عباس یمینی شریف: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده |نام=عباس یمینی شریف |تصویر=عباس یمینی شریف.jpg |توضیح تصویر= |نام اصلی=عباس یمینی شریف |زمینه فعالیت=ادبیات کودک و نوجوان، آموزش و پرورش |ملیت=ایرانی |تاریخ تولد=۱ خرداد ۱۲۹۸ |محل تولد=پامنار، تهران |والدین= |خواهر و بر...» ایجاد کرد
 
نوشتن مقاله جدید
 
خط ۵۰: خط ۵۰:
}}
}}


'''عباس یمینی شریف''' (۱ خرداد ۱۲۹۸ – ۲۸ آذر ۱۳۶۸) شاعر، نویسنده، آموزگار، مترجم و روزنامه‌نگار ایرانی و از پیشگامان شکل‌گیری [[ادبیات کودک و نوجوان در ایران]] در دوره معاصر بود. بخش عمده فعالیت او به سرودن شعر و نوشتن داستان برای کودکان، اصلاح شیوه‌های آموزش کودکان، انتشار نشریات کودک و ایجاد نهادهای آموزشی اختصاص داشت. او همچنین از بنیان‌گذاران [[شورای کتاب کودک]] بود و در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ در گسترش ادبیات کودک و آموزش نوین در ایران نقش داشت.<ref name="زندگی‌نامه">[https://yaminisharif.net/biography.html «Biography»، وبگاه عباس یمینی شریف]</ref><ref name="یونسکو">[https://wikijoo.ir/index.php/یمینی_شریف،_عباس دانشنامه ویکیجو، مدخل «یمینی شریف، عباس»]</ref>
'''عباس یمینی شریف''' (۱ خرداد ۱۲۹۸ – ۲۸ آذر ۱۳۶۸) شاعر، نویسنده، آموزگار، مترجم و روزنامه‌نگار ایرانی و از پیشگامان شکل‌گیری ادبیات کودک و نوجوان در ایران در دوره معاصر بود. بخش عمده فعالیت او به سرودن شعر و نوشتن داستان برای کودکان، اصلاح شیوه‌های آموزش کودکان، انتشار نشریات کودک و ایجاد نهادهای آموزشی اختصاص داشت. او همچنین از بنیان‌گذاران شورای کتاب کودک بود و در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ در گسترش ادبیات کودک و آموزش نوین در ایران نقش داشت.<ref name="زندگی‌نامه">[https://yaminisharif.net/biography.html «Biography»، وبگاه عباس یمینی شریف]</ref><ref name="یونسکو">[https://wikijoo.ir/index.php/یمینی_شریف،_عباس دانشنامه ویکیجو، مدخل «یمینی شریف، عباس»]</ref>


یمینی شریف در کنار [[جبار باغچه‌بان]] و شماری دیگر از پیشگامان آموزش و ادبیات کودک، در دوره‌ای فعالیت کرد که ادبیات ویژه کودکان در ایران هنوز در حال شکل‌گیری بود. شعرهای او با زبان ساده، وزن و آهنگ روشن و موضوعاتی متناسب با دنیای کودکان، در کتاب‌های درسی و نشریات کودکان منتشر شد و بخشی از آن‌ها برای چند نسل از دانش‌آموزان ایرانی آشنا بود.<ref name="میرهادی">[https://yaminisharif.net/mirhadi.html توران میرهادی، «Abbas Yamini Sharif»، وبگاه عباس یمینی شریف]</ref>
یمینی شریف در کنار [[جبار باغچه‌بان]] و شماری دیگر از پیشگامان آموزش و ادبیات کودک، در دوره‌ای فعالیت کرد که ادبیات ویژه کودکان در ایران هنوز در حال شکل‌گیری بود. شعرهای او با زبان ساده، وزن و آهنگ روشن و موضوعاتی متناسب با دنیای کودکان، در کتاب‌های درسی و نشریات کودکان منتشر شد و بخشی از آن‌ها برای چند نسل از دانش‌آموزان ایرانی آشنا بود.<ref name="میرهادی">[https://yaminisharif.net/mirhadi.html توران میرهادی، «Abbas Yamini Sharif»، وبگاه عباس یمینی شریف]</ref>
خط ۶۲: خط ۶۲:
یمینی شریف در سال‌های جوانی وارد دانشسرای مقدماتی و سپس مراکز آموزش عالی مرتبط با تربیت معلم شد. در همین دوره با کتاب‌های کودکان خارجی آشنا شد و دریافت که می‌توان برای کودکان کتاب‌هایی با زبان ساده، تصویرهای مناسب و موضوعات جذاب پدید آورد. این تجربه به یکی از انگیزه‌های اصلی فعالیت ادبی و آموزشی او تبدیل شد.<ref name="زندگی‌نامه" />
یمینی شریف در سال‌های جوانی وارد دانشسرای مقدماتی و سپس مراکز آموزش عالی مرتبط با تربیت معلم شد. در همین دوره با کتاب‌های کودکان خارجی آشنا شد و دریافت که می‌توان برای کودکان کتاب‌هایی با زبان ساده، تصویرهای مناسب و موضوعات جذاب پدید آورد. این تجربه به یکی از انگیزه‌های اصلی فعالیت ادبی و آموزشی او تبدیل شد.<ref name="زندگی‌نامه" />


در سال ۱۳۳۲ یا ۱۹۵۳، با استفاده از کمک‌هزینه تحصیلی به [[دانشگاه کلمبیا]] در ایالات متحده رفت و در زمینه آموزش کودکان و تعلیم و تربیت دوره تحصیلات تکمیلی را گذراند. منابع مربوط به زندگی او این دوره را از عوامل مهم شکل‌گیری دیدگاه‌های آموزشی او می‌دانند.<ref name="کلمبیا">[https://www.international.ucla.edu/cnes/event/11196 UCLA Center for Near Eastern Studies, “Children’s Song Writer, Life and Work of Abbas Yamini Sharif”]</ref>
در سال ۱۳۳۲ یا ۱۹۵۳، با استفاده از کمک‌هزینه تحصیلی به دانشگاه کلمبیا در ایالات متحده رفت و در زمینه آموزش کودکان و تعلیم و تربیت دوره تحصیلات تکمیلی را گذراند. منابع مربوط به زندگی او این دوره را از عوامل مهم شکل‌گیری دیدگاه‌های آموزشی او می‌دانند.<ref name="کلمبیا">[https://www.international.ucla.edu/cnes/event/11196 UCLA Center for Near Eastern Studies, “Children’s Song Writer, Life and Work of Abbas Yamini Sharif”]</ref>


== فعالیت ادبی ==
== فعالیت ادبی ==
خط ۸۲: خط ۸۲:
=== کیهان بچه‌ها ===
=== کیهان بچه‌ها ===


در سال ۱۳۳۵، با پیشنهاد عباس یمینی شریف و [[جعفر بدیعی]]، انتشار مجله '''[[کیهان بچه‌ها]]''' در مؤسسه کیهان آغاز شد. نخستین شماره این هفته‌نامه در ۶ دی ۱۳۳۵ منتشر شد. جعفر بدیعی صاحب امتیاز و نخستین سردبیر آن بود و یمینی شریف در دوره‌ای طولانی مدیریت و سردبیری نشریه را بر عهده داشت.<ref name="کیهان">[https://resolve.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/between-rebellion-and-obedience-the-making-of-docile-revolutionary-children-in-post-revolutionary-irans-keyhane-bachchehha/CB6D79A02D29EF3B05B1440916A730E9 Cambridge University Press, “Between Rebellion and Obedience: The Making of Docile Revolutionary Children in Post-Revolutionary Iran’s Keyhān-e Bachcheh-hā”]</ref><ref name="آرشیو">[https://nashrieh.com/magazine/کیهان-بچه-ها/ آرشیو نشریات ایران، «کیهان بچه‌ها»]</ref>
در سال ۱۳۳۵، با پیشنهاد عباس یمینی شریف و جعفر بدیعی، انتشار مجله '''کیهان بچه‌ها''' در مؤسسه کیهان آغاز شد. نخستین شماره این هفته‌نامه در ۶ دی ۱۳۳۵ منتشر شد. جعفر بدیعی صاحب امتیاز و نخستین سردبیر آن بود و یمینی شریف در دوره‌ای طولانی مدیریت و سردبیری نشریه را بر عهده داشت.<ref name="کیهان">[https://resolve.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/between-rebellion-and-obedience-the-making-of-docile-revolutionary-children-in-post-revolutionary-irans-keyhane-bachchehha/CB6D79A02D29EF3B05B1440916A730E9 Cambridge University Press, “Between Rebellion and Obedience: The Making of Docile Revolutionary Children in Post-Revolutionary Iran’s Keyhān-e Bachcheh-hā”]</ref><ref name="آرشیو">[https://nashrieh.com/magazine/کیهان-بچه-ها/ آرشیو نشریات ایران، «کیهان بچه‌ها»]</ref>


کیهان بچه‌ها در آغاز با هدف فراهم کردن داستان، بازی، معما و مطالب سرگرم‌کننده برای کودکان منتشر شد و در دهه‌های بعد به یکی از شناخته‌شده‌ترین نشریات کودک در ایران تبدیل شد. پژوهش‌های دانشگاهی درباره تاریخ ادبیات کودک ایران، این مجله را یکی از نقاط مهم در تحول مطبوعات کودک در ایران دانسته‌اند.<ref name="کیهان" />
کیهان بچه‌ها در آغاز با هدف فراهم کردن داستان، بازی، معما و مطالب سرگرم‌کننده برای کودکان منتشر شد و در دهه‌های بعد به یکی از شناخته‌شده‌ترین نشریات کودک در ایران تبدیل شد. پژوهش‌های دانشگاهی درباره تاریخ ادبیات کودک ایران، این مجله را یکی از نقاط مهم در تحول مطبوعات کودک در ایران دانسته‌اند.<ref name="کیهان" />
خط ۹۲: خط ۹۲:
یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های او در این زمینه تألیف کتاب درسی فارسی برای پایه اول دبستان بود که با نام '''دارا و آذر''' شناخته شد. این کتاب برای سال‌های متمادی در آموزش خواندن و نوشتن کودکان مورد استفاده قرار گرفت و شخصیت‌های «دارا» و «آذر» برای چندین نسل از دانش‌آموزان شناخته‌شده شدند.<ref name="اطلاعات">[https://ettelaat.net/1405/03/02/97752/ «سالروز تولد عباس یمینی شریف؛ یار مهربان و نغمه‌سرای کودکان»، اطلاعات]</ref>
یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های او در این زمینه تألیف کتاب درسی فارسی برای پایه اول دبستان بود که با نام '''دارا و آذر''' شناخته شد. این کتاب برای سال‌های متمادی در آموزش خواندن و نوشتن کودکان مورد استفاده قرار گرفت و شخصیت‌های «دارا» و «آذر» برای چندین نسل از دانش‌آموزان شناخته‌شده شدند.<ref name="اطلاعات">[https://ettelaat.net/1405/03/02/97752/ «سالروز تولد عباس یمینی شریف؛ یار مهربان و نغمه‌سرای کودکان»، اطلاعات]</ref>


او همچنین در زمینه [[سوادآموزی]] بزرگسالان فعالیت کرد و برای برنامه‌های مبارزه با بی‌سوادی کتاب آموزشی نوشت.<ref name="زندگی‌نامه" />
او همچنین در زمینه سوادآموزی بزرگسالان فعالیت کرد و برای برنامه‌های مبارزه با بی‌سوادی کتاب آموزشی نوشت.<ref name="زندگی‌نامه" />


=== مدرسه روش نو ===
=== مدرسه روش نو ===
خط ۱۰۲: خط ۱۰۲:
== شورای کتاب کودک ==
== شورای کتاب کودک ==


یمینی شریف در سال ۱۳۴۱ در تأسیس [[شورای کتاب کودک]] مشارکت کرد. این شورا با هدف توسعه ادبیات کودک، ترویج کتاب‌خوانی و ایجاد زمینه‌ای برای پژوهش و ارزیابی کتاب‌های کودکان شکل گرفت.<ref name="پژوهش">[https://www.researchgate.net/publication/236762891_The_Historical_Process_of_Children%27s_Literature_Research_and_Academic_Studies_in_Iran “The Historical Process of Children's Literature Research and Academic Studies in Iran”]</ref>
یمینی شریف در سال ۱۳۴۱ در تأسیس شورای کتاب کودک مشارکت کرد. این شورا با هدف توسعه ادبیات کودک، ترویج کتاب‌خوانی و ایجاد زمینه‌ای برای پژوهش و ارزیابی کتاب‌های کودکان شکل گرفت.<ref name="پژوهش">[https://www.researchgate.net/publication/236762891_The_Historical_Process_of_Children%27s_Literature_Research_and_Academic_Studies_in_Iran “The Historical Process of Children's Literature Research and Academic Studies in Iran”]</ref>


در دهه ۱۳۴۰، یمینی شریف و توران میرهادی در تهیه کتابشناسی‌های تخصصی ادبیات کودک نیز مشارکت داشتند. این کتابشناسی‌ها برای راهنمایی کتابداران، معلمان و والدین در انتخاب کتاب‌های کودکان تهیه شد و بعدها در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفت.<ref name="پژوهش" />
در دهه ۱۳۴۰، یمینی شریف و توران میرهادی در تهیه کتابشناسی‌های تخصصی ادبیات کودک نیز مشارکت داشتند. این کتابشناسی‌ها برای راهنمایی کتابداران، معلمان و والدین در انتخاب کتاب‌های کودکان تهیه شد و بعدها در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفت.<ref name="پژوهش" />

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۱ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۹

عباس یمینی شریف

نام اصلی عباس یمینی شریف
زمینهٔ کاری ادبیات کودک و نوجوان، آموزش و پرورش
زادروز ۱ خرداد ۱۲۹۸
پامنار، تهران
مرگ ۲۸ آذر ۱۳۶۸
تهران
ملیت ایرانی
محل زندگی تهران، دربند
در زمان حکومت رضاشاه پهلوی، محمدرضاشاه پهلوی، جمهوری اسلامی ایران
رویدادهای مهم از پیشگامان ادبیات کودک و نوجوان ایران؛ مشارکت در تأسیس کیهان بچه‌ها و شورای کتاب کودک
پیشه شاعر، نویسنده، آموزگار و روزنامه‌نگار
سال‌های نویسندگی از دهه ۱۳۲۰ تا ۱۳۶۸
سبک نوشتاری شعر و داستان کودک و نوجوان
کتاب‌ها آواز فرشتگان، قصه‌های شیرین، گربه‌های شیپورزن، دنیاگردی جمشید و مهشید، داستان عروسک، دو کدخدا، بازی با الفبا، آه ایران عزیز، نیم‌قرن در باغ شعر کودکان
تخلص یمینی
همسر(ها) توراندخت مقومی تهرانی
مدرک تحصیلی تعلیم و تربیت
دانشگاه دانشگاه کلمبیا
حوزه ادبیات کودک و نوجوان، تعلیم و تربیت
دلیل سرشناسی از پیشگامان شعر و ادبیات کودک ایران و مؤثر در نوسازی آموزش کودکان
اثرگذاشته بر ادبیات کودک و نوجوان و آموزش کودکان در ایران

عباس یمینی شریف (۱ خرداد ۱۲۹۸ – ۲۸ آذر ۱۳۶۸) شاعر، نویسنده، آموزگار، مترجم و روزنامه‌نگار ایرانی و از پیشگامان شکل‌گیری ادبیات کودک و نوجوان در ایران در دوره معاصر بود. بخش عمده فعالیت او به سرودن شعر و نوشتن داستان برای کودکان، اصلاح شیوه‌های آموزش کودکان، انتشار نشریات کودک و ایجاد نهادهای آموزشی اختصاص داشت. او همچنین از بنیان‌گذاران شورای کتاب کودک بود و در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ در گسترش ادبیات کودک و آموزش نوین در ایران نقش داشت.[۱][۲]

یمینی شریف در کنار جبار باغچه‌بان و شماری دیگر از پیشگامان آموزش و ادبیات کودک، در دوره‌ای فعالیت کرد که ادبیات ویژه کودکان در ایران هنوز در حال شکل‌گیری بود. شعرهای او با زبان ساده، وزن و آهنگ روشن و موضوعاتی متناسب با دنیای کودکان، در کتاب‌های درسی و نشریات کودکان منتشر شد و بخشی از آن‌ها برای چند نسل از دانش‌آموزان ایرانی آشنا بود.[۳]

زندگی و تحصیلات

عباس یمینی شریف در ۱ خرداد ۱۲۹۸ در محله پامنار تهران زاده شد. در پنج‌سالگی همراه خانواده به منطقه دارآباد و سپس داربند در شمال تهران رفت و تجربه زندگی در طبیعت، کوهستان و محیط روستایی در شکل‌گیری علاقه او به طبیعت و کودکان اثر گذاشت.[۱]

او دوران کودکی خود را در مکتب‌خانه و مدرسه گذراند. تجربه‌های ناخوشایند او از شیوه‌های خشن و سنتی آموزش در کودکی، بعدها در دیدگاهش درباره ضرورت تغییر روش‌های آموزش کودکان تأثیر گذاشت. او از همان دوران به موسیقی کلام، وزن و قافیه شعر علاقه نشان داد و نخستین شعرهای خود را در سال‌های دبستان سرود.[۱]

یمینی شریف در سال‌های جوانی وارد دانشسرای مقدماتی و سپس مراکز آموزش عالی مرتبط با تربیت معلم شد. در همین دوره با کتاب‌های کودکان خارجی آشنا شد و دریافت که می‌توان برای کودکان کتاب‌هایی با زبان ساده، تصویرهای مناسب و موضوعات جذاب پدید آورد. این تجربه به یکی از انگیزه‌های اصلی فعالیت ادبی و آموزشی او تبدیل شد.[۱]

در سال ۱۳۳۲ یا ۱۹۵۳، با استفاده از کمک‌هزینه تحصیلی به دانشگاه کلمبیا در ایالات متحده رفت و در زمینه آموزش کودکان و تعلیم و تربیت دوره تحصیلات تکمیلی را گذراند. منابع مربوط به زندگی او این دوره را از عوامل مهم شکل‌گیری دیدگاه‌های آموزشی او می‌دانند.[۴]

فعالیت ادبی

یمینی شریف فعالیت ادبی خود را از دهه ۱۳۲۰ آغاز کرد. نخستین شعرهای او در نشریات کودکان منتشر شد و در سال‌های بعد شعرهایش به کتاب‌های درسی دوره ابتدایی راه یافت. در سال ۱۳۲۴ شماری از شعرهای او در کتاب‌های درسی پایه‌های ابتدایی منتشر شد و به تدریج مخاطبان گسترده‌ای پیدا کرد.[۵]

نخستین مجموعه شعر او، آواز فرشتگان، در سال ۱۳۲۵ منتشر شد. این اثر از مجموعه‌هایی بود که در تثبیت شعر مستقل برای کودکان در ادبیات فارسی نقش داشت.[۱]

از ویژگی‌های شعر یمینی شریف استفاده از واژگان ساده، وزن و قافیه قابل درک برای کودک، تکرارهای موسیقایی و توجه به موضوعاتی مانند طبیعت، دوستی، بازی، خانواده، مدرسه و ایران بود. توران میرهادی، از چهره‌های برجسته آموزش و ادبیات کودک، نوشته است که در دهه ۱۳۲۰ یمینی شریف با شعرهایی تازه و متناسب با کودکان وارد عرصه شد و در شکل‌گیری شعر کودک در ایران نقش نوسازانه‌ای ایفا کرد.[۳]

شعرهای او در کتاب‌های درسی و نشریات کودکان انتشار یافتند و برخی از آن‌ها، از جمله «من یار مهربانم» و «ما گل‌های خندانیم»، در حافظه جمعی چند نسل از دانش‌آموزان ایرانی باقی ماندند. اهمیت این شعرها تنها در حضورشان در کتاب‌های درسی نبود، بلکه بخشی از فرهنگ شفاهی و موسیقایی کودکان نیز شدند.

فعالیت مطبوعاتی

یمینی شریف از نخستین فعالان مطبوعات ویژه کودکان در ایران بود. در سال ۱۳۲۲ در شکل‌گیری مجله بازی کودکان مشارکت کرد و پس از انتشار آن، سردبیری مجله را بر عهده گرفت. این نشریه از جمله نشریات اولیه‌ای بود که با هدف ارائه مطالب ویژه کودکان منتشر می‌شد.[۱]

او در سال‌های بعد با نشریات دیگری از جمله دانش‌آموز و نشریات سازمان جوانان شیر و خورشید سرخ همکاری داشت. فعالیت او در مطبوعات کودک فقط به نوشتن شعر محدود نبود و سردبیری، انتخاب مطالب و توجه به نیازهای آموزشی و سرگرمی کودکان را نیز دربرمی‌گرفت.[۶]

کیهان بچه‌ها

در سال ۱۳۳۵، با پیشنهاد عباس یمینی شریف و جعفر بدیعی، انتشار مجله کیهان بچه‌ها در مؤسسه کیهان آغاز شد. نخستین شماره این هفته‌نامه در ۶ دی ۱۳۳۵ منتشر شد. جعفر بدیعی صاحب امتیاز و نخستین سردبیر آن بود و یمینی شریف در دوره‌ای طولانی مدیریت و سردبیری نشریه را بر عهده داشت.[۷][۸]

کیهان بچه‌ها در آغاز با هدف فراهم کردن داستان، بازی، معما و مطالب سرگرم‌کننده برای کودکان منتشر شد و در دهه‌های بعد به یکی از شناخته‌شده‌ترین نشریات کودک در ایران تبدیل شد. پژوهش‌های دانشگاهی درباره تاریخ ادبیات کودک ایران، این مجله را یکی از نقاط مهم در تحول مطبوعات کودک در ایران دانسته‌اند.[۷]

فعالیت‌های آموزشی

فعالیت یمینی شریف در آموزش و پرورش هم‌زمان با فعالیت ادبی او ادامه داشت. او معتقد بود آموزش کودکان باید با ویژگی‌های ذهنی، زبانی و عاطفی آنان هماهنگ باشد و تجربه‌های آموزشی خشک و خشن جای خود را به روش‌هایی بدهد که کودک را به یادگیری علاقه‌مند کند.[۱]

یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های او در این زمینه تألیف کتاب درسی فارسی برای پایه اول دبستان بود که با نام دارا و آذر شناخته شد. این کتاب برای سال‌های متمادی در آموزش خواندن و نوشتن کودکان مورد استفاده قرار گرفت و شخصیت‌های «دارا» و «آذر» برای چندین نسل از دانش‌آموزان شناخته‌شده شدند.[۹]

او همچنین در زمینه سوادآموزی بزرگسالان فعالیت کرد و برای برنامه‌های مبارزه با بی‌سوادی کتاب آموزشی نوشت.[۱]

مدرسه روش نو

در سال ۱۳۳۴، یمینی شریف به همراه همسرش، توراندخت مقومی تهرانی، دبستان روش نو را در تهران تأسیس کرد. این مدرسه ابتدا در خیابان فیشرآباد فعالیت خود را آغاز کرد و سپس با گسترش فعالیت‌ها، به یک مجموعه آموزشی شامل کودکستان، دبستان و دوره راهنمایی تبدیل شد.[۱۰]

هدف از تأسیس این مدرسه ارائه روش‌های آموزشی نوین و توجه بیشتر به نیازهای کودکان بود. یمینی شریف حدود دو دهه در اداره و آموزش این مجموعه مشارکت داشت و مدرسه روش نو به یکی از مهم‌ترین تجربه‌های آموزشی او تبدیل شد.[۱۰]

شورای کتاب کودک

یمینی شریف در سال ۱۳۴۱ در تأسیس شورای کتاب کودک مشارکت کرد. این شورا با هدف توسعه ادبیات کودک، ترویج کتاب‌خوانی و ایجاد زمینه‌ای برای پژوهش و ارزیابی کتاب‌های کودکان شکل گرفت.[۱۱]

در دهه ۱۳۴۰، یمینی شریف و توران میرهادی در تهیه کتابشناسی‌های تخصصی ادبیات کودک نیز مشارکت داشتند. این کتابشناسی‌ها برای راهنمایی کتابداران، معلمان و والدین در انتخاب کتاب‌های کودکان تهیه شد و بعدها در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفت.[۱۱]

میرهادی از یمینی شریف به‌عنوان یکی از چهره‌هایی یاد کرده است که نیازها و حقوق کودک را در مرکز توجه فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی خود قرار داده بود. به روایت او، این توجه در همکاری‌های مشترک آنان در شورای کتاب کودک نیز ادامه یافت.[۳]

آثار

آثار یمینی شریف شامل شعر، داستان، کتاب‌های آموزشی، ترجمه و نوشته‌های مرتبط با آموزش کودکان است. شمار کتاب‌های منتشرشده او بیش از ۳۰ عنوان ذکر شده است؛ هرچند فهرست آثار در منابع مختلف یکسان نیست و برخی کتاب‌ها پس از مرگ او نیز منتشر شده‌اند.[۱]

از آثار شناخته‌شده او می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • آواز فرشتگان یا اشعار کودکان
  • قصه‌های شیرین
  • دنیاگردی جمشید و مهشید
  • دو کدخدا
  • گربه‌های شیپورزن
  • بازی با الفبا
  • فری به آسمان می‌رود
  • آوای نوگلان
  • در میان ابرها
  • گل‌های گویا
  • پوری و لباس‌های او
  • همسایه عجیب
  • باغ نغمه‌ها
  • آه ایران عزیز
  • داستان خر و خرکچی
  • خانه بابا علی
  • شعر با الفبا
  • نیم قرن در باغ شعر کودکان
  • فارسی، زبان ایرانیان
  • جدال در پرتگاه توچال
  • پلنگ یکه‌تاز

نیم قرن در باغ شعر کودکان از آثار مهم او در سال‌های پایانی زندگی است و گزیده‌ای از شعرهایی را که طی چند دهه برای کودکان سروده بود دربر می‌گیرد. این کتاب علاوه بر شعرها، بحثی درباره ویژگی‌های شعر کودک و عناصر زبانی و موسیقایی آن دارد.[۱۲]

در میان آثار آموزشی او، دارا و آذر جایگاه ویژه‌ای دارد. یمینی شریف همچنین آثاری در زمینه سوادآموزی و آموزش زبان برای کودکان ایرانی خارج از کشور تألیف کرد.[۱]

ویژگی‌های شعر و ادبیات کودک یمینی شریف

شعر یمینی شریف در دوره‌ای شکل گرفت که بخش مهمی از مطالب خواندنی کودکان در ایران یا ترجمه آثار خارجی بود یا از ادبیات بزرگسالان اقتباس می‌شد. او تلاش کرد شعر و داستان را با نیازهای واقعی کودک ایرانی سازگار کند.[۳]

از ویژگی‌های مهم آثار او می‌توان به سادگی زبان، آهنگین بودن شعر، توجه به وزن و قافیه، استفاده از تکرار و تصویرهای ملموس و پرداختن به تجربه‌های روزمره کودکان اشاره کرد. در بسیاری از شعرهای او طبیعت، حیوانات، مدرسه، بازی، خانواده، دوستی و میهن موضوع قرار گرفته‌اند.

از سوی دیگر، آثار او دارای وجه آموزشی آشکاری هستند. شعر برای یمینی شریف فقط وسیله سرگرمی نبود؛ او از شعر و داستان برای آموزش زبان، تقویت تخیل، ایجاد علاقه به مطالعه و انتقال ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی نیز استفاده می‌کرد. پژوهش‌های انجام‌شده درباره ادبیات کودک او نیز بر وجود مضامین تربیتی در سروده‌هایش تأکید کرده‌اند.[۱۳]

دیدگاه درباره آموزش کودک

تجربه شخصی یمینی شریف از مکتب‌خانه و مدرسه سنتی، تحصیلات او در حوزه تعلیم و تربیت و فعالیت عملی‌اش در مدرسه روش نو، سه بخش مهم از شکل‌گیری دیدگاه آموزشی او بود. او بر ضرورت توجه به ویژگی‌های روانی و زبانی کودک و استفاده از روش‌های جذاب‌تر آموزشی تأکید داشت.[۴]

تألیف کتاب‌های درسی، فعالیت در مدارس، مشارکت در تهیه کتابشناسی‌های کودک و فعالیت در شورای کتاب کودک نشان می‌دهد که فعالیت آموزشی او از حوزه مدرسه فراتر می‌رفت و با تولید و ارزیابی محتوای فرهنگی برای کودکان نیز پیوند داشت.[۱۱]

جوایز و افتخارات

در منابع زندگی‌نامه‌ای، برای یمینی شریف چند جایزه در حوزه ادبیات کودک ذکر شده است. از جمله، دریافت جایزه بین‌المللی یونسکو برای تألیف بهترین کتاب سال در ایران در سال ۱۳۴۶ در برخی منابع ثبت شده است.[۵]

با توجه به تفاوت گزارش‌ها درباره عنوان دقیق برخی جوایز و سال دریافت آن‌ها، برای نسبت دادن عنوان‌های دقیق جوایز باید به اسناد رسمی و آرشیوی مربوط به همان دوره مراجعه کرد.

سال‌های پایانی و درگذشت

یمینی شریف تا سال‌های پایانی زندگی به نوشتن برای کودکان ادامه داد. در سال ۱۳۶۸ برای درمان بیماری به ایالات متحده سفر کرد و پس از آن به ایران بازگشت. بر اساس زندگی‌نامه منتشرشده از سوی خانواده، در واپسین ماه‌های زندگی نیز به نوشتن ادامه داد و یکی از آثار پایانی خود را به پایان رساند.[۱]

او در ۲۸ آذر ۱۳۶۸ در تهران درگذشت. درگذشت او پایان بیش از چهار دهه فعالیت مستمر در شعر، ادبیات کودک، آموزش و مطبوعات کودک بود.[۱][۵]

میراث

یمینی شریف از چهره‌های مؤثر در گذار ادبیات کودک ایران از نوشته‌های پراکنده و عمدتاً آموزشی به ادبیاتی بود که کودک را به‌عنوان مخاطبی مستقل در نظر می‌گرفت. فعالیت او هم‌زمان در شعر، کتاب درسی، مطبوعات، مدرسه و نهادهای فرهنگی سبب شد تأثیر او تنها به یک حوزه محدود نماند.

نقش او در انتشار مطبوعات کودک، به‌ویژه در شکل‌گیری و مدیریت کیهان بچه‌ها، در کنار مشارکتش در تأسیس شورای کتاب کودک و فعالیت در مدرسه روش نو، بخشی از تاریخ نهادهای مدرن ادبیات و آموزش کودک در ایران را تشکیل می‌دهد.[۷][۱۱]

شعرهای او نیز به دلیل حضور طولانی در کتاب‌های درسی و نشریات کودک، در حافظه فرهنگی چند نسل از ایرانیان جای گرفته‌اند. به همین دلیل، نام یمینی شریف در تاریخ شعر کودک ایران نه فقط به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان آموزگار و نهادساز نیز مطرح است.

شورای کتاب کودک پس از درگذشت او جایزه‌ای ادبی به نام جایزه ادبی عباس یمینی شریف برای تشویق شاعران حوزه شعر کودک و نوجوان ایجاد کرد.[۱۴]

گاه‌شمار زندگی

  • ۱۲۹۸: تولد عباس یمینی شریف در تهران.
  • ۱۳۲۲: آغاز فعالیت‌های مطبوعاتی و مشارکت در انتشار نشریات کودک.
  • ۱۳۲۴: انتشار شعرهای او در کتاب‌های درسی دوره ابتدایی.
  • ۱۳۲۵: انتشار آواز فرشتگان.
  • ۱۳۳۲: سفر به ایالات متحده و تحصیل در دانشگاه کلمبیا در زمینه آموزش کودکان.
  • ۱۳۳۴: تأسیس مدرسه روش نو با همکاری توراندخت مقومی تهرانی.
  • ۱۳۳۵: آغاز انتشار کیهان بچه‌ها با مشارکت یمینی شریف و جعفر بدیعی.
  • ۱۳۴۱: مشارکت در تأسیس شورای کتاب کودک.
  • ۱۳۴۶: دریافت جایزه‌ای بین‌المللی از یونسکو، بنا بر منابع زندگی‌نامه‌ای.
  • ۱۳۶۸: درگذشت در تهران در ۲۸ آذر.

منابع

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ «Biography»، وبگاه عباس یمینی شریف
  2. دانشنامه ویکیجو، مدخل «یمینی شریف، عباس»
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ توران میرهادی، «Abbas Yamini Sharif»، وبگاه عباس یمینی شریف
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ UCLA Center for Near Eastern Studies, “Children’s Song Writer, Life and Work of Abbas Yamini Sharif”
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «یمینی شریف، عباس»، ویکیجو
  6. «Children’s Song Writer»، وبگاه عباس یمینی شریف
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ Cambridge University Press, “Between Rebellion and Obedience: The Making of Docile Revolutionary Children in Post-Revolutionary Iran’s Keyhān-e Bachcheh-hā”
  8. آرشیو نشریات ایران، «کیهان بچه‌ها»
  9. «سالروز تولد عباس یمینی شریف؛ یار مهربان و نغمه‌سرای کودکان»، اطلاعات
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ «مدارس روش نو»، وبگاه عباس یمینی شریف
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ “The Historical Process of Children's Literature Research and Academic Studies in Iran”
  12. «نیم قرن در باغ شعر کودکان»
  13. «المضامين التربوية في أناشيد الأطفال للشاعر عباس يميني شريف»
  14. وبگاه عباس یمینی شریف، «Abbas Yamini Sharif»