Hamidreza
۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵ عضو شد
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
'''ابوجهاد''' (خلیل ابراهیم الوزیر؛ ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ – ۱۶ آوریل ۱۹۸۸)، از بنیانگذاران [[جنبش فتح]] و معاون [[یاسر عرفات]] در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) بود. او به عنوان تئوریسین و فرمانده نظامی جنبش مقاومت فلسطین شناخته میشود و نقش کلیدی در سازماندهی عملیات مسلحانه علیه اشغالگری اسرائیل ایفا کرد. | '''ابوجهاد''' (خلیل ابراهیم الوزیر؛ ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ – ۱۶ آوریل ۱۹۸۸)، از بنیانگذاران [[جنبش فتح]] و معاون [[یاسر عرفات]] در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) بود. او به عنوان تئوریسین و فرمانده نظامی جنبش مقاومت فلسطین شناخته میشود و نقش کلیدی در سازماندهی عملیات مسلحانه علیه اشغالگری اسرائیل ایفا کرد. | ||
چکیده: خلیل الوزیر، ملقب به ابوجهاد، در رمله فلسطین متولد شد و در کودکی به دلیل اشغالگری صهیونیستی به غزه پناهنده گردید. او از دهه ۱۹۵۰ در کویت با یاسر عرفات و دیگران جنبش فتح را بنیان گذاشت و بر مبارزه مسلحانه به عنوان راه اصلی آزادی فلسطین تأکید کرد. ابوجهاد فرمانده شاخه نظامی فتح (العاصفه) بود و عملیات متعددی علیه اهداف اسرائیلی برنامهریزی نمود که بسیاری آن را عامل تقویت مقاومت فلسطینی میدانند. او معاون یاسر عرفات در ساف شد و در لبنان، نقش مهمی در دفاع از اردوگاههای فلسطینی در برابر حملات اسرائیل داشت. ابوجهاد الهامبخش انتفاضه اول (۱۹۸۷) بود و بسیاری از تحلیلگران معتقدند برنامهریزی آن را از تونس هدایت میکرد. در ۱۶ آوریل ۱۹۸۸، نیروهای ویژه اسرائیل (سایرت متکال و موساد) به خانهاش در تونس حمله کردند و او را ترور نمودند. این عملیات، که اسرائیل سالها بعد مسئولیت آن را پذیرفت، یکی از جسورانهترین ترورهای هدفمند تاریخ معاصر است و خشم گسترده در جهان عرب برانگیخت. میراث ابوجهاد به عنوان "پدر مبارزه مسلحانه فلسطین" باقی ماند و او نماد مقاومت سازشناپذیر در برابر اشغالگری شد. ترور او نه تنها خللی در جنبش مقاومت ایجاد نکرد، بلکه انتفاضه را شدت بخشید و الهامبخش نسلهای بعدی مبارزان فلسطینی گردید. ابوجهاد با تأکید بر وحدت ملی فلسطین و مبارزه همهجانبه، پلی میان نسل پناهندگان ۱۹۴۸ و انتفاضههای مردمی بود. | |||
'''چکیده:''' خلیل الوزیر، ملقب به ابوجهاد، در رمله فلسطین متولد شد و در کودکی به دلیل اشغالگری صهیونیستی به غزه پناهنده گردید. او از دهه ۱۹۵۰ در کویت با یاسر عرفات و دیگران جنبش فتح را بنیان گذاشت و بر مبارزه مسلحانه به عنوان راه اصلی آزادی فلسطین تأکید کرد. ابوجهاد فرمانده شاخه نظامی فتح (العاصفه) بود و عملیات متعددی علیه اهداف اسرائیلی برنامهریزی نمود که بسیاری آن را عامل تقویت مقاومت فلسطینی میدانند. او معاون یاسر عرفات در ساف شد و در لبنان، نقش مهمی در دفاع از اردوگاههای فلسطینی در برابر حملات اسرائیل داشت. ابوجهاد الهامبخش انتفاضه اول (۱۹۸۷) بود و بسیاری از تحلیلگران معتقدند برنامهریزی آن را از تونس هدایت میکرد. در ۱۶ آوریل ۱۹۸۸، نیروهای ویژه اسرائیل (سایرت متکال و موساد) به خانهاش در تونس حمله کردند و او را ترور نمودند. این عملیات، که اسرائیل سالها بعد مسئولیت آن را پذیرفت، یکی از جسورانهترین ترورهای هدفمند تاریخ معاصر است و خشم گسترده در جهان عرب برانگیخت. میراث ابوجهاد به عنوان "پدر مبارزه مسلحانه فلسطین" باقی ماند و او نماد مقاومت سازشناپذیر در برابر اشغالگری شد. ترور او نه تنها خللی در جنبش مقاومت ایجاد نکرد، بلکه انتفاضه را شدت بخشید و الهامبخش نسلهای بعدی مبارزان فلسطینی گردید. ابوجهاد با تأکید بر وحدت ملی فلسطین و مبارزه همهجانبه، پلی میان نسل پناهندگان ۱۹۴۸ و انتفاضههای مردمی بود. | |||
== زندگی اولیه و پناهندگی == | == زندگی اولیه و پناهندگی == | ||
خلیل ابراهیم محمود الوزیر (ابوجهاد) در ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ در شهر رمله، واقع در فلسطین تحت انتداب بریتانیا، متولد شد. خانوادهاش از طبقه متوسط بودند و پدرش تاجر کوچکی بود. در جریان جنگ عرب-اسرائیلی ۱۹۴۸ (که فلسطینیها آن را نکبه مینامند)، وقتی خلیل تنها ۱۳ سال داشت، خانواده الوزیر مانند صدها هزار فلسطینی دیگر از رمله آواره شد و به نوار غزه پناهنده گردید.<ref>Institute for Palestine Studies, "Biography of Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," Journal of Palestine Studies, Vol. 17, No. 4 (Summer 1988), 156-162.</ref> زندگی در اردوگاه پناهندگان غزه، تجربهای تلخ از آوارگی و محرومیت بود که دیدگاه سیاسی ابوجهاد را شکل داد و او را به مقاومت علیه اشغالگری صهیونیستی سوق داد. | خلیل ابراهیم محمود الوزیر (ابوجهاد) در ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ در شهر رمله، واقع در فلسطین تحت انتداب بریتانیا، متولد شد. خانوادهاش از طبقه متوسط بودند و پدرش تاجر کوچکی بود. در جریان جنگ عرب-اسرائیلی ۱۹۴۸ (که فلسطینیها آن را نکبه مینامند)، وقتی خلیل تنها ۱۳ سال داشت، خانواده الوزیر مانند صدها هزار فلسطینی دیگر از رمله آواره شد و به نوار غزه پناهنده گردید.<ref>Institute for Palestine Studies, "Biography of Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," Journal of Palestine Studies, Vol. 17, No. 4 (Summer 1988), 156-162.</ref> زندگی در اردوگاه پناهندگان غزه، تجربهای تلخ از آوارگی و محرومیت بود که دیدگاه سیاسی ابوجهاد را شکل داد و او را به مقاومت علیه اشغالگری صهیونیستی سوق داد. | ||
در نوجوانی، ابوجهاد به فعالیتهای سیاسی روی آورد و به گروههای ناسیونالیست عرب، از جمله اخوانالمسلمین، پیوست. او در دبیرستانهای غزه تحصیل کرد و همزمان در سازماندهی اعتراضات دانشجویی علیه اشغال نقش داشت. پس از دبیرستان، به مصر رفت و در دانشگاه قاهره در رشته مهندسی ثبتنام کرد، اما به دلیل فعالیتهای سیاسی ضداسرائیلی و شرکت در تظاهرات، از دانشگاه اخراج شد.<ref>PalQuest (Palestinian Biography Project), "Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," accessed January 8, 2026, https://www.palquest.org/en/biography/14259/khalil-al-wazir-abu-jihad.</ref> | در نوجوانی، ابوجهاد به فعالیتهای سیاسی روی آورد و به گروههای ناسیونالیست عرب، از جمله اخوانالمسلمین، پیوست. او در دبیرستانهای غزه تحصیل کرد و همزمان در سازماندهی اعتراضات دانشجویی علیه اشغال نقش داشت. پس از دبیرستان، به مصر رفت و در دانشگاه قاهره در رشته مهندسی ثبتنام کرد، اما به دلیل فعالیتهای سیاسی ضداسرائیلی و شرکت در تظاهرات، از دانشگاه اخراج شد.<ref>PalQuest (Palestinian Biography Project), "Khalil al-Wazir (Abu Jihad)," accessed January 8, 2026, https://www.palquest.org/en/biography/14259/khalil-al-wazir-abu-jihad.</ref> | ||
در اوایل دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد به عربستان سعودی و سپس به کویت مهاجرت کرد، جایی که بسیاری از فلسطینیهای تحصیلکرده برای کار به آنجا میرفتند. در کویت، او به عنوان معلم کار کرد و همزمان با گروه کوچکی از فعالان فلسطینی، از جمله [[یاسر عرفات]]، صلاح خلف (ابوایاد)، خالد الحسن و فاروق قدومی، ارتباط برقرار کرد. این گروه، که ابتدا "حرکت تحریر فلسطین" (حتح) نامیده میشد، پایهگذار [[جنبش فتح]] گردید.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 82-95.</ref> | در اوایل دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد به عربستان سعودی و سپس به کویت مهاجرت کرد، جایی که بسیاری از فلسطینیهای تحصیلکرده برای کار به آنجا میرفتند. در کویت، او به عنوان معلم کار کرد و همزمان با گروه کوچکی از فعالان فلسطینی، از جمله [[یاسر عرفات]]، صلاح خلف (ابوایاد)، خالد الحسن و فاروق قدومی، ارتباط برقرار کرد. این گروه، که ابتدا "حرکت تحریر فلسطین" (حتح) نامیده میشد، پایهگذار [[جنبش فتح]] گردید.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 82-95.</ref> | ||
== بنیانگذاری جنبش فتح و نقش نظامی اولیه == | == بنیانگذاری جنبش فتح و نقش نظامی اولیه == | ||
در اواخر دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات، صلاح خلف و دیگران، جنبش آزادیبخش ملی فلسطین (فتح) را بنیان گذاشت. فتح در سال ۱۹۵۹ به طور رسمی تأسیس شد و هدف اصلی آن، مبارزه مسلحانه مستقل از دولتهای عرب برای آزادی فلسطین بود. ابوجهاد از ابتدا بر استراتژی "مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه پیروزی" تأکید داشت و معتقد بود که وابستگی به رژیمهای عربی، جنبش فلسطینی را تضعیف میکند.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 95-112.</ref> | در اواخر دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات، صلاح خلف و دیگران، جنبش آزادیبخش ملی فلسطین (فتح) را بنیان گذاشت. فتح در سال ۱۹۵۹ به طور رسمی تأسیس شد و هدف اصلی آن، مبارزه مسلحانه مستقل از دولتهای عرب برای آزادی فلسطین بود. ابوجهاد از ابتدا بر استراتژی "مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه پیروزی" تأکید داشت و معتقد بود که وابستگی به رژیمهای عربی، جنبش فلسطینی را تضعیف میکند.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 95-112.</ref> | ||
ابوجهاد مسئولیت شاخه نظامی فتح، معروف به العاصفه، را بر عهده گرفت و عملیات چریکی علیه اهداف اسرائیلی را برنامهریزی کرد. اولین عملیات رسمی فتح در ۱ ژانویه ۱۹۶۵ انجام شد که نماد آغاز مبارزه مسلحانه مدرن فلسطین گردید. ابوجهاد به عنوان فرمانده "بخش غربی" (کرانه باختری) شناخته میشد و شبکههای مخفی مبارزان را در سرزمینهای اشغالی سازماندهی نمود. او همچنین در انتشار مجله "فلسطیننا" (فلسطین ما) نقش داشت که ایدئولوژی فتح را ترویج میکرد.<ref>Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 23-38.</ref> | ابوجهاد مسئولیت شاخه نظامی فتح، معروف به العاصفه، را بر عهده گرفت و عملیات چریکی علیه اهداف اسرائیلی را برنامهریزی کرد. اولین عملیات رسمی فتح در ۱ ژانویه ۱۹۶۵ انجام شد که نماد آغاز مبارزه مسلحانه مدرن فلسطین گردید. ابوجهاد به عنوان فرمانده "بخش غربی" (کرانه باختری) شناخته میشد و شبکههای مخفی مبارزان را در سرزمینهای اشغالی سازماندهی نمود. او همچنین در انتشار مجله "فلسطیننا" (فلسطین ما) نقش داشت که ایدئولوژی فتح را ترویج میکرد.<ref>Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 23-38.</ref> | ||
پس از جنگ ششروزه ۱۹۶۷ و اشغال کامل کرانه باختری، غزه و سینا توسط اسرائیل، فتح به سرعت رشد کرد و ابوجهاد در جذب مبارزان جدید و آموزش آنها نقش کلیدی ایفا کرد. او در الجزایر، سوریه و اردن پایگاههایی برای فتح ایجاد کرد و عملیات فرامرزی را هدایت نمود. نبرد الکرامه در مارس ۱۹۶۸، که نیروهای فتح در برابر حمله اسرائیل به اردن ایستادگی کردند، شهرت ابوجهاد را به عنوان استراتژیست نظامی افزایش داد و فتح را به نیروی پیشرو مقاومت فلسطینی تبدیل کرد.<ref>Barry Rubin and Judith Colp Rubin, Yasir Arafat: A Political Biography (Oxford: Oxford University Press, 2003), 45-62.</ref> ابوجهاد در سال ۱۹۶۹ به عنوان معاون یاسر عرفات در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) انتخاب شد و مسئولیت امور نظامی و شاخه غربی را حفظ کرد. | پس از جنگ ششروزه ۱۹۶۷ و اشغال کامل کرانه باختری، غزه و سینا توسط اسرائیل، فتح به سرعت رشد کرد و ابوجهاد در جذب مبارزان جدید و آموزش آنها نقش کلیدی ایفا کرد. او در الجزایر، سوریه و اردن پایگاههایی برای فتح ایجاد کرد و عملیات فرامرزی را هدایت نمود. نبرد الکرامه در مارس ۱۹۶۸، که نیروهای فتح در برابر حمله اسرائیل به اردن ایستادگی کردند، شهرت ابوجهاد را به عنوان استراتژیست نظامی افزایش داد و فتح را به نیروی پیشرو مقاومت فلسطینی تبدیل کرد.<ref>Barry Rubin and Judith Colp Rubin, Yasir Arafat: A Political Biography (Oxford: Oxford University Press, 2003), 45-62.</ref> ابوجهاد در سال ۱۹۶۹ به عنوان معاون یاسر عرفات در [[سازمان آزادیبخش فلسطین]] (ساف) انتخاب شد و مسئولیت امور نظامی و شاخه غربی را حفظ کرد. | ||
== فعالیت در لبنان و هدایت انتفاضه اول == | == فعالیت در لبنان و هدایت انتفاضه اول == | ||
پس از اخراج ساف از اردن در پی سپتامبر سیاه (۱۹۷۰)، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات به لبنان نقل مکان کرد و بیروت را به مرکز اصلی عملیات مقاومت فلسطینی تبدیل نمود. در لبنان، ابوجهاد مسئولیت هماهنگی نیروهای فتح و شاخه نظامی ساف را بر عهده گرفت و شبکههای گستردهای برای آموزش مبارزان و برنامهریزی عملیات ایجاد کرد. او در جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰) نقش مهمی ایفا کرد و فتح را به نیرویی قدرتمند در جنوب لبنان تبدیل نمود که در برابر حملات اسرائیل ایستادگی میکرد.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 478-512.</ref> | پس از اخراج ساف از اردن در پی سپتامبر سیاه (۱۹۷۰)، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات به لبنان نقل مکان کرد و بیروت را به مرکز اصلی عملیات مقاومت فلسطینی تبدیل نمود. در لبنان، ابوجهاد مسئولیت هماهنگی نیروهای فتح و شاخه نظامی ساف را بر عهده گرفت و شبکههای گستردهای برای آموزش مبارزان و برنامهریزی عملیات ایجاد کرد. او در جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰) نقش مهمی ایفا کرد و فتح را به نیرویی قدرتمند در جنوب لبنان تبدیل نمود که در برابر حملات اسرائیل ایستادگی میکرد.<ref>Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 478-512.</ref> | ||