عبدالله موحد
| عبدالله موحد | ||||
|---|---|---|---|---|
 قهرمان کشتی ایران | ||||
| زادروز | ۱۳۱۸ بابلسر | |||
| مرگ | ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ آمریکا | |||
| علت مرگ | ایست قلبی | |||
| مدرک تحصیلی | دکترای تربیت بدنی | |||
| دلیل سرشناسی | قهرمان کشتی و صاحب ۶ مدال طلا | |||
| ||||
عبدالله موحد، با نام کامل عبدالله موحد اردبیلی (متولد ۱۳۱۸، بابلسر – درگذشته ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، آمریکا)، کشتیگیر آزادکار برجسته و نامدار ایرانی بود که با کسب ۶ مدال طلای المپیک و جهان، در زمره پرافتخارترین ورزشکاران تاریخ ایران قرار دارد. عبدالله موحد که دوست صمیمی و همبازی جهانپهلوان غلامرضا تختی بود، به دلیل دستاوردهای بینظیرش، در تالار مشاهیر فدراسیون جهانی کشتی در رتبه یازدهم قهرمانان آزادکار قرن بیستم جای گرفته است. موحد دارای مدرک کارشناسی ارشد از مدرسه عالی شمیران و دکترای تربیت بدنی از آمریکا بود. او ورزش را از سنین کودکی با ژیمناستیک و شنا آغاز کرد و پس از موفقیت در والیبال آموزشگاهی، به دلیل کوتاهی قد (۱۷۳ سانتیمتر) و با تشویق برادرش به کشتی روی آورد.
استعداد شگرف او در کشتی باعث شد تا به سرعت پلههای ترقی را طی کند. اوج درخشش موحد در فاصله سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۰ میلادی رقم خورد که توانست پنج مدال طلای متوالی در مسابقات قهرمانی جهان (منچستر، تولیدو، دهلینو، مار دل پلاتا و ادمونتون) و یک مدال طلای المپیک (۱۹۶۸ مکزیکوسیتی) را از آن خود کند. علاوه بر این، دو مدال طلای بازیهای آسیایی (۱۹۶۶ و ۱۹۷۰ بانکوک) نیز در کارنامه درخشان او به چشم میخورد.
با وجود این افتخارات، زندگی ورزشی موحد با حواشی تلخی نیز همراه بود. پس از مصدومیت و انصراف از ادامه مسابقات در المپیک ۱۹۷۲ مونیخ، وی -با دستور ساواک شاهنشاهی- با محرومیت مادامالعمر از سوی فدراسیون ورزشی ایران مواجه شد و خروج وی از ایران نیز ممنوع گردید.
عبدالله موحد در نهایت با وقوع انقلاب ضدسلطنتی در سال ۱۳۵۷ به آمریکا مهاجرت کرد. در آمریکا با وجود پیشنهاد مربیگری تیم ملی کشتی این کشور، به دلیل عرق ملی آن را نپذیرفت و سالها به شغل مکانیکی و اداره پمپ بنزین مشغول بود. عبدالله موحد سرانجام بر اثر سکته قلبی در ایالات متحده آمریکا چشم از جهان فروبست و نامی ماندگار در تاریخ ورزش از خود به یادگار گذاشت.[۱][۲]
پیشینه خانوادگی و اوایل زندگی
پدر عبدالله موحد، مجتبی فضلیزاده، معلمی منظم و سختگیر با اصالت اردبیلی بود که در سال ۱۳۰۰ به بابلسر منتقل شد و با بانویی از اهالی بندرانزلی ازدواج کرد. ثمره این ازدواج هشت فرزند (۶ پسر و یک دختر) بود که اولین آنها، ابوالفضل، در سال ۱۳۰۴ به دنیا آمد. در زمان صدور شناسنامه برای ایرانیان، مجتبی فضلیزاده نام خانوادگی خود را به «موحد اردبیلی» تغییر داد.
عبدالله موحد در سال ۱۳۱۸ در بابلسر متولد شد. او در چهار سالگی پدرش را از دست داد و سرپرستی و تشویق به تحصیل بر دوش برادر بزرگترش ابوالفضل و تنها خواهرش افتاد. موحد از ۵ سالگی ورزش را با ژیمناستیک آغاز کرد و سپس به شنا روی آورد. او در نوجوانی (از ۱۳ تا ۱۶ سالگی) به صیادی و در تابستانها به کار بنایی نیز مشغول بود.
ورود به ورزش حرفهای و تغییر رشته به کشتی
عبدالله موحد در دوران دبیرستان از شنا و قایقرانی به والیبال گرایش پیدا کرد و عضو تیم مدرسه شد. او در مسابقات آموزشگاهی تهران در سال ۱۳۳۸ به مقام قهرمانی دست یافت. در همان دوران با محمد درانی آشنا شد که او را به باشگاه شاهین تشویق کرد. با این حال، موحد به دلیل قد متوسط خود (۱۷۳ سانتیمتر) احساس کرد برای والیبال یا بسکتبال حرفهای مناسب نیست. پس از بازگشت از مسابقات آموزشگاهی، با تشویق برادرش مهدی، به باشگاه تهران جوان (به سرپرستی استاد حسین) رفت و در رشته کشتی ثبتنام کرد.
پس از یک سال تمرین، در سال ۱۳۳۹ به تیم منتخب شهرستانها دعوت شد و با پیروزی درخشان بر حریف روس خود در مسابقات ایران و شوروی، به ترکیب اصلی تیم ملی راه یافت. بر اساس اسناد، او در سال ۱۳۴۰ در مسابقات جهانی یوکوهاما (۱۹۶۱) در وزن چهارم موفق به کسب مدال طلا شد.
دوران درخشش جهانی و المپیک
عبدالله موحد در سه دوره بازیهای المپیک (۱۹۶۴ توکیو، ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی و ۱۹۷۲ مونیخ) شرکت کرد. در المپیک ۱۹۶۴ توکیو، وی با وجود شکست دادن حریفانی از انگلیس، استرالیا و کره، به دلیل تساوی با هوری یوچی (ژاپن) و اینو وولچف (بلغارستان) و کسب امتیازات منفی، از رسیدن به فینال بازماند و به مقام پنجم بسنده کرد.
درخشش بینظیر موحد از مسابقات جهانی ۱۹۶۵ منچستر آغاز شد که مدال طلای وزن ۷۰ کیلوگرم را کسب کرد. پس از آن، او یک رکورد تاریخی خلق کرد و در تمامی مسابقات رسمی جهانی تا سال ۱۹۷۰ به مقام قهرمانی رسید. این موفقیتها شامل کسب ۵ مدال طلای پیاپی جهانی و یک مدال طلای المپیک ۱۹۶۸ بود. او این پیروزیها را در رقابت با حریفان سرسخت و نامداری همچون اینو وولچف (بلغارستان)، بریاشویلی و خوخاشویلی (شوروی)، و محمود آتالایی (ترکیه) به دست آورد. وی همچنین دو مدال طلای بازیهای آسیایی بانکوک را در سالهای ۱۹۶۶ و ۱۹۷۰ با غلبه بر رقبای قدرتمند ژاپنی و هندی به گردن آویخت.[۱]
مصدومیت، محرومیت و مهاجرت به آمریکا
المپیک ۱۹۷۲ مونیخ نقطه پایان تلخی برای دوران قهرمانی عبدالله موحد بود. او به دلیل آسیبدیدگی (ضربه مغزی) مجبور به ترک رقابتها شد. فدراسیون وقت ایران در تصمیمی بحثبرانگیز، او را برای همیشه از شرکت در کلیه ورزشها محروم کرد. از سال ۱۳۵۱، موحد علاوه بر محرومیت ورزشی، از خروج از کشور نیز منع گردید.
عبدالله موحد در مهر ۱۳۹۰، در برنامه «عبارت دیگر» از بیبیسی فارسی، اظهار داشت که سازمان ساواک با او «مشکل داشته» و در پی رویدادهای المپیک مونیخ، وی «از همه ورزشها محروم و ممنوعالخروج» شده است.
به گفته او، به دلیل آسیبدیدگی دست، امکان حضور در مسابقات کشتی المپیک را نداشته است. با وجود آنکه «گواهی پزشک کاروان ایران و پزشک بینالمللی کمیته المپیک» نیز این مصدومیت را تأیید میکرد، پس از بازگشت به ایران متهم شد که تمایلی به رقابت برای کشور نداشته است.
او در اینباره چنین توضیح داده است:
«من گواهی پزشک داشتم که دست من آسیب دیده است، به هر خبرنگاری مراجعه کردم متاسفانه آنها گفتند که از ساواک می ترسند این را در روزنامه بگذارند، این است که هیچ کس آن را نگذاشت. من هم که نمی توانم بروم در رادیو اعلام کنم که این حرف را دارم. خلاصه مسئله را لوث کردند. نگذاشتند که مردم بفهمند برای چه من را محروم می کنند، به چه دلیل. ممکن بود مردم اعتراض کنند اگر این مطالب را بدانند.»
موحد همچنین بیان کرده است که برای پیگیری و حل مشکل خود، با نصرتالله معینیان، رئیس دفتر مخصوص شاهنشاهی، دیدار کرده، اما به او گفته شده که «گزارشهای بدی» دربارهاش ارائه شده است. وی در ادامه روایت خود میافزاید که پس از ناامیدی از حل مسئله، هنگام خروج از دفتر معینیان چنین گفته است:
«از در بیرون که رفتم ناگهان یادم افتاد، در را باز کردم و این را هیچوقت یادم نمی رود که گفتم آقای معینیان من اهل شمال هستم هوای ابری زیاد دیده ام اما آفتاب می آید و ابر همیشه نمی ماند، این حکومت دوام نمی آورد. در را بستم و آمدم. باور کنید، یعنی این را قشنگ یادم است.»[۳]
این وضعیت تا زمان وقوع انقلاب در سال ۱۳۵۷ ادامه داشت تا اینکه او توانست از ایران خارج شده و به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کند. وی در آمریکا تحصیلات خود را تا مقطع دکترای تربیت بدنی ادامه داد. با وجود دعوتهای رسمی برای بازگشت به ایران، موحد به دلیل شرایط سیاسی از این کار امتناع ورزید. او در آمریکا پیشنهاد مربیگری تیم ملی کشتی این کشور را نیز رد کرد، با این استدلال که دوست ندارد فنونی را که میداند به کسانی بیاموزد که کشتیگیران ایرانی را شکست دهند. عبدالله موحد برای امرار معاش، حرفه مکانیکی را آموخت و به مدت ۲۲ سال به این شغل پرداخت و پس از آن مدتی صاحب یک پمپ بنزین بود.[۱][۲]
زندگی شخصی و درگذشت
عبدالله موحد سالها پیش ازدواج کرده و صاحب دو فرزند بود. از او دو نوه نیز به یادگار مانده است که یکی از آنها در ایالت ویرجینیا قهرمان ژیمناستیک شده و نوه ۹ سالهاش نیز در رشته کشتی به مقام قهرمانی رسیده است. عبدالله موحد سرانجام در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ بر اثر سکته قلبی در آمریکا درگذشت.[۱]
کارنامه و افتخارات
المپیک:
- ۱۹۶۴ توکیو: مقام پنجم
- ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی: مدال طلا
- ۱۹۷۲ مونیخ: عدم ادامه مسابقه به دلیل مصدومیت
مسابقات قهرمانی جهان:
- ۱۹۶۱ یوکوهاما: مدال طلا (وزن چهارم)
- ۱۹۶۲: ذخیره تیم
- ۱۹۶۳ صوفیه: مقام ششم مشترک
- ۱۹۶۵ منچستر: مدال طلا
- ۱۹۶۶ تولیدو: مدال طلا
- ۱۹۶۷ دهلینو: مدال طلا
- ۱۹۶۹ مار دل پلاتا: مدال طلا
- ۱۹۷۰ ادمونتون: مدال طلا
- ۱۹۷۱ صوفیه: مقام چهارم
بازیهای آسیایی:
- ۱۹۶۶ بانکوک: مدال طلا
- ۱۹۷۰ بانکوک: مدال طلا (پرچمدار کاروان ایران)
تورنمنتهای بینالمللی و داخلی:
- ۱۹۶۱ تفلیس: مدال نقره
- ۱۹۶۲ تفلیس: مدال طلا
- ۱۳۳۹ مسابقات کشوری (رشت): مدال نقره
- ۱۳۴۰ مسابقات کشوری (تهران): مدال نقره
- ۱۳۴۳ مسابقات کشوری (تهران): مدال طلا[۱]