زیبا دستجردی

زیبا دستجردی
شهید قیام سراسری، زیبا دستجردی
زادروز	۱۳۷۱ نیشابور
درگذشت	۱۹دی ۱۴۰۴ نیشابور
علت مرگ	شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی
آرامگاه	نیشابور
ملیت	ایرانی
شناخته‌شده برای	شهید اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴-زندانی سیاسی- مادر یک فرزند خردسال
والدین	نام پدر عبدالله

زیبا دستجردی با فرزندش

زیبا دستجردی، (متولد۱۲ بهمن ۱۳۷۱ –شهادت ۱۹ دی ۱۴۰۴) یکی از زنان برجسته و نمادین شهیدان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ایران بود. او به‌عنوان مادری جوان و از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۱، در جریان سرکوب اعتراضات نیشابور با شلیک مستقیم نیروهای امنیتی حکومت به‌شهادت رسید و نامش در فهرست جان‌باختگان رسمی این قیام ثبت شد.

زندگی‌نامه شخصی و خانوادگی

زیبا دستجردی در سال ۱۳۷۱ خورشیدی در شهر نیشابور، واقع در استان خراسان رضوی، چشم به‌جهان گشود و به‌گفته نزدیکانش، از کودکی روحیه‌ای مستقل و مبارز داشت.

زیبا در جوانی ازدواج کرد و مادر یک دختر ۸ ساله شد. او به‌عنوان یک زن خانه‌دار و فعال اجتماعی شناخته می‌شد که مسئولیت‌های مادرانه‌اش را با تعهد به مسائل اجتماعی و اعتراضی آمیخته بود.

سابقه بازداشت او به اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ بازمی‌گردد، جایی که به‌دلیل شرکت در تجمعات اعتراضی در نیشابور دستگیر شد. تجربه یک‌سال و نیم زندان نه‌تنها او را از مبارزه دور نکرد، بلکه عزم او را برای ادامه راه دوچندان کرد. منابع حقوق‌بشری گزارش می‌دهند که زیبا پس از آزادی، تحت فشارهای مداوم امنیتی قرار داشت، از جمله تهدیدات مکرر و محدودیت‌های اجتماعی، اما همچنان در شبکه‌های محلی فعال بود و به‌حمایت از خانواده‌های دیگر زندانیان و جان‌باختگان می‌پرداخت. کمی پیشتر از شهادتش نیز، او به یک‌سال زندان محکوم شده‌بود که منتظر دادگاه تجدید نظر بود.

زمینه‌های اجتماعی و نقش در اعتراضات پیشین

زیبا دستجردی در بستر اجتماعی نیشابور، شهری با سابقه طولانی در مبارزات مردمی، رشد کرد و اعتراضات ۱۴۰۱ نقطه عطفی در زندگی او بود. او نه‌تنها به‌عنوان معترض، بلکه به عنوان یکی از حامیان زنان و مادران که فرزندانشان را در سرکوب از دست داده‌بودند، ظاهر شد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که زیبا در جلسات خصوصی و شبکه‌های اجتماعی محلی، نقش محوری داشت. او از نمادهای جنبش بود و شعارهای آن را حتی در زندان تکرار می‌کرد.

در ماه‌های پیش از خیزش ۱۴۰۴، زیبا به طور فزاینده‌ای درگیر مسائل اقتصادی و اجتماعی شهر نیشابور شد، شهری که با مشکلات معیشتی، بیکاری و سرکوب فرهنگی دست و پنجه نرم می‌کند. او به‌عنوان مادری تنها، نماد استقامت زنان طبقه متوسط ایرانی در برابر فشارهای چندلایه حکومتی بود.

نقش در خیزش ۱۴۰۴ و نحوه شهادت

خیزش ۱۴۰۴، که از اواخر آذر ۱۴۰۴ با شعله‌ور شدن اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ علیه حکومت آغاز شد، نقطه اوج فعالیت زیبا بود. نیشابور یکی از کانون‌های اصلی این قیام بود، جایی که مردم به دلیل گرانی، فساد و سرکوب‌های پی‌درپی به‌خیابان‌ها ریختند. زیبا دستجردی در روز ۱۹ دی ۱۴۰۴ (۹ ژانویه ۲۰۲۶) در جریان تجمع اعتراضی بزرگ نیشابور حضور یافت. او در حال شعار دادن و حمایت از معترضان جوان بود که نیروهای امنیتی با گلوله‌های جنگی به سمت جمعیت شلیک کردند.

لحظات شهادت او به شدت تأثیرگذار توصیف شده: زیبا مقابل چشمان دختر ۸ ساله‌اش هدف تیر مستقیم قرار گرفت. برخی منابع می‌گویند او در همان لحظه جان باخت، در حالی‌که دیگران گزارش می‌دهند ساعاتی بعد در بیمارستان به‌دلیل جراحات شدید از پای درآمد. این واقعه بخشی از کشتار زنان در آن روز در اعتراضات نیشابور بود، که آن‌را «کشتار سیستماتیک» نامیده اند.

مراسم تشییع او در نیشابور،تحت فشارهای نیروهای امنیتی جمهوری‌اسلامی به‌صورت مخفیانه برگزار شد، اما مراسم چهلم او به‌تجمع اعتراضی دیگری تبدیل گردید.

زیبا نماد «مادران شهید» و نماد زنانی که نه تنها برای خود، بلکه برای نسل آینده مبارزه کردند و فراتر از یک شهید، الهام‌بخش نسل جدیدی از زنان مبارز ایرانی گردید.

نام او در فهرست جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در ردیف ۲۱۷ به‌ثبت رسیده‌است.