بابک زنجانی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۷۵: | خط ۷۵: | ||
بابک زنجانی میگوید: <blockquote>«در آن زمان به پیشنهاد محسن نوربخش به عنوان عامل تزریق ارز به بازار برای کنترل قیمتها عمل میکرده و بدون اینکه کسی او را به رئیس بانک معرفی یا سفارش کرده باشد، سقف اعتبار ۲۰میلیون دلاری برای تزریق ارز در بازار داشت».</blockquote> | بابک زنجانی میگوید: <blockquote>«در آن زمان به پیشنهاد محسن نوربخش به عنوان عامل تزریق ارز به بازار برای کنترل قیمتها عمل میکرده و بدون اینکه کسی او را به رئیس بانک معرفی یا سفارش کرده باشد، سقف اعتبار ۲۰میلیون دلاری برای تزریق ارز در بازار داشت».</blockquote> | ||
برخی از رسانه های ایران حسین میرکاظمی را از شریکان اصلی بابک زنجانی در فعالیتهای اقتصادی معرفی کردهاند. بابک زنجانی میگوید که من کاسبی با او ندارم و فقط یکبار یکی از هتلهای حسین میرکاظمی را در قشم از او خریداری کردم. | برخی از رسانه های ایران حسین میرکاظمی را از شریکان اصلی بابک زنجانی در فعالیتهای اقتصادی معرفی کردهاند. بابک زنجانی میگوید که من کاسبی با او ندارم و فقط یکبار یکی از هتلهای حسین میرکاظمی را در قشم از او خریداری کردم. | ||
| خط ۸۹: | خط ۸۸: | ||
== روابط بابک زنجانی با مقامات حکومتی == | == روابط بابک زنجانی با مقامات حکومتی == | ||
روابط بابک زنجانی با مدیران و مسئولان رده بالای حکومتی به قدری نزدیک بود که صادق زیباکلام گفته بود وقتی استفاده یقه سفیدها از آقای زنجانی تمام شد او را مچاله کرده و دور انداختند. | روابط بابک زنجانی با مدیران و مسئولان رده بالای حکومتی به قدری نزدیک بود که صادق زیباکلام گفته بود وقتی استفاده یقه سفیدها از آقای زنجانی تمام شد او را مچاله کرده و دور انداختند. | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۵: | ||
بابک زنجانی ادعا کرده بود، به محض اینکه شرکت هنگکنگی وابسته به وزارت نفت حسابی را معرفی کند که برای انتقال مشکلی نداشته باشد، بلافاصله این پول را به حساب منتقل خواهد کرد.<ref name=":1">[https://www.bbc.com/persian/articles/cd19eelxwe9o بابک زنجانی؛ میلیاردری جوان با پشتوانه «خداوند» - سایت بیبیسی۲]</ref> | بابک زنجانی ادعا کرده بود، به محض اینکه شرکت هنگکنگی وابسته به وزارت نفت حسابی را معرفی کند که برای انتقال مشکلی نداشته باشد، بلافاصله این پول را به حساب منتقل خواهد کرد.<ref name=":1">[https://www.bbc.com/persian/articles/cd19eelxwe9o بابک زنجانی؛ میلیاردری جوان با پشتوانه «خداوند» - سایت بیبیسی۲]</ref> | ||
=== روابط بابک زنجانی با قرارگاه خاتم الانبیاء سپاه === | === روابط بابک زنجانی با قرارگاه خاتم الانبیاء سپاه === | ||
بابک زنجانی همچنین با رستم قاسمی ریاست وقت قرارگاه خاتم ارتباط داشت و گفته شده است که قاسمی از او برای جابجایی ۴۰ میلیارد دلار پول بابت خرید یک کالا کمک خواسته است. وی همچنین پروژه دیگری از قاسمی میگیرد تا ال سی «Letter of Credit اعتبار اسنادی»های یک ساله را از بانکهای ملی بگیرد و درخارج با درصد پایین دیسکانت کند. وی برای تحقق این کار، یک بانک در تاجیکستان تأسیس میکند و از این طریق یک بانک دیگر در مالزی تأسیس میکند تا فعالیتهایش را به کمک بانک مالزی به انجام برساند. | بابک زنجانی همچنین با رستم قاسمی ریاست وقت [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا|قرارگاه خاتم]] ارتباط داشت و گفته شده است که پاسدار قاسمی از او برای جابجایی ۴۰ میلیارد دلار پول بابت خرید یک کالا کمک خواسته است. وی همچنین پروژه دیگری از قاسمی میگیرد تا ال سی «Letter of Credit اعتبار اسنادی»های یک ساله را از بانکهای ملی بگیرد و درخارج با درصد پایین دیسکانت کند. وی برای تحقق این کار، یک بانک در تاجیکستان تأسیس میکند و از این طریق یک بانک دیگر در مالزی تأسیس میکند تا فعالیتهایش را به کمک بانک مالزی به انجام برساند. | ||
بعد از اینکه رستم قاسمی به وزارت نفت دولت احمدینژاد | بعد از اینکه رستم قاسمی به وزارت نفت دولت [[محمود احمدینژاد|احمدینژاد]] منصوب شد از آنجا که ایران تحریم بود، قرار میشود تا زنجانی به عنوان واسطه نفت ایران را بخرد و به مالزی بفروشد. این معاملات باعث اختلاس بزرگ بابک زنجانی میشود به این ترتیب است که بابک زنجانی نفت را ۶۰ دلار از وزارت نفت خریداری کرده و ۹۰ دلار به مشتری فروخته است. | ||
== ردپای بابک زنجانی در فساد مالی در ترکیه == | == ردپای بابک زنجانی در فساد مالی در ترکیه == | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۰۷: | ||
شرکت دیگر رضا ضراب به نام «رویال شیپینگ» در ماه مه ۲۰۱۲ از طریق شعبه بانک ملت در استانبول، به حساب یکی از شرکت های بابک زنجانی، پنج میلیون و یکصد هزار لیر واریز کرده است. همچنین یافتههای این بازرسان، نشان میدهد که شرکت «رویال شیپینگ» در فاصله سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ حدود ۱۵۱ تن طلا به ارزش ۸ میلیارد دلار به ایران و امارات عربی متحده صادر کرده است. | شرکت دیگر رضا ضراب به نام «رویال شیپینگ» در ماه مه ۲۰۱۲ از طریق شعبه بانک ملت در استانبول، به حساب یکی از شرکت های بابک زنجانی، پنج میلیون و یکصد هزار لیر واریز کرده است. همچنین یافتههای این بازرسان، نشان میدهد که شرکت «رویال شیپینگ» در فاصله سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ حدود ۱۵۱ تن طلا به ارزش ۸ میلیارد دلار به ایران و امارات عربی متحده صادر کرده است. | ||
همچنین در ژانویه ۲۰۱۳ حدود یک و نیم تن شمش طلا که ازغنا به ترکیه، به مقصد ایران ارسال شده بود در یک هواپیمای باربری خصوصی در فرودگاه استانبول کشف و سپس توقیف شد. | همچنین در ژانویه ۲۰۱۳ حدود یک و نیم تن شمش طلا که ازغنا به ترکیه، به مقصد ایران ارسال شده بود در یک هواپیمای باربری خصوصی در فرودگاه استانبول کشف و سپس توقیف شد.[[پرونده:بابک زنجانی با حسین میرکاظمی.JPG|جایگزین=بابک زنجانی با حسین میرکاظمی|بندانگشتی|286x286پیکسل|بابک زنجانی با حسین میرکاظمی]]بر اساس این گزارشها، هزینه اجاره هواپیمای باربری شرکت حمل و نقل هوایی «یو ال اس» را آقای بابک زنجانی از طریق یکی از شرکتهایش پرداخته بود.<ref>[https://www.bbc.com/persian/iran/2015/07/150716_u05_turkey_media_zarrab_zanjani یافتههای تازه از 'ارتباط طلایی' بابک زنجانی و رضا ضراب - بیبیسی۳]</ref> | ||
روزنامه «وطن» چاپ ترکیه، نوشت: <blockquote>«ترکها شرکت هواپیمایی انور ایر (onur Air)را در سال ۲۰۱۳ به قیمت ۲۵۰میلیون دلار به قدرت تنجل (kudret tuncel) تاجر ترک و مهدی شمس تاجری تبعه انگلیس که در دوبی زندگی میکند، فروختند، اما بعد از آن خبری منتشر شد که خریدار واقعی این شرکت بابک زنجانی بوده است».</blockquote>روزنامه وطن به نقل از دبیر کل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه افزود: <blockquote>«گفته شده که این شرکت به قیمت ۱۰۵ میلیون دلار یعنی نصف قیمت اصلی این شرکت هواپیمایی به صاحب اولیه فروخته شده است. به غیر از جان کرت باگانا که مجدداً این شرکت را خریده است، قدرت تنجل و مهدی شمس هر سه سهامداران جدید شرکت اونور ایر هستند. به گفته وی بابک زنجانی صاحب شرکت هوایی قشم، در حقیقت با شرکای خود (قدرت تنجل و مهدی شمس)، صاحب شرکت اونور ایر نیز هستند».<ref>[https://www.90eghtesadi.com/Content/Detail/1001785/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%AF-250-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C پشتپرده خرید 250 میلیون دلاری شرکت هواپیمایی ترک توسط زنجانی - سایت۹۰ اقتصادی]</ref> </blockquote>قاضی صلواتی هم در چهاردهمین جلسه دادگاه بابک زنجانی، او را به واریز کردن ۴۴۵میلیون یورو از طریق بانکهای سرمایه و پارسیان به حساب رضا ضراب در ترکیه و پرداخت ۱۲میلیون یورو کارمزد متهم نمود.<ref name=":1" /> | |||
روزنامه «وطن» چاپ ترکیه، نوشت: <blockquote>«ترکها شرکت هواپیمایی انور ایر (onur Air)را در سال ۲۰۱۳ به قیمت ۲۵۰میلیون دلار به قدرت تنجل تاجر ترک و مهدی شمس تاجری تبعه انگلیس که در دوبی زندگی میکند، فروختند، اما بعد از آن خبری منتشر شد که خریدار واقعی این شرکت بابک زنجانی بوده است».</blockquote>روزنامه وطن به نقل از دبیر کل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه افزود: <blockquote>«گفته شده که این شرکت به قیمت ۱۰۵ میلیون دلار یعنی نصف قیمت اصلی این شرکت هواپیمایی به صاحب اولیه فروخته شده است. به غیر از جان کرت باگانا که مجدداً این شرکت را خریده است، قدرت تنجل و مهدی شمس هر سه سهامداران جدید شرکت اونور ایر هستند. به گفته وی بابک زنجانی صاحب شرکت هوایی قشم، در حقیقت با شرکای خود (قدرت تنجل و مهدی شمس)، صاحب شرکت اونور ایر نیز هستند».<ref>[https://www.90eghtesadi.com/Content/Detail/1001785/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%AF-250-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C پشتپرده خرید 250 میلیون دلاری شرکت هواپیمایی ترک توسط زنجانی - سایت۹۰ اقتصادی]</ref> </blockquote>قاضی صلواتی هم در چهاردهمین جلسه دادگاه بابک زنجانی، او را به واریز کردن ۴۴۵میلیون یورو از طریق بانکهای سرمایه و پارسیان به حساب رضا ضراب در ترکیه و پرداخت ۱۲میلیون یورو کارمزد متهم نمود.<ref name=":1" /> | |||
== دادگاه بابک زنجانی == | == دادگاه بابک زنجانی == | ||
| خط ۱۳۸: | خط ۱۳۲: | ||
=== تاسیس هلدینگ داتوان و امپراتوری جدید === | === تاسیس هلدینگ داتوان و امپراتوری جدید === | ||
پس از آزادی، بابک زنجانی با تأسیس مجموعهای با نام | [[پرونده:بابک با سرتیپ سپاه.PNG|جایگزین=بابک زنجانی با سرتیپ سپاه|بندانگشتی|268x268پیکسل|بابک زنجانی با سرتیپ سپاه]]پس از آزادی، بابک زنجانی با تأسیس مجموعهای با نام هلدینگ داتوان (DotOne Holding Group) به صحنه اقتصادی بازگشت. این هلدینگ مجموعهای گسترده از فعالیتها را پوشش میدهد: | ||
* حملونقل ریلی: شرکت آوان ریل - قرارداد ۴۶ هزار میلیارد تومانی با راهآهن | |||
* رمزارز و فینتک: صرافیهای Zedcex و Zedxion ثبت شده در انگلستان | |||
* هوانوردی: خط هوایی داتوان ایر - مدیرعامل ثبتی: بابک زنجانی | |||
* حمل ونقل شهری: تاکسی اینترنتی داتوان | |||
* مخابرات: ادعای ارائه اینترنت سراسری از طریق تاکسیها<ref name=":2" /><ref name=":3">[https://www.iranintl.com/video/ott_ca5aedb14fbc41ddad5c5ad333427f3b بابک زنجانی؛ بازگشت بدهکار بزرگ با پروژههای بزرگتر-اینترنشنال-زیرذره بین]</ref> | |||
گزارش Blackwire به اهمیت تنوع فعالیتهای این هلدینگ اشاره میکند: این گزارش به بررسی بازگشت بابک زنجانی به عرصه اقتصادی پس از آزادی از زندان و نقش کلیدی او در شبکه دور زدن تحریمها پرداخته است. زنجانی از طریق مجموعهای به نام DotOne و صرافیهای ارز دیجیتال، میلیاردها دلار را برای سپاه پاسداران جابهجا و پولشویی کرده است. | |||
این تحلیل حاکی است که او با استفاده از زیرساختهای فناوری نوین و رمزارزها، پروژههای استراتژیک رژیم ایران را در سطح بینالمللی تأمین مالی میکند. در نهایت، این فعالیتها منجر به تحریمهای جدید علیه او و شبکههای وابسته به وی توسط خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۶ شده است.<ref name=":4">[https://blackwire.world/articles/iran-zanjani-dotone-irgc-sanctions-evasion-march-2026.html From Death Row to DotOne: How Iran's Master Sanctions Evader Rebuilt His Crypto Empire-blackwire]</ref> | |||
=== قرارداد جنجالی راهآهن (آوان ریل) === | |||
در ۱۳فروردین سال ۱۴۰۴شرکت راه آهن جمهوری اسلامی در حضور وزیر راه و شهرسازی، تفاهمنامهای با شرکت آوان ریل، زیرمجموعه هلدینگ داتوان به ارزش ۴۶هزار میلیارد تومان امضا کرد. | |||
مهدی ابراهیمی، مدیرعامل آوان ریل، در جمع خبرنگاران گفت:<blockquote>«بابک زنجانی در هلدینگ داتوان حضور ندارد، اما از طریق سرمایههایی که در خارج از ایران و شرکتهایش از گذشته داشته، آن سرمایهها دارد منتقل میشود به ایران».</blockquote>این اظهارات بلافاصله واکنشهایی را در پی داشت. رضایی کوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس، اعلام کرد «درباره اهلیت بابک زنجانی از وزیر راه پرسوجو کرده» و وزیر راه مدعی شده که «دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی وی را تأیید کردند». | |||
در | |||
اما در ادامه ،جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن، موضع متفاوتی گرفت:<blockquote>«راهآهن جمهوری اسلامی ایران شرکت ریلی هلدینگ داتوان را نمیشناسد و با آن نه تفاهمی دارد و نه قراردادی امضا کردهاست. ما با آوان ریل تفاهم داریم و کارها نیز طبق روال در حال انجام است».</blockquote>خود زنجانی بلافاصله پس از انتشار خبر در شبکه اجتماعی X توییت کرد: <blockquote>«بزرگترین سرمایهگذاری بخش خصوصی در تاریخ راهآهن ایران؛ اقتصاد کشور را به ریل خواهیم انداخت؛ سالی که قدرت اقتصادی جایگزین قدرت سیاسی خواهد شد».<ref name=":3" /></blockquote> | اما در ادامه ،جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن، موضع متفاوتی گرفت:<blockquote>«راهآهن جمهوری اسلامی ایران شرکت ریلی هلدینگ داتوان را نمیشناسد و با آن نه تفاهمی دارد و نه قراردادی امضا کردهاست. ما با آوان ریل تفاهم داریم و کارها نیز طبق روال در حال انجام است».</blockquote>خود زنجانی بلافاصله پس از انتشار خبر در شبکه اجتماعی X توییت کرد: <blockquote>«بزرگترین سرمایهگذاری بخش خصوصی در تاریخ راهآهن ایران؛ اقتصاد کشور را به ریل خواهیم انداخت؛ سالی که قدرت اقتصادی جایگزین قدرت سیاسی خواهد شد».<ref name=":3" /></blockquote> | ||
| خط ۱۶۹: | خط ۱۵۹: | ||
=== '''صرافیهای رمزارز و ارتباط با سپاه پاسداران''' === | === '''صرافیهای رمزارز و ارتباط با سپاه پاسداران''' === | ||
یکی از مهمترین افشاگریها پس از آزادی زنجانی، گزارش شرکت تحلیل بلاکچین | یکی از مهمترین افشاگریها پس از آزادی زنجانی، گزارش شرکت تحلیل بلاکچین TRM Labs بود که در ژانویه ۲۰۲۶ درچارچوب گزارش سالانه جرائم رمزارزی منتشر شد.<ref name=":4" /> | ||
این گزارش نشان داد دو صرافی رمزارز ثبت شده در انگلستان با نامهای | این گزارش نشان داد دو صرافی رمزارز ثبت شده در انگلستان با نامهای Zedcex Exchange Ltd و Zedxion Exchange Ltd به عنوان زیرساخت مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی عمل کردهاند. | ||
'''ساختار شرکتی''' | '''ساختار شرکتی''' | ||
* Zedxion در مه ۲۰۲۱ ثبت شد. فردی به نام «بابک مرتضی» با اطلاعات تاریخ تولد منطبق بر زنجانی، در اکتبر ۲۰۲۱بهعنوان مدیر ثبت گردید. | |||
* Zedcex در اواسط ۲۰۲۲ چند روز پس از خروج رسمی زنجانی از Zedxion با همان آدرس دفتر مجازی و همان مدیر جانشین تأسیس شد. | |||
* هر دو شرکت در گزارشهای مالی خود را «غیرفعال dormant »معرفی کرده بودند، در حالی که Zedcex از زمان ثبت بیش از ۴۹ میلیارد دلار تراکنش پردازش کرده بود. | |||
* در یک مورد، عکس مدیر ثبتی از سایت فروش عکس استوک گرفته شده و شخصیت جعلی ساخته شده بود.<ref name=":4" /><ref>[https://www.iranintl.com/en/202602279443 Fake CEO and cat photos help uncover billion-dollar IRGC crypto network-international]</ref><ref name=":3" /> | |||
'''حجم تراکنشهای مرتبط با سپاه''' | '''حجم تراکنشهای مرتبط با سپاه''' | ||
| خط ۱۹۷: | خط ۱۸۴: | ||
'''ارتباط مستقیم با تأمین مالی تروریسم''' | '''ارتباط مستقیم با تأمین مالی تروریسم''' | ||
یکی از مهمترین یافتههای | یکی از مهمترین یافتههای TRM Labs، کشف انتقال مستقیم بیش از ۱۰ میلیون دلار TDSU از کیفپولهای مرتبط با سپاه به سعید احمد محمد الجمال بود. سعید احمد، تبعه یمنی که در سال ۲۰۲۱ توسط وزارت خزانهداری آمریکا به اتهام «ارائه حمایت مادی به سپاه و اداره شبکه قاچاق درآمدزا برای حوثیهای یمن» تحریم شده بود. این انتقالها بدون واسطه و بدون استفاده از میکسر انجام شده بود.(میکسر مثل یک «دستگاه پولشویی دیجیتال» عمل میکند تا منشأ غیرقانونی پول مشخص نشود.) | ||
این کیفپولها مجموعاً ۱.۵ میلیارد دلار | این کیفپولها مجموعاً ۱.۵ میلیارد دلار USDT دریافت کرده بودند.در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۵، شرکت تتر بزرگترین انسداد وجوه ایرانی خود را اجرا کرد و ۲۴ آدرس را مسدود نمود. بسیاری از آنها مرتبط با صرافیهای ایرانی و آدرسهای پرچمخورده سپاه بودند.<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2026/01/09/iran-irgc-revolutionary-guard-cryptocurrency/ Iran’s Revolutionary Guard used crypto to evade sanctions, report finds-washingtonpost]</ref> | ||
== '''اختلاف بدهی با بانک مرکزی''' == | == '''اختلاف بدهی با بانک مرکزی''' == | ||
| خط ۲۲۰: | خط ۲۰۷: | ||
== '''تحریمهای جدید آمریکا (۳۰ ژانویه ۲۰۲۶)''' == | == '''تحریمهای جدید آمریکا (۳۰ ژانویه ۲۰۲۶)''' == | ||
در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۰ بهمن ۱۴۰۴)، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا ( | در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۰ بهمن ۱۴۰۴)، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC)، بابک زنجانی را به همراه دو صرافی Zedcex Exchange Ltd و Zedxion Exchange Ltd و ۶ آدرس کیفپول رمزارزی مجدداً تحریم کرد. این اولین باری بود که OFAC یک صرافی رمزارز را مشخصاً به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران تحریم میکرد. | ||
در بیانیه رسمی وزارت خزانهداری آمده است: «بابک زنجانی یک سرمایهگذار مجرم ایرانی است که قبلاً میلیاردها دلار از درآمدهای نفتی را اختلاس کرده بود. او از زندان آزاد شد تا برای رژیم پولشویی کند و پشتیبانی مالی از پروژههای بزرگی فراهم کرده که از سپاه پاسداران و رژیم ایران حمایت میکنند». | در بیانیه رسمی وزارت خزانهداری آمده است: «بابک زنجانی یک سرمایهگذار مجرم ایرانی است که قبلاً میلیاردها دلار از درآمدهای نفتی را اختلاس کرده بود. او از زندان آزاد شد تا برای رژیم پولشویی کند و پشتیبانی مالی از پروژههای بزرگی فراهم کرده که از سپاه پاسداران و رژیم ایران حمایت میکنند». | ||
اسکات | '''اسکات بسنت'''، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد: «خزانهداری عمل خواهد کرد» و OFAC بر استفاده از داراییهای دیجیتال برای دور زدن تحریمها تأکید کرد. | ||
تحریمها شامل مسدود کردن تمام داراییها و منافع آمریکایی اشخاص تعیینشده، ممنوعیت هرگونه تراکنش آمریکایی، و احتمال مجازات مدنی یا کیفری برای ناقضین است. تحریمها بر اساس فرمانهای اجرایی ۱۳۲۲۴، ۱۳۳۸۲ و ۱۳۵۹۹ صادر شدند. | تحریمها شامل مسدود کردن تمام داراییها و منافع آمریکایی اشخاص تعیینشده، ممنوعیت هرگونه تراکنش آمریکایی، و احتمال مجازات مدنی یا کیفری برای ناقضین است. تحریمها بر اساس فرمانهای اجرایی ۱۳۲۲۴، ۱۳۳۸۲ و ۱۳۵۹۹ صادر شدند.<ref name=":4" /><ref>[https://www.theblock.co/post/385006/irans-revolutionary-guard-moved-1-billion-through-uk-registered-crypto-exchanges-report-finds Iran's Revolutionary Guard moved $1 billion through UK-registered crypto exchanges, report finds-the block]</ref><ref>[https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0375 Treasury Sanctions Iranian Regime Officials for Violent Repression and Corruption-U.S. Department of the Treasury]</ref><ref>[https://www.chainalysis.com/blog/ofac-designates-iranian-crypto-exchanges-january-2026/ OFAC Designates Iranian-Linked Crypto Exchanges in First-Ever Action Targeting Digital Asset Firms in Iran’s Financial Sector-chainalysis]</ref><ref>[https://news.bitcoin.com/us-treasury-sanctions-irgc-linked-digital-asset-exchanges/ US Treasury Sanctions IRGC-Linked Digital Asset Exchanges-bitcoin.com]</ref> | ||
== بازتاب در رسانه های بینالمللی == | == بازتاب در رسانه های بینالمللی == | ||
پرونده بابک زنجانی یکی از موارد پیچیدهای است که ابعاد اقتصادی، سیاسی و فساد در سطح بینالمللی را به هم پیوند میدهد. برخی تحلیلها او را قربانی یک بازی سیاسی بزرگتر میدانند. گزارشهایی از رسانههای بینالمللی مانند Al Jazeera و The Guardian نشان میدهد که زنجانی در دوره تحریمها به عنوان مهرهای حیاتی برای انتقال نقدینگی به ایران عمل میکرد، اما پس از کاهش فشارهای بینالمللی و تغییر سیاستهای داخلی، حمایت از او قطع و به فساد مالی متهم شد. | [[پرونده:بابک زنجانی با روحان و رفسنجانی.JPG|جایگزین=بابک زنجانی با روحانی و رفسنجانی|بندانگشتی|380x380پیکسل|بابک زنجانی با روحانی و رفسنجانی]]پرونده بابک زنجانی یکی از موارد پیچیدهای است که ابعاد اقتصادی، سیاسی و فساد در سطح بینالمللی را به هم پیوند میدهد. برخی تحلیلها او را قربانی یک بازی سیاسی بزرگتر میدانند. گزارشهایی از رسانههای بینالمللی مانند Al Jazeera و The Guardian نشان میدهد که زنجانی در دوره تحریمها به عنوان مهرهای حیاتی برای انتقال نقدینگی به ایران عمل میکرد، اما پس از کاهش فشارهای بینالمللی و تغییر سیاستهای داخلی، حمایت از او قطع و به فساد مالی متهم شد. | ||
خبرگزاری الجزیره در این باره نوشت که بابک زنجانی ابزاری برای دور زدن تحریمها بود، اما بعداً به جای تقدیر با اتهاماتی روبهرو شد که نشاندهنده تغییرات در سیاستهای داخلی ایران است. | خبرگزاری الجزیره در این باره نوشت که بابک زنجانی ابزاری برای دور زدن تحریمها بود، اما بعداً به جای تقدیر با اتهاماتی روبهرو شد که نشاندهنده تغییرات در سیاستهای داخلی ایران است. | ||
| خط ۲۳۶: | خط ۲۲۳: | ||
گاردین نوشت که بابک زنجانی در دادگاه مدعی شد تمام اقداماتش با هماهنگی مقامات بالاتر انجام شده است، اما این ادعاها تأیید رسمی نشدند. این پرونده نشاندهنده چالشهای سیستمهای اقتصادی بسته است که برای مقابله با فشارهای خارجی به روشهای غیرشفاف روی میآورند. در مجموع، پرونده زنجانی نمونهای از پیچیدگی ارتباط میان اقتصاد، سیاست و فساد در سطح بینالمللی باقی مانده است.<ref>[https://www.aljazeera.com/opinions/2016/3/10/babak-zanjani-and-the-complicity-of-iran بابک زنجانی و همدستی ایران - خبرگزاری الجزیره]</ref><ref>[https://www.hurriyetdailynews.com/chp-further-probes-case-on-shady-gold-transfer-from-ghana-68902 CHP در مورد انتقال طلا از غنا بیشتر تحقیق می کند - سایت حریت دیلی نیوز]</ref><ref>[https://www.malaymail.com/news/life/2014/01/30/arrest-of-billionaire-highlights-political-divisions-in-iran/609225 دستگیری میلیاردر اختلافات سیاسی در ایران را برجسته می کند - خبرگزاری مالای میل]</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/mar/06/iranian-billionaire-babak-zanjanis-entenced-to-death-embezzlement بابک زنجانی میلیاردر ایرانی به اتهام اختلاس به اعدام محکوم شد - روزنامه گاردین]</ref> | گاردین نوشت که بابک زنجانی در دادگاه مدعی شد تمام اقداماتش با هماهنگی مقامات بالاتر انجام شده است، اما این ادعاها تأیید رسمی نشدند. این پرونده نشاندهنده چالشهای سیستمهای اقتصادی بسته است که برای مقابله با فشارهای خارجی به روشهای غیرشفاف روی میآورند. در مجموع، پرونده زنجانی نمونهای از پیچیدگی ارتباط میان اقتصاد، سیاست و فساد در سطح بینالمللی باقی مانده است.<ref>[https://www.aljazeera.com/opinions/2016/3/10/babak-zanjani-and-the-complicity-of-iran بابک زنجانی و همدستی ایران - خبرگزاری الجزیره]</ref><ref>[https://www.hurriyetdailynews.com/chp-further-probes-case-on-shady-gold-transfer-from-ghana-68902 CHP در مورد انتقال طلا از غنا بیشتر تحقیق می کند - سایت حریت دیلی نیوز]</ref><ref>[https://www.malaymail.com/news/life/2014/01/30/arrest-of-billionaire-highlights-political-divisions-in-iran/609225 دستگیری میلیاردر اختلافات سیاسی در ایران را برجسته می کند - خبرگزاری مالای میل]</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/mar/06/iranian-billionaire-babak-zanjanis-entenced-to-death-embezzlement بابک زنجانی میلیاردر ایرانی به اتهام اختلاس به اعدام محکوم شد - روزنامه گاردین]</ref> | ||
سرانجام پرونده بابک زنجانی | سرانجام پرونده بابک زنجانی بیانگر ارتباط پیچیده میان سیاست، اقتصاد و فساد است که در نهایت، خسارتهای سنگینی را بر مردم ایران تحمیل کرده است. در شرایطی که زنجانی به عنوان ابزاری برای دور زدن تحریمها عمل میکرد، ناکارآمدی و عدم شفافیت در مدیریت این فرایندها منجر به از دست رفتن منابع مالی عظیمی شد که میتوانستند برای بهبود وضعیت اقتصادی و رفاه عمومی مردم به کار گرفته شوند. | ||
در نهایت، مردم ایران بودند که بهای این فساد و بازیهای پشت پرده را پرداخت کردند، در حالی که اعتماد عمومی به سیستم اقتصادی و سیاسی کشور نیز به شدت آسیب دید. این پرونده یادآور اهمیت شفافیت و مسئولیتپذیری در جلوگیری از تحمیل چنین خسارتهایی بر جامعه است. | در نهایت، مردم ایران بودند که بهای این فساد و بازیهای پشت پرده را پرداخت کردند، در حالی که اعتماد عمومی به سیستم اقتصادی و سیاسی کشور نیز به شدت آسیب دید. این پرونده یادآور اهمیت شفافیت و مسئولیتپذیری در جلوگیری از تحمیل چنین خسارتهایی بر جامعه است. | ||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۱
| بابک زنجانی | |
|---|---|
 | |
| زاده | سال ۱۳۵۶ تهران، ایران |
| شغل | بازرگان |
اتهام جزایی | مفسد فیالارض |
| وضعیت جزایی | بیست سال حبس |
بابک زنجانی، (متولد سال ۱۳۵۶، تهران) یکی از تجار حکومتی در نظام جمهوری اسلامی بود. او در اوایل دهه ۱۳۸۰، به دنیای تجارت وارد شد و به سرعت در بازارهای مختلف، به ویژه در زمینهی فروش و صادرات کالاها، شناخته شد. نام بابک زنجانی همواره با روش دور زدن تحریمهای ایالات متحده و سازمان ملل برای فروش نفت ایران، همراه بوده است. ثروت او ۱۳٫۵میلیارد دلار، تخمین زده شده است.
بابک زنجانی به خاطر روابط قویاش با برخی مقامات دولتی و تواناییاش در مدیریت تجارت بینالمللی، به سرعت به یکی از چهرههای معروف در حوزه تجارت تبدیل شد. منتقدان بابک زنجانی، او را عامل فساد خواندهاند و میگویند که در سالهای ریاست جمهوری محمود احمدینژاد با سوءاستفاده از روابطش با مقامهای دولتی و بحران ناشی از تحریمها، ثروتی افسانهای اندوخته است.
پس از شدتیافتن تحریمهای بینالمللی علیه رژیم ایران، بابک زنجانی، به فعالیتهای پیچیدهتری روی آورد که در نهایت از یک سو نام او در فهرست تحریمهای اتحادیه اروپا و آمریکا و بریتانیا قرار گرفت و از سوی دیگر، منجر به اتهامهای فساد و محکومیت او در داخل ایران شد.
بابک زنجانی در روز ۱۳ آذر سال ۱۳۹۵، به اعدام محکوم شد، اما پس از اعتراض او در دیوان عالی کشور، دادگستری استان تهران در تاریخ ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ درخواست عفو بابک زنجانی را پذیرفت و با تأیید رئیس قوه قضاییه و موافقت خامنهای حکم اعدامش نقض و تبدیل به ۲۰ سال حبس شد.
بابک زنجانی مالک و مدیر ۶۴ شرکت ایرانی و خارجی بوده است که بیشتر آنها زیرمجموعه «هلدینگ سورینت» هستند. در جدال باندی، اوایل دهه ۱۳۹۰، سایت بازتاب تصاویری از بابک زنجانی را که مسلح به اسلحه کمری است، منتشر کرد. بابک زنجانی همچنین با رستم قاسمی ریاست وقت قرارگاه خاتم ارتباط داشت و گفته شده است که قاسمی از او برای جابجایی ۴۰ میلیارد دلار پول بابت خرید یک کالا کمک خواسته است.
در جریان جنجالهای مربوط به بحران فساد مالی در ترکیه نیز نام بابک زنجانی در نقل و انتقال غیرقانونی طلا مطرح شد. چندی پیش شایعاتی درباره آزادی بابک زنجانی در رسانهها مطرح شد.
بابک زنجانی اکنون پس از تبدیل حکم و خروج از زندان، در حال بازسازی امپراتوری اقتصادی خود از طریق هلدینگ «داتوان» مجموعهای که حوزههای رمزارز، حمل ونقل ریلی،
هوانوردی، تاکسی اینترنتی ومخابرات را در برگرفته، میباشد.
آغاز ورود به دنیای تجارت
بابک زنجانی در سال ۱۳۵۶، در تهران متولد شد. وی در خانوادهای متوسط بزرگ شد. در دوران خدمت سربازی مامور در بانک مرکزی بود که از آنجا بهعنوان رابط بانک در توزیع دلارهای غیر قانونی بین صرافان زمینهی کار دلالی و کسب مال برای او ایجاد شد. بعدها وی تحصیلات خود را در رشتههای مرتبط با تجارت و مدیریت ادامه داد. بابک زنجانی در اوایل دهه ۱۳۸۰ به دنیای تجارت وارد شد و به سرعت در بازارهای مختلف، به ویژه در زمینه فروش و صادرات کالاها، شناخته شد.
بابک زنجانی یکی از تاجران جمهوری اسلامی بود که خود را «بسیج اقتصادی» مینامید، نام او همواره با روش دور زدن تحریم های ایالات متحده و سازمان ملل برای فروش نفت ایران، همراه بوده است. او بایک مرسدس بنز سیاه رنگ SL500 رانندگی میکرد و ساعتی به ارزش سی هزار دلار در دست داشت. ثروت او ۱۳٫۵میلیارد دلار، تخمین زده شده است.
او با راهاندازی چندین شرکت تجاری، به ویژه در زمینه واردات و صادرات، به موفقیتهایی دست یافت و به عنوان یک تاجر جوان و موفق در سطح کشور مطرح شد. بابک زنجانی به خاطر روابط قویاش با برخی مقامات دولتی و تواناییاش در مدیریت تجارت بینالمللی، به سرعت به یکی از چهرههای معروف در حوزه تجارت تبدیل شد.
بابک زنجانی، به عنوان یک کارآفرین و سرمایهگذار در پروژههای مختلف اقتصادی شناخته میشد و موفقیتهایش، توجه رسانهها و نهادهای دولتی را به خود جلب کرد.
فساد و محکومیت
پس از شدت یافتن تحریمهای بینالمللی علیه ایران، بابک زنجانی، به فعالیتهای پیچیدهتری روی آورد که در نهایت از یک سو نام او در فهرست تحریم های اتحادیه اروپا و آمریکا و بریتانیا قرار گرفت و از سوی دیگر، منجر به اتهامهای فساد و محکومیت او در داخل ایران شد.
لغو حکم اعدام
پرونده اتهام بابک زنجانی، مسیر طولانی را پیمود و در روز ۱۳ آذر سال ۱۳۹۵، به اعدام محکوم شد. اما پس از اعتراض بابک زنجانی در دیوان عالی کشور، دادگستری استان تهران در تاریخ ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ درخواست عفو بابک زنجانی را پذیرفت و با تأیید رئیس قوه قضاییه و موافقت خامنهای حکم اعدامش نقض و تبدیل به ۲۰ سال حبس شد.
همه نشانه ها حاکی از آن است که بابک زنجانی موضوع جدال باندهای درونی رژیم ایران، ائتلاف حسن روحانی (رئیسجمهور پیشین)، مقامات وزارت اطلاعات، روحانیون، خط امامیها و اصلاحطلبان از یک سو، و سپاه پاسداران از سوی دیگر است.
در واقع نام بابک زنجانی در اواخر سال ۱۳۹۱ بر سر زبانها افتاد. زمانی که محمود احمدینژاد (رئیسجمهور وقت) درجلسه استیضاح وزیر کار، در صحن مجلس، برادر روسای قوای مقننه و قضاییه را به تلاش برای سوء استفاده از موقعیت خود و برادرانش متهم نمود و گفت که تلاش کرده تا به سرمایهداری به نام بابک زنجانی نزدیک شود.
همزمان اتهاماتی علیه سعید مرتضوی، ريیس وقت سازمان تأمین اجتماعی مطرح شد که قصد داشته تعداد زیادی از شرکتهای این سازمان را به بابک زنجانی بفروشد.[۱]
املاک بابک زنجانی
بابک زنجانی مالک و مدیر ۶۴ شرکت ایرانی و خارجی بوده است که بیشتر آنها زیرمجموعه «هلدینگ سورینت» هستند.
شرکتهای بابک زنجانی عبارتند از: هتل مریم، شرکت هواپیمایی یورو جت، کترینگ هواپیمایی قشم ایر، پروژه بزرگ ایران زمین در شهرک غرب، ترمینال اتوبوسرانی آسیا اکسپرس تاجیکستان، آسیا اکسپرس تاکسی تاجیکستان، شرکت هواپیمایی قشم ایر، استودیو صدابرداری سورینت، فرست اسلامیک بانک مالزی، دکل حفاری دریایی، کنت بانک تاجیکستان، شرکت هواپیمایی آسیا اکسپرس، فروشگاههای محصولات کارخانه سورینت کیش، باشگاه ورزشی راه آهن، پروژه بزرگ تهران قدیم جزیره کیش، هتل سورینت تاپ رز کیش، هتل سورینت صدف، کشت هایدروپانیک میوه، هتل بینالمللی سورینت قشم، شرکت هواپیمایی انور ایر ترکیه و شرکت سورینت فیلم.
این مجموعه شرکتها، زیرمجموعه هلدینگ سورینت هستند که در کشورهای ایران، امارات متحده عربی، ترکیه، تاجیکستان، مالزی، چین و انگلیس اداره میشوند.
وی خود را یک کارآفرین معرفی میکند و میگوید در دوران سربازی در سپاه ولی عصر تهران خدمت کرده و در یکی از بازدیدهای هاشمی رفسنجانی از این قرارگاه درخواست تعدادی سرباز برای ریاست جمهوری و بانک مرکزی کرده بود و از این طریق او به عنوان راننده محسن نوربخش (رئیس وقت بانک مرکزی) در آمده است.
بابک زنجانی میگوید:
«در آن زمان به پیشنهاد محسن نوربخش به عنوان عامل تزریق ارز به بازار برای کنترل قیمتها عمل میکرده و بدون اینکه کسی او را به رئیس بانک معرفی یا سفارش کرده باشد، سقف اعتبار ۲۰میلیون دلاری برای تزریق ارز در بازار داشت».
برخی از رسانه های ایران حسین میرکاظمی را از شریکان اصلی بابک زنجانی در فعالیتهای اقتصادی معرفی کردهاند. بابک زنجانی میگوید که من کاسبی با او ندارم و فقط یکبار یکی از هتلهای حسین میرکاظمی را در قشم از او خریداری کردم.
در جدال باندی، اوایل دهه ۱۳۹۰ سایت بازتاب تصاویری از بابک زنجانی را که مسلح به اسلحه کمری است، منتشر کرد. بابک زنجانی این عکسها را مربوط به سفرهای زمینی به اربیل عراق دانست که برای حفاظت از خود از آن استفاده کرده است.
همچنین تصاویری از حسین میرکاظمی، منتشرشده است که در جریان برخورد با معترضان به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ وی را مسلح به اسلحه کمری در حال گشت زنی درخیابانهای تهران نشان میدهد. زنجانی در مصاحبهای درباره حسن میرکاظمی به بیبیسی فارسی گفت که او «واقعاً خطایی نداشته و کار حرفهایاش را انجام داده است…»
منتقدان بابک زنجانی
منتقدان بابک زنجانی، او را عامل فساد خواندهاند و میگویند که در سالهای ریاست جمهوری محمود احمدینژاد با سوءاستفاده از روابطش با مقامهای دولتی و بحران ناشی از تحریمها، ثروتی افسانهای اندوخته است.
امیرعباس سلطانی نماینده وقت مجلس و عضو کمیته پیگیری پرونده بابک زنجانی در مهرماه ۱۳۹۳گفت:
«بسیاری از مقامهای بلندپایه دولت احمدی نژآد از جمله چند وزیر شامل وزیر دارایی، رئیس بانک مرکزی و وزیر نفت درتخلفات او سهیم بودهاند».
بابک زنجانی در دوران ریاست سعید مرتضوی بر سازمان تأمین اجتماعی در عرض یک شب بخشی از کارخانجات شستا را که دست کم ۵۰ هزار میلیارد تومان قیمت داشته است، به ۱۷ هزار میلیارد تومان خریداری کرد. معاملهای که میان مرتضوی و بابک زنجانی صورت گرفته است، اما مصوبه هیئتمدیره را نداشته و خلاف قانون بود.
روابط بابک زنجانی با مقامات حکومتی
روابط بابک زنجانی با مدیران و مسئولان رده بالای حکومتی به قدری نزدیک بود که صادق زیباکلام گفته بود وقتی استفاده یقه سفیدها از آقای زنجانی تمام شد او را مچاله کرده و دور انداختند.
همچنین گفته میشود بابک زنجانی در سال ۱۳۸۵ هواپیمایی قشم را با بدهی ۵ میلیارد تومانی خرید و با دو فروند هواپیما شروع به کار کرد. در سال ۱۳۸۹ با شرکت غدیر و سپس با یکی از زیرمجموعههای قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء وارد همکاری جهت دادوستد برای خرید اجناس مورد تحریمی در ایران شد.
در نخستین هفتههای دولت حسن روحانی، بیژن زنگنه، وزیر وقت نفت ایران، گفت:
«آقای زنجانی دو میلیارد دلار از پول فروش نفت را به خزانه واریز نکرده است»
اما بابک زنجانی مدعی شد که مانع اصلی انتقال این پول به ایران، اقدام وزارت نفت بود که میخواست موجودی این حساب به حسابهای وزارتخانه و یا بانک مرکزی واریز شود که به دلیل تحریمها، انتقال این مبلغ به آن حسابها امکانپذیر نبود.
بابک زنجانی ادعا کرده بود، به محض اینکه شرکت هنگکنگی وابسته به وزارت نفت حسابی را معرفی کند که برای انتقال مشکلی نداشته باشد، بلافاصله این پول را به حساب منتقل خواهد کرد.[۲]
روابط بابک زنجانی با قرارگاه خاتم الانبیاء سپاه
بابک زنجانی همچنین با رستم قاسمی ریاست وقت قرارگاه خاتم ارتباط داشت و گفته شده است که پاسدار قاسمی از او برای جابجایی ۴۰ میلیارد دلار پول بابت خرید یک کالا کمک خواسته است. وی همچنین پروژه دیگری از قاسمی میگیرد تا ال سی «Letter of Credit اعتبار اسنادی»های یک ساله را از بانکهای ملی بگیرد و درخارج با درصد پایین دیسکانت کند. وی برای تحقق این کار، یک بانک در تاجیکستان تأسیس میکند و از این طریق یک بانک دیگر در مالزی تأسیس میکند تا فعالیتهایش را به کمک بانک مالزی به انجام برساند.
بعد از اینکه رستم قاسمی به وزارت نفت دولت احمدینژاد منصوب شد از آنجا که ایران تحریم بود، قرار میشود تا زنجانی به عنوان واسطه نفت ایران را بخرد و به مالزی بفروشد. این معاملات باعث اختلاس بزرگ بابک زنجانی میشود به این ترتیب است که بابک زنجانی نفت را ۶۰ دلار از وزارت نفت خریداری کرده و ۹۰ دلار به مشتری فروخته است.
ردپای بابک زنجانی در فساد مالی در ترکیه
در جریان جنجال های مربوط به بحران فساد مالی در ترکیه نیز نام بابک زنجانی در نقل و انتقال غیرقانونی طلا مطرح شد. وی به پرداخت رشوه و جابجایی غیرقانونی طلا به آقای رضا ضراب تاجر ایرانی تبعه ترکیه متهم شد.[۱]
روزنامه حریت درباره یافتههای بازرسان وزارت گمرک و تجارت ترکیه، که مبادلات مالی ۴۳شرکت متعلق به آقای رضا ضراب با ایران، امارات متحده عربی، روسیه و چین را از سال ۲۰۱۱تا سال ۲۰۱۴ بررسی کردهاند، نوشت یکی از شرکتهای وابسته به رضا ضراب «ولگام گدا» در سال ۲۰۱۲ نزدیک به ۹۴۲ کیلوگرم طلا به یکی از شرکتهای وابسته به بابک زنجانی فروخته است.
شرکت دیگر رضا ضراب به نام «رویال شیپینگ» در ماه مه ۲۰۱۲ از طریق شعبه بانک ملت در استانبول، به حساب یکی از شرکت های بابک زنجانی، پنج میلیون و یکصد هزار لیر واریز کرده است. همچنین یافتههای این بازرسان، نشان میدهد که شرکت «رویال شیپینگ» در فاصله سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ حدود ۱۵۱ تن طلا به ارزش ۸ میلیارد دلار به ایران و امارات عربی متحده صادر کرده است.
همچنین در ژانویه ۲۰۱۳ حدود یک و نیم تن شمش طلا که ازغنا به ترکیه، به مقصد ایران ارسال شده بود در یک هواپیمای باربری خصوصی در فرودگاه استانبول کشف و سپس توقیف شد.
بر اساس این گزارشها، هزینه اجاره هواپیمای باربری شرکت حمل و نقل هوایی «یو ال اس» را آقای بابک زنجانی از طریق یکی از شرکتهایش پرداخته بود.[۳] روزنامه «وطن» چاپ ترکیه، نوشت:
«ترکها شرکت هواپیمایی انور ایر (onur Air)را در سال ۲۰۱۳ به قیمت ۲۵۰میلیون دلار به قدرت تنجل (kudret tuncel) تاجر ترک و مهدی شمس تاجری تبعه انگلیس که در دوبی زندگی میکند، فروختند، اما بعد از آن خبری منتشر شد که خریدار واقعی این شرکت بابک زنجانی بوده است».
روزنامه وطن به نقل از دبیر کل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه افزود:
«گفته شده که این شرکت به قیمت ۱۰۵ میلیون دلار یعنی نصف قیمت اصلی این شرکت هواپیمایی به صاحب اولیه فروخته شده است. به غیر از جان کرت باگانا که مجدداً این شرکت را خریده است، قدرت تنجل و مهدی شمس هر سه سهامداران جدید شرکت اونور ایر هستند. به گفته وی بابک زنجانی صاحب شرکت هوایی قشم، در حقیقت با شرکای خود (قدرت تنجل و مهدی شمس)، صاحب شرکت اونور ایر نیز هستند».[۴]
قاضی صلواتی هم در چهاردهمین جلسه دادگاه بابک زنجانی، او را به واریز کردن ۴۴۵میلیون یورو از طریق بانکهای سرمایه و پارسیان به حساب رضا ضراب در ترکیه و پرداخت ۱۲میلیون یورو کارمزد متهم نمود.[۲]
دادگاه بابک زنجانی
رسیدگی به پرونده بابک زنجانی از مهرماه ۱۳۹۴ به ریاست قاضی صلواتی آغاز شد و بعد از ۲۶جلسه در بهمن ماه ۱۳۹۴ با اعلام حکم اعدام وی و رد مال به شاکی و پرداخت جزای نقد به پایان رسید.
در نهایت پس از اعتراض بابک زنجانی در دیوان عالی کشور، سخنگوی قوه قضاییه در نشست خبری (۱۱اردیبهشت۱۴۰۳) در این رابطه گفت: با گزارش مقامات ذی صلاح در مورد استرداد اموال، درخواست تخفیف مجازات بابک زنجانی از سوی دادگستری تهران مطرح شد و با تأیید رئیس قوه قضاییه و موافقت خامنهای، حکم اعدام وی نقض و تبدیل به ۲۰سال حبس شد.[۵]
تکذیبهای مکرر مرخصی و آزادیعمل
پس از تبدیل حکم، بارها شایعه آزادی زنجانی مطرح شد و قوه قضائیه آن را تکذیب کرد: ۱۱ دی:۱۴۰۳ جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه اعلام کرد:
«ایشان آزاد نشده، در مرخصی هم به سر نمیبرد.»
۸ بهمن:۱۴۰۳ مرکز رسانهای قوه قضائیه اطلاعیه داد:
«برخلاف شایعات، تغییری در وضعیت بابک زنجانی رخ نداده.»
درصورتیکه در دیماه ۱۴۰۳، دسامبر۲۰۲۴، رسول کوهپایهزاده، وکیل زنجانی، عکسی از او در اینستاگرام منتشر کرد که نشاندهنده حضور او در بیرون از زندان بود. سرانجام در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ سخنگوی قوهقضاییه رسما اعلام کرد:
«نامبرده بیش از ۱۱ سال بود که محکومیت خود را بدون استفاده از مرخصی در زندان سپری کرده و رد مال خود را انجام داده بود... بر این اساس در سال جاری برابر مقرراتی که به همه زندانیان مرخصی داده میشود، از مرخصی بهرهمندشده که این مرخصی تحت نظارت ضابطین قرار دارد».[۶]
گمانه زنی آزادی بابک زنجانی
چندی پیش رسول کوهپایهزاده، وکیل بابک زنجانی در صفحه شخصی خود در فضای مجازی با انتشار تصویری از بابک زنجانی، نوشت: «بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِیمِ»
این موضوع گمانهزنیهایی را، نسبت به آزادی بابک زنجانی درپی داشت.
اصغر جهانگیر سخنگوی قوه قضائیه در این رابطه گفت:
«رأی این پرونده در سال ۹۵ از شعبه ۳۵ دیوان عالی کشور صادر شد و در آن رأی پیشبینی شده بود در صورت استرداد اموال و جبران خسارت وارده و اظهار ندامت و توبه میتواند استحقاق برخورداری از تخفیف مجازات را داشته باشد. او توضیح بیشتری در این زمینه نداده است».
رسول کوهپایه وکیل مدافع آقای زنجانی گفته بود:
«چون بیش از ۱۰ سال است که موکلش در زندان به سر می برد، «مطابق قوانین و مقررات، امکان بهرهمندی از آزادی مشروط را دارد و دوران تحمل زندان به پایان رسیده است».[۷][۸]
بابک زنجانی پساز آزادی
تاسیس هلدینگ داتوان و امپراتوری جدید
پس از آزادی، بابک زنجانی با تأسیس مجموعهای با نام هلدینگ داتوان (DotOne Holding Group) به صحنه اقتصادی بازگشت. این هلدینگ مجموعهای گسترده از فعالیتها را پوشش میدهد:
- حملونقل ریلی: شرکت آوان ریل - قرارداد ۴۶ هزار میلیارد تومانی با راهآهن
- رمزارز و فینتک: صرافیهای Zedcex و Zedxion ثبت شده در انگلستان
- هوانوردی: خط هوایی داتوان ایر - مدیرعامل ثبتی: بابک زنجانی
- حمل ونقل شهری: تاکسی اینترنتی داتوان
- مخابرات: ادعای ارائه اینترنت سراسری از طریق تاکسیها[۸][۹]
گزارش Blackwire به اهمیت تنوع فعالیتهای این هلدینگ اشاره میکند: این گزارش به بررسی بازگشت بابک زنجانی به عرصه اقتصادی پس از آزادی از زندان و نقش کلیدی او در شبکه دور زدن تحریمها پرداخته است. زنجانی از طریق مجموعهای به نام DotOne و صرافیهای ارز دیجیتال، میلیاردها دلار را برای سپاه پاسداران جابهجا و پولشویی کرده است.
این تحلیل حاکی است که او با استفاده از زیرساختهای فناوری نوین و رمزارزها، پروژههای استراتژیک رژیم ایران را در سطح بینالمللی تأمین مالی میکند. در نهایت، این فعالیتها منجر به تحریمهای جدید علیه او و شبکههای وابسته به وی توسط خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۶ شده است.[۱۰]
قرارداد جنجالی راهآهن (آوان ریل)
در ۱۳فروردین سال ۱۴۰۴شرکت راه آهن جمهوری اسلامی در حضور وزیر راه و شهرسازی، تفاهمنامهای با شرکت آوان ریل، زیرمجموعه هلدینگ داتوان به ارزش ۴۶هزار میلیارد تومان امضا کرد.
مهدی ابراهیمی، مدیرعامل آوان ریل، در جمع خبرنگاران گفت:
«بابک زنجانی در هلدینگ داتوان حضور ندارد، اما از طریق سرمایههایی که در خارج از ایران و شرکتهایش از گذشته داشته، آن سرمایهها دارد منتقل میشود به ایران».
این اظهارات بلافاصله واکنشهایی را در پی داشت. رضایی کوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس، اعلام کرد «درباره اهلیت بابک زنجانی از وزیر راه پرسوجو کرده» و وزیر راه مدعی شده که «دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی وی را تأیید کردند».
اما در ادامه ،جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن، موضع متفاوتی گرفت:
«راهآهن جمهوری اسلامی ایران شرکت ریلی هلدینگ داتوان را نمیشناسد و با آن نه تفاهمی دارد و نه قراردادی امضا کردهاست. ما با آوان ریل تفاهم داریم و کارها نیز طبق روال در حال انجام است».
خود زنجانی بلافاصله پس از انتشار خبر در شبکه اجتماعی X توییت کرد:
«بزرگترین سرمایهگذاری بخش خصوصی در تاریخ راهآهن ایران؛ اقتصاد کشور را به ریل خواهیم انداخت؛ سالی که قدرت اقتصادی جایگزین قدرت سیاسی خواهد شد».[۹]
تاکسی اینترنتی و ادعای اینترنت سراسری
بابک زنجانی پس از آزادی، با برند داتوان، وارد حوزه تاکسیهای اینترنتی و خدمات شهری شد. او در شبکه اجتماعی X تاکسیهای داتوان را فراتر از یک کسبوکار حملونقل معرفی کرد و از «برندسازی ملی، بهکارگیری هوش مصنوعی و حتی تبدیل این تاکسیها به سکوی دریافت و توزیع اینترنت ماهوارهای» سخن گفت. ادعای جنجالیتر او این بود که «بهزودی بر روی تاکسیها وایرلسهایی نصب خواهیم کرد که بتواند در تمام سطح کشور اینترنت را پخش کند».
سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری رژیم، در بهمن ۱۴۰۴ واکنش نشان داد: «اینگونه ادعاها در حیطه مسئولیت وزارت ارتباطات نیست. هر فردی میتواند چنین ادعایی داشته باشد، اما وزارت ارتباطات مسئولیتی نسبت به آن ندارد.».[۱۱][۱۲]
صرافیهای رمزارز و ارتباط با سپاه پاسداران
یکی از مهمترین افشاگریها پس از آزادی زنجانی، گزارش شرکت تحلیل بلاکچین TRM Labs بود که در ژانویه ۲۰۲۶ درچارچوب گزارش سالانه جرائم رمزارزی منتشر شد.[۱۰]
این گزارش نشان داد دو صرافی رمزارز ثبت شده در انگلستان با نامهای Zedcex Exchange Ltd و Zedxion Exchange Ltd به عنوان زیرساخت مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی عمل کردهاند.
ساختار شرکتی
- Zedxion در مه ۲۰۲۱ ثبت شد. فردی به نام «بابک مرتضی» با اطلاعات تاریخ تولد منطبق بر زنجانی، در اکتبر ۲۰۲۱بهعنوان مدیر ثبت گردید.
- Zedcex در اواسط ۲۰۲۲ چند روز پس از خروج رسمی زنجانی از Zedxion با همان آدرس دفتر مجازی و همان مدیر جانشین تأسیس شد.
- هر دو شرکت در گزارشهای مالی خود را «غیرفعال dormant »معرفی کرده بودند، در حالی که Zedcex از زمان ثبت بیش از ۴۹ میلیارد دلار تراکنش پردازش کرده بود.
- در یک مورد، عکس مدیر ثبتی از سایت فروش عکس استوک گرفته شده و شخصیت جعلی ساخته شده بود.[۱۰][۱۳][۹]
حجم تراکنشهای مرتبط با سپاه
جریان مالی سپاه از طریق Zedxion/Zedcex
- سال ۲۰۲۳ حدود ۲۴میلیون دلار
- سال ۲۰۲۴ حدود۶۱۹میلیون دلار
- سال ۲۰۲۵ حدود ۴۱۰میلیون دلار
در مجموع حدود بیش از یک میلیارد دلار که بخش عمده این تراکنشها با استیبل کوین تتر روی شبکه ترون (بلاکچینی که به دلیل هزینه پایین تراکنش و نقدینگی بالا، برای تسویه حسابهای تحت فشار تحریمی مناسب است) انجام شده بود.[۱۰]
ارتباط مستقیم با تأمین مالی تروریسم
یکی از مهمترین یافتههای TRM Labs، کشف انتقال مستقیم بیش از ۱۰ میلیون دلار TDSU از کیفپولهای مرتبط با سپاه به سعید احمد محمد الجمال بود. سعید احمد، تبعه یمنی که در سال ۲۰۲۱ توسط وزارت خزانهداری آمریکا به اتهام «ارائه حمایت مادی به سپاه و اداره شبکه قاچاق درآمدزا برای حوثیهای یمن» تحریم شده بود. این انتقالها بدون واسطه و بدون استفاده از میکسر انجام شده بود.(میکسر مثل یک «دستگاه پولشویی دیجیتال» عمل میکند تا منشأ غیرقانونی پول مشخص نشود.)
این کیفپولها مجموعاً ۱.۵ میلیارد دلار USDT دریافت کرده بودند.در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۵، شرکت تتر بزرگترین انسداد وجوه ایرانی خود را اجرا کرد و ۲۴ آدرس را مسدود نمود. بسیاری از آنها مرتبط با صرافیهای ایرانی و آدرسهای پرچمخورده سپاه بودند.[۱۴]
اختلاف بدهی با بانک مرکزی
یکی از پیچیدهترین ابعاد پرونده زنجانی، اختلاف بر سر وضعیت تسویه بدهی اوست. سه روایت متفاوت از سه نهاد وجود دارد:
موضع بانک مرکزی (۴ شهریور ۱۴۰۴)
بانک مرکزی در اطلاعیهای رسمی اعلام کرد: «محکومعلیه تاکنون هیچ اقدامی بهجز تسویه معادل ۵۱ میلیون دلار انجام نداده و طبق دستور مقام قضایی در خرداد ۱۴۰۴ میبایست تمام بدهی خود را ظرف مدت یک ماه بهصورت یورو پرداخت میکرد... رمزارزهای ادعایی این ابربدهکار فاقد ارزش معاملاتی است... بهرغم چندین بار اعلام علنی و نامههای رسمی مراجع ذیصلاح، محکومعلیه نهتنها هیچ اقدامی جهت تسویه بدهی خود به بیتالمال نکرده، بلکه با اظهارات و ادعاهای مجرمانه جدید، اقدامات خود در جهت افتراها و تشویش اذهان عمومی و فرار از پرداخت بدهی سنگین خود را ادامه میدهد».
بدهی اعلامی بانک مرکزی: ۱ میلیارد و ۷۶۹ میلیون یورو
همچنین بانک مرکزی تأکید کرده که محموله نیکل امانی بابک زنجانی در خزانه بانک مرکزی نگهداری میشود اما «بانک مسئول ارزشگذاری آن نیست و نامبرده باید شخصاً آن را فروخته و بدهی یورویی خود را پرداخت کند.»
این امر بدلیل درجه خلوص این نیکل پایین است و عملاً قابل فروش نیست.
موضع وکیل زنجانی
رسول کوهپایه زاده، وکیل زنجانی، اعلام کرده کل بدهی موکلش بر اساس دادنامه قطعی پرداخت شده و «حتی مازاد پرداختی دارد و از دولت طلبکار است».
موضع قوه قضائیه
سخنگوی قوه قضائیه گفته: «تمامی اعضای کارگروه بخشهای مختلف تأیید کردند که اموال معرفی و شناسایی شده بابک زنجانی بیش از بدهی محکومعلیه است.» اما مدیرعامل شرکت ملی نفت (حمید بورد) اعلام کرده که این شرکت «هنوز نتوانسته مطالبات خود را دریافت نماید».[۱۵][۱۶]
تحریمهای جدید آمریکا (۳۰ ژانویه ۲۰۲۶)
در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۰ بهمن ۱۴۰۴)، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC)، بابک زنجانی را به همراه دو صرافی Zedcex Exchange Ltd و Zedxion Exchange Ltd و ۶ آدرس کیفپول رمزارزی مجدداً تحریم کرد. این اولین باری بود که OFAC یک صرافی رمزارز را مشخصاً به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران تحریم میکرد.
در بیانیه رسمی وزارت خزانهداری آمده است: «بابک زنجانی یک سرمایهگذار مجرم ایرانی است که قبلاً میلیاردها دلار از درآمدهای نفتی را اختلاس کرده بود. او از زندان آزاد شد تا برای رژیم پولشویی کند و پشتیبانی مالی از پروژههای بزرگی فراهم کرده که از سپاه پاسداران و رژیم ایران حمایت میکنند».
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد: «خزانهداری عمل خواهد کرد» و OFAC بر استفاده از داراییهای دیجیتال برای دور زدن تحریمها تأکید کرد.
تحریمها شامل مسدود کردن تمام داراییها و منافع آمریکایی اشخاص تعیینشده، ممنوعیت هرگونه تراکنش آمریکایی، و احتمال مجازات مدنی یا کیفری برای ناقضین است. تحریمها بر اساس فرمانهای اجرایی ۱۳۲۲۴، ۱۳۳۸۲ و ۱۳۵۹۹ صادر شدند.[۱۰][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰]
بازتاب در رسانه های بینالمللی
پرونده بابک زنجانی یکی از موارد پیچیدهای است که ابعاد اقتصادی، سیاسی و فساد در سطح بینالمللی را به هم پیوند میدهد. برخی تحلیلها او را قربانی یک بازی سیاسی بزرگتر میدانند. گزارشهایی از رسانههای بینالمللی مانند Al Jazeera و The Guardian نشان میدهد که زنجانی در دوره تحریمها به عنوان مهرهای حیاتی برای انتقال نقدینگی به ایران عمل میکرد، اما پس از کاهش فشارهای بینالمللی و تغییر سیاستهای داخلی، حمایت از او قطع و به فساد مالی متهم شد.
خبرگزاری الجزیره در این باره نوشت که بابک زنجانی ابزاری برای دور زدن تحریمها بود، اما بعداً به جای تقدیر با اتهاماتی روبهرو شد که نشاندهنده تغییرات در سیاستهای داخلی ایران است.
(Malaj mail) نیزبه استفاده بابک زنجانی از شرکتهای صوری مانند "First Islamic Investment Bank"، به عنوان پوششی برای انتقال میلیاردها دلار بهمنظور پنهانسازی منشأ مالی اشاره کرده و احتمال آگاهی مقامات ایرانی از اقدامات او را مطرح میکند.
گاردین نوشت که بابک زنجانی در دادگاه مدعی شد تمام اقداماتش با هماهنگی مقامات بالاتر انجام شده است، اما این ادعاها تأیید رسمی نشدند. این پرونده نشاندهنده چالشهای سیستمهای اقتصادی بسته است که برای مقابله با فشارهای خارجی به روشهای غیرشفاف روی میآورند. در مجموع، پرونده زنجانی نمونهای از پیچیدگی ارتباط میان اقتصاد، سیاست و فساد در سطح بینالمللی باقی مانده است.[۲۱][۲۲][۲۳][۲۴]
سرانجام پرونده بابک زنجانی بیانگر ارتباط پیچیده میان سیاست، اقتصاد و فساد است که در نهایت، خسارتهای سنگینی را بر مردم ایران تحمیل کرده است. در شرایطی که زنجانی به عنوان ابزاری برای دور زدن تحریمها عمل میکرد، ناکارآمدی و عدم شفافیت در مدیریت این فرایندها منجر به از دست رفتن منابع مالی عظیمی شد که میتوانستند برای بهبود وضعیت اقتصادی و رفاه عمومی مردم به کار گرفته شوند.
در نهایت، مردم ایران بودند که بهای این فساد و بازیهای پشت پرده را پرداخت کردند، در حالی که اعتماد عمومی به سیستم اقتصادی و سیاسی کشور نیز به شدت آسیب دید. این پرونده یادآور اهمیت شفافیت و مسئولیتپذیری در جلوگیری از تحمیل چنین خسارتهایی بر جامعه است.
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ اموال بابک زنجانی پس از انتقال به ایران «به خزانه بانک مرکزی منتقل شد - سایت بیبیسی۱
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ بابک زنجانی؛ میلیاردری جوان با پشتوانه «خداوند» - سایت بیبیسی۲
- ↑ یافتههای تازه از 'ارتباط طلایی' بابک زنجانی و رضا ضراب - بیبیسی۳
- ↑ پشتپرده خرید 250 میلیون دلاری شرکت هواپیمایی ترک توسط زنجانی - سایت۹۰ اقتصادی
- ↑ بابک زنجانی کیست؟ - سایت رویداد۲۴
- ↑ بابک زنجانی در مرخصی است/ آخرین وضعیت پرونده کوروش کمپانی-باشگاه خبرنگاران جوان
- ↑ بابک زنجانی آزاد شد؟ - سایت خبرگزاری مهر
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ بازگشت بابک زنجانی به تنظیمات اولیه؛ حکم اعدام به سرمایه گذاری میلیاردی رسید/ زنجانی واقعا زندان است؟-خبرآنلاین
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ بابک زنجانی؛ بازگشت بدهکار بزرگ با پروژههای بزرگتر-اینترنشنال-زیرذره بین
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ From Death Row to DotOne: How Iran's Master Sanctions Evader Rebuilt His Crypto Empire-blackwire
- ↑ پاسخ صریح وزیر ارتباطات به ادعای بابک زنجانی-تابناک
- ↑ وزیر ارتباطات: ادعای بابک زنجانی درباره اینترنت تاکسیها مسئولیت وزارت ارتباطات نیست-پیوست
- ↑ Fake CEO and cat photos help uncover billion-dollar IRGC crypto network-international
- ↑ Iran’s Revolutionary Guard used crypto to evade sanctions, report finds-washingtonpost
- ↑ بانک مرکزی: بابک زنجانی جز پرداخت ۱۵ میلیون دلار، بدهی ۱.۹۶۷ میلیارد یورویی خود را تسویه نکرده/ رمزارزهای ادعایی او ارزشی ندارند-خبرآنلاین
- ↑ بدهی یک میلیارد و ۹۶۷ میلیون یورویی بابک زنجانی هنوز پرداخت نشده است-خبرگزاری مهر
- ↑ Iran's Revolutionary Guard moved $1 billion through UK-registered crypto exchanges, report finds-the block
- ↑ Treasury Sanctions Iranian Regime Officials for Violent Repression and Corruption-U.S. Department of the Treasury
- ↑ OFAC Designates Iranian-Linked Crypto Exchanges in First-Ever Action Targeting Digital Asset Firms in Iran’s Financial Sector-chainalysis
- ↑ US Treasury Sanctions IRGC-Linked Digital Asset Exchanges-bitcoin.com
- ↑ بابک زنجانی و همدستی ایران - خبرگزاری الجزیره
- ↑ CHP در مورد انتقال طلا از غنا بیشتر تحقیق می کند - سایت حریت دیلی نیوز
- ↑ دستگیری میلیاردر اختلافات سیاسی در ایران را برجسته می کند - خبرگزاری مالای میل
- ↑ بابک زنجانی میلیاردر ایرانی به اتهام اختلاس به اعدام محکوم شد - روزنامه گاردین