کاربر:Hamidreza۲۲/صفحه تمرین

مقاله درحال ویرایش است

استان سمنان

────────────────────────────────────────────────────────────

⬛ مرکز استان: سمنان

⬛ مساحت: ۹۷,۴۹۱ کیلومتر مربع (دومین استان بزرگ)

⬛ جمعیت: حدود ۷۰۲,۰۰۰ نفر (۱۴۰۰)

⬛ شهرستان‌ها: ۸ شهرستان (سمنان، شاهرود، دامغان، گرمسار، مهدی‌شهر، آرادان، میامی، سرخه)

⬛ آب و هوا: خشک و نیمه‌خشک — حاشیه کویر

⬛ زبان: فارسی (گویش سمنانی، شاهرودی، دامغانی)، ترکی

────────────────────────────────────────────────────────────

تاریخچه

سمنان — «دروازه شرق ایران» — دومین استان بزرگ ایران از نظر مساحت و در مسیر جاده ابریشم قدیمی قرار دارد.

قومس — سرزمین باستانی:

منطقه سمنان در دوره باستان «قومِس» (کومیش) نامیده می‌شد — از ایالات مهم اشکانی و ساسانی. دامغان — شهر باستانی هکاتمپیلوس — ممکن است محل پایتخت اشکانیان بوده باشد. تپه حصار دامغان با قدمت بیش از ۶,۰۰۰ سال از مهم‌ترین محوطه‌های باستان‌شناسی ایران و جهان است.

دامغان:

مسجد تاریخانه دامغان — کهن‌ترین مسجد ایران (قرن دوم هجری) — از آثار ملی و تاریخی مهم است. مناره مسجد جامع دامغان (قرن پنجم) از بلندترین مناره‌های آجری ایران است.

شاهرود:

شاهرود — «عروس کویر» — دومین شهر بزرگ استان و از مراکز فرهنگی و علمی است. بسطام (نزدیک شاهرود) زادگاه و آرامگاه بایزید بسطامی — عارف بزرگ قرن سوم هجری — است.

سمنان و جاده ابریشم:

سمنان در مسیر جاده ابریشم واقع بود و کاروانسراهای متعددی در مسیر سمنان-شاهرود-دامغان ساخته شده بودند. این موقعیت استراتژیک سمنان را به گذرگاه مهم تجارت شرق و غرب تبدیل کرده بود.

جغرافیا و اقلیم

سمنان دومین استان بزرگ ایران (پس از کرمان) و یکی از کم‌جمعیت‌ترین‌هاست. بخش بزرگی از استان را کویر (بخشی از دشت کویر) پوشانده.

پارک ملی توران:

پارک ملی توران — بزرگ‌ترین پارک ملی ایران — در شاهرود واقع شده و زیستبوم منحصربه‌فردی از گونه‌های کمیاب دارد: یوزپلنگ آسیایی، گورخر ایرانی، هوبره و آهوی ایرانی. این پارک از آخرین زیستگاه‌های یوزپلنگ آسیایی در جهان است.

کویر و طبیعت:

کویر مرکزی ایران بخش بزرگی از جنوب سمنان را پوشانده. ابر (نزدیک شاهرود) منطقه‌ای با طبیعت بکر و اقامتگاه‌های سنتی است.

آب‌وهوا خشک و نیمه‌خشک — تابستان‌ها بسیار گرم در جنوب و معتدل در شمال. زمستان‌ها سرد. اختلاف دمای شب و روز بسیار زیاد.

اقتصاد و منابع

اقتصاد سمنان بر صنعت، کشاورزی، معدن و گردشگری استوار است.

صنایع:

سیمان سمنان از صنایع مهم استان است. شهرک‌های صنعتی سمنان و گرمسار فعال هستند — صنایع غذایی، شیشه و بلور و قطعات خودرو از صنایع کلیدی هستند.

کشاورزی:

پسته دامغان از مرغوب‌ترین پسته‌های ایران و صادراتی است. زردآلو شاهرود، انار و سنجد از محصولات باغی مهم هستند.

معادن:

معادن سنگ‌آهن، گچ، سنگ نمک و سنگ‌های تزئینی از منابع معدنی مهم استان هستند.

فرهنگ و آداب و رسوم

فرهنگ سمنان متنوع — با گویش‌های فارسی مختلف (سمنانی، شاهرودی، دامغانی) و ترکی.

مفاخر:

بایزید بسطامی (عارف بزرگ — قرن سوم هجری — بسطام شاهرود)، مولانا خالد نقشبندی (عارف — قرن سیزدهم) و ابوالقاسم قشیری (عارف و عالم — دامغان) از مفاخر هستند.

غذاهای محلی:

آبگوشت سمنانی، کومه (نوعی آش محلی)، اِشکنه (آش ساده سنتی)، نان سنگک سمنانی و حلوای آرد سمنان از غذاهای سنتی هستند.

کاروانسراها:

کاروانسراهای تاریخی مسیر جاده ابریشم در سمنان — از جمله کاروانسرای آهوان و کاروانسرای دیر گچین — از جاذبه‌های تاریخی و گردشگری هستند.

مبارزات و مقاومت مردمی

سمنان در مبارزات مردمی ایران نقش داشته و مجاهدین خلق در این استان فعالیت داشته‌اند.

مجاهدین خلق در سمنان:

سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در سمنان و شاهرود فعالیت سیاسی داشت. هواداران سازمان پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تحت سرکوب قرار گرفتند.

کشتار ۶۷:

زندان سمنان در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی و مجاهد بود.

قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:

سمنان و شاهرود در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بودند.

واحدهای مقاومت:

واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در سمنان و شاهرود فعالیت‌هایی در زمینه نصب پوسترهای رهبران مقاومت و افشاگری داشته‌اند.