کاربر:Hamidreza۱۵/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۸۹: | خط ۸۹: | ||
در جنبش مشروطه، زنجان نقش فعالی داشت. زنجان در جنگ ایران و روسیه نیز آسیب دید. | در جنبش مشروطه، زنجان نقش فعالی داشت. زنجان در جنگ ایران و روسیه نیز آسیب دید. | ||
=== گنبد سلطانیه و تاریخچه آن === | |||
گنبد سلطانیه یکی از باشکوهترین آثار معماری ایران است که در شهر سلطانیه، استان زنجان قرار دارد. این بنا آرامگاه سلطان محمد خدابنده (اولجایتو)، هشتمین فرمانروای ایلخانی، است و بین سالهای ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ میلادی ساخته شد. | |||
UNESCO World Heritage Centre+1 | |||
سلطانیه در اوایل قرن چهاردهم میلادی پایتخت حکومت ایلخانان مغول بود و اولجایتو آن را به یکی از بزرگترین و آبادترین شهرهای زمان خود تبدیل کرد. | |||
سلطان محمد خدابنده در طول زندگی خود از مسیحیت به بودایی و سپس به اسلام گروید و سرانجام به تشیع گرایش پیدا کرد؛ همین دگرگونیهای مذهبی در شکلگیری این مجموعه نیز تأثیر داشت. | |||
گنبد سلطانیه با ارتفاع حدود ۵۰ متر و قطر نزدیک به ۲۵ متر، از بزرگترین گنبدهای آجری دوپوسته جهان به شمار میرود و از شاهکارهای مهندسی دوره ایلخانی است. | |||
ساختمان هشتضلعی آن با هشت مناره باریک، کاشیهای فیروزهای، گچبریهای ظریف، کتیبههای قرآنی، نقاشیهای دیواری و مقرنسکاریهای چشمگیر، اوج هنر معماری ایرانی-اسلامی را نشان میدهد. | |||
نوآوریهای این بنا در ساخت گنبد دوپوسته و شیوه تزیینات داخلی، الگوی بسیاری از بناهای دوره تیموری و صفوی شد و حتی برخی پژوهشگران آن را از الهامبخشهای گنبدهای بزرگی مانند تاج محل میدانند. | |||
یونسکو در سال ۲۰۰۵ گنبد سلطانیه را به دلیل ارزش تاریخی، معماری و نقش آن در تحول معماری اسلامی، با شماره ۱۱۸۸ در فهرست میراث جهانی ثبت کرد. | |||
امروزه این اثر نهتنها نماد شکوه دوره ایلخانی، بلکه یکی از ارزشمندترین گنجینههای فرهنگی ایران و از مهمترین جاذبههای تاریخی استان زنجان به شمار میآید. <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1188/ Soltaniyeh-unesco]</ref><ref>[https://www.re-thinkingthefuture.com/case-studies/a4813-soltaniyeh-dome-zanjan-complex-of-ruins/ Soltaniyeh Dome, Zanjan: Complex of Ruins-re-thinkingthefuture]</ref> | |||
== جغرافیا و اقلیم == | == جغرافیا و اقلیم == | ||
نسخهٔ ۲۷ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۲
| استان زنجان شهر چاقو — سرزمین گنبد سلطانیه | |
|---|---|
 استان زنجان — گنبد سلطانیه (یونسکو) | |
| کشور | ایران |
| مرکز استان | زنجان |
| شمال | استان گیلان و اردبیل |
| جنوب | استان همدان |
| شرق | استان قزوین |
| غرب | استان آذربایجان شرقی و کردستان |
| آب و هوا | سرد و نیمهخشک — از سردترین استانهای ایران (تا منفی ۲۵ درجه) — بارش برف سنگین |
| قدمت تاریخی | بیش از ۲٬۵۰۰ سال — نام از زنگان (محل فراوانی فلز) |
| ارتفاع شهر | ۱٬۶۶۳ متر از سطح دریا |
| گنبد سلطانیه (یونسکو) | بزرگترین گنبد آجری جهان — ارتفاع ۵۰ متر، قطر ۲۵ متر — ساخت ۱۳۰۲ میلادی به دستور اُلجایتو — الگوی گنبدهای سنتاماریا فلورانس و تاجمحل |
| سلطانیه — پایتخت ایلخانان | پایتخت ایران در دوره ایلخانی (قرن هفتم و هشتم هجری) — یکی از بزرگترین شهرهای جهان |
| غار کاتالهخور | دومین غار بزرگ آبی جهان — استالاکتیتها و استالاگمیتهای بینظیر |
| چاقوسازی زنجان | قدمت چند صد ساله — چاقوهای تاشو ضامندار با کیفیت بالا — صدها کارگاه |
| ملیلهسازی | ساخت اشیای هنری از سیمهای ظریف نقره — هنر منحصربهفرد ایران و میراث ناملموس فرهنگی |
| معدن انگوران | بزرگترین معدن سرب و روی ایران و خاورمیانه — معادن طلا نیز از منابع مهم |
| کشاورزی | انگور و کشمش زنجان و خدابنده · گندم · جو · حبوبات |
| نخلگردانی عاشورا | مشهورترین مراسم عاشورا در ایران — حمل نخلهای عظیم چوبی — ثبت ملی |
مقاله درحال ویرایش است
استان زنجان
────────────────────────────────────────────────────────────
مرکز استان: زنجان
مساحت: ۲۱,۷۷۳ کیلومتر مربع
جمعیت: حدود ۱.۰ میلیون نفر (۱۴۰۰)
شهرستانها: ۸ شهرستان (زنجان، ابهر، خدابنده، طارم، ماهنشان، ایجرود، سلطانیه، خرمدره)
آب و هوا: سرد و نیمهخشک؛ زمستانهای بسیار سرد
زبان: ترکی آذربایجانی، فارسی، تاتی
────────────────────────────────────────────────────────────
تاریخچه
زنجان — «شهر چاقو» — از شهرهای تاریخی شمالغربی ایران با قدمت بیش از ۲,۵۰۰ سال است. نام زنجان از «زنگان» یا «زنگآن» (محل فراوانی زنگ/فلز) گرفته شده.
گنبد سلطانیه — میراث جهانی:
گنبد سلطانیه — بزرگترین گنبد آجری جهان — میراث جهانی یونسکو است. این گنبد در سال ۷۰۳ هجری (۱۳۰۲ میلادی) به دستور سلطان محمد خدابنده (اُلجایتو) — از ایلخانان مغول — در شهر سلطانیه ساخته شد. ارتفاع گنبد ۵۰ متر و قطر آن ۲۵ متر است — بزرگترین گنبد آجری جهان و الگوی ساخت گنبدهای بعدی از جمله سنتاماریا فلورانس و تاجمحل.
سلطانیه — پایتخت ایلخانان:
سلطانیه در دوره ایلخانی (قرن هفتم و هشتم هجری) پایتخت ایران و یکی از بزرگترین شهرهای جهان بود. ایلخانان مغول پس از مسلمان شدن، سلطانیه را با شکوه بسیار ساختند. سلطانیه محل دفن اُلجایتو و از مهمترین آثار معماری دوره اسلامی جهان است.
در جنبش مشروطه، زنجان نقش فعالی داشت. زنجان در جنگ ایران و روسیه نیز آسیب دید.
گنبد سلطانیه و تاریخچه آن
گنبد سلطانیه یکی از باشکوهترین آثار معماری ایران است که در شهر سلطانیه، استان زنجان قرار دارد. این بنا آرامگاه سلطان محمد خدابنده (اولجایتو)، هشتمین فرمانروای ایلخانی، است و بین سالهای ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ میلادی ساخته شد.
UNESCO World Heritage Centre+1
سلطانیه در اوایل قرن چهاردهم میلادی پایتخت حکومت ایلخانان مغول بود و اولجایتو آن را به یکی از بزرگترین و آبادترین شهرهای زمان خود تبدیل کرد.
سلطان محمد خدابنده در طول زندگی خود از مسیحیت به بودایی و سپس به اسلام گروید و سرانجام به تشیع گرایش پیدا کرد؛ همین دگرگونیهای مذهبی در شکلگیری این مجموعه نیز تأثیر داشت.
گنبد سلطانیه با ارتفاع حدود ۵۰ متر و قطر نزدیک به ۲۵ متر، از بزرگترین گنبدهای آجری دوپوسته جهان به شمار میرود و از شاهکارهای مهندسی دوره ایلخانی است.
ساختمان هشتضلعی آن با هشت مناره باریک، کاشیهای فیروزهای، گچبریهای ظریف، کتیبههای قرآنی، نقاشیهای دیواری و مقرنسکاریهای چشمگیر، اوج هنر معماری ایرانی-اسلامی را نشان میدهد.
نوآوریهای این بنا در ساخت گنبد دوپوسته و شیوه تزیینات داخلی، الگوی بسیاری از بناهای دوره تیموری و صفوی شد و حتی برخی پژوهشگران آن را از الهامبخشهای گنبدهای بزرگی مانند تاج محل میدانند.
یونسکو در سال ۲۰۰۵ گنبد سلطانیه را به دلیل ارزش تاریخی، معماری و نقش آن در تحول معماری اسلامی، با شماره ۱۱۸۸ در فهرست میراث جهانی ثبت کرد.
امروزه این اثر نهتنها نماد شکوه دوره ایلخانی، بلکه یکی از ارزشمندترین گنجینههای فرهنگی ایران و از مهمترین جاذبههای تاریخی استان زنجان به شمار میآید. [۱][۲]
جغرافیا و اقلیم
زنجان در شمالغربی ایران بین قزوین و تبریز واقع شده. استان کوهستانی و مرتفع است — ارتفاع شهر زنجان حدود ۱,۶۶۳ متر از سطح دریا.
غار کاتالهخور:
غار کاتالهخور (در نزدیکی زنجان) دومین غار بزرگ آبی جهان و یکی از زیباترین غارهای ایران است — با استالاکتیتها و استالاگمیتهای بینظیر.
آبوهوای زنجان بسیار سرد — یکی از سردترین استانهای ایران. زمستانها دما تا منفی ۲۵ درجه و بارش برف سنگین. تابستانها معتدل و خنک هستند.
اقتصاد و منابع
اقتصاد زنجان بر صنعت، معدن، کشاورزی و صنایع دستی استوار است.
چاقوسازی زنجان:
زنجان «شهر چاقو» ایران است — چاقوسازی سنتی زنجان قدمتی چند صد ساله دارد. چاقوهای زنجانی بهویژه چاقوهای تاشو (ضامندار) از کیفیت بالایی برخوردارند. صنعت چاقوسازی زنجان صدها کارگاه کوچک و بزرگ را شامل میشود.
معادن:
معدن سرب و روی انگوران (بزرگترین معدن سرب و روی ایران و خاورمیانه) در نزدیکی ماهنشان واقع شده. معادن طلای زنجان نیز از منابع معدنی مهم هستند.
کشاورزی:
انگور و کشمش زنجان و خدابنده از مرغوبترین محصولات هستند. گندم، جو و حبوبات از محصولات زراعی مهم هستند.
صنایع دستی:
ملیلهسازی زنجان — ساخت اشیای هنری از سیمهای ظریف نقره — از هنرهای منحصربهفرد ایران و میراث ناملموس فرهنگی است. قالیبافی و گلیمبافی نیز از صنایع دستی مهم استان هستند.
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ زنجان ترکیبی از فرهنگ ترکی آذربایجانی و ایرانی است.
مراسم عاشورا — نخلگردانی:
مراسم عاشورای زنجان از مشهورترین مراسم عاشورا در ایران و جهان اسلام است. نخلگردانی زنجان — حمل نخلهای عظیم چوبی در خیابانها — از آیینهای منحصربهفرد و ثبتشده ملی است.
مفاخر:
آذر شیوا (نویسنده)، حسین قلیخان نظامالسلطنه مافی (سیاستمدار مشروطه) و سید عبدالرحیم خلخالی (عالم دینی) از چهرههای مطرح هستند.
غذاهای محلی:
قیمهنثار زنجانی (پلوی زعفرانی با گوشت و مغزیجات)، آش زنجانی، دولمه، کوفته زنجانی، رشتهپلو، حلوای و مربای گل زنجان از غذاهای سنتی هستند.
مبارزات و مقاومت مردمی
زنجان در تاریخ معاصر شاهد مبارزات مردمی بوده و مجاهدین خلق در این استان فعالیت داشتهاند.
مجاهدین خلق در زنجان:
سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در زنجان و ابهر فعالیت سیاسی داشت. هواداران سازمان در تظاهرات و فعالیتهای سیاسی شرکت داشتند و پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تحت سرکوب قرار گرفتند.
کشتار ۶۷ در زنجان:
زندان زنجان نیز در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی و مجاهد بود.
قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:
زنجان و ابهر در قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بودند. ابهر و خرمدره از شهرهای فعال در قیام ۱۴۰۱ بودند.
واحدهای مقاومت:
واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در زنجان و ابهر فعالیتهای مستمری در زمینه نصب پوسترهای رهبران مقاومت داشتهاند.