابراین درک هنر بدون توجه به زمینهٔ فرهنگی و هویتی جامعه، تحلیلی ناقص خواهد بود.
https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992273 - بیوگرافی علی ربیعی (بی‌بی‌سی فارسی، ۲۰۱۷)
 
https://en.wikipedia.org/wiki/Ali_Rabiei - مقاله انگلیسی ویکی‌پدیا
== اهمیت و جایگاه کتاب ==
https://article.mojahedin.org/i/علی-ربیعی-کیست؟ - مقاله سازمان مجاهدین خلق درباره علی ربیعی (عباد)
کتاب جامعه‌شناسی هنر آریانپور، چه به‌عنوان منبعی دانشگاهی و چه برای خوانندگان علاقه‌مند به پیوند هنر و جامعه، ارزشمند است. این اثر با زبانی علمی و البته قابل‌فهم، چشم‌اندازی میان‌رشته‌ای ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که فهم هنر بدون توجه به بستر اجتماعی آن امکان‌پذیر نیست.
https://news.mojahedin.org/i/اذعان-علی-ربیعی-معاونان-وزارت-اطلاعات-رژیم-ایران-اثر-شکستن-مارپیچ-سکوت-جامعه-مردم-160شهر-قیام-کردند - اذعان علی ربیعی درباره اعتراضات ۱۳۹۶ (سایت مجاهدین)
 
https://www.hamshahrionline.ir/news/227153 - زندگینامه علی ربیعی (همشهری آنلاین)
اهمیت دیگر کتاب در ارائه‌ی چارچوبی است که خواننده را قادر می‌سازد آثار هنری را نه فقط از منظر زیبایی‌شناختی، بلکه از جنبهٔ نمادین، تاریخی، اجتماعی و سیاسی تحلیل کند.
https://www.tabnak.ir/fa/news/610339 - روایت علی ربیعی از عملیات مرصاد (تابناک)
 
https://www.yjc.ir/fa/news/6388602 - زندگی شخصی (باشگاه خبرنگاران جوان)
== منبع ==
https://www.bbc.com/persian/iran/2013/09/130919_l51_labour_ministry_rabiee_profile - پروفایل وزارت کار (بی‌بی‌سی)
آریانپور. ''جامعه‌شناسی هنر''. انتشار ایران‌کتاب، ۱۴۰۱
https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3154684 - اظهارات درباره فوت خانواده
https://www.alef.ir/news/3970523097.html - فرزندان ربیعی
https://www.isna.ir/news/98030904010 - انتصاب سخنگویی
https://khanekargar.com/fa/page/100/علی ربیعی - سوابق خانه کارگر
https://www.mashreghnews.ir/news/1210638 - نقش در انتخابات ۱۳۸۸
https://ilna.ir/news/news.cfm?id=95625 - دغدغه فساد
https://www.asriran.com/fa/news/289884 - رأی اعتماد
https://www.iran-newspaper.com/newspaper/item/477616 - استیضاح
https://www.irna.ir/news/80878707 - مخالفت با یارانه
https://www.entekhab.ir/fa/news/155784 - پیشنهاد یارانه
https://www.etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/139977 - انتصاب تأمین اجتماعی (اعتماد، لینک تقریبی)
https://www.isna.ir - مصاحبه درباره مارپیچ سکوت (ایسنا، تقریبی)