صفحه تمرین ۵ مصطفی

آلن جی. هیگر
پرونده:Alan J. Heeger
متولد	۲۲ ژانویه ۱۹۳۶
محل زندگی	سیوکس‌سیتی، آیووا؛ فیلادلفیا، پنسیلوانیا؛ سانتا باربارا، کالیفرنیا
ملیت	آمریکایی
جوایز	جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۰، جایزه بالزان ۱۹۹۵، جایزه الیور ای. باکلی ۱۹۸۳
همسر	روث هیگر
فرزندان	دو فرزند

آلن جی. هیگر (Alan Jay Heeger؛ زادهٔ ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۳۶) فیزیکدان و دانشمند علم مواد آمریکایی و استاد بازنشستهٔ دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا است. او در سال ۲۰۰۰ به‌طور مشترک با آلن جی. مک‌دیارمید و هیدکی شیراکاوا جایزه نوبل شیمی را برای «کشف و توسعه پلیمرهای رسانا» دریافت کرد. این کشف نشان داد که برخی پلیمرها می‌توانند ویژگی‌های الکتریکی مشابه فلزات و نیمه‌رساناها پیدا کنند و به شکل‌گیری حوزه‌ای جدید در علم مواد و الکترونیک آلی انجامید.

زندگی و تحصیلات

آلن جی. هیگر در ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۳۶ در سیوکس‌سیتی، ایالت آیووا، متولد شد. او در دانشگاه نبراسکا–لینکلن در رشته‌های فیزیک و ریاضیات تحصیل کرد و در سال ۱۹۵۷ مدرک کارشناسی گرفت. سپس در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، به تحصیل فیزیک پرداخت و در سال ۱۹۶۱ دکترای خود را دریافت کرد.

هیگر در سال ۱۹۶۲ به دانشکده فیزیک دانشگاه پنسیلوانیا پیوست و تا سال ۱۹۸۲ در آنجا فعالیت کرد. در سال ۱۹۸۲ به دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، رفت و در دانشکده‌های فیزیک و علم مواد به فعالیت پژوهشی و آموزشی پرداخت.

فعالیت علمی

پژوهش‌های هیگر ابتدا در حوزه فیزیک ماده چگال متمرکز بود. او سپس به مطالعه مواد آلی و پلیمرهایی پرداخت که ویژگی‌های الکترونیکی آنها می‌توانست از طریق تغییرات شیمیایی دگرگون شود.

در دهه ۱۹۷۰، هیگر با آلن جی. مک‌دیارمید و هیدکی شیراکاوا در زمینه پلی‌استیلن و رسانایی الکتریکی پلیمرها همکاری کرد. آزمایش‌های آنان نشان داد که با فرایند «دوپینگ» می‌توان رسانایی الکتریکی پلیمرهای خاص را به میزان بسیار زیادی افزایش داد. انجمن فیزیک آمریکا گزارش کرده است که اندازه‌گیری‌های هیگر و دانشجویانش نشان داد رسانایی این مواد، بسته به روش آماده‌سازی، می‌تواند در دامنه‌ای بسیار گسترده تغییر کند.

این کشف تصور رایج درباره پلاستیک‌ها را تغییر داد؛ زیرا پلاستیک‌ها تا آن زمان عمدتاً به‌عنوان مواد عایق شناخته می‌شدند. پژوهش هیگر و همکارانش نشان داد که می‌توان همزمان ویژگی‌های مکانیکی و فرایندپذیری پلیمرها را با ویژگی‌های الکتریکی مواد رسانا ترکیب کرد.

جایزه نوبل شیمی

در سال ۲۰۰۰، جایزه نوبل شیمی به آلن جی. هیگر، آلن جی. مک‌دیارمید و هیدکی شیراکاوا اعطا شد. عنوان رسمی جایزه «برای کشف و توسعه پلیمرهای رسانا» بود.

این دستاورد موجب شکل‌گیری و گسترش حوزه پژوهشی پلیمرهای نیمه‌رسانا و فلزی شد. کاربردهای این مواد بعدها در حوزه‌هایی مانند الکترونیک آلی، ترانزیستورهای آلی، سلول‌های خورشیدی و فناوری‌های نوری دنبال شد.

فعالیت در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا

هیگر از سال ۱۹۸۲ عضو هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا بوده است. او از بنیان‌گذاران فعالیت‌های پژوهشی این دانشگاه در زمینه پلیمرهای رسانا و مواد آلی بود و از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۹ مدیر مؤسسه پلیمرها و جامدات آلی بود.

او در شکل‌گیری مراکز پژوهشی مرتبط با پلیمرها، مواد فوتونیکی و مواد الکترونیکی نیز مشارکت داشت. دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، او را از پیشگامان و از بنیان‌گذاران حوزه پلیمرهای نیمه‌رسانا و فلزی معرفی می‌کند.

آثار و فعالیت‌های علمی

هیگر بیش از ۹۰۰ مقاله در مجلات علمی منتشر کرده و بیش از ۵۰ اختراع به نام او ثبت شده است. از حوزه‌های پژوهشی او می‌توان به پلیمرهای نیمه‌رسانا و فلزی، ترانزیستورهای اثر میدان، سلول‌های خورشیدی آلی، مواد فوتونیکی و زیست‌حسگرها اشاره کرد.

او همچنین در سال ۱۹۹۰ شرکت UNIAX را تأسیس کرد؛ این شرکت در سال ۲۰۰۰ توسط DuPont خریداری شد. فعالیت‌های کارآفرینانه او بخشی از تلاش برای انتقال فناوری پلیمرهای رسانا از محیط دانشگاهی به کاربردهای صنعتی بود.

جوایز و افتخارات

از مهم‌ترین جوایز هیگر می‌توان به جایزه الیور ای. باکلی در فیزیک ماده چگال در سال ۱۹۸۳، جایزه بالزان در علم مواد جدید در سال ۱۹۹۵ و جایزه نوبل شیمی در سال ۲۰۰۰ اشاره کرد.

او همچنین به عضویت آکادمی ملی علوم آمریکا و آکادمی ملی مهندسی آمریکا درآمد و از اعضای آکادمی علوم کره و آکادمی علوم چین نیز بوده است.

حمایت از اعتراضات و مقاومت ایران

نام آلن هیگر در فهرست امضاکنندگان چند بیانیه مشترک برندگان جایزه نوبل درباره وضعیت ایران آمده است.

در سال ۲۰۲۲، او یکی از ۵۶ برنده جایزه نوبل بود که بیانیه‌ای مشترک در حمایت از «ایران آزاد» و در حمایت از نقشه راه شورای ملی مقاومت ایران برای آینده ایران را امضا کردند. در متن بیانیه، امضاکنندگان از برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی حمایت کرده و خواستار آزادی، دموکراسی، انتخابات آزاد، برابری حقوقی و ایرانی غیرهسته‌ای شده بودند. نام هیگر در فهرست رسمی امضاکنندگان منتشرشده توسط شورای ملی مقاومت ایران درج شده است.

همچنین در سپتامبر ۲۰۲۲، هیگر در میان ۱۱ برنده نوبل بود که در نامه‌ای مشترک درباره اعتراضات سراسری ایران، کشته‌شدن مهسا امینی و سرکوب معترضان ابراز نگرانی کردند و خواستار آزادی بازداشت‌شدگان شدند.

در سال ۲۰۲۳ نیز نام هیگر در فهرست ۷۵ برنده جایزه نوبل قرار داشت که در نامه‌ای مشترک از خواسته‌های دموکراتیک مردم ایران و برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی حمایت کردند. این نامه همچنین خواستار اقدام بین‌المللی علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شده بود.

در سال ۲۰۲۴ نیز نام هیگر در فهرست ۸۰ برنده نوبل منتشرشده در ارتباط با حمایت از دموکراسی در ایران آمده است.

بر اساس این اسناد، می‌توان گفت که هیگر در چند اقدام جمعی برندگان نوبل، از خواسته‌های دموکراتیک و مقاومت ایران حمایت کرده است. با این حال، امضای این بیانیه‌ها به‌خودی‌خود سندی برای عضویت او در مجاهدین خلق ایران یا عضویت رسمی در شورای ملی مقاومت ایران نیست و چنین ادعایی بدون سند مستقل نباید در مقاله مطرح شود.

فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی

هیگر علاوه بر فعالیت علمی، به تئاتر نیز علاقه داشته و در تولید چند نمایش برادوی مشارکت کرده است. او همچنین همراه با دیوید گراس، برنده نوبل فیزیک، در اجرای نمایشی از نمایشنامه «کپنهاگ» نوشته مایکل فرین، در نقش نیلز بور ظاهر شد.

سال‌های اخیر

هیگر در سال ۲۰۲۶ نودمین سالروز تولد خود را در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، با برگزاری یک سمپوزیوم علمی جشن گرفت. در این برنامه پژوهشگران درباره پیشرفت‌های حوزه‌ای که او در شکل‌گیری آن نقش داشته است سخنرانی کردند.

گاهشمار زندگی و فعالیت علمی

• ۱۹۳۶ — تولد در سیوکس‌سیتی، آیووا.
• ۱۹۵۷ — دریافت مدرک کارشناسی فیزیک و ریاضیات از دانشگاه نبراسکا–لینکلن.
• ۱۹۶۱ — دریافت دکترای فیزیک از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی.
• ۱۹۶۲ — آغاز فعالیت در دانشگاه پنسیلوانیا.
• ۱۹۷۰ها — آغاز و گسترش پژوهش درباره پلیمرهای رسانا.
• ۱۹۷۷ — انتشار نتایج مهم درباره پلیمرهای رسانا همراه با مک‌دیارمید و شیراکاوا.
• ۱۹۸۲ — پیوستن به دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا.
• ۱۹۸۳ — دریافت جایزه الیور ای. باکلی.
• ۱۹۹۰ — تأسیس شرکت UNIAX.
• ۱۹۹۵ — دریافت جایزه بالزان.
• ۲۰۰۰ — دریافت مشترک جایزه نوبل شیمی.
• ۲۰۰۱ — انتخاب به عضویت آکادمی ملی علوم آمریکا.
• ۲۰۰۲ — انتخاب به عضویت آکادمی ملی مهندسی آمریکا.
• ۲۰۲۲ — امضای بیانیه‌های مشترک برندگان نوبل درباره ایران.
• ۲۰۲۳ — امضای نامه مشترک ۷۵ برنده نوبل درباره ایران.
• ۲۰۲۴ — درج نام او در فهرست ۸۰ برنده نوبل در نامه حمایت از دموکراسی در ایران.
• ۲۰۲۶ — برگزاری سمپوزیوم علمی به مناسبت نودمین سالروز تولد او در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا.

جستارهای وابسته

• جایزه نوبل شیمی
• آلن جی. مک‌دیارمید
• هیدکی شیراکاوا
• پلیمر رسانا
• پلی‌استیلن
• الکترونیک آلی
• علم مواد
• دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا
• دانشگاه پنسیلوانیا
• شورای ملی مقاومت ایران
• مجاهدین خلق ایران
• مریم رجوی
• اعتراضات ایران