مهدی ولی‌دوست: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
صفحه‌ای تازه حاوی « {{جعبه زندگینامه |نام_شخص = مهدی ولی‌دوست |تصویر =مهدی ولی دوست1.jpg |عرض_تصویر = 260px |توضیح_تصویر = |تاریخ_تولد = نامشخص |محل_تولد = چناران، خراسان رضوی |تاریخ_مرگ = {{تاریخ مرگ و سن|۱۴۰۴|۱۰|۱۸|df=y}} (احتمالاً) |ملیت = ایرانی (کرد) |م...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:


{{جعبه زندگینامه
{{جعبه زندگینامه
|نام_شخص         = مهدی ولی‌دوست
|نام_شخص=مهدی ولی‌دوست
|تصویر         =مهدی ولی دوست1.jpg
|تصویر=مهدی ولی دوست1.jpg
|عرض_تصویر   = 260px
|عرض_تصویر=260px
|توضیح_تصویر =
|توضیح_تصویر=شهید قیام سراسری، مهدی ولی‌دوست
|تاریخ_تولد     = نامشخص
|تاریخ_تولد=
|محل_تولد       = چناران، خراسان رضوی
|محل_تولد=چناران، خراسان رضوی
|تاریخ_مرگ     = {{تاریخ مرگ و سن|۱۴۰۴|۱۰|۱۸|df=y}} (احتمالاً)
|تاریخ_مرگ=۱۷ دی ۱۴۰۴
|ملیت           = ایرانی (کرد)
|ملیت=ایرانی (کرد)
|محل_مرگ       = چناران، خراسان رضوی
|محل_مرگ=چناران، خراسان رضوی
|مدفن           =
|مدفن=
|علت مرگ       = شلیک گلوله جنگی توسط نیروهای حکومتی
|علت مرگ=شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی
|شناخته‌شده برای= یکی از شهیدان قیام سراسری دی ۱۴۰۴
|شناخته‌شده برای=شهید اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴
|همسر=
|والدین=
|تاریخ تولد=
|تاریخ مرگ=۱۷ دی ۱۴۰۴
}}
}}
'''مهدی ولی‌دوست'''، شهروند کرد اهل چناران از توابع استان خراسان رضوی، در شامگاه پنجشنبه ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]، با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی جان باخت. او یکی از پنج شهروند کرد کشته‌شده در اعتراضات چناران محسوب می‌شود.<ref name=":0">[https://www.iranntv.com/960602-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%D8%AA%D9%86-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85--%D8%B4 سیمای آزادی]</ref><ref name=":1">[https://www.iranncr.org/2026/01/10/13670 شورای ملی مقاومت ایران]</ref><ref name=":2">[https://iranfreedom.net/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%DB%B1 ایران آزادی]</ref>
== زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==
اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴ قیام دی ۱۴۰۴ یکی از گسترده‌ترین و عمیق‌ترین خیزش‌های مردمی در تاریخ معاصر ایران بود که بر بستر انباشت همزمان بحران‌های ساختاری اقتصادی و سیاسی شکل گرفت. این قیام ریشه در شکاف طبقاتی بسیار عمیق، انباشت شدید فقر، نابودی معیشت اکثریت جامعه و تمرکز ثروت و قدرت در دست اقلیتی وابسته به حاکمیت ولایت فقیه داشت.
این خیزش فراتر از اعتراض به وضعیت معیشتی یا سرکوب، در واقع خروش جامعه علیه  نظام ایدئولوژیک-فقاهتی جمهوری اسلامی بود که حیات، آزادی، تنوع اندیشه و آینده را نفی می‌کرد و مرگ، حذف و انکار انسان را به اصل حاکمیت تبدیل کرده بود.


'''مهدی ولی‌دوست''' (درگذشته ۱۸ دی ۱۴۰۴، چناران) یکی از جان‌باختگان [[اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ ایران|قیام سراسری دی ۱۴۰۴]] بود. وی شهروند کرد اهل چناران در استان خراسان رضوی است که در شامگاه ۱۷ دی ۱۴۰۴ بر اثر اصابت گلوله جنگی نیروهای امنیتی مجروح شد و روز بعد (۱۸ دی) بر اثر شدت جراحات جان باخت.
'''ویژگی‌های کلیدی اعتراضات سراسری ۱۴۰۴'''


== زمینه اعتراضات ==
* تمرکز اصلی بر نفی حاکمیت ولایت فقیه و شخص رهبر آن (شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر اصل ولایت فقیه»)
اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ از ۷ دی‌ماه به دلیل بحران شدید اقتصادی، عبور قیمت دلار از مرز ۱۴۵ هزار تومان و سقوط ارزش ریال آغاز شد و به سرعت به شهرهای مختلف از جمله چناران گسترش یافت. مردم با شعارهای ضد حکومتی به خیابان‌ها آمدند و با سرکوب شدید نیروهای نظامی و امنیتی مواجه شدند.
* گستردگی جغرافیایی بی‌سابقه: درگیری اعتراضی در بیش از ۱۹۰ شهر
* شکل‌گیری خودجوش ضرورت «سازماندهی در حین نبرد» به عنوان یک نیاز فوری و درونی
* روشنگری و مرزبندی قاطع با هرگونه دیکتاتوری (گذشته و آینده) و محدودسازی امکان مصادره توسط نیروهای واپس‌گرا
* اتکای آگاهانه به نیروی درونی جامعه و آزادسازی انرژی اجتماعی عظیم
* تثبیت جهت‌گیری استراتژیک بازگشت‌ناپذیر به سوی سرنگونی حاکمیت


== جزئیات جان‌باختن ==
در مقابل این خیزش، حاکمیت با حداکثر سطح خشونت (هزاران کشته،‌ مجروح و بازداشت‌شده) پاسخ داد؛ اما همین شدت سرکوب نه‌تنها مردم را عقب نراند، بلکه عزم بازگشت‌ناپذیر برای پایان دادن به نظام ولایت فقیه را در لایه‌های مختلف جامعه عمیق‌تر و پایدارتر کرد.
به گزارش سازمان حقوق بشری هه‌نگاو و شورای ملی مقاومت ایران، مهدی ولی‌دوست در تاریخ ۱۷ دی ۱۴۰۴ (۷ ژانویه ۲۰۲۶) در جریان اعتراضات مردمی شهر چناران هدف شلیک مستقیم گلوله جنگی قرار گرفت. وی به شدت مجروح شد و به کما رفت. یک روز بعد، در ۱۸ دی ۱۴۰۴ در بیمارستان جان باخت.


مهدی ولی‌دوست یکی از پنج شهروند کرد اهل چناران است که در همان روزها در جریان سرکوب اعتراضات کشته شدند. سایر کشته‌شدگان این گروه عبارتند از:
قیام دی ۱۴۰۴ به عنوان نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران، اصالت، مشروعیت و توقف‌ناپذیری خود را هم در داخل کشور و هم در سطح جهانی به ثبت رساند و امید به امکان تغییر بنیادین را در میان بخش بزرگی از جامعه ایران و حامیان بین‌المللی آن تقویت کرد.<ref>[https://article.mojahedin.org/i/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%A2%D9%86 ویژگی‌های قیام دی ۱۴۰۴ و معنای استراتژیک آن]</ref>


مهدی قرباندوست
== جان باختن در اعتراضات ==
مرتضی جهانبخش
شامگاه پنجشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴، مهدی ولی‌دوست در جریان اعتراضات مردمی در چناران، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت و جان باخت. طبق گزارش‌ها، حداقل پنج شهروند کرد در این اعتراضات کشته شدند که اسامی آنها عبارتند از: مهدی قربان‌دوست، مهدی ولی‌دوست، مرتضی جهانبخش، روح‌الله ستاره مشتری (۲۶ ساله) و محمدرضا گروهی. معاون استاندار خراسان رضوی در تلویزیون حکومتی به کشته شدن پنج تن بدون ذکر نام اعتراف کرد.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":5">[https://www.iranntv.com/960631--%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86--%D8%A7%D8%B3 سیمای آزادی - جنایت بزرگ]</ref>
روح‌الله ستاره
=== فرآیند شناسایی و گزارش‌ها ===
نفر پنجم (نامشخص در برخی گزارش‌ها)
سازمان‌های حقوق بشری و منابع مخالف حکومت، نام مهدی ولی‌دوست را در لیست شهیدان قیام ۱۴۰۴ منتشر کرده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که او بر اثر شلیک مستقیم به شهادت رسیده و هویت وی احراز شده است. شمار شهیدان احراز هویت‌شده تا آن زمان به ۵۴ تن رسیده بود.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":6">[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1308134181342508&id=100064378161846&set=a.453297626826172 Facebook Post]</ref>
== ارزیابی سازمان‌های حقوق بشری ==
سازمان‌های حقوق بشری مانند هه‌نگاو (که در برخی گزارش‌ها ذکر شده) و شورای ملی مقاومت ایران، کشته شدن مهدی ولی‌دوست و دیگران را بخشی از سرکوب سیستماتیک اعتراضات توسط نیروهای حکومتی می‌دانند و خواستار تحقیقات بین‌المللی شده‌اند. این کشتارها به عنوان جنایت بزرگ در چناران توصیف شده است.<ref name=":1" /><ref name=":5" /><ref name=":7">[https://www.instagram.com/p/DTU6fYbjUiD?hl=en Instagram Post]</ref>
== منابع ==
== منابع ==


هه‌نگاو: At least five Kurdish residents killed… (۸ ژانویه ۲۰۲۶)
 
شورای ملی مقاومت ایران – قیام سراسری شماره ۴۰ (۱۰ ژانویه ۲۰۲۶)
 
Iran International و IranWire
رده:[[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۵

مهدی ولی‌دوست
شهید قیام سراسری، مهدی ولی‌دوست
درگذشت۱۷ دی ۱۴۰۴
چناران، خراسان رضوی
علت مرگشلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی
ملیتایرانی (کرد)
شناخته‌شده برایشهید اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴

مهدی ولی‌دوست، شهروند کرد اهل چناران از توابع استان خراسان رضوی، در شامگاه پنجشنبه ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی جان باخت. او یکی از پنج شهروند کرد کشته‌شده در اعتراضات چناران محسوب می‌شود.[۱][۲][۳]

زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴ قیام دی ۱۴۰۴ یکی از گسترده‌ترین و عمیق‌ترین خیزش‌های مردمی در تاریخ معاصر ایران بود که بر بستر انباشت همزمان بحران‌های ساختاری اقتصادی و سیاسی شکل گرفت. این قیام ریشه در شکاف طبقاتی بسیار عمیق، انباشت شدید فقر، نابودی معیشت اکثریت جامعه و تمرکز ثروت و قدرت در دست اقلیتی وابسته به حاکمیت ولایت فقیه داشت.

این خیزش فراتر از اعتراض به وضعیت معیشتی یا سرکوب، در واقع خروش جامعه علیه نظام ایدئولوژیک-فقاهتی جمهوری اسلامی بود که حیات، آزادی، تنوع اندیشه و آینده را نفی می‌کرد و مرگ، حذف و انکار انسان را به اصل حاکمیت تبدیل کرده بود.

ویژگی‌های کلیدی اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

  • تمرکز اصلی بر نفی حاکمیت ولایت فقیه و شخص رهبر آن (شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر اصل ولایت فقیه»)
  • گستردگی جغرافیایی بی‌سابقه: درگیری اعتراضی در بیش از ۱۹۰ شهر
  • شکل‌گیری خودجوش ضرورت «سازماندهی در حین نبرد» به عنوان یک نیاز فوری و درونی
  • روشنگری و مرزبندی قاطع با هرگونه دیکتاتوری (گذشته و آینده) و محدودسازی امکان مصادره توسط نیروهای واپس‌گرا
  • اتکای آگاهانه به نیروی درونی جامعه و آزادسازی انرژی اجتماعی عظیم
  • تثبیت جهت‌گیری استراتژیک بازگشت‌ناپذیر به سوی سرنگونی حاکمیت

در مقابل این خیزش، حاکمیت با حداکثر سطح خشونت (هزاران کشته،‌ مجروح و بازداشت‌شده) پاسخ داد؛ اما همین شدت سرکوب نه‌تنها مردم را عقب نراند، بلکه عزم بازگشت‌ناپذیر برای پایان دادن به نظام ولایت فقیه را در لایه‌های مختلف جامعه عمیق‌تر و پایدارتر کرد.

قیام دی ۱۴۰۴ به عنوان نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران، اصالت، مشروعیت و توقف‌ناپذیری خود را هم در داخل کشور و هم در سطح جهانی به ثبت رساند و امید به امکان تغییر بنیادین را در میان بخش بزرگی از جامعه ایران و حامیان بین‌المللی آن تقویت کرد.[۴]

جان باختن در اعتراضات

شامگاه پنجشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴، مهدی ولی‌دوست در جریان اعتراضات مردمی در چناران، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت و جان باخت. طبق گزارش‌ها، حداقل پنج شهروند کرد در این اعتراضات کشته شدند که اسامی آنها عبارتند از: مهدی قربان‌دوست، مهدی ولی‌دوست، مرتضی جهانبخش، روح‌الله ستاره مشتری (۲۶ ساله) و محمدرضا گروهی. معاون استاندار خراسان رضوی در تلویزیون حکومتی به کشته شدن پنج تن بدون ذکر نام اعتراف کرد.[۱][۲][۳][۵]

فرآیند شناسایی و گزارش‌ها

سازمان‌های حقوق بشری و منابع مخالف حکومت، نام مهدی ولی‌دوست را در لیست شهیدان قیام ۱۴۰۴ منتشر کرده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که او بر اثر شلیک مستقیم به شهادت رسیده و هویت وی احراز شده است. شمار شهیدان احراز هویت‌شده تا آن زمان به ۵۴ تن رسیده بود.[۱][۲][۶]

ارزیابی سازمان‌های حقوق بشری

سازمان‌های حقوق بشری مانند هه‌نگاو (که در برخی گزارش‌ها ذکر شده) و شورای ملی مقاومت ایران، کشته شدن مهدی ولی‌دوست و دیگران را بخشی از سرکوب سیستماتیک اعتراضات توسط نیروهای حکومتی می‌دانند و خواستار تحقیقات بین‌المللی شده‌اند. این کشتارها به عنوان جنایت بزرگ در چناران توصیف شده است.[۲][۵][۷]

منابع

رده:جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴