کاربر:Hamidreza/صفحه تمرین حسین فردوست: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
حسین فردوست (۱۲۹۶–۱۳۶۶)، فرزند سیفالله، یکی از مرموزترین و بحثبرانگیزترین چهرههای تاریخ معاصر ایران است. او بهعنوان دوست صمیمی محمدرضا پهلوی از کودکی، نقش کلیدی در ساختار اطلاعاتی و امنیتی رژیم پهلوی ایفا کرد و به «چشم و گوش» شاه شهرت یافت. فردوست با سمتهایی چون رئیس دفتر ویژه اطلاعات، قائممقام ساواک و رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی، از نزدیکترین افراد به دربار بود. پس از انقلاب ۱۳۵۷، برخلاف بسیاری از مقامات رژیم پهلوی که از ایران گریختند، او در تهران ماند، زندگی مخفیانهای را تجربه کرد و در نهایت با رژیم جمهوری اسلامی همکاری کرد. فردوست به دلیل نقشش در سرکوب مخالفان و اتهامات فساد، متهم به جنایات متعدد است. خاطرات او در کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» به منبعی جنجالی برای مطالعه تاریخ پهلوی تبدیل شده است. این مقاله زندگی او، خوشخدمتیاش به شاه، همکاری با رژیم جدید و اتهامات جناییاش را بررسی میکند.<ref>کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی»، جلد اول، حسین فردوست، انتشارات اطلاعات، ۱۳۶۹</ref><ref>[https://irdc.ir/fa/news/7752/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%A8%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA مقاله «فراز و فرود زندگی ارتشبد حسین فردوست»]</ref> | حسین فردوست (۱۲۹۶–۱۳۶۶)، فرزند سیفالله، یکی از مرموزترین و بحثبرانگیزترین چهرههای تاریخ معاصر ایران است. او بهعنوان دوست صمیمی محمدرضا پهلوی از کودکی، نقش کلیدی در ساختار اطلاعاتی و امنیتی رژیم پهلوی ایفا کرد و به «چشم و گوش» شاه شهرت یافت. فردوست با سمتهایی چون رئیس دفتر ویژه اطلاعات، قائممقام ساواک و رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی، از نزدیکترین افراد به دربار بود. پس از انقلاب ۱۳۵۷، برخلاف بسیاری از مقامات رژیم پهلوی که از ایران گریختند، او در تهران ماند، زندگی مخفیانهای را تجربه کرد و در نهایت با رژیم جمهوری اسلامی همکاری کرد. فردوست به دلیل نقشش در سرکوب مخالفان و اتهامات فساد، متهم به جنایات متعدد است. خاطرات او در کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» به منبعی جنجالی برای مطالعه تاریخ پهلوی تبدیل شده است. این مقاله زندگی او، خوشخدمتیاش به شاه، همکاری با رژیم جدید و اتهامات جناییاش را بررسی میکند.<ref name=":0">کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی»، جلد اول، حسین فردوست، انتشارات اطلاعات، ۱۳۶۹</ref><ref>[https://irdc.ir/fa/news/7752/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%A8%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA مقاله «فراز و فرود زندگی ارتشبد حسین فردوست»]</ref> | ||
== زندگی زودهنگام و رابطه با خاندان پهلوی == | == زندگی زودهنگام و رابطه با خاندان پهلوی == | ||
ارتشبد حسین فردوست در ۲ اسفند ۱۲۹۶ در تهران، در خانوادهای متوسط با پدری نظامی (سیفالله، افسر ژاندارمری) متولد شد. در سال ۱۳۰۴، رضاشاه او را بهعنوان همکلاس و همراه ولیعهد، محمدرضا پهلوی، به دبستان نظام فرستاد تا دوستی درسخوان برای او باشد. این رابطه در سال ۱۳۱۰ عمیقتر شد، زمانی که فردوست تنها همکلاسی بود که همراه محمدرضا برای تحصیل به کالج لهروزه در سوئیس اعزام شد. در این دوره، او به محرم اسرار ولیعهد تبدیل شد. محمدرضا در کتاب «مأموریت برای وطنم» از فردوست بهعنوان تنها دوست صمیمی خود یاد کرد. این نزدیکی، پایهای برای نقشهای کلیدی او در رژیم پهلوی شد. | ارتشبد حسین فردوست در ۲ اسفند ۱۲۹۶ در تهران، در خانوادهای متوسط با پدری نظامی (سیفالله، افسر ژاندارمری) متولد شد. در سال ۱۳۰۴، رضاشاه او را بهعنوان همکلاس و همراه ولیعهد، محمدرضا پهلوی، به دبستان نظام فرستاد تا دوستی درسخوان برای او باشد. این رابطه در سال ۱۳۱۰ عمیقتر شد، زمانی که فردوست تنها همکلاسی بود که همراه محمدرضا برای تحصیل به کالج لهروزه در سوئیس اعزام شد. در این دوره، او به محرم اسرار ولیعهد تبدیل شد. محمدرضا در کتاب «مأموریت برای وطنم» از فردوست بهعنوان تنها دوست صمیمی خود یاد کرد. این نزدیکی، پایهای برای نقشهای کلیدی او در رژیم پهلوی شد. <ref>کتاب «مأموریت برای وطنم»، محمدرضا پهلوی</ref><ref name=":0" /> | ||
فردوست پس از بازگشت به ایران، بهعنوان یکی از معتمدترین افراد دربار، در نقشهای اطلاعاتی و نظارتی به شاه خدمت کرد. در سال ۱۳۳۸، او دفتر ویژه اطلاعات را تأسیس کرد که بهعنوان بازوی اطلاعاتی شخصی شاه عمل میکرد و بر نهادهایی مانند ساواک نظارت داشت. او اطلاعات حساس درباره مقامات، درباریان و حتی اعضای خاندان پهلوی را مستقیماً به شاه گزارش میداد. حسن علویکیا، از بنیانگذاران ساواک، در خاطراتش، فردوست را شخصیتی محافظهکار توصیف کرد که بهعنوان نشانهای از وفاداری مطلق به شاه، دستوراتش را با مداد مینوشت تا اثری از آنها باقی نماند. | فردوست پس از بازگشت به ایران، بهعنوان یکی از معتمدترین افراد دربار، در نقشهای اطلاعاتی و نظارتی به شاه خدمت کرد. در سال ۱۳۳۸، او دفتر ویژه اطلاعات را تأسیس کرد که بهعنوان بازوی اطلاعاتی شخصی شاه عمل میکرد و بر نهادهایی مانند ساواک نظارت داشت. او اطلاعات حساس درباره مقامات، درباریان و حتی اعضای خاندان پهلوی را مستقیماً به شاه گزارش میداد. حسن علویکیا، از بنیانگذاران ساواک، در خاطراتش، فردوست را شخصیتی محافظهکار توصیف کرد که بهعنوان نشانهای از وفاداری مطلق به شاه، دستوراتش را با مداد مینوشت تا اثری از آنها باقی نماند. | ||
در سالهای ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۲، بهعنوان قائممقام ساواک، فردوست بر عملیات سرکوب مخالفان نظارت داشت. او در سالهای ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی بود که وظیفه نظارت بر فساد مقامات را داشت. بااینحال، اردشیر زاهدی در خاطراتش ادعا کرد که فردوست، خود در فساد مالی دربار نقش داشت و از موقعیتش برای کسب قدرت و ثروت استفاده کرد. فردوست همچنین رابط اصلی شاه با سازمانهای اطلاعاتی خارجی، از جمله CIA و MI6، بود و در قراردادهای تسلیحاتی و هماهنگیهای امنیتی نقش کلیدی داشت. به گفته سپهبد حسن طوفانیان، فردوست گاهی اطلاعات نادرست به شاه ارائه میکرد تا نفوذ خود را حفظ کند، که نشاندهنده فرصتطلبی او در کنار وفاداری بود. | در سالهای ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۲، بهعنوان قائممقام ساواک، فردوست بر عملیات سرکوب مخالفان نظارت داشت. او در سالهای ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی بود که وظیفه نظارت بر فساد مقامات را داشت. بااینحال، اردشیر زاهدی در خاطراتش ادعا کرد که فردوست، خود در فساد مالی دربار نقش داشت و از موقعیتش برای کسب قدرت و ثروت استفاده کرد. فردوست همچنین رابط اصلی شاه با سازمانهای اطلاعاتی خارجی، از جمله CIA و MI6، بود و در قراردادهای تسلیحاتی و هماهنگیهای امنیتی نقش کلیدی داشت. به گفته سپهبد حسن طوفانیان، فردوست گاهی اطلاعات نادرست به شاه ارائه میکرد تا نفوذ خود را حفظ کند، که نشاندهنده فرصتطلبی او در کنار وفاداری بود.<ref name=":0" /><ref>کتاب «خاطرات اردشیر زاهدی»، جلد دوم</ref><ref name=":1">کتاب «خاطرات سپهبد حسن طوفانیان»</ref> | ||
== نقش در انقلاب ۱۳۵۷ == | == نقش در انقلاب ۱۳۵۷ == | ||
در جریان انقلاب ۱۳۵۷، فردوست نقش مهمی در تحولات سرنوشتساز ایفا کرد. در صبح ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، او در صدور اعلامیه بیطرفی ارتش نقش داشت که به تسلیم ارتش شاهنشاهی و پیروزی انقلاب منجر شد. این اقدام، پرسشهایی درباره وفاداری او به شاه و شاپور بختیار (نخستوزیر وقت) ایجاد کرد. فردوست در خاطراتش این نقش را تأیید کرد، اما حسن طوفانیان او را متهم به همکاری با MI6 و فریب شاه کرد. این تصمیم، چه از روی فرصتطلبی یا فشار شرایط، نقطه عطفی در زندگی او بود. | در جریان انقلاب ۱۳۵۷، فردوست نقش مهمی در تحولات سرنوشتساز ایفا کرد. در صبح ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، او در صدور اعلامیه بیطرفی ارتش نقش داشت که به تسلیم ارتش شاهنشاهی و پیروزی انقلاب منجر شد. این اقدام، پرسشهایی درباره وفاداری او به شاه و شاپور بختیار (نخستوزیر وقت) ایجاد کرد. فردوست در خاطراتش این نقش را تأیید کرد، اما حسن طوفانیان او را متهم به همکاری با MI6 و فریب شاه کرد. این تصمیم، چه از روی فرصتطلبی یا فشار شرایط، نقطه عطفی در زندگی او بود.<ref>کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی»، جلد دوم، حسین فردوست</ref><ref name=":1" /> | ||
=== همکاری با رژیم جمهوری اسلامی === | === همکاری با رژیم جمهوری اسلامی === | ||