کاربر:Hamidreza/صفحه تمرین حسین فردوست: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 ارتشبد حسین فردوست در ۲ اسفند ۱۲۹۶ در تهران، در خانواده‌ای متوسط با پدری نظامی (سیف‌الله، افسر ژاندارمری) متولد شد. در سال ۱۳۰۴، [[رضاشاه پهلوی|رضاشاه]] او را به‌عنوان هم‌کلاس و همراه ولیعهد، [[محمدرضا پهلوی]]، به دبستان نظام فرستاد تا دوستی درس‌خوان برای او باشد. این رابطه در سال ۱۳۱۰ عمیق‌تر شد، زمانی که فردوست تنها هم‌کلاسی بود که همراه محمدرضا برای تحصیل به کالج له‌روزه در سوئیس اعزام شد. در این دوره، او به محرم اسرار ولیعهد تبدیل شد. محمدرضا در کتاب «مأموریت برای وطنم» از فردوست به‌عنوان تنها دوست صمیمی خود یاد کرد. این نزدیکی، پایه‌ای برای نقش‌های کلیدی او در رژیم پهلوی شد.<ref>کتاب «مأموریت برای وطنم»، محمدرضا پهلوی</ref><ref name=":0" />
-فردوست پس از بازگشت به ایران، به‌عنوان یکی از معتمدترین افراد دربار، در نقش‌های اطلاعاتی و نظارتی به شاه خدمت کرد. در سال ۱۳۳۸، او دفتر ویژه اطلاعات را تأسیس کرد که به‌عنوان بازوی اطلاعاتی شخصی شاه عمل می‌کرد و بر نهادهایی مانند ساواک نظارت داشت. او اطلاعات حساس درباره مقامات، درباریان و حتی اعضای خاندان پهلوی را مستقیماً به شاه گزارش می‌داد.حسن علوی‌کیا، از بنیان‌گذاران ساواک، در خاطراتش، فردوست را شخصیتی محافظه‌کار توصیف کرد که به‌عنوان نشانه‌ای از وفاداری مطلق به شاه، دستوراتش را با مداد می‌نوشت تا اثری از آن‌ها باقی نماند.
+فردوست پس از بازگشت به ایران، به‌عنوان یکی از معتمدترین افراد دربار، در نقش‌های اطلاعاتی و نظارتی به شاه خدمت کرد. در سال ۱۳۳۸، او دفتر ویژه اطلاعات را تأسیس کرد که به‌عنوان بازوی اطلاعاتی شخصی شاه عمل می‌کرد و بر نهادهایی مانند ساواک نظارت داشت. او اطلاعات حساس درباره مقامات، درباریان و حتی اعضای خاندان پهلوی را مستقیم به شاه گزارش می‌داد.حسن علوی‌کیا، از بنیان‌گذاران ساواک، در خاطراتش، فردوست را شخصیتی محافظه‌کار توصیف کرد که به‌عنوان نشانه‌ای از وفاداری مطلق به شاه، دستوراتش را با مداد می‌نوشت تا اثری از آن‌ها باقی نماند.
 در سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۲، به‌عنوان قائم‌مقام ساواک، فردوست بر عملیات سرکوب مخالفان نظارت داشت. او در سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی بود که وظیفه نظارت بر فساد مقامات را داشت. بااین‌حال، اردشیر زاهدی در خاطراتش ادعا کرد که فردوست، خود در فساد مالی دربار نقش داشت و از موقعیتش برای کسب قدرت و ثروت استفاده کرد. فردوست همچنین رابط اصلی شاه با سازمان‌های اطلاعاتی خارجی، از جمله CIA و MI6، بود و در قراردادهای تسلیحاتی و هماهنگی‌های امنیتی نقش کلیدی داشت. به گفته سپهبد حسن طوفانیان، فردوست گاهی اطلاعات نادرست به شاه ارائه می‌کرد تا نفوذ خود را حفظ کند، که نشان‌دهنده فرصت‌طلبی او در کنار وفاداری بود.<ref name=":0" /><ref>کتاب «خاطرات اردشیر زاهدی»، جلد دوم</ref><ref name=":1">کتاب «خاطرات سپهبد حسن طوفانیان»</ref>
@@ خط ۱۸: / خط ۱۸: @@
 ==اتهامات جنایی==
-حسین فردوست به دلیل نقشش در ساختار اطلاعاتی رژیم پهلوی، به مشارکت در جنایات متعدد متهم است. به‌عنوان قائم‌مقام ساواک (۱۳۴۰–۱۳۵۲) و رئیس دفتر ویژه اطلاعات، او بر عملیات سرکوب مخالفان سیاسی، از جمله گروه‌های چپ، ملی‌گراها و مذهبی، نظارت داشت. اسناد ساواک، منتشرشده توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی، نشان می‌دهند که فردوست دستورالعمل‌هایی برای بازجویی، شکنجه و حذف فیزیکی مخالفان صادر می‌کرد. او در سرکوب قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ نقش داشت و گزارش‌های اطلاعاتی برای شناسایی و دستگیری رهبران گروه‌های مخالف رژیم پهلوی، ارائه داد.
+حسین فردوست به دلیل نقشش در ساختار اطلاعاتی رژیم پهلوی، به مشارکت در جنایات متعدد متهم است. به‌عنوان قائم‌مقام ساواک (۱۳۴۰–۱۳۵۲) و رئیس دفتر ویژه اطلاعات، او بر عملیات سرکوب مخالفان سیاسی، از جمله سازمان‌های انقلابی، ملی‌گراها و مذهبی، نظارت داشت. اسناد ساواک، منتشرشده توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی، نشان می‌دهند که فردوست دستورالعمل‌هایی برای بازجویی، شکنجه و حذف فیزیکی مخالفان صادر می‌کرد. او در سرکوب قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ نقش داشت و گزارش‌های اطلاعاتی برای شناسایی و دستگیری رهبران گروه‌های مخالف رژیم پهلوی، ارائه داد.
 در مقام رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی، فردوست مسئول بررسی فساد بود، اما [[پرویز ثابتی]] در خاطراتش ادعا کرد که فردوست در فساد مالی و رشوه‌خواری دست داشت و از موقعیتش برای باج‌گیری استفاده می‌کرد. همچنین، حسن طوفانیان او را متهم به جاسوسی برای MI6 و انتقال اطلاعات حساس نظامی به انگلستان کرد. پس از انقلاب نیز فردوست در بازجویی‌ها به نقش خود درعملیات ساواک، از جمله نظارت بر شکنجه زندانیان سیاسی، اعتراف کرد.<ref>اسناد ساواک، منتشرشده توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی</ref><ref>کتاب «خاطرات پرویز ثابتی» ، انتشارات کلن</ref><ref name=":1" />
 ===کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی»===
-کتاب دوجلدی «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» ، منتشرشده در سال ۱۳۶۷، شامل دست‌نوشته‌ها و مصاحبه‌های فردوست در بازداشت است. جلد اول به خاطرات او از دربار و جلد دوم به اسناد سران رژیم پهلوی اختصاص دارد. این کتاب با ۳۱ بار تجدید چاپ و حدود ۲۰۰٬۰۰۰ نسخه، یکی از پرفروش‌ترین آثار تاریخی ایران است. بااین‌حال، اعتبار آن مورد مناقشه است. منتقدان، مانند کاربران Goodreads، معتقدند که به دلیل نوشته شدن تحت نظارت نهادهای رژیم، بخش‌هایی از آن غرض‌ورزانه و فاقد سندیت است. در مقابل، پژوهشگران تاریخ معاصر آن را مشروط به مقایسه با منابع دیگر، منبعی ارزشمند برای درک ساختار امنیتی رژیم پهلوی می‌دانند.<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/1473791._?from_search=true&from_srp=true&qid=Ym6t7bvoUs&rank=1#CommunityReviews نقد کاربران در Goodreads، «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی»]</ref>
+کتاب دوجلدی «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» ، منتشرشده در سال ۱۳۶۷، شامل دست‌نوشته‌ها و مصاحبه‌های فردوست در بازداشت است. جلد اول به خاطرات او از دربار و جلد دوم به اسناد سران رژیم پهلوی اختصاص دارد. این کتاب با ۳۱ بار تجدید چاپ و حدود ۲۰۰٬۰۰۰ نسخه، یکی از پرفروش‌ترین آثار تاریخی ایران است. بااین‌حال، اعتبار آن مورد مناقشه است. منتقدان، معتقدند که به دلیل نوشته شدن تحت نظارت نهادهای رژیم، بخش‌هایی از آن غرض‌ورزانه و فاقد سندیت است. در مقابل، پژوهشگران تاریخ معاصر آن را مشروط به مقایسه با منابع دیگر، منبعی ارزشمند برای درک ساختار امنیتی رژیم پهلوی می‌دانند.<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/1473791._?from_search=true&from_srp=true&qid=Ym6t7bvoUs&rank=1#CommunityReviews نقد کاربران در Goodreads، «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی»]</ref>
-ارزیابی و میراث
+== ارزیابی و جمع‌بندی ==
 حسین فردوست شخصیتی دوگانه و پیچیده است: وفادار به محمدرضا پهلوی و کارگزار ارشد رژیم پهلوی، اما در عین حال متهم به خیانت به دلیل نقشش در بی‌طرفی ارتش و همکاری با رژیم ایران. اتهامات جنایی او، از جمله سرکوب، شکنجه و فساد مالی، او را به یکی از منفورترین چهره‌ها در نگاه مخالفان پهلوی تبدیل کرده است. خاطرات او، هرچند منبعی منحصربه‌فرد برای مطالعه رژیم پهلوی است، به دلیل شرایط نگارشش با تردیدهایی مواجه است. فردوست نمادی از پیچیدگی‌های قدرت، وفاداری و فرصت‌طلبی در تاریخ معاصر ایران باقی مانده است.فردوست تا زمان مرگش در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۶۶ (بر اثر سکته قلبی) در بازداشت بود و در بهشت زهرا (قطعه ۱۰۸، ردیف ۵۵، شماره ۲۵) به خاک سپرده شد.<ref>[https://taaghche.com/book/79479/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA کتاب «خاطرات حسین فردوست»]</ref><ref name=":2" />