مرتضی جهانبخش: تفاوت میان نسخه‌ها

جزبدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۷: خط ۱۷:


== زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==
== زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==
اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴، ریشه در بحران عمیق اقتصادی، معیشتی و حکمرانی دارد که طی ماه‌های اخیر با سقوط مستمر ارزش پول ملی، جهش نرخ ارز به بیش از ۱۴۰ هزار تومان، افزایش تورم، رکود گسترده بازار و کاهش شدید قدرت خرید شهروندان تشدید شده است. اعتراضات از اعتصاب بازار تهران در روز نخست (۷ دی ۱۴۰۴) آغاز شد و به سرعت به اعتراضات در دیگر اقشار جامعه در شهرهای مختلف از جمله چناران گسترش یافت.
اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴ قیام دی ۱۴۰۴ یکی از گسترده‌ترین و عمیق‌ترین خیزش‌های مردمی در تاریخ معاصر ایران بود که بر بستر انباشت همزمان بحران‌های ساختاری اقتصادی و سیاسی شکل گرفت. این قیام ریشه در شکاف طبقاتی بسیار عمیق، انباشت شدید فقر، نابودی معیشت اکثریت جامعه و تمرکز ثروت و قدرت در دست اقلیتی وابسته به حاکمیت ولایت فقیه داشت.


طی روزهای بعدی، اعتراضات به شکل تجمعات خیابانی، راهپیمایی‌ها و اعتصاب کسبه ادامه پیدا کرد. در شهرهایی مانند چناران در خراسان رضوی، مشارکت گسترده بود و سرکوب نیز شدید گزارش شد که منجر به کشته شدن چندین شهروند در یک منطقه شد.
این خیزش فراتر از اعتراض به وضعیت معیشتی یا سرکوب، در واقع خروش جامعه علیه  نظام ایدئولوژیک-فقاهتی جمهوری اسلامی بود که حیات، آزادی، تنوع اندیشه و آینده را نفی می‌کرد و مرگ، حذف و انکار انسان را به اصل حاکمیت تبدیل کرده بود.


واکنش نیروهای انتظامی و امنیتی با افزایش حضور نیروها، استفاده از گاز اشک‌آور، تیراندازی مستقیم و بازداشت گسترده شهروندان همراه بوده که منجر به کشته‌شدگان و زخمی‌های متعدد در شهرهای مختلف از جمله چناران شد. جان باختن شهروندانی مانند مرتضی جهانبخش و دیگر شهدای چناران، نشان‌دهنده گسترش اعتراضات به شهرهای متوسط و مناطق قومی بود.
'''ویژگی‌های کلیدی اعتراضات سراسری ۱۴۰۴'''


تا میانه دی‌ماه، گزارش‌های حقوق بشری از شناسایی ده‌ها شهید خبر می‌دهند. این اعتراضات بیانگر عمق نارضایتی‌های انباشته در جامعه ایران است و ادامه آن اراده مردم برای تغییر را نشان می‌دهد.<ref>[https://news.mojahedin.org/id/73a01da3-8d79-4f53-930d-e5618eb2dac8 شمار شهیدانی که هویت‌شان احراز شده به ۵۴تن بالغ می‌شود - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref>
* تمرکز اصلی بر نفی حاکمیت ولایت فقیه و شخص رهبر آن (شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر اصل ولایت فقیه»)
* گستردگی جغرافیایی بی‌سابقه: درگیری اعتراضی در بیش از ۱۹۰ شهر
* شکل‌گیری خودجوش ضرورت «سازماندهی در حین نبرد» به عنوان یک نیاز فوری و درونی
* روشنگری و مرزبندی قاطع با هرگونه دیکتاتوری (گذشته و آینده) و محدودسازی امکان مصادره توسط نیروهای واپس‌گرا
* اتکای آگاهانه به نیروی درونی جامعه و آزادسازی انرژی اجتماعی عظیم
* تثبیت جهت‌گیری استراتژیک بازگشت‌ناپذیر به سوی سرنگونی حاکمیت
 
در مقابل این خیزش، حاکمیت با حداکثر سطح خشونت (هزاران کشته،‌ مجروح و بازداشت‌شده) پاسخ داد؛ اما همین شدت سرکوب نه‌تنها مردم را عقب نراند، بلکه عزم بازگشت‌ناپذیر برای پایان دادن به نظام ولایت فقیه را در لایه‌های مختلف جامعه عمیق‌تر و پایدارتر کرد.
 
قیام دی ۱۴۰۴ به عنوان نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران، اصالت، مشروعیت و توقف‌ناپذیری خود را هم در داخل کشور و هم در سطح جهانی به ثبت رساند و امید به امکان تغییر بنیادین را در میان بخش بزرگی از جامعه ایران و حامیان بین‌المللی آن تقویت کرد.<ref>[https://article.mojahedin.org/i/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%A2%D9%86 ویژگی‌های قیام دی ۱۴۰۴ و معنای استراتژیک آن]</ref>
 
== جان باختن در اعتراضات ==


== منابع ==
== منابع ==