هوشنگ رجوی: تفاوت میان نسخه‌ها
Alireza k h (بحث | مشارکتها) صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | اندازه جعبه = | عنوان = | نام = هوشنگ رجوی | تصویر =هوشنگ رجوی.png | اندازه تصویر = | عنوان تصویر = مهندس هوشنگ رجوی | زادروز = ۱۳۱۸ | زادگاه = تربت حیدریه، خراسان | تاریخ مرگ = مهر ۱۴۰۵ | مک...» ایجاد کرد |
Alireza k h (بحث | مشارکتها) |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
پس از استقرار جمهوری اسلامی، هوشنگ رجوی به‌دلیل نسبت خانوادگی با مسعود رجوی و حمایت از سازمان مجاهدین تحت فشار قرار گرفت. او در سال ۱۳۶۰ مدتی بازداشت شد و پس از آزادی موقت، مخفیانه ایران را ترک کرد و به بلژیک رفت. وی در دوران تبعید به شورای ملی مقاومت پیوست، به ترجمهٔ کتاب‌ها و متون سیاسی پرداخت و با نام مستعار «ه. مهرنوش» در نشریات ''مجاهد'' و ''ایران‌زمین'' مقاله نوشت.<ref name="درگذشت" /> | پس از استقرار جمهوری اسلامی، هوشنگ رجوی به‌دلیل نسبت خانوادگی با مسعود رجوی و حمایت از سازمان مجاهدین تحت فشار قرار گرفت. او در سال ۱۳۶۰ مدتی بازداشت شد و پس از آزادی موقت، مخفیانه ایران را ترک کرد و به بلژیک رفت. وی در دوران تبعید به شورای ملی مقاومت پیوست، به ترجمهٔ کتاب‌ها و متون سیاسی پرداخت و با نام مستعار «ه. مهرنوش» در نشریات ''مجاهد'' و ''ایران‌زمین'' مقاله نوشت.<ref name="درگذشت" /> | ||
هوشنگ رجوی در ۸۷سالگی بر اثر ایست قلبی در شهر شارل‌روا در بلژیک درگذشت. آخرین فعالیت سیاسی ثبت‌شدهٔ او مطالعه و امضای بیانیهٔ سالانهٔ شورای ملی مقاومت در بیمارستان بود.<ref name="درگذشت" /> | هوشنگ رجوی در ۸۷سالگی بر اثر ایست قلبی در شهر شارل‌روا در بلژیک درگذشت. آخرین فعالیت سیاسی ثبت‌شدهٔ او مطالعه و امضای بیانیهٔ سالانهٔ [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] در بیمارستان بود.<ref name="درگذشت" /> | ||
== زندگی و تحصیلات == | == زندگی و تحصیلات == | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۸: | ||
== خانوادهٔ رجوی == | == خانوادهٔ رجوی == | ||
هوشنگ رجوی از برادران مسعود رجوی بود. در منبع اعلام درگذشت او، از کاظم، صالح و احمد رجوی نیز به‌عنوان برادران وی نام برده شده است.<ref name="درگذشت" /> | هوشنگ رجوی از برادران [[مسعود رجوی]] بود. در منبع اعلام درگذشت او، از کاظم، صالح و احمد رجوی نیز به‌عنوان برادران وی نام برده شده است.<ref name="درگذشت" /> | ||
[[کاظم رجوی]] استاد دانشگاه و دیپلمات پیشین ایران بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به فعالیت در دفاع از حقوق‌بشر و معرفی موارد نقض حقوق زندانیان سیاسی ایران پرداخت. او در ۴ اردیبهشت ۱۳۶۹ در نزدیکی ژنو ترور شد. شورای ملی مقاومت این ترور را به مأموران حکومت جمهوری اسلامی نسبت داده است. | [[کاظم رجوی]] استاد دانشگاه و دیپلمات پیشین ایران بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به فعالیت در دفاع از حقوق‌بشر و معرفی موارد نقض حقوق زندانیان سیاسی ایران پرداخت. او در ۴ اردیبهشت ۱۳۶۹ در نزدیکی ژنو ترور شد. شورای ملی مقاومت این ترور را به مأموران حکومت جمهوری اسلامی نسبت داده است. | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
مسعود رجوی از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین در دههٔ ۱۳۵۰ و بعدها مسئول شورای ملی مقاومت ایران شد. هوشنگ رجوی از سال ۱۳۵۰ تا خروج از ایران در سال ۱۳۶۰، یگانه برادر مسعود بود که در ایران باقی ماند و وضعیت او را در زندان‌های حکومت پهلوی پیگیری می‌کرد.<ref name="درگذشت" /> | مسعود رجوی از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین در دههٔ ۱۳۵۰ و بعدها مسئول شورای ملی مقاومت ایران شد. هوشنگ رجوی از سال ۱۳۵۰ تا خروج از ایران در سال ۱۳۶۰، یگانه برادر مسعود بود که در ایران باقی ماند و وضعیت او را در زندان‌های حکومت پهلوی پیگیری می‌کرد.<ref name="درگذشت" /> | ||
همسر هوشنگ رجوی تبعهٔ بلژیک بود. این زوج یک دختر داشتند | همسر هوشنگ رجوی تبعهٔ بلژیک بود. این زوج یک دختر داشتند. | ||
== بازداشت مسعود رجوی == | == بازداشت مسعود رجوی == | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
در بهمن ۱۳۵۰، دادگاه نظامی اعضای سازمان مجاهدین برگزار شد. هوشنگ رجوی همراه با پدر و مادرش در جلسهٔ محاکمه شرکت کرد و دفاعیات مسعود رجوی را شنید.<ref name="درگذشت" /> | در بهمن ۱۳۵۰، دادگاه نظامی اعضای سازمان مجاهدین برگزار شد. هوشنگ رجوی همراه با پدر و مادرش در جلسهٔ محاکمه شرکت کرد و دفاعیات مسعود رجوی را شنید.<ref name="درگذشت" /> | ||
به گفتهٔ مریم | به گفتهٔ [[مریم رجوی]]، در جریان تنفس جلسهٔ دادگاه، هوشنگ با اصرار توانست پای باندپیچی‌شدهٔ مسعود و آثار شکنجه را مشاهده کند. این مشاهده یکی از نخستین شواهد مستقیم خانواده دربارهٔ شکنجهٔ مسعود رجوی در بازداشتگاه ساواک بود.<ref name="درگذشت" /> | ||
دادگاه نظامی مسعود رجوی را به اعدام محکوم کرد. این حکم پس از کارزارهای داخلی و بین‌المللی به حبس ابد کاهش یافت. کاظم رجوی در خارج ایران برای جلب حمایت شخصیت‌ها، حقوق‌دانان و سازمان‌های بین‌المللی و جلوگیری از اجرای حکم اعدام فعالیت می‌کرد. | دادگاه نظامی مسعود رجوی را به اعدام محکوم کرد. این حکم پس از کارزارهای داخلی و بین‌المللی به حبس ابد کاهش یافت. کاظم رجوی در خارج ایران برای جلب حمایت شخصیت‌ها، حقوق‌دانان و سازمان‌های بین‌المللی و جلوگیری از اجرای حکم اعدام فعالیت می‌کرد. | ||
| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
* همکاری با خانواده در پیگیری پرونده‌های قضایی؛ | * همکاری با خانواده در پیگیری پرونده‌های قضایی؛ | ||
* انتقال اطلاعات به کاظم رجوی و حامیان بین‌المللی زندانیان سیاسی. | * انتقال اطلاعات به کاظم رجوی و حامیان بین‌المللی زندانیان سیاسی. | ||
== اشتغال در ذوب‌آهن اصفهان == | == اشتغال در ذوب‌آهن اصفهان == | ||
| خط ۹۹: | خط ۹۷: | ||
اشتغال او در ذوب‌آهن هم‌زمان با زندانی‌بودن مسعود رجوی و پیگیری‌های مداوم خانواده برای ملاقات با وی ادامه داشت. هوشنگ برای ملاقات با برادرش میان اصفهان و تهران رفت‌وآمد می‌کرد. | اشتغال او در ذوب‌آهن هم‌زمان با زندانی‌بودن مسعود رجوی و پیگیری‌های مداوم خانواده برای ملاقات با وی ادامه داشت. هوشنگ برای ملاقات با برادرش میان اصفهان و تهران رفت‌وآمد می‌کرد. | ||
== فشارهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ == | == فشارهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ == | ||
پس از انقلاب ۱۳۵۷ و آغاز فعالیت علنی سازمان مجاهدین، هوشنگ رجوی همچنان در ایران و در محیط صنعتی ذوب‌آهن اصفهان حضور داشت. | پس از انقلاب ۱۳۵۷ و آغاز فعالیت علنی سازمان مجاهدین، هوشنگ رجوی همچنان در ایران و در محیط صنعتی ذوب‌آهن اصفهان حضور داشت. | ||
بر پایهٔ گزارش سازمان مجاهدین، او از آغاز استقرار جمهوری اسلامی | بر پایهٔ گزارش سازمان مجاهدین، او از آغاز استقرار جمهوری اسلامی تنها به‌دلیل برادری با مسعود رجوی و ارتباط خانوادگی با رهبر سازمان مجاهدین، تحت فشار قرار گرفت. گروه‌های حامی حکومت در محل کار او را آزار می‌دادند و فضای امنیتی علیه وی شکل گرفت.<ref name="درگذشت" /> | ||
این فشارها در شرایطی اعمال می‌شد که اختلاف میان سازمان مجاهدین و حکومت جمهوری اسلامی افزایش یافته بود. مجاهدین با قانون اساسی ولایت فقیه مخالفت کرده و از محدودشدن آزادی‌های سیاسی، سرکوب زنان و ملیت‌ها و برخورد با احزاب و مطبوعات انتقاد می‌کردند. | این فشارها در شرایطی اعمال می‌شد که اختلاف میان سازمان مجاهدین و حکومت جمهوری اسلامی افزایش یافته بود. مجاهدین با قانون اساسی ولایت فقیه مخالفت کرده و از محدودشدن آزادی‌های سیاسی، سرکوب زنان و ملیت‌ها و برخورد با احزاب و مطبوعات انتقاد می‌کردند. | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۰۷: | ||
== بازداشت در سال ۱۳۶۰ == | == بازداشت در سال ۱۳۶۰ == | ||
هوشنگ رجوی در سال ۱۳۶۰ بازداشت شد. منبع سازمان مجاهدین دلیل بازداشت را نسبت خانوادگی او با مسعود رجوی و فشار حکومت بر خانوادهٔ وی دانسته است.<ref name="درگذشت" /> | هوشنگ رجوی در سال ۱۳۶۰ بازداشت شد. منبع سازمان مجاهدین دلیل بازداشت را نسبت خانوادگی او با مسعود رجوی و فشار حکومت بر خانوادهٔ وی دانسته است.<ref name="درگذشت" /> | ||
بازداشت هوشنگ با دوره‌ای هم‌زمان بود که پس از تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، برخورد حکومت جمهوری اسلامی با اعضا، هواداران و خانواده‌های وابسته به سازمان مجاهدین گسترش یافت. | بازداشت هوشنگ با دوره‌ای هم‌زمان بود که پس از تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، برخورد حکومت جمهوری اسلامی با اعضا، هواداران و خانواده‌های وابسته به سازمان مجاهدین گسترش یافت. | ||
| خط ۱۱۹: | خط ۱۱۳: | ||
== خروج از ایران == | == خروج از ایران == | ||
هوشنگ رجوی پس از آزادی موقت در سال ۱۳۶۰، مخفیانه از ایران خارج شد و به بلژیک رفت.<ref name="درگذشت" /> | هوشنگ رجوی پس از آزادی موقت در سال ۱۳۶۰، مخفیانه از ایران خارج شد و به بلژیک رفت.<ref name="درگذشت" /> | ||
همسر بلژیکی او نیز به سفارت بلژیک در تهران مراجعه کرد و از طریق این سفارت توانست ایران را ترک کند.<ref name="درگذشت" /> خانواده پس از خروج، زندگی خود را در بلژیک ادامه داد. | همسر بلژیکی او نیز به سفارت بلژیک در تهران مراجعه کرد و از طریق این سفارت توانست ایران را ترک کند.<ref name="درگذشت" /> خانواده پس از خروج، زندگی خود را در بلژیک ادامه داد. | ||
| خط ۱۴۹: | خط ۱۴۳: | ||
* نقد تلاش برای بازگرداندن سلطنت؛ | * نقد تلاش برای بازگرداندن سلطنت؛ | ||
* حمایت از جمهوری دموکراتیک و انتخاب آزادانهٔ نوع حکومت. | * حمایت از جمهوری دموکراتیک و انتخاب آزادانهٔ نوع حکومت. | ||
== ترجمهٔ متون == | == ترجمهٔ متون == | ||
هوشنگ رجوی به زبان فرانسوی آشنایی داشت و شمار زیادی کتاب و متن را از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه کرد. بنابر گزارش سازمان مجاهدین، این ترجمه‌ها برای استفادهٔ اعضای سازمان مجاهدین و فعالیت‌های آموزشی و سیاسی مقاومت انجام می‌شد.<ref name="درگذشت" /> | هوشنگ رجوی به زبان فرانسوی آشنایی داشت و شمار زیادی کتاب و متن را از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه کرد. بنابر گزارش سازمان مجاهدین، این ترجمه‌ها برای استفادهٔ اعضای سازمان مجاهدین و فعالیت‌های آموزشی و سیاسی مقاومت انجام می‌شد.<ref name="درگذشت" /> | ||
فعالیت ترجمهٔ او بخشی از انتقال منابع سیاسی، تاریخی و اجتماعی فرانسوی‌زبان به اعضا و رسانه‌های مقاومت ایران بود. | فعالیت ترجمهٔ او بخشی از انتقال منابع سیاسی، تاریخی و اجتماعی فرانسوی‌زبان به اعضا و رسانه‌های مقاومت ایران بود. | ||
| خط ۱۷۷: | خط ۱۶۷: | ||
هوشنگ رجوی در سال‌های اقامت در بلژیک در اجلاس‌ها و برنامه‌های شورای ملی مقاومت حضور داشت. برخی از این نشست‌ها به‌صورت حضوری و برخی با ارتباط اینترنتی برگزار می‌شدند. | هوشنگ رجوی در سال‌های اقامت در بلژیک در اجلاس‌ها و برنامه‌های شورای ملی مقاومت حضور داشت. برخی از این نشست‌ها به‌صورت حضوری و برخی با ارتباط اینترنتی برگزار می‌شدند. | ||
در اجلاس چهل‌ودومین سالگرد شورا در سال ۱۴۰۲، او در بخشی از برنامه در کنار نصرالله اسماعیل‌زاده، عزیزالله پاک‌نژاد و محمد شمس سخنرانی کرد.<ref name="اجلاس۴۲" /> | در اجلاس چهل‌ودومین سالگرد شورا در سال ۱۴۰۲، او در بخشی از برنامه در کنار نصرالله اسماعیل‌زاده، عزیزالله پاک‌نژاد و [[محمد شمس]] سخنرانی کرد.<ref name="اجلاس۴۲" /> | ||
ادامهٔ حضور او در اجلاس‌های شورا تا سال‌های پایانی زندگی، نشان‌دهندهٔ استمرار فعالیت سیاسی وی در دوران سالمندی بود. | ادامهٔ حضور او در اجلاس‌های شورا تا سال‌های پایانی زندگی، نشان‌دهندهٔ استمرار فعالیت سیاسی وی در دوران سالمندی بود. | ||
| خط ۱۸۴: | خط ۱۷۴: | ||
در ماه‌های پایانی زندگی، وضعیت جسمی هوشنگ رجوی به بستری‌شدن او در بیمارستان انجامید. با وجود بیماری، او بیانیهٔ سالانهٔ شورای ملی مقاومت ایران را مطالعه و امضا کرد.<ref name="درگذشت" /> | در ماه‌های پایانی زندگی، وضعیت جسمی هوشنگ رجوی به بستری‌شدن او در بیمارستان انجامید. با وجود بیماری، او بیانیهٔ سالانهٔ شورای ملی مقاومت ایران را مطالعه و امضا کرد.<ref name="درگذشت" /> | ||
اطلاعیهٔ درگذشت از امضای این بیانیه در بیمارستان به‌عنوان آخرین فعالیت سیاسی ثبت‌شدهٔ او یاد کرده است | اطلاعیهٔ درگذشت از امضای این بیانیه در بیمارستان به‌عنوان آخرین فعالیت سیاسی ثبت‌شدهٔ او یاد کرده است. | ||
== درگذشت == | == درگذشت == | ||
| خط ۳۲۶: | خط ۳۱۶: | ||
[[رده:نویسندگان سیاسی اهل ایران]] | [[رده:نویسندگان سیاسی اهل ایران]] | ||
[[رده:تبعیدیان اهل ایران]] | [[رده:تبعیدیان اهل ایران]] | ||
[[رده:خانواده رجوی]] | [[رده:خانواده رجوی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۰
| هوشنگ رجوی | |
|---|---|
 مهندس هوشنگ رجوی | |
| زادروز | ۱۳۱۸ تربت حیدریه، خراسان |
| درگذشت | مهر ۱۴۰۵ شارل‌روا، بلژیک |
| علت مرگ | ایست قلبی |
| محل زندگی | ایران؛ بلژیک |
| ملیت | ایرانی |
| نام‌های دیگر | ه. مهرنوش |
| تابعیت | ایرانی |
| تحصیلات | مهندسی الکترومکانیک |
| از دانشگاه | بلژیک |
| پیشه | مهندس، فعال سیاسی، نویسنده و مترجم |
| سال‌های فعالیت | دههٔ ۱۳۵۰ تا ۱۴۰۵ |
| کارفرما | ذوب‌آهن اصفهان |
| نهاد | شورای ملی مقاومت ایران |
| شناخته‌شده برای | عضویت در شورای ملی مقاومت و حمایت از زندانیان سیاسی مجاهد در دورهٔ پهلوی |
| نقش‌های برجسته | انتقال پیام‌های زندانیان سیاسی؛ نویسندگی با نام ه. مهرنوش |
| جنبش | مقاومت ایران |
| مخالفان | حکومت پهلوی؛ جمهوری اسلامی ایران |
| همسر | همسری بلژیکی |
| فرزندان | یک دختر |
| خویشاوندان | مسعود رجوی، کاظم رجوی، صالح رجوی و احمد رجوی |
هوشنگ رجوی (۱۳۱۸ در تربت حیدریه – مهر ۱۴۰۵ در شارل‌روا، بلژیک) مهندس الکترومکانیک، نویسنده، مترجم، فعال سیاسی و از اعضای شورای ملی مقاومت ایران بود. او تحصیلات خود را در رشتهٔ الکترومکانیک در بلژیک به پایان رساند و در دههٔ ۱۳۵۰ به‌عنوان مهندس در مجتمع ذوب‌آهن اصفهان فعالیت می‌کرد.[۱]
هوشنگ رجوی برادر بزرگ‌تر مسعود رجوی و از اعضای خانواده‌ای بود که چند تن از اعضای آن در فعالیت‌های سیاسی علیه حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی شرکت داشتند. او از سال ۱۳۵۰، در دورهٔ بازداشت و زندانی‌بودن مسعود رجوی، برای ملاقات با وی، انتقال پیام‌های زندان و اطلاع‌رسانی دربارهٔ وضعیت و شکنجه‌های زندانیان سیاسی فعالیت می‌کرد. هوشنگ همچنین در تلاش‌های برادرش کاظم رجوی برای جلوگیری از اعدام مسعود رجوی مشارکت داشت.[۱]
پس از استقرار جمهوری اسلامی، هوشنگ رجوی به‌دلیل نسبت خانوادگی با مسعود رجوی و حمایت از سازمان مجاهدین تحت فشار قرار گرفت. او در سال ۱۳۶۰ مدتی بازداشت شد و پس از آزادی موقت، مخفیانه ایران را ترک کرد و به بلژیک رفت. وی در دوران تبعید به شورای ملی مقاومت پیوست، به ترجمهٔ کتاب‌ها و متون سیاسی پرداخت و با نام مستعار «ه. مهرنوش» در نشریات مجاهد و ایران‌زمین مقاله نوشت.[۱]
هوشنگ رجوی در ۸۷سالگی بر اثر ایست قلبی در شهر شارل‌روا در بلژیک درگذشت. آخرین فعالیت سیاسی ثبت‌شدهٔ او مطالعه و امضای بیانیهٔ سالانهٔ شورای ملی مقاومت در بیمارستان بود.[۱]
زندگی و تحصیلات
هوشنگ رجوی در سال ۱۳۱۸ در تربت حیدریه، در استان خراسان، به دنیا آمد. اطلاعات تفصیلی دربارهٔ دوران کودکی، تحصیلات ابتدایی و متوسطه و زمان دقیق مهاجرت او به اروپا در منابع منتشرشده وجود ندارد.
او برای ادامهٔ تحصیل به بلژیک رفت و در رشتهٔ الکترومکانیک فارغ‌التحصیل شد.[۱] الکترومکانیک حوزه‌ای میان‌رشته‌ای است که دانش مهندسی برق، مکانیک و سامانه‌های صنعتی را ترکیب می‌کند.
هوشنگ رجوی پس از پایان تحصیلات به ایران بازگشت و در دههٔ ۱۳۵۰ به‌عنوان مهندس در مجتمع صنعتی ذوب‌آهن اصفهان مشغول به کار شد.[۱] ذوب‌آهن اصفهان در آن دوره یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های صنعتی ایران به شمار می‌رفت.
خانوادهٔ رجوی
هوشنگ رجوی از برادران مسعود رجوی بود. در منبع اعلام درگذشت او، از کاظم، صالح و احمد رجوی نیز به‌عنوان برادران وی نام برده شده است.[۱]
کاظم رجوی استاد دانشگاه و دیپلمات پیشین ایران بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به فعالیت در دفاع از حقوق‌بشر و معرفی موارد نقض حقوق زندانیان سیاسی ایران پرداخت. او در ۴ اردیبهشت ۱۳۶۹ در نزدیکی ژنو ترور شد. شورای ملی مقاومت این ترور را به مأموران حکومت جمهوری اسلامی نسبت داده است.
مسعود رجوی از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین در دههٔ ۱۳۵۰ و بعدها مسئول شورای ملی مقاومت ایران شد. هوشنگ رجوی از سال ۱۳۵۰ تا خروج از ایران در سال ۱۳۶۰، یگانه برادر مسعود بود که در ایران باقی ماند و وضعیت او را در زندان‌های حکومت پهلوی پیگیری می‌کرد.[۱]
همسر هوشنگ رجوی تبعهٔ بلژیک بود. این زوج یک دختر داشتند.
بازداشت مسعود رجوی
در شهریور ۱۳۵۰، ساواک اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق ایران را بازداشت کرد. مسعود رجوی نیز در این موج بازداشت‌ها دستگیر و در بازداشتگاه‌ها و زندان‌های مختلف نگهداری شد.
هوشنگ رجوی از هنگام بازداشت برادرش برای کسب اطلاع از وضعیت او و برقراری ارتباط با وی تلاش می‌کرد. در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷، او برای ملاقات با مسعود به زندان اوین، کمیتهٔ مشترک شهربانی و ساواک و زندان قصر مراجعه می‌کرد.[۱]
بر پایهٔ گزارش سازمان مجاهدین، هوشنگ رجوی در این ملاقات‌ها پیام‌های مسعود را دریافت و به خانواده، دیگر زندانیان یا اعضای مرتبط با سازمان منتقل می‌کرد. او همچنین اطلاعات مربوط به وضعیت جسمی، بازجویی‌ها و شکنجه‌های برادرش را در اختیار خانواده قرار می‌داد.
حضور در دادگاه نظامی
در بهمن ۱۳۵۰، دادگاه نظامی اعضای سازمان مجاهدین برگزار شد. هوشنگ رجوی همراه با پدر و مادرش در جلسهٔ محاکمه شرکت کرد و دفاعیات مسعود رجوی را شنید.[۱]
به گفتهٔ مریم رجوی، در جریان تنفس جلسهٔ دادگاه، هوشنگ با اصرار توانست پای باندپیچی‌شدهٔ مسعود و آثار شکنجه را مشاهده کند. این مشاهده یکی از نخستین شواهد مستقیم خانواده دربارهٔ شکنجهٔ مسعود رجوی در بازداشتگاه ساواک بود.[۱]
دادگاه نظامی مسعود رجوی را به اعدام محکوم کرد. این حکم پس از کارزارهای داخلی و بین‌المللی به حبس ابد کاهش یافت. کاظم رجوی در خارج ایران برای جلب حمایت شخصیت‌ها، حقوق‌دانان و سازمان‌های بین‌المللی و جلوگیری از اجرای حکم اعدام فعالیت می‌کرد.
هوشنگ رجوی در داخل ایران در پیگیری وضعیت پرونده و انتقال اطلاعات لازم برای این کارزار مشارکت داشت.
ملاقات در کمیتهٔ مشترک
مسعود رجوی در سال‌های زندان چند بار به بازداشتگاه کمیتهٔ مشترک شهربانی و ساواک منتقل شد و تحت بازجویی و شکنجه قرار گرفت.
در اوایل سال ۱۳۵۴ و در پی فشارهای بین‌المللی، ساواک به هوشنگ رجوی اجازه داد یک‌بار با برادرش در کمیتهٔ مشترک ملاقات کند. هدف اعلام‌نشدهٔ این ملاقات، نشان‌دادن زنده‌بودن مسعود به خانواده بود.[۱]
بر اساس روایت منتشرشده، مأموران مسعود را پشت میزی نشاندند و به هوشنگ اجازه ندادند به او نزدیک شود. نحوهٔ قرارگرفتن میز برای پنهان‌کردن پاهای ورم‌کرده و آثار شکنجه طراحی شده بود، اما هوشنگ به وضعیت جسمی برادرش پی برد.[۱]
این ملاقات و مشاهدهٔ آثار شکنجه بعدها در روایت خانواده و سازمان مجاهدین از رفتار ساواک با زندانیان سیاسی بازتاب یافت. مریم رجوی از هوشنگ به‌عنوان شاهد زندهٔ شکنجه‌های ساواک بر مسعود رجوی یاد کرده است.[۱]
پیگیری وضعیت زندانیان سیاسی
فعالیت هوشنگ رجوی تنها به ملاقات‌های خانوادگی محدود نبود. منبع سازمان مجاهدین او را «یار و غمخوار مجاهدین در زندان‌ها و شکنجه‌گاه‌های رژیم شاه» توصیف کرده است.[۱]
او در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ برای موارد زیر فعالیت می‌کرد:
- پیگیری محل نگهداری و وضعیت جسمی مسعود رجوی؛
- مراجعه به زندان‌های اوین و قصر و کمیتهٔ مشترک؛
- دریافت و انتقال پیام‌های زندان؛
- اطلاع‌رسانی دربارهٔ شکنجه و فشار بر زندانیان؛
- همکاری با خانواده در پیگیری پرونده‌های قضایی؛
- انتقال اطلاعات به کاظم رجوی و حامیان بین‌المللی زندانیان سیاسی.
اشتغال در ذوب‌آهن اصفهان
هوشنگ رجوی پس از بازگشت از بلژیک در ذوب‌آهن اصفهان به کار پرداخت. او در دههٔ ۱۳۵۰ از مهندسان این مجموعهٔ صنعتی بود.[۱]
اشتغال او در ذوب‌آهن هم‌زمان با زندانی‌بودن مسعود رجوی و پیگیری‌های مداوم خانواده برای ملاقات با وی ادامه داشت. هوشنگ برای ملاقات با برادرش میان اصفهان و تهران رفت‌وآمد می‌کرد.
فشارهای پس از انقلاب ۱۳۵۷
پس از انقلاب ۱۳۵۷ و آغاز فعالیت علنی سازمان مجاهدین، هوشنگ رجوی همچنان در ایران و در محیط صنعتی ذوب‌آهن اصفهان حضور داشت.
بر پایهٔ گزارش سازمان مجاهدین، او از آغاز استقرار جمهوری اسلامی تنها به‌دلیل برادری با مسعود رجوی و ارتباط خانوادگی با رهبر سازمان مجاهدین، تحت فشار قرار گرفت. گروه‌های حامی حکومت در محل کار او را آزار می‌دادند و فضای امنیتی علیه وی شکل گرفت.[۱]
این فشارها در شرایطی اعمال می‌شد که اختلاف میان سازمان مجاهدین و حکومت جمهوری اسلامی افزایش یافته بود. مجاهدین با قانون اساسی ولایت فقیه مخالفت کرده و از محدودشدن آزادی‌های سیاسی، سرکوب زنان و ملیت‌ها و برخورد با احزاب و مطبوعات انتقاد می‌کردند.
بازداشت در سال ۱۳۶۰
هوشنگ رجوی در سال ۱۳۶۰ بازداشت شد. منبع سازمان مجاهدین دلیل بازداشت را نسبت خانوادگی او با مسعود رجوی و فشار حکومت بر خانوادهٔ وی دانسته است.[۱]
بازداشت هوشنگ با دوره‌ای هم‌زمان بود که پس از تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، برخورد حکومت جمهوری اسلامی با اعضا، هواداران و خانواده‌های وابسته به سازمان مجاهدین گسترش یافت.
هوشنگ رجوی پس از مدتی به‌طور موقت آزاد شد. او با توجه به خطر بازداشت مجدد، تصمیم به خروج مخفیانه از ایران گرفت.
خروج از ایران
هوشنگ رجوی پس از آزادی موقت در سال ۱۳۶۰، مخفیانه از ایران خارج شد و به بلژیک رفت.[۱]
همسر بلژیکی او نیز به سفارت بلژیک در تهران مراجعه کرد و از طریق این سفارت توانست ایران را ترک کند.[۱] خانواده پس از خروج، زندگی خود را در بلژیک ادامه داد.
هوشنگ رجوی شهر شارل‌روا را برای اقامت برگزید. سازمان مجاهدین از این شهر به‌عنوان محل تبعید و اقامت او یاد کرده است.
پیوستن به شورای ملی مقاومت
هوشنگ رجوی پس از خروج از ایران به فعالیت در ارتباط با مقاومت ایران ادامه داد و به عضویت شورای ملی مقاومت ایران درآمد.
شورای ملی مقاومت ایران در سال ۱۳۶۰ به‌عنوان ائتلافی از سازمان‌ها و شخصیت‌های مخالف جمهوری اسلامی تأسیس شد. این شورا هدف خود را سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی، تشکیل دولت موقت و انتقال حاکمیت به مردم از طریق انتخابات آزاد اعلام کرده است.
نام هوشنگ رجوی در فهرست اعضای شورا و نشست‌های رسمی آن آمده است. او در اجلاس‌های دوره‌ای شورا دربارهٔ وضعیت سیاسی ایران، برنامهٔ مقاومت و چشم‌انداز تغییر حکومت سخنرانی می‌کرد.
در سال ۱۳۹۹، هوشنگ رجوی همراه با جلال گنجه‌ای و مهدی سامع در یکی از بخش‌های اجلاس سه‌روزهٔ شورای ملی مقاومت به مناسبت آغاز چهلمین سال تأسیس شورا سخنرانی کرد.[۲]
او در شهریور ۱۴۰۲ نیز در اجلاس چهل‌ودومین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت شرکت کرد. در این برنامه از وی با عنوان «مهندس هوشنگ رجوی، عضو شورای ملی مقاومت ایران» نام برده شد.[۳]
نویسندگی با نام ه. مهرنوش
هوشنگ رجوی افزون بر فعالیت مهندسی و سیاسی، در زمینهٔ نویسندگی و ترجمه نیز فعالیت داشت. او مقالات خود را با نام مستعار «ه. مهرنوش» منتشر می‌کرد.[۱]
مقالات او در نشریهٔ مجاهد و نشریهٔ ایران‌زمین منتشر می‌شد. بنابر گزارش سازمان مجاهدین، موضوع مشترک نوشته‌هایش مخالفت هم‌زمان با استبداد سلطنتی و استبداد دینی و تبیین شعار «نه شاه، نه شیخ» بود.[۱]
محورهای نوشته‌های او شامل این موضوعات بود:
- نقد دیکتاتوری سلطنتی؛
- مخالفت با نظام ولایت فقیه؛
- بررسی تبلیغات و سیاست‌های حکومت جمهوری اسلامی؛
- دفاع از مقاومت سازمان‌یافته؛
- نقد تلاش برای بازگرداندن سلطنت؛
- حمایت از جمهوری دموکراتیک و انتخاب آزادانهٔ نوع حکومت.
ترجمهٔ متون
هوشنگ رجوی به زبان فرانسوی آشنایی داشت و شمار زیادی کتاب و متن را از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه کرد. بنابر گزارش سازمان مجاهدین، این ترجمه‌ها برای استفادهٔ اعضای سازمان مجاهدین و فعالیت‌های آموزشی و سیاسی مقاومت انجام می‌شد.[۱]
فعالیت ترجمهٔ او بخشی از انتقال منابع سیاسی، تاریخی و اجتماعی فرانسوی‌زبان به اعضا و رسانه‌های مقاومت ایران بود.
موضع «نه شاه، نه شیخ»
یکی از محورهای ثابت فعالیت سیاسی و نوشتاری هوشنگ رجوی، رد هر دو نظام سلطنتی و ولایت فقیه بود. این دیدگاه در ادبیات مقاومت ایران با عبارت «نه شاه، نه شیخ» بیان می‌شود.
این موضع بر چند اصل استوار است:
- مخالفت با هر نوع حکومت موروثی؛
- رد حاکمیت دینی و ولایت فقیه؛
- تأکید بر حق مردم برای تعیین نوع حکومت؛
- برگزاری انتخابات آزاد و عمومی؛
- استقرار جمهوری دموکراتیک؛
- جدایی دین و دولت؛
- برابری شهروندان بدون توجه به جنسیت، مذهب یا قومیت.
بر اساس اطلاعیهٔ درگذشت، مقالات هوشنگ رجوی با نام ه. مهرنوش عمدتاً به افشای سیاست‌های جمهوری اسلامی و دفاع از همین دیدگاه اختصاص داشت.[۱]
شرکت در نشست‌های شورای ملی مقاومت
هوشنگ رجوی در سال‌های اقامت در بلژیک در اجلاس‌ها و برنامه‌های شورای ملی مقاومت حضور داشت. برخی از این نشست‌ها به‌صورت حضوری و برخی با ارتباط اینترنتی برگزار می‌شدند.
در اجلاس چهل‌ودومین سالگرد شورا در سال ۱۴۰۲، او در بخشی از برنامه در کنار نصرالله اسماعیل‌زاده، عزیزالله پاک‌نژاد و محمد شمس سخنرانی کرد.[۳]
ادامهٔ حضور او در اجلاس‌های شورا تا سال‌های پایانی زندگی، نشان‌دهندهٔ استمرار فعالیت سیاسی وی در دوران سالمندی بود.
آخرین فعالیت سیاسی
در ماه‌های پایانی زندگی، وضعیت جسمی هوشنگ رجوی به بستری‌شدن او در بیمارستان انجامید. با وجود بیماری، او بیانیهٔ سالانهٔ شورای ملی مقاومت ایران را مطالعه و امضا کرد.[۱]
اطلاعیهٔ درگذشت از امضای این بیانیه در بیمارستان به‌عنوان آخرین فعالیت سیاسی ثبت‌شدهٔ او یاد کرده است.
درگذشت
هوشنگ رجوی در مهر ۱۴۰۵، در ۸۷سالگی، بر اثر ایست قلبی در شهر شارل‌روا در بلژیک درگذشت.[۱] خبر درگذشت او در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ از سوی رسانهٔ سازمان مجاهدین منتشر شد.
شارل‌روا محل اقامت او پس از خروج از ایران در سال ۱۳۶۰ بود. او حدود ۴۵ سال از زندگی خود را در تبعید گذراند.
اطلاعاتی دربارهٔ زمان و محل برگزاری مراسم خاک‌سپاری یا محل دفن هوشنگ رجوی در خبر اولیه منتشر نشده است.
پیام مریم رجوی
مریم رجوی، رئیس‌جمهور برگزیدهٔ شورای ملی مقاومت، درگذشت هوشنگ رجوی را به مسعود رجوی، اعضای شورا، اعضای سازمان مجاهدین و خانوادهٔ وی تسلیت گفت.[۱]
او هوشنگ رجوی را فردی توصیف کرد که بیش از پنج دهه «یار غمخوار و وفادار مجاهدین» بود. مریم رجوی درگذشت او را ضایعه‌ای مشترک برای اعضای مقاومت دانست و به همسر، دختر و برادرانش صالح و احمد رجوی و خانواده‌های آنان تسلیت گفت.[۱]
مریم رجوی همچنین حضور هوشنگ در دادگاه نظامی بهمن ۱۳۵۰ و مشاهدهٔ آثار شکنجه بر بدن مسعود رجوی را یادآوری کرد.
جایگاه در روایت مقاومت ایران
در روایت سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت، زندگی هوشنگ رجوی با سه دورهٔ اصلی پیوند دارد:
- پیگیری وضعیت و حمایت از زندانیان سیاسی مجاهد در دورهٔ پهلوی؛
- تحمل فشار و بازداشت پس از استقرار جمهوری اسلامی و خروج اجباری از ایران؛
- فعالیت سیاسی، نویسندگی، ترجمه و عضویت در شورای ملی مقاومت در دوران تبعید.
هوشنگ رجوی برخلاف کاظم و مسعود رجوی، مسئولیت علنی در رهبری سازمان مجاهدین نداشت. نقش شناخته‌شدهٔ او بیشتر در حمایت از زندانیان، انتقال پیام‌ها، همکاری با مقاومت، ترجمه و فعالیت در شورای ملی مقاومت متمرکز بود.
استمرار فعالیت او تا واپسین روزهای زندگی، به‌ویژه امضای بیانیهٔ شورا در بیمارستان، در خبر درگذشت به‌عنوان نشانهٔ وفاداری او به مقاومت ایران برجسته شده است.[۱]
خانوادهٔ رجوی در مقاومت ایران
شماری از اعضای خانوادهٔ رجوی در رویدادهای سیاسی معاصر ایران نقش داشته‌اند:
| نام | نسبت | فعالیت یا سرنوشت |
|---|---|---|
| هوشنگ رجوی | — | مهندس، نویسنده، مترجم و عضو شورای ملی مقاومت؛ درگذشته در مهر ۱۴۰۵ |
| مسعود رجوی | برادر | از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین و مسئول شورای ملی مقاومت ایران |
| کاظم رجوی | برادر | استاد دانشگاه و فعال حقوق‌بشر؛ ترورشده در سوئیس در سال ۱۳۶۹ |
| صالح رجوی | برادر | از اعضای خانوادهٔ رجوی |
| احمد رجوی | برادر | از اعضای خانوادهٔ رجوی |
منابع رسمی دربارهٔ فعالیت‌های سیاسی احتمالی صالح و احمد رجوی اطلاعات تفصیلی ارائه نکرده‌اند؛ ازاین‌رو، تنها نسبت خانوادگی آنان در این جدول ذکر شده است.
گاه‌شمار زندگی
| سال یا تاریخ | رویداد |
|---|---|
| ۱۳۱۸ | تولد در تربت حیدریه، خراسان |
| تاریخی نامشخص | عزیمت به بلژیک و تحصیل در رشتهٔ الکترومکانیک |
| دههٔ ۱۳۵۰ | اشتغال به‌عنوان مهندس در ذوب‌آهن اصفهان |
| شهریور ۱۳۵۰ | آغاز پیگیری وضعیت مسعود رجوی پس از بازداشت وی |
| بهمن ۱۳۵۰ | حضور همراه با پدر و مادرش در دادگاه نظامی اعضای سازمان مجاهدین |
| اوایل ۱۳۵۴ | ملاقات با مسعود رجوی در بازداشتگاه کمیتهٔ مشترک و مشاهدهٔ آثار شکنجه |
| ۱۳۵۰–۱۳۵۷ | ملاقات و انتقال پیام‌های مسعود رجوی از زندان‌های اوین، قصر و کمیتهٔ مشترک |
| ۱۳۵۷ | آزادی زندانیان سیاسی و پایان دورهٔ پیگیری‌های زندان |
| پس از انقلاب ۱۳۵۷ | قرارگرفتن زیر فشار در محیط کار به‌دلیل نسبت خانوادگی با مسعود رجوی |
| ۱۳۶۰ | بازداشت توسط حکومت جمهوری اسلامی |
| ۱۳۶۰ | آزادی موقت، خروج مخفیانه از ایران و اقامت در بلژیک |
| سال‌های بعد | عضویت در شورای ملی مقاومت ایران |
| دهه‌های ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰ | ترجمهٔ متون و نگارش مقاله با نام «ه. مهرنوش» |
| مرداد ۱۳۹۹ | سخنرانی در اجلاس آغاز چهلمین سال تأسیس شورای ملی مقاومت |
| شهریور ۱۴۰۲ | شرکت در اجلاس چهل‌ودومین سالگرد تأسیس شورا |
| ۱۴۰۵ | مطالعه و امضای بیانیهٔ سالانهٔ شورای ملی مقاومت در بیمارستان |
| مهر ۱۴۰۵ | درگذشت بر اثر ایست قلبی در شارل‌روا، بلژیک |
جستارهای وابسته
- شورای ملی مقاومت ایران
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- مسعود رجوی
- کاظم رجوی
- مریم رجوی
- کمیته مشترک ضدخرابکاری
- زندان اوین
- زندان قصر
- ساواک
- پرویز ثابتی
- ذوب‌آهن اصفهان
- نه شاه، نه شیخ
- مقاومت ایران
منابع
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ ۱٫۱۳ ۱٫۱۴ ۱٫۱۵ ۱٫۱۶ ۱٫۱۷ ۱٫۱۸ ۱٫۱۹ ۱٫۲۰ ۱٫۲۱ ۱٫۲۲ ۱٫۲۳ ۱٫۲۴ ۱٫۲۵ ۱٫۲۶ ۱٫۲۷ ۱٫۲۸ سازمان مجاهدین خلق ایران، درگذشت مهندس هوشنگ رجوی از اعضای شورای ملی مقاومت ایران، ۱۲ مهر ۱۴۰۵.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، اجلاس سه‌روزهٔ شورای ملی مقاومت ایران؛ سخنرانی جلال گنجه‌ای، هوشنگ رجوی و مهدی سامع، ۱۳ مرداد ۱۳۹۹.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، اجلاس شورای ملی مقاومت ایران در چهل‌ودومین سالگرد تأسیس شورا؛ قسمت چهارم، ۲۶ شهریور ۱۴۰۲.