صفحه تمرین ۵ مصطفی: تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
|نام = آلن جی. هیگر | |نام = آلن جی. هیگر | ||
|نام انگلیسی = Alan J. Heeger | |نام انگلیسی = Alan J. Heeger | ||
|تصویر = | |تصویر = Alan_J._Heeger.png | ||
|تاریخ تولد = ۲۲ ژانویه ۱۹۳۶ | |تاریخ تولد = ۲۲ ژانویه ۱۹۳۶ | ||
|محل تولد = سیوکسسیتی، آیووا، ایالات متحده آمریکا | |محل تولد = سیوکسسیتی، آیووا، ایالات متحده آمریکا | ||
نسخهٔ ۳۰ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۲
از این صفحه تمرین استفاده کنید
| آلن جی. هیگر | |
|---|---|
 | |
| متولد | ۲۲ ژانویه ۱۹۳۶ |
| ملیت | آمریکایی |
آلن جی. هیگر (Alan J. Heeger؛ زادهٔ ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۳۶) فیزیکدان و دانشمند علم مواد آمریکایی و استاد بازنشستهٔ دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا است. او در سال ۲۰۰۰ بهطور مشترک با آلن جی. مکدیارمید و هیدکی شیراکاوا برندهٔ جایزه نوبل شیمی شد. کمیتهٔ نوبل این جایزه را «برای کشف و توسعهٔ پلیمرهای رسانا» به آنان اعطا کرد.[۱]
هیگر از پیشگامان پژوهش در زمینهٔ پلیمرهای نیمهرسانا و فلزی و از بنیانگذاران حوزهٔ الکترونیک آلی بهشمار میرود. پژوهشهای او نشان داد که برخی مواد پلیمری، برخلاف تصور رایج دربارهٔ عایقبودن پلاستیکها، میتوانند پس از فرایند شیمیایی موسوم به «دوپینگ» رسانایی الکتریکی قابلتوجهی پیدا کنند.[۲]
زندگی و تحصیلات
آلن جی. هیگر در ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۳۶ در سیوکسسیتی در ایالت آیووا متولد شد. او در دانشگاه نبراسکا تحصیل کرد و در سال ۱۹۵۷ مدرک کارشناسی خود را در رشتههای فیزیک و ریاضیات دریافت کرد. سپس در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، به تحصیل در فیزیک ادامه داد و در سال ۱۹۶۱ دکترای فیزیک گرفت.[۳]
هیگر در سالهای نخست فعالیت دانشگاهی خود به پژوهش در فیزیک مادهٔ چگال و ویژگیهای الکترونیکی مواد پرداخت. او از سال ۱۹۶۲ به دانشکدهٔ فیزیک دانشگاه پنسیلوانیا پیوست و تا سال ۱۹۸۲ در آن دانشگاه فعالیت کرد. در این دوره، پژوهشهای او در زمینهٔ رساناهای آلی و مواد شبهیکبعدی زمینهای برای فعالیتهای بعدی او در حوزهٔ پلیمرهای رسانا فراهم کرد.[۴]
در سال ۱۹۸۲ هیگر به دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا پیوست و در شکلگیری و گسترش فعالیتهای پژوهشی این دانشگاه در زمینهٔ پلیمرها و مواد آلی نقش داشت. او بعدها بهعنوان استاد فیزیک و علم مواد و مدیر مؤسسهٔ پلیمرها و جامدات آلی فعالیت کرد.[۵]
پژوهش در پلیمرهای رسانا
پلیمرها معمولاً بهعنوان موادی با رسانایی الکتریکی بسیار پایین شناخته میشدند. اهمیت پژوهش هیگر و همکارانش در این بود که نشان دادند میتوان با تغییر ساختار الکترونی برخی پلیمرهای دارای پیوندهای مزدوج، رسانایی الکتریکی آنها را به میزان چشمگیری افزایش داد.[۶]
هیگر، مکدیارمید و شیراکاوا در دههٔ ۱۹۷۰ روی پلیاستیلن و ویژگیهای الکترونیکی آن کار کردند. در سال ۱۹۷۷ آنان نشان دادند که با اکسیدکردن پلیاستیلن بهوسیلهٔ هالوژنهایی مانند کلر، برم یا ید میتوان رسانایی الکتریکی آن را بهشدت افزایش داد. این فرایند بعدها با اصطلاح «دوپینگ» توصیف شد.[۶]
بر اساس گزارش علمی کمیتهٔ نوبل، رسانایی پلیاستیلن دوپشده میتوانست تا حدود ۱۰ به توان ۹ برابر بیشتر از شکل اولیهٔ ماده باشد. این نتیجه تصور سنتی از رابطهٔ میان پلاستیکها و رسانایی الکتریکی را تغییر داد و زمینهٔ ایجاد حوزهای جدید در مرز میان شیمی، فیزیک مادهٔ چگال و علم مواد را فراهم کرد.[۶]
هیگر در سخنرانی نوبل خود توضیح داد که کشف پلیمرهای رسانا در سال ۱۹۷۶ با همکاری مکدیارمید، شیراکاوا و گروهی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران پسادکتری انجام گرفت و این کشف حوزهای جدید در مرز شیمی و فیزیک مادهٔ چگال ایجاد کرد.[۷]
جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۰
در سال ۲۰۰۰ جایزه نوبل شیمی بهطور مشترک به آلن جی. هیگر، آلن جی. مکدیارمید و هیدکی شیراکاوا اعطا شد. سهم هر یک از سه دانشمند یکسوم جایزه بود و عنوان رسمی جایزه «برای کشف و توسعهٔ پلیمرهای رسانا» اعلام شد.[۱]
اهمیت این دستاورد در آن بود که نشان داد مواد پلیمری میتوانند ویژگیهای الکتریکی نزدیک به نیمهرساناها و فلزات داشته باشند، در حالی که مزایای مکانیکی و فرایندی پلیمرها را حفظ میکنند. این ویژگی ترکیبی راه را برای توسعهٔ فناوریهای جدید در الکترونیک آلی و مواد الکترونیکی انعطافپذیر باز کرد.[۶]
هیگر در سخنرانی نوبل خود این مواد را «نسل چهارم مواد پلیمری» نامید و بر اهمیت همزمان جنبههای بنیادی و کاربردی این حوزه تأکید کرد.[۷]
فعالیت علمی در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا
هیگر از سال ۱۹۸۲ در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا فعالیت کرد و در ایجاد زیرساختهای پژوهشی مرتبط با پلیمرهای رسانا و مواد آلی نقش داشت. او مدیر مؤسسهٔ پلیمرها و جامدات آلی بود و بعدها در دانشکدههای فیزیک و علم مواد این دانشگاه فعالیت کرد.[۵]
پژوهشهای گروه او بعدها از پلیمرهای رسانا به موضوعاتی مانند ترانزیستورهای اثر میدان پلیمری، سلولهای خورشیدی آلی و مواد الکترونیکی و فوتونیکی گسترش یافت. دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، فعالیتهای او را از پایههای شکلگیری حوزهٔ پلیمرهای نیمهرسانا و فلزی معرفی کرده است.[۳]
هیگر همچنین در تأسیس شرکتهایی برای تجاریسازی فناوریهای مبتنی بر پلیمرهای رسانا مشارکت داشت. از جمله شرکت UNIAX در سال ۱۹۹۰ تأسیس شد و در سال ۲۰۰۰ توسط شرکت DuPont خریداری شد.[۳]
آثار و دستاوردهای علمی
هیگر علاوه بر فعالیتهای دانشگاهی، شمار زیادی مقالهٔ علمی و بیش از ۵۰ اختراع ثبتشده داشته است. دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، پژوهشهای او را در حوزههایی از جمله پلیمرهای نیمهرسانا و فلزی، ترانزیستورهای اثر میدان پلیمری، سلولهای خورشیدی آلی و زیستحسگرها ثبت کرده است.[۳]
از آثار علمی مهم مرتبط با جایزهٔ نوبل او میتوان به پژوهشهای مربوط به رسانایی پلیاستیلن، ساختار الکترونیکی پلیمرهای مزدوج و مطالعهٔ گذارهای الکترونیکی در مواد آلی اشاره کرد.[۷]
جوایز و افتخارات
هیگر پیش از دریافت نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود. از جملهٔ آنها میتوان به جایزهٔ اولیور ای. باکلی در فیزیک مادهٔ چگال در سال ۱۹۸۳ و جایزهٔ بالزان در علم مواد جدید در سال ۱۹۹۵ اشاره کرد.[۳]
او در سال ۲۰۰۰ جایزهٔ نوبل شیمی را دریافت کرد. پس از آن نیز از جمله به عضویت آکادمی ملی علوم ایالات متحده آمریکا و آکادمی ملی مهندسی آمریکا درآمد و جوایز و مدالهای دانشگاهی متعددی دریافت کرد.[۸]
در سال ۲۰۰۱ دانشگاه پنسیلوانیا مدال ویژهٔ دستاورد ممتاز را به هیگر و دو همکار نوبلیست او اعطا کرد و در تقدیرنامهٔ هیگر، نقش او در ایجاد و توسعهٔ پلیمرهای رسانا و مشارکتش در پژوهشهای مربوط به رساناهای آلی مورد تأکید قرار گرفت.[۴]
حمایت از اعتراضات و مقاومت ایران
آلن هیگر در چندین بیانیهٔ مشترک گروهی از برندگان جایزهٔ نوبل دربارهٔ وضعیت حقوقبشر و اعتراضات ایران نام خود را در میان امضاکنندگان قرار داده است. این مشارکتها در منابع وابسته به شورای ملی مقاومت ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران نیز منتشر شدهاند.
در سپتامبر ۲۰۲۲، هیگر یکی از ۱۱ برندهٔ جایزهٔ نوبل بود که در بیانیهای مشترک دربارهٔ اعتراضات سراسری ایران پس از مرگ مهسا امینی، سرکوب معترضان را محکوم کردند و خواستار آزادی بازداشتشدگان و رسیدگی بینالمللی به وضعیت حقوقبشر در ایران شدند.[۹] نام هیگر در فهرست امضاکنندگان این بیانیه همچنین در پایگاه خبری سازمان مجاهدین خلق ایران منتشر شده است.[۱۰]
در ژوئیهٔ ۲۰۲۲ نیز نام هیگر در میان ۵۶ برندهٔ جایزهٔ نوبل قرار داشت که در بیانیهای مشترک از «ایران آزاد» و نقشهٔ راه ارائهشده از سوی شورای ملی مقاومت ایران حمایت کردند. در متن این بیانیه، امضاکنندگان از برنامهٔ دهمادهای مریم رجوی برای آیندهٔ ایران حمایت کرده و خواستار آزادی، دموکراسی، انتخابات آزاد و برابری حقوقی شده بودند.[۱۱]
در ژوئن ۲۰۲۳ نیز هیگر در فهرست امضاکنندگان نامهٔ مشترک ۷۵ برندهٔ جایزهٔ نوبل قرار گرفت. این نامه حمایت از خواستههای دموکراتیک معترضان ایرانی و برنامهٔ دهمادهای مریم رجوی را مطرح میکرد. نام هیگر در فهرست رسمی امضاکنندگان منتشرشده توسط شورای ملی مقاومت ایران و نیز در گزارش منتشرشده در پایگاه مرتبط با سازمان مجاهدین خلق ایران آمده است.[۱۲][۱۳]
در این اسناد، حمایت هیگر در چارچوب یک اقدام جمعی گروهی از برندگان نوبل بیان شده است. بنابراین نمیتوان صرف امضای این بیانیهها را بهتنهایی بهمعنای عضویت او در مجاهدین خلق ایران یا شورای ملی مقاومت ایران دانست؛ منابع بررسیشده، امضای بیانیههای مشترک و حمایت از خواستههای مشخص سیاسی و حقوقبشری را مستند میکنند.
حمایتهای بعدی از مقاومت ایران
نام هیگر در فهرستهای بعدی امضاکنندگان بیانیههای برندگان نوبل دربارهٔ ایران نیز دیده میشود. از جمله، در فهرست منتشرشده در سال ۲۰۲۵ در پایگاه خبری سازمان مجاهدین خلق ایران، نام «پروفسور آلن هیگر، جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۰» در میان امضاکنندگان نامهٔ برندگان نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد آمده است. موضوع این نامه محکومیت اعدامها، سرکوب و نقض حقوقبشر در ایران و حمایت از مقاومت سازمانیافته و برنامهٔ دهمادهای مریم رجوی عنوان شده است.[۱۴]
همچنین نام هیگر در فهرست نامهٔ مشترک ۱۰۲ برندهٔ جایزهٔ نوبل که در سال ۲۰۲۵ در پایگاه خبری سازمان مجاهدین خلق ایران منتشر شده، درج شده است. در آن نامه، امضاکنندگان از آرمانهای دموکراتیک مردم ایران و برنامهٔ دهمادهای مریم رجوی حمایت کردهاند.[۱۵]
اهمیت علمی
دستاورد علمی هیگر در تغییر نگرش نسبت به پلیمرها و ایجاد پیوند میان شیمی، فیزیک مادهٔ چگال و علم مواد اهمیت بنیادی داشت. کشف اینکه پلیمرهای مزدوج میتوانند با روشهای شیمیایی به مواد رسانا تبدیل شوند، زمینهٔ توسعهٔ الکترونیک آلی، دیودهای نورگسیل پلیمری، ترانزیستورهای آلی و برخی فناوریهای نوین انرژی را فراهم کرد.[۶]
دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، فعالیت علمی هیگر را از پایههای شکلگیری حوزهٔ پلیمرهای نیمهرسانا و فلزی و یکی از عوامل شکلگیری حوزهٔ گستردهتر الکترونیک آلی معرفی کرده است.[۵]
میراث علمی و عمومی
میراث علمی هیگر بیش از یک کشف منفرد را دربرمیگیرد. پژوهش او و همکارانش نشان داد که میتوان ویژگیهای الکتریکی و نوری مواد آلی را از طریق طراحی مولکولی و فرایندهای شیمیایی تغییر داد. این دیدگاه به یکی از پایههای پژوهشهای معاصر دربارهٔ مواد آلی الکترونیکی تبدیل شد.
در فوریهٔ ۲۰۲۶، دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، به مناسبت نودمین سالروز تولد هیگر سمپوزیومی علمی در بزرگداشت او برگزار کرد. در این برنامه، پژوهشگران دربارهٔ پیشرفتهای جدید در حوزهای که هیگر در ایجاد آن نقش بنیادی داشت، سخنرانی کردند.[۱۶]
گاهشمار زندگی و فعالیت علمی
- ۱۹۳۶ — تولد در سیوکسسیتی، آیووا.
- ۱۹۵۷ — دریافت کارشناسی فیزیک و ریاضیات از دانشگاه نبراسکا.
- ۱۹۶۱ — دریافت دکترای فیزیک از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی.
- ۱۹۶۲ — آغاز فعالیت دانشگاهی در دانشگاه پنسیلوانیا.
- دههٔ ۱۹۷۰ — آغاز همکاری علمی با آلن مکدیارمید و هیدکی شیراکاوا در زمینهٔ پلیمرهای رسانا.
- ۱۹۷۷ — انتشار نتایج مهم دربارهٔ افزایش رسانایی پلیاستیلن از طریق دوپینگ.
- ۱۹۸۲ — پیوستن به دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا.
- ۱۹۸۳ — دریافت جایزهٔ اولیور ای. باکلی.
- ۱۹۹۵ — دریافت جایزهٔ بالزان در علم مواد جدید.
- ۲۰۰۰ — دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی.
- ۲۰۰۱ — دریافت مدال دستاورد ممتاز دانشگاه پنسیلوانیا.
- ۲۰۰۲ — انتخاب به عضویت آکادمی ملی مهندسی آمریکا.
- ۲۰۲۲ — امضای بیانیههای مشترک برندگان نوبل دربارهٔ اعتراضات و وضعیت حقوقبشر در ایران.
- ۲۰۲۳ — امضای نامهٔ مشترک ۷۵ برندهٔ نوبل در حمایت از خواستههای دموکراتیک مردم ایران.
- ۲۰۲۵ — درج نام او در فهرست امضاکنندگان نامههای مشترک برندگان نوبل دربارهٔ وضعیت ایران.
- ۲۰۲۶ — برگزاری سمپوزیوم علمی در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، به مناسبت نودمین سالروز تولد او.
جستارهای وابسته
- جایزه نوبل شیمی
- آلن جی. مکدیارمید
- هیدکی شیراکاوا
- پلیمر رسانا
- پلیاستیلن
- نیمهرسانا
- الکترونیک آلی
- دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا
- شورای ملی مقاومت ایران
- مجاهدین خلق ایران
- مریم رجوی
- اعتراضات ایران
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Nobel Prize Outreach, The Nobel Prize in Chemistry 2000, NobelPrize.org، ۲۰۰۰.
- ↑ University of California, Santa Barbara, Alan J. Heeger، صفحهٔ معرفی دانشگاه.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ University of California, Santa Barbara, Alan Heeger, Department of Chemistry & Biochemistry.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ University of Pennsylvania, University Medal for Nobelists in Chemistry, Almanac, ۸ مه ۲۰۰۱.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ University of California, Santa Barbara, Alan Heeger، Institute for Electronic and Photonic Materials.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ Royal Swedish Academy of Sciences, Advanced Information: The Nobel Prize in Chemistry 2000.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ Alan J. Heeger, Semiconducting and Metallic Polymers: The Fourth Generation of Polymeric Materials, Nobel Lecture, ۸ دسامبر ۲۰۰۰.
- ↑ University of California, Santa Barbara, Alan J. Heeger, College of Engineering.
- ↑ National Council of Resistance of Iran, Nobel Laureates Express Support for Iran Protests 2022, ۲۰۲۲.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، «حمایت از قیام مردم ایران؛ بیانیه مشترک ۳۲ تن از برندگان جایزه نوبل»، ۲۰۱۷.
- ↑ National Council of Resistance of Iran, Joint Statement of 56 Nobel Laureates in Support of Free Iran Summit 2022, ۲۹ اوت ۲۰۲۲.
- ↑ National Council of Resistance of Iran, Seventy-five Nobel Laureates Support Iran’s Resistance and Uprising, ۲۸ ژوئن ۲۰۲۳.
- ↑ Iran Freedom, The Joint Letter of 75 Nobel Prize Laureates in Support of the Iran Uprising and Mrs. Rajavi 10-Point Plan, ۲۰۲۳.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، «در پایان هفته اعلام جوایز نوبل ۲۰۲۵ - نامه ۱۰۵ برنده جایزه نوبل به دبیرکل ملل متحد»، ۲۰۲۵.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، «نامه مشترک ۱۰۲ تن از برندگان جایزه نوبل از ۵ قاره جهان به دبیرکل سازمان ملل متحد»، ۲۰۲۵.
- ↑ University of California, Santa Barbara, UCSB Chemistry Nobel Laureate Alan Heeger celebrates his 90th birthday with a symposium in his honor, ۲ فوریهٔ ۲۰۲۶.
- Nobel Prize Outreach, The Nobel Prize in Chemistry 2000, NobelPrize.org.
- Royal Swedish Academy of Sciences, Advanced Information: The Nobel Prize in Chemistry 2000.
- Alan J. Heeger, Semiconducting and Metallic Polymers: The Fourth Generation of Polymeric Materials, Nobel Lecture, 2000.
- University of California, Santa Barbara, Alan Heeger.
- University of Pennsylvania, University Medal for Nobelists in Chemistry, 2001.
- National Council of Resistance of Iran, Joint Statement of 56 Nobel Laureates in Support of Free Iran Summit 2022.
- National Council of Resistance of Iran, Nobel Laureates Express Support for Iran Protests 2022.
- National Council of Resistance of Iran, Seventy-five Nobel Laureates Support Iran’s Resistance and Uprising, 2023.
- سازمان مجاهدین خلق ایران، «حمایت از قیام مردم ایران؛ بیانیه مشترک ۳۲ تن از برندگان جایزه نوبل».
- سازمان مجاهدین خلق ایران، «نامه مشترک ۱۰۲ تن از برندگان جایزه نوبل از ۵ قاره جهان به دبیرکل سازمان ملل متحد».
- سازمان مجاهدین خلق ایران، «در پایان هفته اعلام جوایز نوبل ۲۰۲۵ - نامه ۱۰۵ برنده جایزه نوبل به دبیرکل ملل متحد».