کاربر:Hamidreza/۵صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۴۱۶ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
صفحه را خالی کرد
برچسب: خالی کردن
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام                    = آوراهام هرشکو
| نام انگلیسی            = Avram Hershko
| تصویر                  =آوراهام هرشکو.jpg
| توضیح تصویر            =
| نام اصلی              = آورام هرشکو
| زمینه فعالیت          = بیوشیمی، زیست‌شناسی سلولی و پزشکی
| ملیت                  = اسرائیلی؛ زادهٔ مجارستان
| تاریخ تولد            = ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷
| محل تولد              = کارکاگ، مجارستان
| والدین                = موشه هرشکو و شوشانا/مارگیت هرشکو
| تاریخ مرگ              =
| محل مرگ                =
| علت مرگ                =
| محل زندگی              = حیفا، اسرائیل
| مختصات محل زندگی      =
| مدفن                  =
| در زمان حکومت          =
| اتفاقات مهم            = کشف سامانهٔ تخریب پروتئین با واسطهٔ یوبیکوئیتین
| نام دیگر              = آوراهام هرشکو؛ Avram Hershko
| لقب                    =
| بنیانگذار              =
| پیشه                  = زیست‌شیمیدان و استاد دانشگاه
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۶۰
| سبک پژوهشی            = زیست‌شیمی سلولی و تنظیم چرخهٔ سلول
| آثار مهم              = پژوهش دربارهٔ یوبیکوئیتین و پروتئازوم
| مقالات                =
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۴؛ جایزهٔ اسرائیل ۱۹۹۴؛ جایزهٔ گاردنر ۱۹۹۹؛ جایزهٔ لاسکر ۲۰۰۰؛ جایزهٔ ولف ۲۰۰۱
| علت شهرت              = کشف سازوکار تخریب انتخابی پروتئین‌ها
| تأثیرگذاشته بر        = پژوهش‌های سرطان، چرخهٔ سلولی و زیست‌شناسی مولکولی
| تأثیرپذیرفته از        = یاکوب ماگر و گوردون تامکینز
| وبگاه                  =
| تحصیلات                = پزشکی و دکترای پزشکی، دانشگاه عبری اورشلیم
| دانشگاه                = دانشگاه عبری اورشلیم؛ مؤسسهٔ فناوری اسرائیل (تکن‌یون)
| حوزه                  = سامانهٔ یوبیکوئیتین–پروتئازوم
| همسر                  =
| فرزندان                =
| گفتاورد                =
| امضا                  =
}}


'''آوراهام هرشکو''' ('''Avram Hershko'''؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷) زیست‌شیمیدان اسرائیلیِ زادهٔ مجارستان است که به‌دلیل کشف سازوکار تخریب انتخابی پروتئین‌ها با واسطهٔ یوبیکوئیتین شناخته می‌شود. او در سال ۲۰۰۴، به‌طور مشترک با آرون چخانوور و اروین رز، جایزهٔ نوبل شیمی را «برای کشف تخریب پروتئین با واسطهٔ یوبیکوئیتین» دریافت کرد. در این فرایند، پروتئین‌هایی که باید از میان برداشته شوند با یوبیکوئیتین علامت‌گذاری و سپس به‌وسیلهٔ پروتئازوم تجزیه می‌شوند.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/hershko/facts/ Avram Hershko – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>
کشف هرشکو و همکارانش درک دانشمندان از تنظیم پروتئین در سلول را تغییر داد. این سامانه در کنترل چرخهٔ سلولی، ترمیم دی‌ان‌ای، پاسخ ایمنی و کنترل کیفیت پروتئین‌ها نقش دارد و اختلال در آن با برخی بیماری‌ها، از جمله انواعی از سرطان، ارتباط پیدا کرده است. هرشکو بیشتر دوران علمی خود را در مؤسسهٔ فناوری اسرائیل، یعنی تکن‌یون، گذراند.
== زندگی و تحصیلات ==
هرشکو در شهر کارکاگ در مجارستان به دنیا آمد. پدرش، موشه هرشکو، آموزگار مدرسهٔ یهودی شهر بود و مادرش، شوشانا که مارگیت نیز نامیده می‌شد، به آموزش زبان انگلیسی و پیانو می‌پرداخت. دوران کودکی او با جنگ جهانی دوم و آزار یهودیان مجارستان هم‌زمان شد. پدرش در سال ۱۹۴۲ به کار اجباری نظامی برده شد و تا سال ۱۹۴۶ به خانواده بازنگشت.<ref name="نوبل-زندگی">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/hershko/biographical/ Avram Hershko – Biographical، بنیاد نوبل]</ref>
در سال ۱۹۴۴، خانوادهٔ هرشکو ابتدا در گتوهای کارکاگ و سولنوک نگهداری شد و سپس به اتریش منتقل شد؛ جایی که اعضای بزرگسال خانواده به کار اجباری گمارده شدند. آنان در بهار ۱۹۴۵، پس از پیشروی ارتش شوروی، آزاد شدند. هرشکو در زندگی‌نامهٔ خود نوشته است که بخشی از خانوادهٔ مادری‌اش در هولوکاست کشته شدند. خانواده پس از بازگشت پدر در سال ۱۹۴۶، سه سال در بوداپست زندگی کردند و در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref name="نوبل-زندگی" />
هرشکو در اورشلیم بزرگ شد و در سال ۱۹۵۶ تحصیل در دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه عبری–هاداسا را آغاز کرد. در جریان آموزش پزشکی به بیوشیمی علاقه‌مند شد و از سال ۱۹۶۰ در آزمایشگاه یاکوب ماگر به پژوهش پرداخت.
او در سال ۱۹۶۵ مدرک پزشکی گرفت و از ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد. سپس برای ادامهٔ پژوهش به آزمایشگاه ماگر بازگشت و در سال ۱۹۶۹ دکترای خود را دریافت کرد.<ref name="تکن‌یون">[https://md.technion.ac.il/avram-hershko-2/ Avram Hershko، دانشکدهٔ پزشکی تکن‌یون]</ref>
هرشکو از سال ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ دورهٔ پسادکترا را نزد گوردون تامکینز در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو گذراند. او پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکن‌یون پیوست و در سال ۱۹۸۰ به مقام استادی رسید. تکن‌یون او را استاد ممتاز گروه بیوشیمی دانشکدهٔ پزشکی راپاپورت معرفی می‌کند.<ref name="تکن‌یون" />
== پژوهش دربارهٔ تخریب پروتئین ==
پروتئین‌ها برای ساختار و فعالیت سلول ضروری‌اند، اما همهٔ پروتئین‌ها برای همیشه مورد نیاز نیستند. سلول باید بتواند پروتئین‌های آسیب‌دیده، اضافی یا پایان‌یافته را شناسایی و به‌صورت کنترل‌شده تجزیه کند. پیش از پژوهش‌های هرشکو، دانشمندان می‌دانستند که تخریب پروتئین رخ می‌دهد، اما سازوکار انتخاب پروتئین هدف به‌خوبی روشن نبود.
هرشکو و '''چخانوور'''، با همکاری اروین رز در مرکز پژوهش سرطان فاکس چیس، سامانه‌ای را شناسایی کردند که در آن پروتئین هدف با مولکول یوبیکوئیتین پیوند می‌یابد. این پیوند مانند برچسبی مولکولی عمل می‌کند. پروتئین علامت‌گذاری‌شده سپس به پروتئازوم هدایت می‌شود؛ پروتئازوم مجموعه‌ای پروتئینی است که پروتئین را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند. یوبیکوئیتین پیش از تجزیهٔ کامل پروتئین جدا می‌شود و دوباره در سلول به کار می‌رود.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/press-release/ The 2004 Nobel Prize in Chemistry، بیانیهٔ آکادمی سلطنتی علوم سوئد]</ref>
اهمیت این کشف در آن بود که نشان داد تخریب پروتئین‌ها فرایندی تصادفی نیست، بلکه بر اساس علامت‌گذاری و شناسایی دقیق انجام می‌شود. سامانهٔ یوبیکوئیتین در تنظیم تقسیم سلولی، انتقال پیام‌های درون‌سلولی، ترمیم دی‌ان‌ای و پاسخ ایمنی نقش دارد. بر اساس توضیح تکن‌یون، اختلال در این سامانه می‌تواند در ایجاد برخی انواع سرطان نقش داشته باشد و همچنان یکی از موضوع‌های مهم پژوهش‌های پزشکی است.<ref name="تکن‌یون" />
هرشکو در سخنرانی نوبل خود توضیح داد که پژوهش‌های اولیهٔ گروه او از مطالعهٔ تخریب وابسته به انرژی در عصاره‌های سلولی آغاز شد. آزمایش‌های آنان به شناسایی چند جزء ضروری انجامید و در نهایت نشان داد که یوبیکوئیتین، با مصرف انرژی، به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تخریب آماده می‌کند. او همچنین نقش این سامانه را در کنترل چرخهٔ تقسیم سلول بررسی کرد.<ref name="سخنرانی-نوبل">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/hershko/lecture/ Avram Hershko – Nobel Lecture، بنیاد نوبل]</ref>
== جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۴ ==
آکادمی سلطنتی علوم سوئد در ۶ اکتبر ۲۰۰۴ اعلام کرد که جایزهٔ نوبل شیمی آن سال به‌طور مشترک به '''آرون چخانوور'''، آورام هرشکو و اروین رز اعطا می‌شود. انگیزهٔ رسمی جایزه، «کشف تخریب پروتئین با واسطهٔ یوبیکوئیتین» بود و سهم هر یک از سه دانشمند یک‌سوم جایزه تعیین شد.<ref name="نوبل-بیانیه" />
هرشکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکوئیتین برای تخریب پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلول» ارائه کرد. متن این سخنرانی در نشریهٔ ''Angewandte Chemie'' نیز منتشر شده است و مسیر پژوهشی او را از مطالعات اولیهٔ تخریب پروتئین تا نقش سامانهٔ یوبیکوئیتین در چرخهٔ سلولی شرح می‌دهد.<ref name="پابمد">[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16142823/ The ubiquitin system for protein degradation and some of its roles in the control of the cell-division cycle، پاب‌مد]</ref>
== فعالیت دانشگاهی و افتخارات ==
هرشکو در تکن‌یون به پژوهش دربارهٔ کنترل چرخهٔ سلول به‌وسیلهٔ سامانهٔ یوبیکوئیتین ادامه داد. این موضوع برای پژوهش سرطان اهمیت دارد، زیرا تقسیم سلولی باید به‌صورت دقیق تنظیم شود و اختلال در تنظیم آن می‌تواند به رشد کنترل‌نشدهٔ سلول‌ها منجر شود.<ref name="تکن‌یون" />
از افتخارات او می‌توان به جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی در سال ۱۹۹۴، جایزهٔ گاردنر در سال ۱۹۹۹، جایزهٔ لاسکر برای پژوهش‌های پایهٔ پزشکی در سال ۲۰۰۰، جایزهٔ ولف در پزشکی در سال ۲۰۰۱ و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز در سال ۲۰۰۱ اشاره کرد. او عضو فرهنگستان علوم اسرائیل و عضو وابستهٔ خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحدهٔ آمریکا است.<ref name="تکن‌یون" />
== حمایت از مقاومت ایران ==
در ژوئن ۲۰۲۶، شورای ملی مقاومت ایران متن بیانیه‌ای مشترک از برندگان جایزهٔ نوبل دربارهٔ نقض حقوق بشر در ایران منتشر کرد. نام آوراهام هرشکو، با عنوان برندهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۴ و با معرفی اسرائیل–مجارستان، در فهرست امضاکنندگان این بیانیه آمده است.آنان در این بیانیه خواستار توقف اعدام‌ها، آزادی زندانیان سیاسی و دسترسی نهادهای بین‌المللی به بازداشتگاه‌ها شده و از [[طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی|'''طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی''']] برای گذار سیاسی در [[ایران]] حمایت کردند.<ref name="شورای-ملی-مقاومت">[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2026/06/Joint-Statement-by-Nobel-Laureates-2026.pdf Joint Statement by Nobel Laureates Addressed to the Secretary-General of the United Nations on Human Rights Violations in Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ژوئن ۲۰۲۶]</ref><ref>[https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/more-than-100-nobel-laureates-urge-un-action-on-human-rights-crisis-in-iran/?utm_source In Joint Letter to World Leaders, 80 Nobel Laureates Support Free and Democratic Iran-NCRI]</ref><ref>[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2025/09/Joint-Letter-of-Nobel-Laureates-to-the-UNSG.pdf?utm_source Joint Letter of the Nobel Laureates To the UN Secretary General  July 2025-NCRI]</ref><ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%DB%B4%DB%B1%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B2 بیانیه مشترک ۴۲تن از برندگان جایزه نوبل در حمایت از کهکشان مقاومت ایران-سازمان مجاهدین]</ref><ref>[https://iranfreedom.org/en/news/2022/07/nobel-prize-laureates-pledge-support-to-the-free-iran-world-summit-2022/35389/ Nobel Prize Laureates Pledge Support to the Free Iran World Summit 2022-iran freedom]</ref>
== منابع ==
<references />

نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۶

برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Hamidreza/۵صفحه_تمرین&oldid=94451»