کاربر:Hamidreza۴/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۶۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{Infobox settlement | |||
| name = استان کرمانشاه | |||
| other_name = دروازه غربی ایران | |||
| image_skyline = استان کرمانشاه.jpg | |||
| image_caption = استان کرمانشاه — طاق بستان | |||
| pushpin_map = Iran | |||
| map_caption = موقعیت استان کرمانشاه در نقشه ایران | |||
| subdivision_type = کشور | |||
| subdivision_name = ایران | |||
| seat_type = مرکز استان | |||
| seat = کرمانشاه | |||
| blank_name = مساحت | |||
| blank_info = ۲۴٬۹۹۸ کیلومتر مربع | |||
| blank1_name = جمعیت (۱۴۰۰) | |||
| blank1_info = حدود ۲ میلیون نفر | |||
| blank2_name = تعداد شهرستان | |||
| blank2_info = ۱۴ (کرمانشاه، اسلامآباد غرب، سرپل ذهاب، پاوه، کنگاور، صحنه، سنقر، هرسین، جوانرود و...) | |||
| blank3_name = زبانها | |||
| blank3_info = کردی (کلهری و سورانی)، فارسی، لکی | |||
| blank4_name = آب و هوا | |||
| blank4_info = کوهستانی و سرد در شمال؛ نیمهگرمسیری در جنوب (بارش ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلیمتر) | |||
| blank5_name = قدمت سکونت | |||
| blank5_info = بیش از ۳۰٬۰۰۰ سال (غارهای بیستون و دواشکفت) | |||
| blank6_name = کوههای مهم | |||
| blank6_info = پراو و شاهو (رشتهکوه زاگرس) | |||
| blank7_name = مرز بینالمللی | |||
| blank7_info = عراق (از غرب) | |||
| blank_name_sec1 = شمال | |||
| blank_info_sec1 = استان کردستان | |||
| blank1_name_sec1 = جنوب | |||
| blank1_info_sec1 = استان ایلام | |||
| blank2_name_sec1 = شرق | |||
| blank2_info_sec1 = استانهای همدان و لرستان | |||
| blank3_name_sec1 = غرب | |||
| blank3_info_sec1 = عراق | |||
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو | |||
| blank_info_sec2 = کتیبه بیستون (داریوش بزرگ، ۵۱۵ پ.م — به سه زبان فارسی باستان، ایلامی و بابلی) | |||
| blank1_name_sec2 = آثار تاریخی | |||
| blank1_info_sec2 = طاق بستان (هنر ساسانی) · معبد آناهیتا (کنگاور، دوره اشکانی) · غار قوریقلعه (طولانیترین غار آبی آسیا) | |||
| blank2_name_sec2 = محصولات کشاورزی | |||
| blank2_info_sec2 = گندم · جو · نخود · عدس | |||
| blank3_name_sec2 = صنعت | |||
| blank3_info_sec2 = پالایشگاه نفت · پتروشیمی · سیمان · صنایع غذایی · تجارت مرزی (خسروی و پرویزخان) | |||
| blank4_name_sec2 = دامداری و عشایر | |||
| blank4_info_sec2 = ایلات کلهر، گوران و سنجابی · لبنیات محلی · عسل کوهستانی | |||
| blank5_name_sec2 = مفاخر | |||
| blank5_info_sec2 = بابا طاهر عریان (شاعر قرن پنجم) · میرزا عبدالقادر گوران (شاعر کُرد) · حافظ ابرو (مورخ تیموری) | |||
| blank6_name_sec2 = موسیقی | |||
| blank6_info_sec2 = موسیقی کلهری با ساز تنبور · مراسم جامخانه اهل حق | |||
| blank7_name_sec2 = غذاهای محلی | |||
| blank7_info_sec2 = دنگکباب · خورشت خلال بادام · نان برنجی کرمانشاهی · آشدانه · شلهزرد | |||
| blank8_name_sec2 = گردشگری طبیعی | |||
| blank8_info_sec2 = غار قوریقلعه · دریاچه سرآبلشگرخان · آبشار بیستون · پاوه و نوسود | |||
| blank9_name_sec2 = منطقه زمانی | |||
| blank9_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰) | |||
}} | |||
استان کرمانشاه | |||
──────────────────────────────────────────────────────────── | |||
⬛ مرکز استان: کرمانشاه | |||
⬛ مساحت: ۲۴,۹۹۸ کیلومتر مربع | |||
⬛ جمعیت: حدود ۲ میلیون نفر (۱۴۰۰) | |||
⬛ شهرستانها: ۱۴ شهرستان (کرمانشاه، اسلامآباد غرب، سرپل ذهاب، پاوه، کنگاور، صحنه، سنقر، هرسین، جوانرود و...) | |||
⬛ آب و هوا: کوهستانی و سرد در شمال؛ نیمهگرمسیری در جنوب | |||
⬛ زبان: کردی (کلهری و سورانی)، فارسی، لکی | |||
──────────────────────────────────────────────────────────── | |||
==== | == تاریخچه == | ||
کرمانشاه یکی از کهنترین استانهای ایران با پیشینهای بیش از ۳۰,۰۰۰ ساله است. غارهای بیستون و غار دواشکفت از قدیمیترین محلهای سکونت انسان در خاورمیانه هستند. | |||
کتیبه بیستون: | |||
کتیبه بیستون (میراث جهانی یونسکو) مهمترین کتیبه هخامنشی و یکی از مهمترین اسناد تاریخی جهان است. داریوش بزرگ در ۵۱۵ پیش از میلاد این کتیبه را به سه زبان (فارسی باستان، ایلامی و بابلی) بر صخره کوه بیستون حک کرد. این کتیبه کلید رمزگشایی خط میخی بود. | |||
طاق بستان در کرمانشاه از شاهکارهای هنر سنگتراشی ساسانی است. نقشبرجستههای شکار خسرو پرویز و سوارکار ساسانی از زیباترین آثار هنری دوره ساسانی هستند. | |||
کنگاور — معبد آناهیتا: | |||
معبد آناهیتا در کنگاور یکی از بزرگترین بناهای سنگی ایران باستان و مربوط به دوره سلوکی-اشکانی (قرن سوم پیش از میلاد) است. این معبد به ایزدبانوی آب — آناهیتا — تقدیم شده و ستونهای عظیم آن شبیه به پارتنون یونان است. | |||
زلزله ۱۳۹۶ سرپل ذهاب: | |||
در ۲۱ آبان ۱۳۹۶ (نوامبر ۲۰۱۷)، زلزله ۷.۳ ریشتری سرپل ذهاب بیش از ۶۲۰ نفر را کشت و ویرانی گستردهای به بار آورد. رسوایی مسکن مهر — ساختمانهایی که دولت ساخته بود و مانند کارتن فروریختند — نشاندهنده فساد ساختاری رژیم بود. | |||
== | == جغرافیا و اقلیم == | ||
کرمانشاه در غرب ایران و در قلب رشتهکوههای زاگرس واقع شده و از غرب با عراق هممرز است. کوههای پراو و شاهو از بلندترین قلههای زاگرس در این منطقه هستند. غار قوریقلعه (طولانیترین غار آبی آسیا) از شگفتیهای طبیعی کرمانشاه است. | |||
آبوهوای استان متنوع است: شمال کوهستانی و سرد، مرکز معتدل، و جنوب نیمهگرمسیری. بارش سالانه بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلیمتر متغیر است. | |||
گردشگری طبیعی: | |||
غار قوریقلعه طولانیترین غار آبی آسیا با بیش از ۱۲ کیلومتر طول شناختهشده است. دریاچه سرآبلشگرخان (نوسود)، آبشار بیستون و چشمههای آبگرم تازهآباد از جاذبههای طبیعی هستند. پاوه و نوسود با طبیعت بکر کوهستانی و فرهنگ هورامی از مقاصد گردشگری محبوب هستند. | |||
== اقتصاد و منابع == | |||
کشاورزی محور اصلی اقتصاد کرمانشاه است. گندم، جو، نخود و عدس محصولات عمده هستند. کرمانشاه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گندم در ایران است. | |||
صنایع مهم شامل پالایشگاه نفت کرمانشاه، صنایع پتروشیمی، سیمان و صنایع غذایی هستند. تجارت مرزی با عراق از طریق پایانههای خسروی و پرویزخان نقش مهمی در اقتصاد استان دارد. | |||
دامداری و عشایر: | |||
کرمانشاه از مراکز مهم دامداری ایران است. عشایر کلهر، گوران و سنجابی از ایلات بزرگ منطقه هستند که هنوز بخشی از آنها زندگی نیمهکوچنشینی دارند. تولید لبنیات محلی، روغن حیوانی و عسل کوهستانی از فعالیتهای اقتصادی مهم هستند. | |||
== فرهنگ و آداب و رسوم == | |||
فرهنگ کرمانشاه آمیزهای از فرهنگهای کُردی، لکی و فارسی است. این ترکیب فرهنگی منحصربهفرد، کرمانشاه را به یکی از غنیترین استانهای فرهنگی ایران تبدیل کرده است. | |||
مفاخر ادبی: | |||
کرمانشاه زادگاه بابا طاهر عریان (همدانی) — شاعر قرن پنجم هجری که دوبیتیهایش به لهجه لری از عاشقانهترین اشعار فارسی هستند — محسوب میشود. میرزا عبدالقادر گوران — شاعر بزرگ کُرد — و حافظ ابرو از مورخان بزرگ دوره تیموری نیز از مفاخر کرمانشاه هستند. | |||
موسیقی کرمانشاهی — بهویژه موسیقی کلهری با ساز تنبور — از گنجینههای موسیقی ایران است. مراسم جامخانه اهل حق با نوای تنبور از مراسم آیینی مهم منطقه است. | |||
غذاهای محلی: | |||
دنگکباب کرمانشاهی، خورشت خلال بادام، آشدانه کرمانشاهی، نان بیرونبُر (نان تنوری محلی)، شیرینی نان برنجی کرمانشاهی (معروف در سراسر ایران) و شلهزرد از غذاها و شیرینیهای محلی هستند. | |||
== مبارزات و مقاومت مردمی == | |||
کرمانشاه از کانونهای اصلی مقاومت سازمان مجاهدین خلق و مبارزات مردمی علیه رژیم آخوندی بوده است. | |||
سرکوب مناطق کُردنشین کرمانشاه: | |||
پس از انقلاب ۱۳۵۷، رژیم خمینی مناطق کُردنشین کرمانشاه — بهویژه پاوه، جوانرود و روانسر — را هدف حملات نظامی قرار داد. در مرداد ۱۳۵۸، سپاه پاسداران با بمباران هوایی و حمله زمینی به پاوه حمله کرد. صادق خلخالی در کرمانشاه نیز مانند کردستان بدون محاکمه اعدامها صادر کرد. مقاومت مسلحانه پیشمرگان حزب دموکرات و کومله در مناطق کوهستانی پاوه، نوسود و جوانرود سالها ادامه داشت. | |||
مقاومت جبهههای کردی در کرمانشاه: | |||
جبهههای مسلح کُردی — حزب دموکرات کردستان ایران و سازمان کومله — در مناطق کوهستانی کرمانشاه نیز فعال بودند. پیشمرگان این جبههها در کوههای شاهو، هورامان و مناطق مرزی پاوه و نوسود با نیروهای سپاه پاسداران درگیر بودند. رژیم برای سرکوب این مقاومت، روستاهای بسیاری را بمباران و تخلیه کرد. | |||
شهدای مجاهد کرمانشاه در قیام دی ۱۴۰۴: | |||
کرمانشاه از خونینترین شهرهای قیام دیماه ۱۴۰۴ بود. سازمان مجاهدین خلق اسامی شهدای مجاهد قیام را منتشر کرد: مجاهد شهید یاسین میرزایی قلعهزنجیری (دانشجو، شهادت ۱۸ دی در کرمانشاه)، مجاهد شهید رضا قنبری (کارگر ۱۷ ساله، ۱۳ دی)، مجاهد شهید رسول کدیوریان (کارگر ۱۷ ساله، ۱۳ دی)، و مجاهد شهید رضا کدیوریان (کارگر ۲۰ ساله، ۱۳ دی). دهها شهید دیگر از کرمانشاه و اسلامآباد غرب نیز در این قیام به شهادت رسیدند. | |||
کشتار ۶۷ در کرمانشاه: | |||
زندانهای کرمانشاه در تابستان ۱۳۶۷ شاهد کشتار زندانیان سیاسی — عمدتاً مجاهدین خلق — بودند. بسیاری از زندانیان مجاهد کرمانشاهی که حکمشان پایان یافته بود نیز در کمیسیونهای مرگ اعدام شدند. | |||
قیامهای سراسری: | |||
کرمانشاه در قیامهای دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ از شهرهای پیشتاز بود. در قیام ۱۴۰۱ (زن، زندگی، آزادی)، مردم کرمانشاه و اسلامآباد غرب با شجاعت بینظیر به خیابانها آمدند و نیروهای سرکوبگر با خشونت شدید با آنها برخورد کردند. | |||
واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق: | |||
واحدهای مقاومت مجاهدین در کرمانشاه، اسلامآباد غرب، پاوه و سرپل ذهاب فعالیتهای مستمری در زمینه نصب پوسترهای مسعود و مریم رجوی و افشاگری جنایات رژیم داشتهاند. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۸
| استان کرمانشاه دروازه غربی ایران | |
|---|---|
| استان کرمانشاه — طاق بستان استان کرمانشاه — طاق بستان | |
| کشور | ایران |
| مرکز استان | کرمانشاه |
| شمال | استان کردستان |
| جنوب | استان ایلام |
| شرق | استانهای همدان و لرستان |
| غرب | عراق |
| آب و هوا | کوهستانی و سرد در شمال؛ نیمهگرمسیری در جنوب (بارش ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلیمتر) |
| قدمت سکونت | بیش از ۳۰٬۰۰۰ سال (غارهای بیستون و دواشکفت) |
| کوههای مهم | پراو و شاهو (رشتهکوه زاگرس) |
| مرز بینالمللی | عراق (از غرب) |
| میراث جهانی یونسکو | کتیبه بیستون (داریوش بزرگ، ۵۱۵ پ.م — به سه زبان فارسی باستان، ایلامی و بابلی) |
| آثار تاریخی | طاق بستان (هنر ساسانی) · معبد آناهیتا (کنگاور، دوره اشکانی) · غار قوریقلعه (طولانیترین غار آبی آسیا) |
| محصولات کشاورزی | گندم · جو · نخود · عدس |
| صنعت | پالایشگاه نفت · پتروشیمی · سیمان · صنایع غذایی · تجارت مرزی (خسروی و پرویزخان) |
| دامداری و عشایر | ایلات کلهر، گوران و سنجابی · لبنیات محلی · عسل کوهستانی |
| مفاخر | بابا طاهر عریان (شاعر قرن پنجم) · میرزا عبدالقادر گوران (شاعر کُرد) · حافظ ابرو (مورخ تیموری) |
| موسیقی | موسیقی کلهری با ساز تنبور · مراسم جامخانه اهل حق |
| غذاهای محلی | دنگکباب · خورشت خلال بادام · نان برنجی کرمانشاهی · آشدانه · شلهزرد |
استان کرمانشاه
────────────────────────────────────────────────────────────
⬛ مرکز استان: کرمانشاه
⬛ مساحت: ۲۴,۹۹۸ کیلومتر مربع
⬛ جمعیت: حدود ۲ میلیون نفر (۱۴۰۰)
⬛ شهرستانها: ۱۴ شهرستان (کرمانشاه، اسلامآباد غرب، سرپل ذهاب، پاوه، کنگاور، صحنه، سنقر، هرسین، جوانرود و...)
⬛ آب و هوا: کوهستانی و سرد در شمال؛ نیمهگرمسیری در جنوب
⬛ زبان: کردی (کلهری و سورانی)، فارسی، لکی
────────────────────────────────────────────────────────────
تاریخچه
کرمانشاه یکی از کهنترین استانهای ایران با پیشینهای بیش از ۳۰,۰۰۰ ساله است. غارهای بیستون و غار دواشکفت از قدیمیترین محلهای سکونت انسان در خاورمیانه هستند.
کتیبه بیستون:
کتیبه بیستون (میراث جهانی یونسکو) مهمترین کتیبه هخامنشی و یکی از مهمترین اسناد تاریخی جهان است. داریوش بزرگ در ۵۱۵ پیش از میلاد این کتیبه را به سه زبان (فارسی باستان، ایلامی و بابلی) بر صخره کوه بیستون حک کرد. این کتیبه کلید رمزگشایی خط میخی بود.
طاق بستان در کرمانشاه از شاهکارهای هنر سنگتراشی ساسانی است. نقشبرجستههای شکار خسرو پرویز و سوارکار ساسانی از زیباترین آثار هنری دوره ساسانی هستند.
کنگاور — معبد آناهیتا:
معبد آناهیتا در کنگاور یکی از بزرگترین بناهای سنگی ایران باستان و مربوط به دوره سلوکی-اشکانی (قرن سوم پیش از میلاد) است. این معبد به ایزدبانوی آب — آناهیتا — تقدیم شده و ستونهای عظیم آن شبیه به پارتنون یونان است.
زلزله ۱۳۹۶ سرپل ذهاب:
در ۲۱ آبان ۱۳۹۶ (نوامبر ۲۰۱۷)، زلزله ۷.۳ ریشتری سرپل ذهاب بیش از ۶۲۰ نفر را کشت و ویرانی گستردهای به بار آورد. رسوایی مسکن مهر — ساختمانهایی که دولت ساخته بود و مانند کارتن فروریختند — نشاندهنده فساد ساختاری رژیم بود.
جغرافیا و اقلیم
کرمانشاه در غرب ایران و در قلب رشتهکوههای زاگرس واقع شده و از غرب با عراق هممرز است. کوههای پراو و شاهو از بلندترین قلههای زاگرس در این منطقه هستند. غار قوریقلعه (طولانیترین غار آبی آسیا) از شگفتیهای طبیعی کرمانشاه است.
آبوهوای استان متنوع است: شمال کوهستانی و سرد، مرکز معتدل، و جنوب نیمهگرمسیری. بارش سالانه بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلیمتر متغیر است.
گردشگری طبیعی:
غار قوریقلعه طولانیترین غار آبی آسیا با بیش از ۱۲ کیلومتر طول شناختهشده است. دریاچه سرآبلشگرخان (نوسود)، آبشار بیستون و چشمههای آبگرم تازهآباد از جاذبههای طبیعی هستند. پاوه و نوسود با طبیعت بکر کوهستانی و فرهنگ هورامی از مقاصد گردشگری محبوب هستند.
اقتصاد و منابع
کشاورزی محور اصلی اقتصاد کرمانشاه است. گندم، جو، نخود و عدس محصولات عمده هستند. کرمانشاه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گندم در ایران است.
صنایع مهم شامل پالایشگاه نفت کرمانشاه، صنایع پتروشیمی، سیمان و صنایع غذایی هستند. تجارت مرزی با عراق از طریق پایانههای خسروی و پرویزخان نقش مهمی در اقتصاد استان دارد.
دامداری و عشایر:
کرمانشاه از مراکز مهم دامداری ایران است. عشایر کلهر، گوران و سنجابی از ایلات بزرگ منطقه هستند که هنوز بخشی از آنها زندگی نیمهکوچنشینی دارند. تولید لبنیات محلی، روغن حیوانی و عسل کوهستانی از فعالیتهای اقتصادی مهم هستند.
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ کرمانشاه آمیزهای از فرهنگهای کُردی، لکی و فارسی است. این ترکیب فرهنگی منحصربهفرد، کرمانشاه را به یکی از غنیترین استانهای فرهنگی ایران تبدیل کرده است.
مفاخر ادبی:
کرمانشاه زادگاه بابا طاهر عریان (همدانی) — شاعر قرن پنجم هجری که دوبیتیهایش به لهجه لری از عاشقانهترین اشعار فارسی هستند — محسوب میشود. میرزا عبدالقادر گوران — شاعر بزرگ کُرد — و حافظ ابرو از مورخان بزرگ دوره تیموری نیز از مفاخر کرمانشاه هستند.
موسیقی کرمانشاهی — بهویژه موسیقی کلهری با ساز تنبور — از گنجینههای موسیقی ایران است. مراسم جامخانه اهل حق با نوای تنبور از مراسم آیینی مهم منطقه است.
غذاهای محلی:
دنگکباب کرمانشاهی، خورشت خلال بادام، آشدانه کرمانشاهی، نان بیرونبُر (نان تنوری محلی)، شیرینی نان برنجی کرمانشاهی (معروف در سراسر ایران) و شلهزرد از غذاها و شیرینیهای محلی هستند.
مبارزات و مقاومت مردمی
کرمانشاه از کانونهای اصلی مقاومت سازمان مجاهدین خلق و مبارزات مردمی علیه رژیم آخوندی بوده است.
سرکوب مناطق کُردنشین کرمانشاه:
پس از انقلاب ۱۳۵۷، رژیم خمینی مناطق کُردنشین کرمانشاه — بهویژه پاوه، جوانرود و روانسر — را هدف حملات نظامی قرار داد. در مرداد ۱۳۵۸، سپاه پاسداران با بمباران هوایی و حمله زمینی به پاوه حمله کرد. صادق خلخالی در کرمانشاه نیز مانند کردستان بدون محاکمه اعدامها صادر کرد. مقاومت مسلحانه پیشمرگان حزب دموکرات و کومله در مناطق کوهستانی پاوه، نوسود و جوانرود سالها ادامه داشت.
مقاومت جبهههای کردی در کرمانشاه:
جبهههای مسلح کُردی — حزب دموکرات کردستان ایران و سازمان کومله — در مناطق کوهستانی کرمانشاه نیز فعال بودند. پیشمرگان این جبههها در کوههای شاهو، هورامان و مناطق مرزی پاوه و نوسود با نیروهای سپاه پاسداران درگیر بودند. رژیم برای سرکوب این مقاومت، روستاهای بسیاری را بمباران و تخلیه کرد.
شهدای مجاهد کرمانشاه در قیام دی ۱۴۰۴:
کرمانشاه از خونینترین شهرهای قیام دیماه ۱۴۰۴ بود. سازمان مجاهدین خلق اسامی شهدای مجاهد قیام را منتشر کرد: مجاهد شهید یاسین میرزایی قلعهزنجیری (دانشجو، شهادت ۱۸ دی در کرمانشاه)، مجاهد شهید رضا قنبری (کارگر ۱۷ ساله، ۱۳ دی)، مجاهد شهید رسول کدیوریان (کارگر ۱۷ ساله، ۱۳ دی)، و مجاهد شهید رضا کدیوریان (کارگر ۲۰ ساله، ۱۳ دی). دهها شهید دیگر از کرمانشاه و اسلامآباد غرب نیز در این قیام به شهادت رسیدند.
کشتار ۶۷ در کرمانشاه:
زندانهای کرمانشاه در تابستان ۱۳۶۷ شاهد کشتار زندانیان سیاسی — عمدتاً مجاهدین خلق — بودند. بسیاری از زندانیان مجاهد کرمانشاهی که حکمشان پایان یافته بود نیز در کمیسیونهای مرگ اعدام شدند.
قیامهای سراسری:
کرمانشاه در قیامهای دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ از شهرهای پیشتاز بود. در قیام ۱۴۰۱ (زن، زندگی، آزادی)، مردم کرمانشاه و اسلامآباد غرب با شجاعت بینظیر به خیابانها آمدند و نیروهای سرکوبگر با خشونت شدید با آنها برخورد کردند.
واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق:
واحدهای مقاومت مجاهدین در کرمانشاه، اسلامآباد غرب، پاوه و سرپل ذهاب فعالیتهای مستمری در زمینه نصب پوسترهای مسعود و مریم رجوی و افشاگری جنایات رژیم داشتهاند.