صفحه تمرین ۶ مصطفی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
## جعبه اطلاعات دانشمند | ## جعبه اطلاعات دانشمند | ||
| عنوان | اطلاعات | | عنوان | اطلاعات | | ||
| -------------------------- | | | -------------------------- | --------------------------------------------------------------------- | | ||
| **نام کامل** | Avram Hershko | | **نام کامل** | Avram Hershko | | ||
| **نام فارسی** | آورام هرشکو | | **نام فارسی** | آورام هرشکو | | ||
| **تاریخ تولد** | ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ | | |||
| **تاریخ تولد** | ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ | | **محل تولد** | کارچگ، مجارستان | | ||
| **محل تولد** | کارچگ، مجارستان | | **ملیت** | اسرائیلی | | ||
| **ملیت** | اسرائیلی | | **رشته علمی** | بیوشیمی | | ||
| **رشته علمی** | بیوشیمی | | **حوزه تخصصی** | بیوشیمی، زیستشناسی سلولی و مولکولی | | ||
| **حوزه تخصصی** | زیستشناسی سلولی و | | **زمینه پژوهشی اصلی** | تخریب پروتئین و سیستم یوبیکوئیتین | | ||
| **تحصیلات** | دانشگاه عبری | | **تحصیلات** | دانشکده پزشکی دانشگاه عبری و حداسا | | ||
| **مدرک پزشکی** | M.D. | | **مدرک پزشکی** | M.D.، ۱۹۶۵ | | ||
| **مدرک دکترا** | Ph.D. | | **مدرک دکترا** | Ph.D.، ۱۹۶۹ | | ||
| **مؤسسه علمی اصلی** | Technion – Israel Institute of Technology | | **مؤسسه علمی اصلی** | Technion – Israel Institute of Technology | | ||
| **مهمترین دستاورد** | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین | | **مهمترین دستاورد** | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین | | ||
| **جایزه نوبل** | نوبل شیمی ۲۰۰۴ | | **جایزه نوبل** | نوبل شیمی ۲۰۰۴ | | ||
| **همدریافتکنندگان نوبل** | Aaron Ciechanover و Irwin Rose | | **همدریافتکنندگان نوبل** | Aaron Ciechanover و Irwin Rose | | ||
| **جوایز مهم دیگر** | Israel Prize، Gairdner Award، Lasker Award، Wolf Prize، Horwitz Prize | | **عنوان جایزه نوبل** | برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین | | ||
| ** | | **جوایز مهم دیگر** | Israel Prize، Gairdner Award، Lasker Award، Wolf Prize، Horwitz Prize | | ||
| **مؤسسه محل فعالیت** | Technion – Israel Institute of Technology، حیفا | | |||
تصویر | **[محل درج تصویر]** | ||
** | **[کپشن تصویر: آورام هرشکو، برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴]** | ||
--- | --- | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۲: | ||
# مقدمه | # مقدمه | ||
**آورام هرشکو** (Avram Hershko) بیوشیمیدان برجسته اسرائیلی | **آورام هرشکو** (Avram Hershko) بیوشیمیدان برجسته اسرائیلی است که به دلیل کشف سازوکار **تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین** به شهرت جهانی رسید. | ||
او در سال | او در سال ۲۰۰۴ به همراه **آرون چیخانور (Aaron Ciechanover)** و **اروین روز (Irwin Rose)** جایزه نوبل شیمی را دریافت کرد. عنوان رسمی جایزه، «برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین» بود. | ||
کشف این سه دانشمند نشان داد که سلول فقط پروتئین تولید نمیکند، بلکه پروتئینهای مشخص را نیز بهصورت دقیق شناسایی و در زمان مناسب تخریب میکند. | |||
این کشف | این کشف درک دانشمندان از نحوه کنترل فعالیت سلول را بهطور اساسی تغییر داد. | ||
--- | --- | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۶: | ||
آورام هرشکو در **۳۱ دسامبر ۱۹۳۷** در شهر **کارچگ (Karcag)** در مجارستان متولد شد. | آورام هرشکو در **۳۱ دسامبر ۱۹۳۷** در شهر **کارچگ (Karcag)** در مجارستان متولد شد. | ||
دوران کودکی او در سالهای دشوار جنگ جهانی دوم سپری شد. تجربههای دوران جنگ و مهاجرت خانواده، بخشی از زندگی اولیه او را تشکیل داد. | |||
در سال ۱۹۵۰، خانواده هرشکو به اسرائیل مهاجرت کردند. | |||
خود هرشکو در گفتوگویی با بنیاد نوبل توضیح داده است که تجربههای دوران جنگ بر نگاه او به جهان اثر گذاشت، هرچند او معتقد نیست که این تجربهها مستقیماً باعث انتخاب حرفه علمی او شده باشند. | |||
**[محل درج تصویر]** | |||
**[کپشن تصویر: آورام هرشکو در دوران جوانی]** | |||
** | |||
--- | --- | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۲: | ||
هرشکو تحصیلات پزشکی خود را در **دانشگاه عبری اورشلیم و دانشکده پزشکی حداسا** آغاز کرد. | هرشکو تحصیلات پزشکی خود را در **دانشگاه عبری اورشلیم و دانشکده پزشکی حداسا** آغاز کرد. | ||
او در سال | او در سال ۱۹۶۵ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد و در سال ۱۹۶۹ به درجه دکترا رسید. | ||
در دوران | در دوران تحصیل پزشکی، علاقه او به علوم پایه و بهویژه بیوشیمی افزایش یافت. | ||
او بعدها در مصاحبهای با بنیاد نوبل توضیح داد که در ابتدا علاقههای مختلفی از جمله تاریخ و ادبیات داشت و در نهایت با پیشنهاد برادر بزرگترش وارد پزشکی شد. در جریان تحصیل پزشکی بود که به علوم پایه علاقهمند شد. | |||
--- | --- | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۲: | ||
# آغاز فعالیت علمی | # آغاز فعالیت علمی | ||
پس از پایان | هرشکو پس از پایان تحصیلات پزشکی، مدتی در آمریکا به پژوهش پرداخت و سپس به اسرائیل بازگشت. | ||
او به **Technion – Israel Institute of Technology** پیوست و فعالیت علمی خود را در زمینه بیوشیمی ادامه داد. | |||
تمرکز اصلی پژوهشهای او بهتدریج به مسئلهای بنیادی در زیستشناسی سلولی معطوف شد: | |||
**سلول چگونه پروتئینهایی را که دیگر به آنها نیاز ندارد، شناسایی و تخریب میکند؟** | |||
این پرسش سرانجام به یکی از مهمترین کشفیات زیستشناسی مولکولی قرن بیستم منجر شد. | |||
--- | --- | ||
| خط ۸۹: | خط ۸۶: | ||
# آغاز پژوهش درباره تخریب پروتئین | # آغاز پژوهش درباره تخریب پروتئین | ||
در دهه | در دهه ۱۹۷۰ بیشتر توجه دانشمندان به ساخت پروتئینها و نقش DNA و RNA در تولید آنها معطوف بود. | ||
اما تخریب پروتئینها نیز برای ادامه حیات سلول ضروری است. | |||
هرشکو و آرون چیخانور در اواخر دهه ۱۹۷۰ روی یک سیستم تخریب پروتئین وابسته به انرژی در سلولهای گلبول قرمز نابالغ مطالعه کردند. | |||
پژوهشهای آنان نشان داد که این فرایند به یک عامل کوچک و پایدار وابسته است که در ابتدا **APF-1** نامیده شد. | |||
این مولکول بعدها مشخص شد که همان **یوبیکوئیتین (Ubiquitin)** است. | |||
**[محل درج تصویر]** | |||
**[کپشن تصویر: آورام هرشکو و آرون چیخانور در دوران پژوهش درباره سیستم یوبیکوئیتین]** | |||
--- | --- | ||
# همکاری با آرون چیخانور | # همکاری با آرون چیخانور و اروین روز | ||
یکی از مهمترین | یکی از مهمترین مراحل زندگی علمی هرشکو، همکاری او با **آرون چیخانور** و **اروین روز** بود. | ||
این سه دانشمند در اوایل دهه ۱۹۸۰ در **Fox Chase Cancer Center** در فیلادلفیا به کشف سازوکار تخریب پروتئین کمک کردند. | |||
پژوهشهای آنان نشان داد که یوبیکوئیتین میتواند به پروتئینهایی که باید تخریب شوند متصل شود. | |||
این اتصال بهعنوان علامتی برای هدایت پروتئین به سمت دستگاه تخریب سلول عمل میکند. | |||
--- | --- | ||
| خط ۱۲۱: | خط ۱۱۶: | ||
# کشف سیستم یوبیکوئیتین | # کشف سیستم یوبیکوئیتین | ||
**یوبیکوئیتین** پروتئین کوچکی است که نقش مهمی در علامتگذاری پروتئینهای مورد نظر برای تخریب دارد. | |||
یوبیکوئیتین به | هنگامی که یک پروتئین باید از سلول حذف شود، مولکولهای یوبیکوئیتین به آن متصل میشوند. | ||
پروتئین | این علامت به سلول میگوید که پروتئین مورد نظر باید به **پروتئازوم** منتقل شود. | ||
پروتئازوم | پروتئازوم سپس پروتئین را به قطعات کوچکتر تجزیه میکند. | ||
به این ترتیب، سلول میتواند | به این ترتیب، سلول میتواند تخریب پروتئینها را بهصورت انتخابی و کنترلشده انجام دهد. | ||
تصویر | **[محل درج تصویر]** | ||
** | **[کپشن تصویر: سازوکار سیستم یوبیکوئیتین ـ پروتئازوم]** | ||
--- | --- | ||
| خط ۱۳۹: | خط ۱۳۴: | ||
# اهمیت علمی کشف | # اهمیت علمی کشف | ||
کشف | کشف هرشکو، چیخانور و روز نشان داد که تخریب پروتئینها فرایندی تصادفی نیست. | ||
سلول میتواند | سلول میتواند تعیین کند که: | ||
* کدام پروتئین باید تخریب شود؛ | * کدام پروتئین باید تخریب شود؛ | ||
| خط ۱۴۷: | خط ۱۴۲: | ||
* و چه پروتئینهایی باید باقی بمانند. | * و چه پروتئینهایی باید باقی بمانند. | ||
این سازوکار در | این سازوکار در بسیاری از فرایندهای مهم سلولی نقش دارد. | ||
از جمله: | از جمله: | ||
* تقسیم سلولی | |||
* چرخه سلولی | * چرخه سلولی | ||
* ترمیم DNA | * ترمیم DNA | ||
* | * کنترل کیفیت پروتئینهای تازه ساختهشده | ||
* تنظیم فعالیت پروتئینها | * تنظیم فعالیت پروتئینها | ||
* | * بخشهایی از سیستم ایمنی | ||
بنیاد نوبل | بنیاد نوبل این مسیر را یکی از مهمترین سازوکارهای کنترلی سلول معرفی کرده است. | ||
--- | --- | ||
# نقش یوبیکوئیتین در چرخه سلولی | # نقش سیستم یوبیکوئیتین در چرخه سلولی | ||
یکی از | یکی از حوزههای مهم پژوهش هرشکو، نقش سیستم یوبیکوئیتین در **چرخه تقسیم سلولی** بود. | ||
برای آنکه سلول | برای آنکه سلول بهدرستی تقسیم شود، برخی پروتئینها باید در زمان مشخصی تخریب شوند. | ||
سیستم یوبیکوئیتین | هرشکو در سخنرانی نوبل خود بخش مهمی از پژوهشهایش را به نقش سیستم یوبیکوئیتین در کنترل چرخه سلولی اختصاص داد. | ||
**[محل درج تصویر]** | |||
**[کپشن تصویر: نقش سیستم یوبیکوئیتین در کنترل چرخه سلولی]** | |||
** | |||
--- | --- | ||
# ارتباط | # ارتباط با بیماریها | ||
اختلال در سیستم تخریب پروتئین میتواند باعث اختلال در عملکرد طبیعی سلول شود. | |||
به همین دلیل، کشف سیستم یوبیکوئیتین تنها یک دستاورد بنیادی در زیستشناسی نبود، بلکه اهمیت پزشکی نیز پیدا کرد. | |||
به | شناخت این سیستم به دانشمندان کمک کرده است تا ارتباط میان تخریب پروتئین و بیماریهای مختلف را بررسی کنند و مسیرهای جدیدی برای طراحی داروها بیابند. | ||
این | بنیاد نوبل نیز تأکید کرده است که اختلال در تخریب وابسته به یوبیکوئیتین میتواند با بیماری مرتبط باشد و شناخت این مسیر فرصتهایی برای درمان ایجاد کرده است. | ||
--- | --- | ||
| خط ۲۰۵: | خط ۱۹۳: | ||
**Irwin Rose** | **Irwin Rose** | ||
علت | علت اعطای جایزه: | ||
**«برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین»** | **«برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین»** | ||
اعلام شد. | |||
این جایزه | این کشف در آغاز دهه ۱۹۸۰ انجام شده بود و سرانجام بیش از دو دهه بعد با دریافت جایزه نوبل مورد تقدیر قرار گرفت. | ||
تصویر | **[محل درج تصویر]** | ||
** | **[کپشن تصویر: آورام هرشکو، آرون چیخانور و اروین روز، برندگان مشترک جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴]** | ||
--- | --- | ||
| خط ۲۲۱: | خط ۲۰۹: | ||
# سخنرانی نوبل | # سخنرانی نوبل | ||
هرشکو در | آورام هرشکو در **۸ دسامبر ۲۰۰۴** سخنرانی نوبل خود را ارائه کرد. | ||
عنوان سخنرانی او: | عنوان سخنرانی او: | ||
**The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell | **The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell Division Cycle** | ||
بود. | بود. | ||
این سخنرانی | او در این سخنرانی مسیر کشف سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در کنترل چرخه تقسیم سلولی را توضیح داد. | ||
--- | |||
# ادامه فعالیتهای پژوهشی | |||
هرشکو پس از دریافت جایزه نوبل نیز به پژوهش درباره سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در فعالیتهای سلولی ادامه داد. | |||
در گفتوگوی او با بنیاد نوبل، وی توضیح داده است که پس از کشف سازوکار پایه، علاقه پژوهشیاش به سمت نقشهای سیستم یوبیکوئیتین در چرخه تقسیم سلولی و سازوکارهای کنترل آن حرکت کرده است. | |||
او همچنین بر اهمیت ادامه استفاده از روشهای بیوشیمیایی در کنار ژنتیک و زیستشناسی مولکولی تأکید کرده است. | |||
**[محل درج تصویر]** | |||
**[کپشن تصویر: آورام هرشکو در سالهای فعالیت علمی خود]** | |||
--- | --- | ||
| خط ۲۳۵: | خط ۲۳۷: | ||
# جوایز و افتخارات | # جوایز و افتخارات | ||
آورام هرشکو در طول فعالیت علمی خود جوایز متعددی دریافت کرده است. | آورام هرشکو در طول فعالیت علمی خود جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرده است. | ||
از | از جمله: | ||
* **Israel Prize** | |||
* **Israel Prize | * **Canada Gairdner International Award** | ||
* **Canada Gairdner International Award** | * **Albert Lasker Award for Basic Medical Research** | ||
* **Albert Lasker Award for Basic Medical Research** | * **Wolf Prize in Medicine** | ||
* **Wolf Prize in Medicine** | * **Louisa Gross Horwitz Prize** | ||
* **Louisa Gross Horwitz Prize** | * **EMET Prize** | ||
* **EMET Prize** | * **Nobel Prize in Chemistry – 2004** | ||
* **Nobel Prize in Chemistry** | |||
او | مهمترین افتخار علمی او جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۰۴ است. | ||
--- | --- | ||
# فعالیت | # فعالیت دانشگاهی | ||
هرشکو بخش | هرشکو بخش مهمی از فعالیت علمی خود را در **Technion – Israel Institute of Technology** در حیفا انجام داده است. | ||
او در زمینه | او در این دانشگاه به پژوهش و آموزش در زمینه بیوشیمی و علوم پزشکی ادامه داده و در تربیت پژوهشگران نسلهای بعد نیز نقش داشته است. | ||
**[محل درج تصویر]** | |||
تصویر | **[کپشن تصویر: آورام هرشکو در Technion]** | ||
--- | |||
# دیدگاه او درباره علم | |||
هرشکو در گفتوگوهای علمی خود بر اهمیت **پژوهش بنیادی، بیوشیمی و شناخت عمیق سازوکارهای زیستی** تأکید کرده است. | |||
او معتقد است که روشهای جدید ژنتیکی و مولکولی بسیار مهم هستند، اما برای فهم دقیق نحوه عملکرد بسیاری از فرایندهای سلولی همچنان به بیوشیمی نیاز است. | |||
کشف | این دیدگاه در مسیر علمی خود او نیز دیده میشود؛ زیرا کشف سیستم یوبیکوئیتین از طریق مطالعه دقیق و مرحلهبهمرحله یک فرایند بیوشیمیایی به دست آمد. | ||
--- | --- | ||
| خط ۲۷۶: | خط ۲۷۷: | ||
# حمایت از مردم ایران و شورای ملی مقاومت ایران | # حمایت از مردم ایران و شورای ملی مقاومت ایران | ||
آورام هرشکو در | آورام هرشکو در فعالیتهای جمعی شماری از برندگان جایزه نوبل در حمایت از مردم ایران نیز حضور داشته است. | ||
در **سال ۲۰۲۲** نام او در میان برندگان نوبلی قرار گرفت که نامهای در حمایت از مردم ایران و خواستههای آنان برای حقوق بشر و دموکراسی را امضا کردند. | |||
در ** | همچنین در **سال ۲۰۲۶** نام آورام هرشکو در فهرست امضاکنندگان بیانیه مشترک برندگان نوبل درباره ایران قرار گرفت. | ||
در این بیانیه از **نقشه راه شورای ملی مقاومت ایران (NCRI)** و **طرح دهمادهای مریم رجوی** برای گذار دموکراتیک در ایران حمایت شده است. | |||
بنابراین میتوان بهصورت مستند نوشت که آورام هرشکو در حمایت جمعی از **مردم ایران، آزادی، حقوق بشر و دموکراسی** و نیز حمایت از طرح پیشنهادی شورای ملی مقاومت ایران مشارکت داشته است. | |||
برای دقت دانشنامهای، این حمایت را نباید بهمعنای عضویت سازمانی او در شورای ملی مقاومت ایران تلقی کرد؛ آنچه در اینجا مستند است، **امضای بیانیهها و نامههای مشترک** است. | |||
تصویر | **[محل درج تصویر]** | ||
** | **[کپشن تصویر: آورام هرشکو، از برندگان نوبل امضاکننده بیانیه حمایت از مردم ایران]** | ||
--- | --- | ||
| خط ۲۹۴: | خط ۲۹۷: | ||
# زندگی شخصی | # زندگی شخصی | ||
هرشکو بخش عمده زندگی خود را صرف پژوهش علمی و آموزش دانشگاهی کرده است. | |||
او | در مصاحبههای بنیاد نوبل، او درباره مسیر زندگی، تحصیلات، تجربههای دوران جنگ، انتخاب پزشکی و سپس ورود به پژوهش علمی صحبت کرده است. | ||
--- | --- | ||
| خط ۳۰۴: | خط ۳۰۵: | ||
# گاهشمار زندگی و فعالیت علمی | # گاهشمار زندگی و فعالیت علمی | ||
| سال | رویداد | | سال | رویداد | | ||
| ------------------ | | | ------------------ | ------------------------------------------------------- | | ||
| **۱۹۳۷** | تولد در کارچگ، مجارستان | | **۱۹۳۷** | تولد در کارچگ، مجارستان | | ||
| **۱۹۵۰** | مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده | | **۱۹۵۰** | مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده | | ||
| **۱۹۶۵** | دریافت مدرک پزشکی | | **۱۹۶۵** | دریافت مدرک پزشکی | | ||
| **۱۹۶۹** | دریافت | | **۱۹۶۹** | دریافت دکترا | | ||
| **دهه ۱۹۷۰** | آغاز پژوهشهای مهم درباره تخریب پروتئین | | **دهه ۱۹۷۰** | آغاز پژوهشهای مهم درباره تخریب پروتئین | | ||
| **اواخر دهه ۱۹۷۰** | همکاری با آرون چیخانور درباره تخریب پروتئین | | |||
| **اواخر دهه ۱۹۷۰** | همکاری با آرون چیخانور | | **اوایل دهه ۱۹۸۰** | کشف سازوکار سیستم یوبیکوئیتین | | ||
| **اوایل دهه ۱۹۸۰** | کشف | | **۱۹۹۴** | دریافت Israel Prize | | ||
| **۱۹۹۹** | دریافت Gairdner Award | | |||
| **۱۹۹۴** | دریافت Israel Prize | | **۲۰۰۰** | دریافت Lasker Award | | ||
| **۱۹۹۹** | دریافت Gairdner Award | | **۲۰۰۱** | دریافت Wolf Prize و Horwitz Prize | | ||
| **۲۰۰۰** | دریافت Lasker Award | | **۲۰۰۲** | دریافت EMET Prize | | ||
| **۲۰۰۱** | دریافت Wolf Prize و Horwitz Prize | | **۲۰۰۴** | دریافت جایزه نوبل شیمی | | ||
| **۲۰۰۲** | دریافت EMET Prize | | **۲۰۰۴** | ارائه سخنرانی نوبل | | ||
| **۲۰۰۴** | دریافت جایزه نوبل شیمی | | **۲۰۲۲** | مشارکت در نامه جمعی برندگان نوبل در حمایت از مردم ایران | | ||
| **۲۰۰۴** | ارائه سخنرانی نوبل | | **۲۰۲۶** | امضای بیانیه مشترک برندگان نوبل درباره ایران | | ||
| **۲۰۲۲** | | |||
| **۲۰۲۶** | امضای بیانیه مشترک برندگان نوبل درباره | |||
--- | --- | ||
| خط ۳۲۹: | خط ۳۲۸: | ||
# میراث علمی | # میراث علمی | ||
مهمترین میراث علمی آورام هرشکو، کشف | مهمترین میراث علمی آورام هرشکو، مشارکت در کشف **سیستم یوبیکوئیتین ـ پروتئازوم** است. | ||
این کشف نشان داد که سلول میتواند پروتئینهای مشخص را شناسایی، علامتگذاری و برای تخریب ارسال کند. | |||
این سیستم در | امروزه این سیستم یکی از مفاهیم بنیادی در زیستشناسی سلولی و مولکولی محسوب میشود. | ||
پژوهشهای هرشکو همچنین نشان داد که تخریب پروتئین به همان اندازه ساخت پروتئین برای عملکرد صحیح سلول اهمیت دارد. | |||
--- | --- | ||
| خط ۳۴۱: | خط ۳۴۰: | ||
# جمعبندی | # جمعبندی | ||
آورام هرشکو یکی از دانشمندان برجسته تاریخ زیستشناسی سلولی | آورام هرشکو یکی از دانشمندان برجسته در تاریخ بیوشیمی و زیستشناسی سلولی است. | ||
او همراه با **آرون چیخانور و اروین روز** سازوکار تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین را کشف کرد و به همین دلیل در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را دریافت کرد. | |||
این کشف به دانشمندان امکان داد تا یکی از مهمترین سازوکارهای کنترل فعالیت سلول را در سطح مولکولی بشناسند. | |||
در کنار فعالیت علمی، نام هرشکو در میان امضاکنندگان اقدامات جمعی برندگان نوبل در حمایت از مردم ایران و خواستههای آنان برای آزادی، حقوق بشر و دموکراسی نیز ثبت شده است. | |||
--- | --- | ||
| خط ۳۵۵: | خط ۳۵۲: | ||
# منابع | # منابع | ||
1. Nobel Prize – | 1. **Nobel Prize – The Nobel Prize in Chemistry 2004**. | ||
2. Nobel Prize – Avram | 2. **Nobel Prize – Transcript from an interview with Avram Hershko**. | ||
3. | 3. **Avram Hershko – Nobel Lecture**. | ||
4. | 4. **Hershko, A. – The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell-Division Cycle**. | ||
5. **Nature Cell Biology – A prize for protein degradation**. | |||
6. **Nature – Early work on the ubiquitin proteasome system, an interview with Avram Hershko**. | |||
7. **Nobel Prize – Press Release, Chemistry 2004**. | |||
نسخهٔ ۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۰
- آورام هرشکو (Avram Hershko)
- جعبه اطلاعات دانشمند
| عنوان | اطلاعات | | -------------------------- | --------------------------------------------------------------------- | | **نام کامل** | Avram Hershko | | **نام فارسی** | آورام هرشکو | | **تاریخ تولد** | ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ | | **محل تولد** | کارچگ، مجارستان | | **ملیت** | اسرائیلی | | **رشته علمی** | بیوشیمی | | **حوزه تخصصی** | بیوشیمی، زیستشناسی سلولی و مولکولی | | **زمینه پژوهشی اصلی** | تخریب پروتئین و سیستم یوبیکوئیتین | | **تحصیلات** | دانشکده پزشکی دانشگاه عبری و حداسا | | **مدرک پزشکی** | M.D.، ۱۹۶۵ | | **مدرک دکترا** | Ph.D.، ۱۹۶۹ | | **مؤسسه علمی اصلی** | Technion – Israel Institute of Technology | | **مهمترین دستاورد** | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین | | **جایزه نوبل** | نوبل شیمی ۲۰۰۴ | | **همدریافتکنندگان نوبل** | Aaron Ciechanover و Irwin Rose | | **عنوان جایزه نوبل** | برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین | | **جوایز مهم دیگر** | Israel Prize، Gairdner Award، Lasker Award، Wolf Prize، Horwitz Prize | | **مؤسسه محل فعالیت** | Technion – Israel Institute of Technology، حیفا |
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: آورام هرشکو، برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴]**
---
- مقدمه
- آورام هرشکو** (Avram Hershko) بیوشیمیدان برجسته اسرائیلی است که به دلیل کشف سازوکار **تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین** به شهرت جهانی رسید.
او در سال ۲۰۰۴ به همراه **آرون چیخانور (Aaron Ciechanover)** و **اروین روز (Irwin Rose)** جایزه نوبل شیمی را دریافت کرد. عنوان رسمی جایزه، «برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین» بود.
کشف این سه دانشمند نشان داد که سلول فقط پروتئین تولید نمیکند، بلکه پروتئینهای مشخص را نیز بهصورت دقیق شناسایی و در زمان مناسب تخریب میکند.
این کشف درک دانشمندان از نحوه کنترل فعالیت سلول را بهطور اساسی تغییر داد.
---
- زندگی و سالهای نخست
آورام هرشکو در **۳۱ دسامبر ۱۹۳۷** در شهر **کارچگ (Karcag)** در مجارستان متولد شد.
دوران کودکی او در سالهای دشوار جنگ جهانی دوم سپری شد. تجربههای دوران جنگ و مهاجرت خانواده، بخشی از زندگی اولیه او را تشکیل داد.
در سال ۱۹۵۰، خانواده هرشکو به اسرائیل مهاجرت کردند.
خود هرشکو در گفتوگویی با بنیاد نوبل توضیح داده است که تجربههای دوران جنگ بر نگاه او به جهان اثر گذاشت، هرچند او معتقد نیست که این تجربهها مستقیماً باعث انتخاب حرفه علمی او شده باشند.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: آورام هرشکو در دوران جوانی]**
---
- تحصیلات
هرشکو تحصیلات پزشکی خود را در **دانشگاه عبری اورشلیم و دانشکده پزشکی حداسا** آغاز کرد.
او در سال ۱۹۶۵ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد و در سال ۱۹۶۹ به درجه دکترا رسید.
در دوران تحصیل پزشکی، علاقه او به علوم پایه و بهویژه بیوشیمی افزایش یافت.
او بعدها در مصاحبهای با بنیاد نوبل توضیح داد که در ابتدا علاقههای مختلفی از جمله تاریخ و ادبیات داشت و در نهایت با پیشنهاد برادر بزرگترش وارد پزشکی شد. در جریان تحصیل پزشکی بود که به علوم پایه علاقهمند شد.
---
- آغاز فعالیت علمی
هرشکو پس از پایان تحصیلات پزشکی، مدتی در آمریکا به پژوهش پرداخت و سپس به اسرائیل بازگشت.
او به **Technion – Israel Institute of Technology** پیوست و فعالیت علمی خود را در زمینه بیوشیمی ادامه داد.
تمرکز اصلی پژوهشهای او بهتدریج به مسئلهای بنیادی در زیستشناسی سلولی معطوف شد:
- سلول چگونه پروتئینهایی را که دیگر به آنها نیاز ندارد، شناسایی و تخریب میکند؟**
این پرسش سرانجام به یکی از مهمترین کشفیات زیستشناسی مولکولی قرن بیستم منجر شد.
---
- آغاز پژوهش درباره تخریب پروتئین
در دهه ۱۹۷۰ بیشتر توجه دانشمندان به ساخت پروتئینها و نقش DNA و RNA در تولید آنها معطوف بود.
اما تخریب پروتئینها نیز برای ادامه حیات سلول ضروری است.
هرشکو و آرون چیخانور در اواخر دهه ۱۹۷۰ روی یک سیستم تخریب پروتئین وابسته به انرژی در سلولهای گلبول قرمز نابالغ مطالعه کردند.
پژوهشهای آنان نشان داد که این فرایند به یک عامل کوچک و پایدار وابسته است که در ابتدا **APF-1** نامیده شد.
این مولکول بعدها مشخص شد که همان **یوبیکوئیتین (Ubiquitin)** است.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: آورام هرشکو و آرون چیخانور در دوران پژوهش درباره سیستم یوبیکوئیتین]**
---
- همکاری با آرون چیخانور و اروین روز
یکی از مهمترین مراحل زندگی علمی هرشکو، همکاری او با **آرون چیخانور** و **اروین روز** بود.
این سه دانشمند در اوایل دهه ۱۹۸۰ در **Fox Chase Cancer Center** در فیلادلفیا به کشف سازوکار تخریب پروتئین کمک کردند.
پژوهشهای آنان نشان داد که یوبیکوئیتین میتواند به پروتئینهایی که باید تخریب شوند متصل شود.
این اتصال بهعنوان علامتی برای هدایت پروتئین به سمت دستگاه تخریب سلول عمل میکند.
---
- کشف سیستم یوبیکوئیتین
- یوبیکوئیتین** پروتئین کوچکی است که نقش مهمی در علامتگذاری پروتئینهای مورد نظر برای تخریب دارد.
هنگامی که یک پروتئین باید از سلول حذف شود، مولکولهای یوبیکوئیتین به آن متصل میشوند.
این علامت به سلول میگوید که پروتئین مورد نظر باید به **پروتئازوم** منتقل شود.
پروتئازوم سپس پروتئین را به قطعات کوچکتر تجزیه میکند.
به این ترتیب، سلول میتواند تخریب پروتئینها را بهصورت انتخابی و کنترلشده انجام دهد.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: سازوکار سیستم یوبیکوئیتین ـ پروتئازوم]**
---
- اهمیت علمی کشف
کشف هرشکو، چیخانور و روز نشان داد که تخریب پروتئینها فرایندی تصادفی نیست.
سلول میتواند تعیین کند که:
- کدام پروتئین باید تخریب شود؛
- چه زمانی باید تخریب شود؛
- و چه پروتئینهایی باید باقی بمانند.
این سازوکار در بسیاری از فرایندهای مهم سلولی نقش دارد.
از جمله:
- تقسیم سلولی
- چرخه سلولی
- ترمیم DNA
- کنترل کیفیت پروتئینهای تازه ساختهشده
- تنظیم فعالیت پروتئینها
- بخشهایی از سیستم ایمنی
بنیاد نوبل این مسیر را یکی از مهمترین سازوکارهای کنترلی سلول معرفی کرده است.
---
- نقش سیستم یوبیکوئیتین در چرخه سلولی
یکی از حوزههای مهم پژوهش هرشکو، نقش سیستم یوبیکوئیتین در **چرخه تقسیم سلولی** بود.
برای آنکه سلول بهدرستی تقسیم شود، برخی پروتئینها باید در زمان مشخصی تخریب شوند.
هرشکو در سخنرانی نوبل خود بخش مهمی از پژوهشهایش را به نقش سیستم یوبیکوئیتین در کنترل چرخه سلولی اختصاص داد.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: نقش سیستم یوبیکوئیتین در کنترل چرخه سلولی]**
---
- ارتباط با بیماریها
اختلال در سیستم تخریب پروتئین میتواند باعث اختلال در عملکرد طبیعی سلول شود.
به همین دلیل، کشف سیستم یوبیکوئیتین تنها یک دستاورد بنیادی در زیستشناسی نبود، بلکه اهمیت پزشکی نیز پیدا کرد.
شناخت این سیستم به دانشمندان کمک کرده است تا ارتباط میان تخریب پروتئین و بیماریهای مختلف را بررسی کنند و مسیرهای جدیدی برای طراحی داروها بیابند.
بنیاد نوبل نیز تأکید کرده است که اختلال در تخریب وابسته به یوبیکوئیتین میتواند با بیماری مرتبط باشد و شناخت این مسیر فرصتهایی برای درمان ایجاد کرده است.
---
- جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
در سال **۲۰۰۴**، جایزه نوبل شیمی بهطور مشترک به سه دانشمند اعطا شد:
- Avram Hershko**
- Aaron Ciechanover**
- Irwin Rose**
علت اعطای جایزه:
- «برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین»**
اعلام شد.
این کشف در آغاز دهه ۱۹۸۰ انجام شده بود و سرانجام بیش از دو دهه بعد با دریافت جایزه نوبل مورد تقدیر قرار گرفت.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: آورام هرشکو، آرون چیخانور و اروین روز، برندگان مشترک جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴]**
---
- سخنرانی نوبل
آورام هرشکو در **۸ دسامبر ۲۰۰۴** سخنرانی نوبل خود را ارائه کرد.
عنوان سخنرانی او:
- The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell Division Cycle**
بود.
او در این سخنرانی مسیر کشف سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در کنترل چرخه تقسیم سلولی را توضیح داد.
---
- ادامه فعالیتهای پژوهشی
هرشکو پس از دریافت جایزه نوبل نیز به پژوهش درباره سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در فعالیتهای سلولی ادامه داد.
در گفتوگوی او با بنیاد نوبل، وی توضیح داده است که پس از کشف سازوکار پایه، علاقه پژوهشیاش به سمت نقشهای سیستم یوبیکوئیتین در چرخه تقسیم سلولی و سازوکارهای کنترل آن حرکت کرده است.
او همچنین بر اهمیت ادامه استفاده از روشهای بیوشیمیایی در کنار ژنتیک و زیستشناسی مولکولی تأکید کرده است.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: آورام هرشکو در سالهای فعالیت علمی خود]**
---
- جوایز و افتخارات
آورام هرشکو در طول فعالیت علمی خود جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرده است.
از جمله:
- **Israel Prize**
- **Canada Gairdner International Award**
- **Albert Lasker Award for Basic Medical Research**
- **Wolf Prize in Medicine**
- **Louisa Gross Horwitz Prize**
- **EMET Prize**
- **Nobel Prize in Chemistry – 2004**
مهمترین افتخار علمی او جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۰۴ است.
---
- فعالیت دانشگاهی
هرشکو بخش مهمی از فعالیت علمی خود را در **Technion – Israel Institute of Technology** در حیفا انجام داده است.
او در این دانشگاه به پژوهش و آموزش در زمینه بیوشیمی و علوم پزشکی ادامه داده و در تربیت پژوهشگران نسلهای بعد نیز نقش داشته است.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: آورام هرشکو در Technion]**
---
- دیدگاه او درباره علم
هرشکو در گفتوگوهای علمی خود بر اهمیت **پژوهش بنیادی، بیوشیمی و شناخت عمیق سازوکارهای زیستی** تأکید کرده است.
او معتقد است که روشهای جدید ژنتیکی و مولکولی بسیار مهم هستند، اما برای فهم دقیق نحوه عملکرد بسیاری از فرایندهای سلولی همچنان به بیوشیمی نیاز است.
این دیدگاه در مسیر علمی خود او نیز دیده میشود؛ زیرا کشف سیستم یوبیکوئیتین از طریق مطالعه دقیق و مرحلهبهمرحله یک فرایند بیوشیمیایی به دست آمد.
---
- حمایت از مردم ایران و شورای ملی مقاومت ایران
آورام هرشکو در فعالیتهای جمعی شماری از برندگان جایزه نوبل در حمایت از مردم ایران نیز حضور داشته است.
در **سال ۲۰۲۲** نام او در میان برندگان نوبلی قرار گرفت که نامهای در حمایت از مردم ایران و خواستههای آنان برای حقوق بشر و دموکراسی را امضا کردند.
همچنین در **سال ۲۰۲۶** نام آورام هرشکو در فهرست امضاکنندگان بیانیه مشترک برندگان نوبل درباره ایران قرار گرفت.
در این بیانیه از **نقشه راه شورای ملی مقاومت ایران (NCRI)** و **طرح دهمادهای مریم رجوی** برای گذار دموکراتیک در ایران حمایت شده است.
بنابراین میتوان بهصورت مستند نوشت که آورام هرشکو در حمایت جمعی از **مردم ایران، آزادی، حقوق بشر و دموکراسی** و نیز حمایت از طرح پیشنهادی شورای ملی مقاومت ایران مشارکت داشته است.
برای دقت دانشنامهای، این حمایت را نباید بهمعنای عضویت سازمانی او در شورای ملی مقاومت ایران تلقی کرد؛ آنچه در اینجا مستند است، **امضای بیانیهها و نامههای مشترک** است.
- [محل درج تصویر]**
- [کپشن تصویر: آورام هرشکو، از برندگان نوبل امضاکننده بیانیه حمایت از مردم ایران]**
---
- زندگی شخصی
هرشکو بخش عمده زندگی خود را صرف پژوهش علمی و آموزش دانشگاهی کرده است.
در مصاحبههای بنیاد نوبل، او درباره مسیر زندگی، تحصیلات، تجربههای دوران جنگ، انتخاب پزشکی و سپس ورود به پژوهش علمی صحبت کرده است.
---
- گاهشمار زندگی و فعالیت علمی
| سال | رویداد | | ------------------ | ------------------------------------------------------- | | **۱۹۳۷** | تولد در کارچگ، مجارستان | | **۱۹۵۰** | مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده | | **۱۹۶۵** | دریافت مدرک پزشکی | | **۱۹۶۹** | دریافت دکترا | | **دهه ۱۹۷۰** | آغاز پژوهشهای مهم درباره تخریب پروتئین | | **اواخر دهه ۱۹۷۰** | همکاری با آرون چیخانور درباره تخریب پروتئین | | **اوایل دهه ۱۹۸۰** | کشف سازوکار سیستم یوبیکوئیتین | | **۱۹۹۴** | دریافت Israel Prize | | **۱۹۹۹** | دریافت Gairdner Award | | **۲۰۰۰** | دریافت Lasker Award | | **۲۰۰۱** | دریافت Wolf Prize و Horwitz Prize | | **۲۰۰۲** | دریافت EMET Prize | | **۲۰۰۴** | دریافت جایزه نوبل شیمی | | **۲۰۰۴** | ارائه سخنرانی نوبل | | **۲۰۲۲** | مشارکت در نامه جمعی برندگان نوبل در حمایت از مردم ایران | | **۲۰۲۶** | امضای بیانیه مشترک برندگان نوبل درباره ایران |
---
- میراث علمی
مهمترین میراث علمی آورام هرشکو، مشارکت در کشف **سیستم یوبیکوئیتین ـ پروتئازوم** است.
این کشف نشان داد که سلول میتواند پروتئینهای مشخص را شناسایی، علامتگذاری و برای تخریب ارسال کند.
امروزه این سیستم یکی از مفاهیم بنیادی در زیستشناسی سلولی و مولکولی محسوب میشود.
پژوهشهای هرشکو همچنین نشان داد که تخریب پروتئین به همان اندازه ساخت پروتئین برای عملکرد صحیح سلول اهمیت دارد.
---
- جمعبندی
آورام هرشکو یکی از دانشمندان برجسته در تاریخ بیوشیمی و زیستشناسی سلولی است.
او همراه با **آرون چیخانور و اروین روز** سازوکار تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین را کشف کرد و به همین دلیل در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را دریافت کرد.
این کشف به دانشمندان امکان داد تا یکی از مهمترین سازوکارهای کنترل فعالیت سلول را در سطح مولکولی بشناسند.
در کنار فعالیت علمی، نام هرشکو در میان امضاکنندگان اقدامات جمعی برندگان نوبل در حمایت از مردم ایران و خواستههای آنان برای آزادی، حقوق بشر و دموکراسی نیز ثبت شده است.
---
- منابع
1. **Nobel Prize – The Nobel Prize in Chemistry 2004**. 2. **Nobel Prize – Transcript from an interview with Avram Hershko**. 3. **Avram Hershko – Nobel Lecture**. 4. **Hershko, A. – The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell-Division Cycle**. 5. **Nature Cell Biology – A prize for protein degradation**. 6. **Nature – Early work on the ubiquitin proteasome system, an interview with Avram Hershko**. 7. **Nobel Prize – Press Release, Chemistry 2004**.